ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ହିନ୍ଦୀ ସୌରଭ: ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ - ମନୁଷ୍ୟତା (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ରାଷ୍ଟ୍ରକବି ମୈଥିଳୀଶରଣ ଗୁପ୍ତଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ କାଳଜୟୀ କବିତା 'ମନୁଷ୍ୟତା' (Manushyata) ର ମୂଳଭାବ, ସୁମୃତ୍ୟୁର ସଂଜ୍ଞା, ପରୋପକାର, ବିଶ୍ୱଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ଓ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
ସୁମୃତ୍ୟୁ (सुमृत्यु): ଯେଉଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସଂସାର ମଣିଷର ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ମନେରଖେ (ଅମରତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତି)।
ପଶୁ ପ୍ରବୃତ୍ତି (पशु प्रवृत्ति): କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ନିଜ ପେଟ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବା ("ଆପ୍ ଆପ୍ ହି ଚରେ")।
ପ୍ରକୃତ ମନୁଷ୍ୟ (ସଚ୍ଚା ମନୁଷ୍ୟ): "ବହୀ ମନୁଷ୍ୟ ହୈ କି ଜୋ ମନୁଷ୍ୟ କେ ଲିଏ ମରେ।"
ମନୁଷ୍ୟ ମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ (ବିଶ୍ୱଭ୍ରାତୃତ୍ୱ): ସମସ୍ତ ମଣିଷ ଗୋଟିଏ ପରମପିତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ।
ଯଦି କୌଣସି ବିକଳ୍ପରେ ଆତ୍ମକୈନ୍ଦ୍ରିକତା, ଧନର ଅହଙ୍କାର ବା ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ କରିବାର କଥା ଥାଏ, ତେବେ ତାହା କବିତାର ବିପରୀତ ହୋଇଥିବାରୁ ତୁରନ୍ତ ବର୍ଜନ କରନ୍ତୁ।
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
ଅମର ସାଧକ 'ମାନବ'ର କାହାଣୀ:
ଗୋଟିଏ ଗାଁରେ ଜଣେ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତି ରହୁଥିଲେ। ସେ ଧନୀ ନ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସର୍ବଦା ଦୁଃଖୀଲୋକଙ୍କ ସେବାରେ ଲାଗି ରହୁଥିଲେ। ଗାଁର ଲୋକମାନେ ନିଜ ନିଜ ଖାଇବା ଓ ସମ୍ପତ୍ତି ପଛରେ ଦୌଡ଼ୁଥିବା ବେଳେ ସେ କହୁଥିଲେ: "କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ଚରିବା ତ ପଶୁର କାମ; ଯିଏ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ ସିଏ ପ୍ରକୃତ ମଣିଷ।"
ଯେତେବେଳେ ସେହି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହେଲା, ସମଗ୍ର ଗ୍ରାମବାସୀ କାନ୍ଦିଲେ ଏବଂ ଯୁଗ ଯୁଗ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ମନେରଖିଲେ। ସେ ମରି ମଧ୍ୟ ଅମର ହୋଇଗଲେ। ଏହା ହିଁ ହେଉଛି କବିତାର ପ୍ରତିପାଦ୍ୟ 'ସୁମୃତ୍ୟୁ'।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
ଅଧିକାଂଶ ପିଲା 'ସୁମୃତ୍ୟୁ' ଅର୍ଥ ଶାନ୍ତିରେ ବା କଷ୍ଟ ନ ପାଇ ମରିବା ବୋଲି ଭାବନ୍ତି।
କବିତା ଅନୁସାରେ ସଠିକ୍ ଅର୍ଥ: "ପରୋପକାର ଏବଂ ତ୍ୟାଗପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ବିତାଇ ଅନ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରାଣ ବିସର୍ଜନ କରିବା, ଯାହାଫଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ସଂସାର ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ମନେରଖେ।"
ପଶୁ ପ୍ରବୃତ୍ତି ଅର୍ଥ ହିଂସ୍ରତା ନୁହେଁ, ବରଂ କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ନିଜ ସୁବିଧା ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟର ଦୁଃଖ ପ୍ରତି ଉଦାସୀନ ରହିବା।
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆମ ଦେଶରେ ମଦର ଟେରେସା, ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ନିଜ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ପଛରେ ନ ଗୋଡ଼ାଇ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଭାବେ ଗରିବ ଦୁଃଖୀଙ୍କ ସେବା କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ଶାରୀରିକ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି ସତ, କିନ୍ତୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଆମ ହୃଦୟରେ ଜୀବନ୍ତ। ଏହା ହିଁ ମନୁଷ୍ୟତାର ବାସ୍ତବ ପ୍ରମାଣ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
ମୁଖ୍ୟ ତତ୍ତ୍ୱ | ହିନ୍ଦୀ ପଦାବଳୀ | ଭାବାର୍ଥ ଓ ନୀତିଶିକ୍ଷା
କବି ପରିଚୟ | मैथिलीशरण गुप्त (ରାଷ୍ଟ୍ରକବି) | ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ପ୍ରବକ୍ତା
ମୂଳ ପ୍ରତିପାଦ୍ୟ | मनुष्यता (ମନୁଷ୍ୟତ୍ୱ) | ଅନ୍ୟର ଉପକାର ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବା ଏବଂ ପ୍ରାଣ ଦେବା
ସୁମୃତ୍ୟୁ | सुमृत्यु (ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମୃତ୍ୟୁ) | ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ଜୀବନ ଜିଇଁବା ଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ମଧ୍ୟ ଅମର ରହିବା
ପଶୁ ପ୍ରବୃତ୍ତି | आप ही आप चरना | କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ସାଧନ କରିବା
ବିଶ୍ୱଭ୍ରାତୃତ୍ୱ | मनुष्य मात्र बंधु है | ସମସ୍ତ ମଣିଷ ପରସ୍ପରର ଭାଇ, କେହି ଅନାଥ ନୁହଁନ୍ତି
ପରମପିତା | त्रिलोकनाथ / दीनबंधु | ଭଗବାନ ସମସ୍ତଙ୍କ ସହାୟ, ଧନର ଅହଙ୍କାର ଅନୁଚିତ
ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବାଣୀ | वही मनुष्य है कि जो मनुष्य के लिए मरे | ଯିଏ ଅନ୍ୟର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ନିଜକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରେ ସେ ହିଁ ପ୍ରକୃତ ମଣିଷ
୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ରାଷ୍ଟ୍ରକବି ମୈଥିଳୀଶରଣ ଗୁପ୍ତ ତାଙ୍କର 'ମନୁଷ୍ୟତା' କବିତାରେ 'ମନୁଷ୍ୟ ମାତ୍ର ବନ୍ଧୁ ହୈ' (ପ୍ରତ୍ୟେକ ମଣିଷ ପରସ୍ପରର ଭାଇ) କଥାକୁ 'ବଡ଼ ବିବେକ' ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି।
କାରଣ:
୧. ଆନ୍ତରିକ ଏକତା: ବାହ୍ୟ ରୂପ, ବେଶଭୂଷା ଓ କର୍ମରୁ ମଣିଷ ଭିନ୍ନ ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ଚେତନା ଓ ଆତ୍ମା ବିଦ୍ୟମାନ। ବେଦ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆନ୍ତରିକ ଏକତାର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ।
୨. ଏକ ପରମପିତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ: ସମଗ୍ର ମାନବ ଜାତି ଗୋଟିଏ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପରମପିତାଙ୍କ ସନ୍ତାନ। ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ପରସ୍ପରର ଭ୍ରାତା ଅଟନ୍ତି। କୌଣସି ମଣିଷ ଏ ସଂସାରରେ ଅନାଥ ନୁହେଁ।
୩. ପରୋପକାରର ମୂଳଦୁଆ: ଏହି ବୁଦ୍ଧି ଓ ବିବେକ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ମଣିଷ ମନରୁ ସ୍ୱାର୍ଥପରତା, ହିଂସା ଓ ଭେଦଭାବ ଦୂର ହୁଏ। ଜଣେ ଭାଇ ଅନ୍ୟ ଭାଇର ବିପଦରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ। ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଭୁଲି ସମଗ୍ର ମାନବ ସମାଜ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ସେ ହିଁ ଯଥାର୍ଥ ମଣିଷ।
(i) 'ମନୁଷ୍ୟତା' କବିତାର ରଚୟିତା କିଏ?
ଉତ୍ତର: ରାଷ୍ଟ୍ରକବି ମୈଥିଳୀଶରଣ ଗୁପ୍ତ (राष्ट्रकवि मैथिलीशरण गुप्त)।
(ii) କବିଙ୍କ ମତରେ 'ପଶୁ ପ୍ରବୃତ୍ତି' କ'ଣ?
ଉତ୍ତର: କେବଳ ନିଜ ପାଇଁ ବଞ୍ଚିବା ବା ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଦେଖିବା (केवल अपने लिए जीना)।
(iii) ସଂସାରରେ ପ୍ରକୃତରେ କେହି ଅନାଥ ନୁହଁନ୍ତି କାହିଁକି?
ଉତ୍ତର: କାରଣ ଦୀନବନ୍ଧୁ ତ୍ରିଲୋକନାଥ (ଭଗବାନ) ସମସ୍ତଙ୍କ ସହିତ ଅଛନ୍ତି।
(iv) 'ସୁମୃତ୍ୟୁ' କାହାକୁ କୁହାଯାଏ?
ଉତ୍ତର: ଯେଉଁ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ସଂସାର ମଣିଷର ପରୋପକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସ୍ମରଣ ରଖେ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App