ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଅର୍ଥନୀତି: ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଓ ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନା (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ନମସ୍କାର ପିଲେ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅର୍ଥନୀତି ବିଷୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍କ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ "ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ଓ ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନା" ଅଧ୍ୟାୟର ଦରବୃଦ୍ଧିର କାରଣ, ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିର ପ୍ରକାରଭେଦ, ଘରୋଇ ବଜେଟ୍, ସେୟାର ବଜାର ଓ ସେବି (SEBI) ଏବଂ ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିର ପ୍ରକାରଭେଦ ଚିହ୍ନିବା ସର୍ଟକଟ୍:
ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ହାର ସୂତ୍ର:
ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ହାର = [(ଚଳିତ ବର୍ଷର ମୂଲ୍ୟ - ଭିତ୍ତି ବର୍ଷର ମୂଲ୍ୟ) / ଭିତ୍ତି ବର୍ଷର ମୂଲ୍ୟ] × ୧୦୦
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
ଦରବୃଦ୍ଧିର ତିନି ମୂର୍ତ୍ତି:
ବଜାରରେ ପିଆଜ କିଲୋ ୨୦ ଟଙ୍କାରୁ ବଢ଼ି ୧୦୦ ଟଙ୍କା ହୋଇଗଲା। ରାମୁ ପଚାରିଲା ଏମିତି କାହିଁକି ହେଲା? ତିନିଜଣ ତିନି ପ୍ରକାର ଉତ୍ତର ଦେଲେ:
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
ସବୁ ଦରବୃଦ୍ଧି ଦେଶ ପାଇଁ ଖରାପ ବୋଲି ଭାବିବା:
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ତୁମକୁ ତୁମ ବାପାମା' ମାସକୁ ୫୦୦ ଟଙ୍କା ପକେଟ୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦେଲେ। ତୁମେ ଖାତାରେ ଲେଖିଲ - ୨୦୦ ଟଙ୍କା ଖାତା-କଲମ ପାଇଁ, ୧୫୦ ଟଙ୍କା ଟିଫିନ୍ ପାଇଁ ଏବଂ ୧୫୦ ଟଙ୍କା ମାଟି ବ୍ୟାଙ୍କରେ ଜମା କରିବ। ଏହିପରି ଆୟ ଓ ବ୍ୟୟର ଆଗୁଆ ହିସାବ କରିବାକୁ କୁହାଯାଏ "ବଜେଟିଂ" ବା ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନା। ବଡ଼ ହେଲେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାର ଓ ଦେଶ ପାଇଁ ଏହିପରି ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
ଦର ସୂଚକାଙ୍କ:
ପ୍ରମୁଖ ଆର୍ଥିକ ବିନିଯୋଗ ମାଧ୍ୟମ:
୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ଉପକ୍ରମ:
ଯେତେବେଳେ ଏକ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସାଧାରଣ ଦରସ୍ତର କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ ଏବଂ ମୁଦ୍ରାର କ୍ରୟ କ୍ଷମତା ହ୍ରାସ ପାଏ, ସେହି ସ୍ଥିତିକୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ବା ଦରବୃଦ୍ଧି କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଅର୍ଥ ପୂର୍ବ ତୁଳନାରେ ସମାନ ପରିମାଣର ଟଙ୍କାରେ କମ୍ ସାମଗ୍ରୀ ମିଳିଥାଏ।
ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତିର ପ୍ରକାରଭେଦ:
୧. ଚାହିଦା-ଆକର୍ଷିତ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି:
୨. ମୂଲ୍ୟ-ପ୍ରଣୋଦିତ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି:
୩. ଯୋଗାଣ ଅଭିପାତ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି:
ଉପସଂହାର:
ଅତ୍ୟଧିକ ଦରବୃଦ୍ଧି ନିମ୍ନ ଓ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ପରିବାର ଉପରେ କଠିନ ଆର୍ଥିକ ବୋଝ ଲଦି ଦେଇଥାଏ। ତେଣୁ ସରକାର ରିଜର୍ଭ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜରିଆରେ ମୁଦ୍ରାନୀତି ଓ ଯୋଗାଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରି ଦରଦାମ ସ୍ଥିର ରଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି।
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ସଂଜ୍ଞା ଓ ଆବଶ୍ୟକତା:
ଭବିଷ୍ୟତର ଆର୍ଥିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ବର୍ତ୍ତମାନର ଆୟ, ବ୍ୟୟ ଓ ସଞ୍ଚୟକୁ ସୁସଂଗଠିତ କରିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଆର୍ଥିକ ଯୋଜନା କୁହାଯାଏ। ଏହା ପରିବାରକୁ ଅନାବଶ୍ୟକ ଋଣବୋଝରୁ ରକ୍ଷା କରେ, ପିଲାମାନଙ୍କ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଓ ବିବାହ ଖର୍ଚ୍ଚ ତୁଲାଇବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ ଏବଂ ଜରୁରୀକାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆର୍ଥିକ ନିରାପତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରେ।
ମୁଖ୍ୟ ସୋପାନ:
୧. ଲକ୍ଷ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ: ସ୍ୱଳ୍ପକାଳୀନ (ଘର ସାମଗ୍ରୀ କିଣିବା) ଏବଂ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ (ଘର ତିଆରି, ଅବସର କାଳୀନ ସୁରକ୍ଷା) ଲକ୍ଷ୍ୟ ସ୍ଥିର କରିବା।
୨. ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ମାସିକ ଆୟ ଏବଂ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଖର୍ଚ୍ଚ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରଖି ଖର୍ଚ୍ଚ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା।
୩. ନିୟମିତ ସଞ୍ଚୟ: ଆୟରୁ ପ୍ରଥମେ ସଞ୍ଚୟ ଅଂଶ ଅଲଗା କରି ବଳକା ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା।
୪. ଉପଯୁକ୍ତ ବିନିଯୋଗ: ଟଙ୍କାକୁ କେବଳ ଘରେ ନ ରଖି ବ୍ୟାଙ୍କ, ମ୍ୟୁଚୁଆଲ୍ ଫଣ୍ଡ୍ ବା ସରକାରୀ ସଞ୍ଚୟ ପତ୍ରରେ ଖଟାଇବା।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App