ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ହିନ୍ଦୀ ସୌରଭ: ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ (ନିବନ୍ଧ) - ଦେଶପ୍ରେମୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ (देशप्रेमी संन्यासी) (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ହିନ୍ଦୀ ସୌରଭର ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ ପାଠ "ଦେଶପ୍ରେମୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ" (देशप्रेमी संन्यासी - ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜୀବନାଦର୍ଶ) ରୁ ଚିକାଗୋ ଧର୍ମସଭା, ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ, ବୋର୍ଡ ଲଙ୍ଗ୍ କ୍ଵେଶ୍ଚିନ୍, ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଓ ଭାଷାଜ୍ଞାନ ବାରମ୍ବାର ପଚରାଯାଇଥାଏ। ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ତଥ୍ୟ, ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଏବଂ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ ଏଠାରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
• ବିଷୟ ଓ ମହାପୁରୁଷ ମାଷ୍ଟର କାର୍ଡ (Master Mapping):
• ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ଅମର ଆହ୍ୱାନ (Lion's Roar):
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ (Memory Rhyme Mnemonic):
• "ଦେଶପ୍ରେମୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ସୂତ୍ର":
• ନିଆରା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ:
ସାଧାରଣ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରି କେବଳ ନିଜ ମୁକ୍ତି ଖୋଜନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ବିବେକାନନ୍ଦ ଦେଶବାସୀଙ୍କ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନତା ଓ ପରାଧୀନତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ। ସେଥିପାଇଁ ସେ ହେଉଛନ୍ତି 'ଦେଶପ୍ରେମୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ'।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି / Mistake Alert):
[!WARNING]
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ପିଲାମାନେ କରୁଥିବା ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ ଭୁଲ୍:
1. ଇଂଲଣ୍ଡରେ ସ୍ୱାମୀଜୀ କେତେ ଦିନ ରହିଥିଲେ?:
2. ଭାରତ ସମ୍ପର୍କରେ ଇଂରେଜମାନେ କ’ଣ ସ୍ୱୀକାର କଲେ?:
3. ୧୮୫୭ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତୀୟଙ୍କ ମାନସିକତା:
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆଜି ମଧ୍ୟ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଛାତ୍ର ବିଦେଶ ଯାଏ, ସେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଭଳି ଗର୍ବର ସହ କହିପାରେ—"I am an Indian"। ନିଜ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଭାଷାକୁ ହୀନ ନ ମଣି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଦୃଢ଼ତାର ସହ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଏବଂ ଦେଶର ଗରିବ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଦେଶପ୍ରେମ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
| ବିଷୟ | ତଥ୍ୟ | ହିନ୍ଦୀ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ |
|---|---|---|
| ପାଠ | ଦେଶପ୍ରେମୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ | देशप्रेमी संन्यासी (संकलित) |
| ମହାପୁରୁଷ | ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ | स्वामी विवेकानंद |
| ଗୁରୁ | ଶ୍ରୀ ରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସ | रामकृष्ण परमहंस |
| ଧର୍ମସଭା ସ୍ଥଳୀ | ଚିକାଗୋ (ଆମେରିକା) | शिकागो (अमेरिका) |
| ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଅବସ୍ଥାନ | ଏକ ବର୍ଷ | एक साल |
| ୧୮୫୭ର ପ୍ରଭାବ | ନିରାଶା ଓ ଆଳସ୍ୟ | निराशा, आलस्य और कर्महीनता |
| ପିଲାଦିନର ଦୋଳି | ଭାରତ ମାତା | बचपन का हिंडोला |
| ଯୌବନର ଲୋକ | ଆନନ୍ଦ ଲୋକ | यौवन का आनंद लोक |
| ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟର ସ୍ଥାନ | ବୈକୁଣ୍ଠ (ସ୍ୱର୍ଗ) | बुढ़ापे का बैकुंठ |
| ଜୀବନର ବରଦାନ | ସ୍ୱାଧୀନତା | स्वतंत्रता |
୬. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦର୍ଶ ସମାଧାନ:
ପ୍ରଥମ ବିଭାଗ: ଦୁଇ-ତିନୋଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର (दो-तीन वाक्यों में उत्तर दीजिए):
ଉତ୍ତର:
ଯେଉଁ ଲୋକମାନେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ଘରଦ୍ୱାର ଓ ପାରିବାରିକ ସୁଖଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଭାବେ ଈଶ୍ୱର ଚିନ୍ତନ କିମ୍ବା ମାନବ ସେବାରେ ନିଜ ଜୀବନ ଅର୍ପଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସଂସାରକୁ ମାୟାର ଜଞ୍ଜାଳ ମଣନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କୁହାଯାଏ।
(जो लोग स्वेच्छा से घर-बार और सांसारिक सुख-साधनों को त्यागकर सादा जीवन बिताते हैं, ईश्वर-भक्ति और लोक-सेवा में रत रहते हैं, उन्हें हम संन्यासी कहते हैं।)
ଉତ୍ତର:
ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ଦେଖିବାକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର, ତେଜସ୍ୱୀ, ଗମ୍ଭୀର ଜ୍ଞାନୀ ଓ ପଣ୍ଡିତ ଥିଲେ। ସେ ସ୍ୱଭାବରେ ଅତି ସରଳ, ବିନୟୀ, ମିଷ୍ଟଭାଷୀ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରତିଭାବାନ ଓ ଅସାଧାରଣ ବକ୍ତୃତା ଶକ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ।
(स्वामी विवेकानंद देखने में अत्यंत सुंदर, तेजस्वी, प्रकांड पंडित और ज्ञानी थे। वे स्वभाव से सरल, विनीत और मिष्टभाषी थे, किंतु उनकी प्रतिभा और वाक्-शक्ति अत्यंत प्रचंड थी।)
ଉତ୍ତର:
ସ୍ୱାମୀଜୀ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇ କହିଲେ—"ଉଠ, ଜାଗ! ସ୍ୱାଧୀନତା ହିଁ ଜୀବନର ପରମ ବରଦାନ, ତାହା ହାସଲ କର। ଗର୍ବରେ କୁହ—ମୁଁ ଭାରତୀୟ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟ ମୋର ଭାଇ! ଭାରତ ମୋ ପିଲାଦିନର ଦୋଳି, ଯୌବନର ଆନନ୍ଦଲୋକ ଓ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟର ବୈକୁଣ୍ଠ ଅଟେ।"
(उन्होंने कहा—"उठो, जागो ! जीवन का वरदान स्वतंत्रता है। गर्व से कहो कि मैं भारतीय हूँ और हर भारतीय मेरा भाई है ! भारत मेरे बचपन का हिंडोला, यौवन का आनंद-लोक और बुढ़ापे का बैकुंठ है।")
ଉତ୍ତର:
ଚିକାଗୋ ଧର୍ମସଭାରେ ସ୍ୱାମୀଜୀ ଭାରତୀୟ ବୈଦିକ ଦର୍ଶନ, ଋଷିମୁନିଙ୍କ ଚିନ୍ତନ, ସନାତନ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ସହନଶୀଳତା ଓ ମାନବୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ଶ୍ରେଷ୍ଠତା ପ୍ରତିପାଦନ କଲେ। ତାଙ୍କର ସରଳ, ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଂରାଜୀ ଭାଷଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ମୁଗ୍ଧ କରିଥିଲା।
(उन्होंने भारतीय धर्म, ऋषि-मुनियों के आध्यात्मिक चिंतन और हिंदू धर्म की सहिष्णुता व मानवीय उदारता का प्रतिपादन किया। उनके मर्मस्पर्शी भाषण ने सबका दिल जीत लिया।)
ଉତ୍ତର:
ସ୍ୱାମୀଜୀ ଏକ ବର୍ଷ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ରହି ନିଜର ଗଭୀର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଓ ବକ୍ତୃତା ଦ୍ୱାରା ବ୍ରିଟିଶ ବିଦ୍ୱାନମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କଲେ। ଇଂରେଜମାନେ ମାନିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ ଯେ ଭାରତରେ ଆର୍ଥିକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଥାଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଉଚ୍ଚ ଚିନ୍ତନ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଜ୍ଞାନରେ ଭାରତ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ମୁରବୀ (ଅଗୁଆ) ଅଟେ।
(स्वामीजी ने अपनी गंभीर विद्वत्ता से अंग्रेज विद्वानों को चमत्कृत कर दिया। वे मान गए कि भारत गरीबी के बावजूद उच्च विचारों और दार्शनिक चिंतन का धनी व विश्व का अगुआ है।)
ଉତ୍ତର:
ସ୍ୱାମୀଜୀ ନିଜର ଅସଂଖ୍ୟ ଅନୁଗାମୀଙ୍କୁ ମାନବ ସେବା, ଦରିଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କ ସେବା, ଜ୍ଞାନଦାନ ତଥା ଧର୍ମ ପ୍ରଚାର କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଇଲେ। ସେ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କ ନାମରେ 'ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ' ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ, ଯାହା ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଜନସେବାରେ ନିୟୋଜିତ।
(उन्होंने अपने अनुयायियों को मानव-सेवा, ज्ञान-प्रसार, दरिद्र-नारायण की सेवा और धर्म-प्रचार के कार्यों में लगाया तथा 'रामकृष्ण मिशन' की स्थापना की।)
ଉତ୍ତର:
୧୮୫୭ ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ବିଫଳ ହେବା ପରେ ଭାରତୀୟମାନେ ପରାଜୟର ଆଘାତରେ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଥିଲେ। ସେମାନେ ଘୋର ନିରାଶା, ଆଳସ୍ୟ ଓ କର୍ମହୀନତାର ଅନ୍ଧକାରରେ ବୁଡ଼ି ରହିଥିଲେ।
(1857 के विद्रोह की असफलता के बाद देशवासी अत्यंत निराश हो गए थे और वे आलस्य, अकर्मण्यता तथा घोर निराशा में डूबे हुए थे।)
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗ: ଏକ-ଏକ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର (एक-एक वाक्य में उत्तर दीजिए):
ଉତ୍ତର: जब भारत में अंग्रेजों का शासन चलता था, तब भारत पराधीन था।
ଉତ୍ତର: जीवन का सच्चा वरदान स्वतंत्रता है।
ଉତ୍ତର: अंग्रेज मान गए कि भारत विचारों और चिंतन का धनी तथा आध्यात्मिक क्षेत्र में विश्व का अगुआ है।
ଉତ୍ତର: देश को आजाद करने और जागृत रखने में स्वामी विवेकानंद जैसे त्यागी देशभक्त संन्यासियों का बड़ा योगदान रहा।
ଉତ୍ତର: स्वामी विवेकानंद रामकृष्ण परमहंस के उपयुक्त और सुयोग्य शिष्य थे।
ତୃତୀୟ ବିଭାଗ: ଏକ ଶବ୍ଦ ବା ଏକ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର (एक शब्द / एक वाक्य में उत्तर दीजिए):
ଉତ୍ତର: अमेरिका (शिकागो) में।
ଉତ୍ତର: स्वामी विवेकानंद।
ଉତ୍ତର: एक साल तक।
ଉତ୍ତର: भारत के देवता।
ଉତ୍ତର: रामकृष्ण परमहंस।
ଉତ୍ତର: अंग्रेजों का।
ଉତ୍ତର: भारत (मातृभूमि) को।
ଉତ୍ତର: भारत भूमि।
ଉତ୍ତର: भाई (सहोदर भाई)।
ଉତ୍ତର: स्वतंत्रता को।
ଚତୁର୍ଥ ବିଭାଗ: ଭାଷାଜ୍ଞାନ ଓ ବ୍ୟାକରଣ (भाषा-ज्ञान):
୧. ଲିଙ୍ଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ (लिंग बताइए):
• वाणी ➔ स्त्रीलिंग (मधुर वाणी)
• विद्वान ➔ पुल्लिंग (महान विद्वान)
• अंग्रेजी ➔ स्त्रीलिंग (अंग्रेजी भाषा)
• दृष्टिकोण ➔ पुल्लिंग (सही दृष्टिकोण)
• आजादी ➔ स्त्रीलिंग (आजादी मिली)
• देश ➔ पुल्लिंग (हमारा देश)
• संन्यासी ➔ पुल्लिंग (सच्चा संन्यासी)
• गरीबी ➔ स्त्रीलिंग (बड़ी गरीबी)
• निराशा ➔ स्त्रीलिंग (घोर निराशा)
• आनंद ➔ पुल्लिंग (परम आनंद)
• बुढ़ापा ➔ पुल्लिंग (कष्टदायी बुढ़ापा)
୨. ପ୍ରତିଶବ୍ଦ (पर्यायवाची शब्द):
• विद्वान ➔ पंडित, ज्ञानी, सुधी
• आजाद ➔ स्वतंत्र, स्वाधीन, मुक्त
• साल ➔ वर्ष, बरस
• मानव ➔ मनुष्य, इंसान, नर
• व्याकुल ➔ बेचैन, अधीर, परेशान
• इच्छा ➔ कामना, अभिलाषा, चाह
୩. ବାକ୍ୟ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ (वाक्य शुद्ध कीजिए):
(କ) सालों पहले का बात है ➔ सालों पहले की बात है। ('बात' ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ)
(ଖ) रामकृष्ण परमहंस विवेकानंद का गुरु थे ➔ रामकृष्ण परमहंस विवेकानंद के गुरु थे। (ଆଦରାର୍ଥକ)
(ଗ) देश में रामकृष्ण मिशन का अनेक संस्थाएँ हैं ➔ देश में रामकृष्ण मिशन की अनेक संस्थाएँ हैं।
(ଘ) गर्व में कहो की मैं भारतीय हूँ ➔ गर्व से कहो कि मैं भारतीय हूँ। ('गर्व से' ଏବଂ 'कि' ହ୍ରସ୍ୱ-ଇ)
(ଙ) भारत मेरी जीवन है ➔ भारत मेरा जीवन है। ('जीवन' ପୁଲିଙ୍ଗ)
୪. ବିଶେଷଣ ପଦ ଚୟନ:
• मेरे प्यारे देशवासियों! ➔ प्यारे
• यहाँ अंग्रेजों का कड़ा शासन चलता था। ➔ कड़ा
• मेरे यौवन का आनंद लोक है। ➔ आनंद
୫. ବିରାମ ଚିହ୍ନ ପ୍ରୟୋଗ (विराम चिह्न लगाइए):
(କ) मेरे प्यारे देशवासियों ! उठो, जागो।
(ଖ) निराशा, आलस्य और कर्महीनता में डूबे हुए थे।
(ଗ) उनके सुंदर, सरल, अर्थपूर्ण अंग्रेजी भाषण ने सबके दिलों को अभिभूत कर दिया।
(ଘ) स्वामीजी ने असंख्य अनुयायियों को मानव-सेवा, ज्ञान तथा धर्म-प्रचार में लगाया।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App