ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଭୂଗୋଳ: ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ - ଜୈବ ସମ୍ବଳ: ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସମ୍ବଳ (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ନମସ୍କାର ପିଲେ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଭୂଗୋଳ ବିଷୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍କ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ "ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସମ୍ବଳ" ଅଧ୍ୟାୟର ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଜ୍ଞା, ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଅଭୟାରଣ୍ୟର ପାର୍ଥକ୍ୟ, ରେଡ୍ ଡାଟା ବୁକ୍ ଏବଂ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
ବିଶ୍ୱ ଆୟତନ ବନାମ ଜୈବ ବିବିଧତାରେ ଭାରତର ସ୍ଥାନ:
ସଂରକ୍ଷଣ କଟକଣାର କ୍ରମ:
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
ଜୈବ ବିବିଧତାର ତିନୋଟି ରୂପ:
ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ। ପ୍ରଥମେ ସେ ଗୋଟିଏ ବାଘ ପରିବାରକୁ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତେ ବାଘ ହେଲେ ବି କାହାର ଡୋରା ମୋଟା ତ କାହାର ପତଳା (ଏହା ହେଲା ଜିନୀୟ ବିବିଧତା)। ତା'ପରେ ସେ ଆଗକୁ ଯାଇ ବାଘ ସହିତ ହରିଣ, ମୟୂର, ହାତୀ ଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତି ଦେଖିଲେ (ଏହା ହେଲା ପ୍ରଜାତି ବା ଜାତିଗତ ବିବିଧତା)। ଶେଷରେ ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ସେହି ଜଙ୍ଗଲ ଭିତରେ କେଉଁଠି ପାହାଡ଼, କେଉଁଠି ନଦୀ, ଆଉ କେଉଁଠି ଘାସପଡ଼ିଆ ଅଛି (ଏହା ହେଲା ପରିସଂସ୍ଥାଗତ ବିବିଧତା)।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖିବାରେ ଭୁଲ୍:
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆମ ବଗିଚାରେ ଯଦି ଜିଆ (ଅପଘଟକ) ନ ରୁହନ୍ତି, ମାଟିର ଉର୍ବରତା ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବ। ମାଟି ଉର୍ବର ନ ରହିଲେ ଗଛ ବଢ଼ିବ ନାହିଁ। ଗଛ ନ ବଢ଼ିଲେ ଫୁଲରୁ ମହୁ ପିଉଥିବା ପ୍ରଜାପତି ମରିଯିବେ। ଆଉ ପ୍ରଜାପତି ନ ରହିଲେ ଚଢ଼େଇମାନେ ଖାଇବା ନ ପାଇ ପଳାଇବେ। ପ୍ରକୃତିରେ କ୍ଷୁଦ୍ରତମ କୀଟପତଙ୍ଗଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବଡ଼ ହାତୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳାରେ ବନ୍ଧା, ଏହି କାରଣରୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ଜରୁରୀ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂରକ୍ଷଣ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ (ଆଇ.ୟୁ.ସି.ଏନ୍):
ବିଲୁପ୍ତ ଜାତି:
ବିପନ୍ନ ପ୍ରଜାତି:
ବିପଦପ୍ରବଣ ଜାତି:
ଦୁର୍ଲଭ ଜାତି:
ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ସଂରକ୍ଷଣ କେନ୍ଦ୍ର:
୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ଉପକ୍ରମ:
ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ହେଉଛନ୍ତି ଜୈବମଣ୍ଡଳର ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ। ପରିସଂସ୍ଥାର ଭାରସାମ୍ୟ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ଏମାନଙ୍କ ଭୂମିକା ଅତୁଳନୀୟ। ମାତ୍ର ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହ୍ରାସ ପାଉଛି।
ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସର କାରଣ:
୧. ବାସସ୍ଥଳୀ ଧ୍ୱଂସ: ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି, ସହରୀକରଣ ଓ କୃଷିଜମି ପ୍ରସାର ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ଜଙ୍ଗଲ କଟାଯିବା ଫଳରେ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନେ ଆଶ୍ରୟସ୍ଥଳୀ ହରାଉଛନ୍ତି।
୨. ବେଆଇନ ଶିକାର: ମାଂସ, ଚମଡ଼ା, ଦାନ୍ତ, ନଖ ଓ ଶିଙ୍ଗ ପାଇଁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବେ ଶିକାର କରାଯାଉଛି।
୩. ପ୍ରଦୂଷଣ ଓ କୀଟନାଶକ: କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରରେ କୀଟନାଶକର ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ଖାଦ୍ୟଶୃଙ୍ଖଳ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୋଇ ପକ୍ଷୀ ଓ ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପ୍ରାଣ ହରାଉଛନ୍ତି।
୪. ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ: ଜଙ୍ଗଲରେ ଲାଗୁଥିବା ନିଆଁ (ଦାବାନଳ), ବନ୍ୟା ଓ ମରୁଡ଼ି ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ବନ୍ୟଜୀବ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡୁଛନ୍ତି।
ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ନିଆଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପ:
୧. ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା: ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନିରାପଦ ବସବାସ ପାଇଁ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ, ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଓ ଜୈବମଣ୍ଡଳ ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ଗଠନ କରାଯାଇଛି।
୨. ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ: ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ ଜୀବଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ, ହାତୀ ପ୍ରକଳ୍ପ, କୁମ୍ଭୀର ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରକଳ୍ପ ଆଦି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଛି।
୩. ଆଇନଗତ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ: ବନ୍ୟଜୀବ ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ (୧୯୭୨) ଅନୁଯାୟୀ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଶିକାର ଓ ଚାଲାଣକୁ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ ଭାବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଛି।
୪. ଜନସଚେତନତା: ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ସପ୍ତାହ ପାଳନ କରିବା ସହ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଉଛି।
ଉପସଂହାର:
ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଉପରେ ମାନବ ସମାଜର ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ଭର କରେ। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ନାଗରିକର ପବିତ୍ର ଦାୟିତ୍ୱ।
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ:
ଅଭୟାରଣ୍ୟ:
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App