BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE

ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଅର୍ଥନୀତି: ତ୍ରୟୋଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ଆର୍ଥନୀତିକ ବିକାଶ (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)

ନମସ୍କାର ପିଲେ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅର୍ଥନୀତି ବିଷୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍କ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ "ଆର୍ଥନୀତିକ ବିକାଶ" ଅଧ୍ୟାୟର ଜାତୀୟ ଆୟ, ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ, ବିକଶିତ ଓ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶ, ୧୯୯୧ର ନୂତନ ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତି (ଉଦାରୀକରଣ, ଘରୋଇକରଣ, ଜଗତୀକରଣ) ଏବଂ ବୋର୍ଡ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।


୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):

ବିକଶିତ ବନାମ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶ ଚିହ୍ନିବା ଟ୍ରିକ୍:

  • ବିକଶିତ ଦେଶ: ଅଧିକ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ + ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର କମ୍ + ଶିଳ୍ପ ଓ ସେବା କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରମୁଖ (ଯଥା: ଆମେରିକା, ଜାପାନ, ଜର୍ମାନୀ)।
  • ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶ: କମ୍ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ + ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ହାର ଅଧିକ + କୃଷି ଉପରେ ଅଧିକ ନିର୍ଭରଶୀଳତା (ଯଥା: ଭାରତ, ପାକିସ୍ତାନ, ବାଂଲାଦେଶ)।
  • ୧୯୯୧ର ନୂତନ ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତି (ଏଲ୍.ପି.ଜି. ମଡେଲ୍):

  • ଉଦାରୀକରଣ: ସରକାରୀ ନିୟମ ଓ ଲାଇସେନ୍ସ କଟକଣା କୋହଳ କରିବା।
  • ଘରୋଇକରଣ: ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗର ମାଲିକାନା ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା।
  • ଜଗତୀକରଣ: ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ସହ ମୁକ୍ତ ଭାବେ ଯୋଡ଼ିବା।

  • ୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:

    ୧୯୯୧ ମସିହାର ଆର୍ଥିକ ଝଡ଼ ଓ ନୂତନ ନୀତି:

    ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ପାଖରେ ବିଦେଶରୁ ତେଲ କିଣିବା ପାଇଁ ମାତ୍ର ଦୁଇ ସପ୍ତାହର ଟଙ୍କା ଥିଲା। ସରକାର ଅର୍ଥନୀତିର ଗାଡ଼ିକୁ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଏକ ନୂଆ ସିଲିଣ୍ଡର ଖଞ୍ଜିଲେ, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ଏଲ୍.ପି.ଜି.। ପ୍ରଥମେ ବ୍ୟବସାୟ ଉପରୁ ଅଦରକାରୀ ତାଲା ଖୋଲିଦେଲେ (ଉଦାରୀକରଣ), କ୍ଷତିରେ ଚାଲୁଥିବା ସରକାରୀ କମ୍ପାନୀକୁ ଦକ୍ଷ ଘରୋଇ ଲୋକଙ୍କ ହାତକୁ ଦେଲେ (ଘରୋଇକରଣ), ଏବଂ ବିଦେଶୀ ବେପାରୀଙ୍କ ପାଇଁ ଦେଶର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଦେଲେ (ଜଗତୀକରଣ)। ଏହି ତିନି ନୀତି ଯୋଗୁଁ ଭାରତ ଆଜି ବିଶ୍ୱର ପ୍ରମୁଖ ଅର୍ଥନୀତି ପାଲଟିଛି।


    ୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):

    ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଓ ଆର୍ଥନୀତିକ ବିକାଶ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଳମାଳ:

  • ଭୁଲ୍ ଧାରଣା: ଉଭୟ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ସମାନ ବୋଲି ପିଲାମାନେ ଭାବନ୍ତି।
  • ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ:
  • ଆର୍ଥିକ ଅଭିବୃଦ୍ଧି: ଏହା କେବଳ ପରିମାଣାତ୍ମକ। ଏହାର ଅର୍ଥ ଦେଶର ମୋଟ ଜାତୀୟ ଆୟ ବା ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟରେ ସଂଖ୍ୟାଗତ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିବା।
  • ଆର୍ଥନୀତିକ ବିକାଶ: ଏହା ପରିମାଣାତ୍ମକ ସହ ଗୁଣାତ୍ମକ। ଅର୍ଥାତ୍ ଆୟ ବଢ଼ିବା ସହିତ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଧାରଣର ମାନ, ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଗରିବୀ ଦୂରୀକରଣ ହେଲେ ଯାଇ ତାହାକୁ ଆର୍ଥନୀତିକ ବିକାଶ କୁହାଯାଏ।

  • ୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):

    ଆଜି ତୁମ ହାତରେ ଥିବା ମୋବାଇଲ୍ ଫୋନ୍‌ଟି ହୁଏତ ଆମେରିକାରେ ଡିଜାଇନ୍ ହୋଇଛି, ତା'ର ଭିତର ପାର୍ଟସ୍ ଚୀନ୍ରେ ତିଆରି ହୋଇଛି, ଭିଏତନାମ୍ରେ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଛି ଏବଂ ଭାରତରେ ବିକ୍ରି ହେଉଛି। ଯଦି ତୁମ ଫୋନ୍ ଖରାପ ହୁଏ, ତୁମେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର କଲ୍ ସେଣ୍ଟରରେ କଥା ହେଉଛ। ଏହା ହିଁ ହେଉଛି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ "ଜଗତୀକରଣ", ଯେଉଁଥିରେ ସାରା ପୃଥିବୀ ଏକ ବଡ଼ ବଜାରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।


    ୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:

    ଅର୍ଥନୀତିର ତିନୋଟି କ୍ଷେତ୍ର:

  • ପ୍ରାଥମିକ କ୍ଷେତ୍ର: ପ୍ରକୃତି ଉପରେ ସିଧାସଳଖ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟ (କୃଷି, ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ, ମାଛ ଚାଷ, ଖଣି ଉତ୍ତୋଳନ)।
  • ମାଧ୍ୟମିକ କ୍ଷେତ୍ର: କଞ୍ଚାମାଲକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ କରି ନୂତନ ଦ୍ରବ୍ୟ ତିଆରି (କଳକାରଖାନା, ଶିଳ୍ପ, ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ)।
  • ସେବା କ୍ଷେତ୍ର (ତୃତୀୟକ କ୍ଷେତ୍ର): ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ବୀମା, ପରିବହନ, ଯୋଗାଯୋଗ, ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ।
  • ବିଶ୍ୱ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗଠନ (ଡବ୍ଲୁ.ଟି.ଓ.):

  • ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବର୍ଷ: ୧୯୯୫ (ଭାରତ ଏହାର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ)
  • ମୁଖ୍ୟାଳୟ: ଜେନେଭା, ସୁଇଜରଲ୍ୟାଣ୍ଡ
  • ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ମୁକ୍ତ, ନିରପେକ୍ଷ ଓ କଟକଣାମୁକ୍ତ କରିବା।
  • ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ସୂତ୍ର:

    ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ = ଦେଶର ମୋଟ ଜାତୀୟ ଆୟ / ଦେଶର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା


    ୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ଜଗତୀକରଣ କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ? ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଏହାର ସୁପ୍ରଭାବ ଓ କୁପ୍ରଭାବ ଆଲୋଚନା କର।

    ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:

    ଉପକ୍ରମ:

    ଜଗତୀକରଣ ହେଉଛି ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ନୂତନ ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତିର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅଙ୍ଗ। ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତି ସହିତ ଏକୀକୃତ କରି ବାଣିଜ୍ୟ, ପୁଞ୍ଜି, ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଓ ସେବାର ମୁକ୍ତ ପ୍ରବାହ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଜଗତୀକରଣ କୁହାଯାଏ।

    ସୁପ୍ରଭାବ:

    ୧. ଉନ୍ନତ ସାମଗ୍ରୀର ଉପଲବ୍ଧତା: ବିଦେଶୀ କମ୍ପାନୀ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଫଳରେ ଗ୍ରାହକମାନେ କମ୍ ଦାମରେ ଉଚ୍ଚ ଗୁଣବତ୍ତାସମ୍ପନ୍ନ ଗାଡ଼ି, ମୋବାଇଲ୍ ଓ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇପାରୁଛନ୍ତି।

    ୨. ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ବୃଦ୍ଧି: ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ ବଢ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ମୁଦ୍ରା ଭଣ୍ଡାର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି।

    ୩. ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବିକାଶ: ଆଧୁନିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ଓ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଦ୍ରୁତ ପ୍ରସାର ଘଟିଛି। ବିଶେଷକରି ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭାରତ ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରିଛି।

    ୪. ଜୀବନଧାରଣ ମାନରେ ଉନ୍ନତି: ନୂତନ ଚାକିରି ସୁଯୋଗ ଓ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି ଫଳରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ଜୀବନଶୈଳୀ ଉନ୍ନତ ହୋଇଛି।

    କୁପ୍ରଭାବ:

    ୧. କ୍ଷୁଦ୍ର ଶିଳ୍ପ ଉପରେ ଚଡ଼କ: ବିରାଟ ବିଦେଶୀ ବହୁରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ କମ୍ପାନୀ (ଏମ୍.ଏନ୍.ସି.) ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ତିଷ୍ଠି ନ ପାରି ଅନେକ ଦେଶୀୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି।

    ୨. ବେକାରୀ ସମସ୍ୟା: କଳକାରଖାନାରେ ମଣିଷ ବଦଳରେ ଅତ୍ୟାଧୁନିକ ମେସିନ୍ ଓ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବ୍ୟବହାର ହେବାରୁ ନିୟୋଜନ ସୁଯୋଗ ଆଶାନୁରୂପ ବଢ଼ିପାରି ନାହିଁ।

    ୩. କୃଷକଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା: ବିଦେଶରୁ ଶସ୍ତା କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଆମଦାନୀ ଯୋଗୁଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଚାଷୀମାନେ ନିଜ ଫସଲର ଉଚିତ ମୂଲ୍ୟ ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉଛନ୍ତି।

    ଉପସଂହାର:

    ଜଗତୀକରଣ ଦେଶକୁ ଆଗକୁ ନେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର କୁପ୍ରଭାବରୁ ଘରୋଇ କ୍ଷୁଦ୍ର ଶିଳ୍ପ ଓ ଚାଷୀଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ସହାୟତା ଜରୁରୀ।


    ପ୍ରଶ୍ନ ୨: ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଅ: ଉଦାରୀକରଣ ଏବଂ ଘରୋଇକରଣ।

    ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:

    ଉଦାରୀକରଣ:

  • ଶିଳ୍ପ ଓ ବ୍ୟବସାୟ ଉପରେ ଥିବା ସରକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଅନାବଶ୍ୟକ କଟକଣା ଓ ଲାଇସେନ୍ସ ପ୍ରଥାକୁ କୋହଳ ବା ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଉଦାରୀକରଣ କୁହାଯାଏ।
  • ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ବ୍ୟବସାୟ କରିବା ସହଜ କରିବା ଓ ଦେଶର ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା।
  • ଏଥିରେ ସରକାର ମାଲିକାନା ନ ଛାଡ଼ି ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ସରଳ କରନ୍ତି।
  • ଘରୋଇକରଣ:

  • ସରକାରୀ ମାଲିକାନା ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର ଅଂଶଧନ ବା ପରିଚାଳନା ଦାୟିତ୍ୱ ଘରୋଇ କମ୍ପାନୀକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଘରୋଇକରଣ କୁହାଯାଏ।
  • ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ କ୍ଷତିରେ ଚାଲୁଥିବା ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗର ବୋଝ କମାଇବା।
  • ଏଥିରେ ସରକାର ନିଜର ଅଂଶଧନ ବିକ୍ରି (ବିନିବେଶ) କରି ଘରୋଇ ସଂସ୍ଥାକୁ ମାଲିକାନା ଦିଅନ୍ତି।
  • 🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App