ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଅର୍ଥନୀତି: ଷୋଡ଼ଶ ଅଧ୍ୟାୟ - ଦାରିଦ୍ର୍ୟ (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ନମସ୍କାର ପିଲେ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅର୍ଥନୀତି ବିଷୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍କ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ "ଦାରିଦ୍ର୍ୟ" ଅଧ୍ୟାୟର ସଂଜ୍ଞା, ଚରମ ଓ ଆପେକ୍ଷିକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା (କ୍ୟାଲୋରୀ ମୂଲ୍ୟ), ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଓ ନିରାକରଣ ପଦକ୍ଷେପ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ଏବଂ ବୋର୍ଡ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା (କ୍ୟାଲୋରୀ ବଣ୍ଟନ ସର୍ଟକଟ୍):
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହାର ଧାରା:
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଋଣଜାଲ:
ଗାଁର ଜଣେ ଗରିବ କୃଷକ କମଳ। ତା' ପରିବାରରେ ୭ ଜଣ ସଦସ୍ୟ। ଜମି ମାତ୍ର ଅଧ ଏକର, ଉତ୍ପାଦନ ମଧ୍ୟ କମ୍। ପିଲାଙ୍କ ବେମାରୀ ଓ ଝିଅ ବାହାଘର ପାଇଁ ସେ ଗାଁ ମହାଜନଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ସୁଧରେ ୫୦,୦୦୦ ଟଙ୍କା କରଜ ଆଣିଲା। ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାରୁ ସେ ଆଉ ସୁଧ ଶୁଝିପାରିଲା ନାହିଁ। ଶେଷରେ ମହାଜନ ତା'ର ସେହି ଅଧ ଏକର ଜମି ଛଡ଼ାଇ ନେଲା ଏବଂ କମଳ ଭୂମିହୀନ ମୂଲିଆ ହୋଇଗଲା। ଏହାକୁ ହିଁ କୁହାଯାଏ "ଦାରିଦ୍ର୍ୟର କୁଚକ୍ର" ବା ଋଣଜାଲ।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
ଚରମ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଆପେକ୍ଷିକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖିବାରେ ଭୁଲ୍:
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆମେ ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ପଲିଥିନ୍ ଟାଙ୍ଗି ରହୁଥିବା, ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଖାଇବା ବା ସ୍କୁଲ୍ ପଠାଇ ନ ପାରୁଥିବା ପରିବାରକୁ ଦେଖୁ, ସେମାନେ ହେଉଛନ୍ତି "ଚରମ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ"ର ଉଦାହରଣ। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଜଣେ ସାଧାରଣ ବାଇକ୍ ଚଢ଼ୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ପାଖରେ କାର୍ ନ ଥିବାରୁ ଧନୀ ପଡ଼ୋଶୀଙ୍କ ତୁଳନାରେ ନିଜକୁ ଗରିବ ମନେକରେ, ଏହା ହେଉଛି "ଆପେକ୍ଷିକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ"।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ ପାଇଁ ସରକାରୀ ଯୋଜନା:
୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ଉପକ୍ରମ:
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହେଉଛି ଏକ ଅଭାବଗ୍ରସ୍ତ ଅବସ୍ଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜର ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନ ନିର୍ବାହ ପାଇଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଯଥା ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ବାସଗୃହ, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷା ସୁବିଧା ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ।
ଭାରତରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ମୁଖ୍ୟ କାରଣସମୂହ:
୧. ଜନସଂଖ୍ୟାର ଦ୍ରୁତ ବୃଦ୍ଧି: ଭାରତରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ଜନସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି। ଜାତୀୟ ଆୟ ସେହି ଅନୁପାତରେ ନ ବଢ଼ିବାରୁ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ କମିଯାଉଛି ଏବଂ ଅଭାବ ଅସୁବିଧା ବଢୁଛି।
୨. କୃଷି କ୍ଷେତ୍ରରେ କମ୍ ଉତ୍ପାଦିକା ଶକ୍ତି: ଦେଶର ଅର୍ଦ୍ଧେକରୁ ଅଧିକ ଲୋକ କୃଷି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ। ମାତ୍ର ଜମିର ବିଖଣ୍ଡନ, ପାରମ୍ପରିକ ଚାଷ ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ବର୍ଷାଜଳ ଉପରେ ନିର୍ଭରତା ଯୋଗୁଁ ଚାଷୀମାନେ ଉଚିତ ଲାଭ ପାଇପାରୁ ନାହାନ୍ତି।
୩. ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗର ଅଭାବ: ଜନସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ ସେହି ତୁଳନାରେ ଶିଳ୍ପ ଓ ସେବା କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିୟମିତ ଚାକିରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରୁ ନାହିଁ। ବେକାରୀ ସମସ୍ୟା ହିଁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ପ୍ରଧାନ କାରଣ।
୪. ଆୟ ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ବଣ୍ଟନରେ ଅସମାନତା: ଦେଶର ଅଧିକାଂଶ ସମ୍ପତ୍ତି କିଛି ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଧନୀକ ଶ୍ରେଣୀଙ୍କ ହାତରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇ ରହିଛି। ଫଳରେ ଧନୀ ଆହୁରି ଧନୀ ଏବଂ ଗରିବ ଆହୁରି ଗରିବ ହେଉଛନ୍ତି।
୫. ଋଣଗ୍ରସ୍ତତା: ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଚାଷୀ ଓ ଖଟିଖିଆ ଲୋକେ ମହାଜନଙ୍କଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ସୁଧରେ କରଜ ଆଣି ପରିଶୋଧ କରି ନ ପାରି ଋଣଜାଲରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇପଡ଼ନ୍ତି।
୬. ସାମାଜିକ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ଓ ଅଶିକ୍ଷା: ଶିକ୍ଷାର ଅଭାବ, କୁସଂସ୍କାର ଏବଂ ବିବାହ ବା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କର୍ମରେ ସାମର୍ଥ୍ୟରୁ ଅଧିକ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଲୋକେ ଗରିବ ହୋଇ ରହିଯାଆନ୍ତି।
ଉପସଂହାର:
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦେଶର ବିକାଶ ପଥରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ। ସରକାରୀ କଲ୍ୟାଣକାରୀ ଯୋଜନାର ସଠିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଓ କର୍ମନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଏହାର ସ୍ଥାୟୀ ସମାଧାନ ସମ୍ଭବ।
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ଚରମ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ:
ଆପେକ୍ଷିକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ:
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App