ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ହିନ୍ଦୀ ସୌରଭ: ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ (ରେଖାଚିତ୍ର / କାହାଣୀ) - ଗିଲ୍ଲୁ (गिल्लू) (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ହିନ୍ଦୀ ସୌରଭର ସର୍ବାଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ପାଠ "ଗିଲ୍ଲୁ" (गिल्लू - महादेवी वर्मा) ରୁ ଗିଲ୍ଲୁର ଜୀବନ, କାଉମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରୁ ତାର ଉଦ୍ଧାର, କାଜୁ ଖାଇବା, ଲେଖିକାଙ୍କ ଅସୁସ୍ଥତାରେ ପରିଚାରିକା ଭଳି ସେବା, ବୟସ ସୀମା ଓ ସମାଧି ବିଷୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଥାଏ। ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଏବଂ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ ଏଠାରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
• ଲେଖିକା ଓ କାହାଣୀ ମାଷ୍ଟର କାର୍ଡ (Master Mapping):
• ମାଷ୍ଟର ଘଟଣାବଳୀ ସୂତ୍ର (Sequence Formula):
1. ସୋନଜୁହୀ (सोनजुही) ର ହଳଦିଆ କଢ଼ି: ବସନ୍ତ ଋତୁରେ ସୋନଜୁହୀ ଗଛରେ ହଳଦିଆ ଫୁଲ କଢ଼ି ଦେଖି ଲେଖିକାଙ୍କୁ ହଠାତ୍ ଗିଲ୍ଲୁ କଥା ମନେପଡ଼ିଲା।
2. କାଉଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଓ ଉଦ୍ଧାର: ଦୁଇଟି କାଉ କୁଣ୍ଡ (गमला) ପାଖରେ ଲୁଚିଥିବା ଗୁଣ୍ଡୁଚି ଛୁଆ ଉପରେ ଚଞ୍ଚୁରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲେ (ଛୁଆଁ-ଛୁଆଁବଳ ଖେଳ ଭଳି)। ଲେଖିକା ତାକୁ ଉଦ୍ଧାର କରି ପେନିସିଲିନ୍ ମଲମ ଲଗାଇ, କପା ତୁଳାରେ କ୍ଷୀର ପିଆଇ ବଞ୍ଚାଇଲେ।
3. ନାମକରଣ ଓ ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ: ତାର ଚିକ୍କଣ ଲୋମ, ଝାଙ୍କୁଲା ଲାଞ୍ଜ ଓ ଚମକୁଥିବା ଆଖି ଦେଖି ତା' ନାମ ରଖାଗଲା 'ଗିଲ୍ଲୁ' (गिल्लू)। ତାର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ ଥିଲା କାଜୁ (काजू)। ଭୋକ ହେଲେ ସେ 'ଚିକ୍-ଚିକ୍' (चिक-चिक) ଶବ୍ଦ କରୁଥିଲା।
4. ମୁକ୍ତି ଓ ପରିଚାରିକା ଭାବ: ଝରକାର ଜାଲି ଖୋଲି ଲେଖିକା ତାକୁ ବାହାର ଦୁନିଆରେ ଖେଳିବାକୁ ଛାଡ଼ିଲେ। କିନ୍ତୁ ଲେଖିକାଙ୍କ ଦୁର୍ଘଟଣା ସମୟରେ ଗିଲ୍ଲୁ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ପାଖରେ ବସି ନିଜ କୋମଳ ପଞ୍ଝାରେ ମୁଣ୍ଡ ଓ କେଶ ଆଉଁଶି ଜଣେ ସେବିକା (परिचारिका) ଭଳି ସେବା କରିଥିଲା।
5. ଜୀବନ ଯାତ୍ରାର ଅନ୍ତ: ଗୁଣ୍ଡୁଚିମୂଷାଙ୍କ ଜୀବନକାଳ ଦୁଇ ବର୍ଷ (दो वर्ष) ରୁ ଅଧିକ ହୁଏନାହିଁ। ଦୁଇ ବର୍ଷ ପରେ ଗିଲ୍ଲୁ ଖାଇବା ପିଇବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲା। ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଲେଖିକାଙ୍କ ସେହି ଆଙ୍ଗୁଳିକୁ ଧରି ରଖିଥିଲା, ଯାହାକୁ ସେ ଶୈଶବରେ ଧରି ବଞ୍ଚିଥିଲା। ପ୍ରଭାତର ପ୍ରଥମ କିରଣ ସ୍ପର୍ଶରେ ସେ ଚିରନିଦ୍ରାରେ ଶୋଇଗଲା।
6. ସମାଧି: ସୋନଜୁହୀ ଲତାର ମୂଳରେ ଗିଲ୍ଲୁକୁ ସମାଧି ଦିଆଗଲା।
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ (Memory Rhyme Mnemonic):
• "ଗିଲ୍ଲୁ କାହାଣୀ ସୂତ୍ର":
• ନୀତିବାକ୍ୟ:
ମୂକ ପଶୁପକ୍ଷୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମ ଓ ସ୍ନେହର ଭାଷା ବୁଝନ୍ତି। ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ସ୍ନେହ ଦେଲେ ସେମାନେ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇ ମଣିଷର ସେବା କରନ୍ତି।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି / Mistake Alert):
[!WARNING]
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ପିଲାମାନେ କରୁଥିବା ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ ଭୁଲ୍:
1. ଗୁଣ୍ଡୁଚିମୂଷାଙ୍କ ଆୟୁଷ (ଜୀବନକାଳ):
2. ଗିଲ୍ଲୁର ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ:
3. ଗିଲ୍ଲୁକୁ କେଉଁଠାରେ ସମାଧି ଦିଆଗଲା?:
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆଜିକାଲି ଲୋକେ କୁକୁର, ବିଲେଇ ବା ପକ୍ଷୀ ପୋଷନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଅସଲି ପଶୁପ୍ରେମ ସେତେବେଳେ ଜଣାପଡ଼େ, ଯେତେବେଳେ ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ କୌଣସି କ୍ଷତାକ୍ତ ଅସହାୟ ଜୀବକୁ ଦେଖି ଆମେ ତାକୁ ଆଦରରେ ସେବା କରି ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁ। ମହାଦେବୀ ବର୍ମାଙ୍କ ଏହି ଗଳ୍ପ ସମଗ୍ର ମାନବ ସମାଜକୁ ପ୍ରକୃତି ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ପ୍ରତି କରୁଣାଶୀଳ ହେବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
| ବିଷୟ | ତଥ୍ୟ | ହିନ୍ଦୀ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ |
|---|---|---|
| ପାଠ ଓ ଲେଖିକା | ଗିଲ୍ଲୁ (गिल्लू) | महादेवी वर्मा |
| ପ୍ରାଣୀ | ଗୁଣ୍ଡୁଚିମୂଷା | गिलहरी (लघुजीव) |
| ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ | କାଜୁ | काजू |
| ଆୟୁଷ (ଜୀବନ ଅବଧି) | ଦୁଇ ବର୍ଷ | दो वर्ष |
| ଖୁସି/ଭୋକର ଶବ୍ଦ | ଚିକ୍-ଚିକ୍ | चिक-चिक |
| ଔଷଧ | ପେନିସିଲିନ୍ ମଲମ | पेंसिलीन का मरहम |
| ବସା | ତୁଳା ଭରା ଝୁଲନ୍ତା ଡାଲା | रुई भरी झूलती डलिया |
| ସମାଧି ସ୍ଥଳ | ସୋନଜୁହୀ ଲତା ମୂଳ | सोनजुही की लता की जड़ |
୬. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଦର୍ଶ ସମାଧାନ:
ପ୍ରଥମ ବିଭାଗ: ଦୁଇ-ତିନୋଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର (दो-तीन वाक्यों में उत्तर दीजिए):
ଉତ୍ତର:
ଭାରତୀୟ ପରମ୍ପରାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଓ ପିତୃପକ୍ଷ ସମୟରେ କାଉକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଏ। ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ ଆମର ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ପିତୃଲୋକରୁ କାଉ ରୂପ ଧାରଣ କରି ନିଜ ବଂଶଧରଙ୍କଠାରୁ ପିଣ୍ଡ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି।
(श्राद्ध-पक्ष में हमारे पितृगण गरुड़ या मयूर बनकर नहीं, बल्कि कौवे के रूप में ही हमसे पिण्ड ग्रहण करने आते हैं, इसलिए इस समय कौवे को सम्मानित किया जाता है।)
ଉତ୍ତର:
ଗୁଣ୍ଡୁଚିମୂଷାର କଅଁଳ ଛୁଆଟି ବସାରୁ ଖସିପଡ଼ିଥିଲା। ଦୁଇଟି କାଉ ତାକୁ ନିଜର ଶକ୍ତ ଚଞ୍ଚୁରେ ଆକ୍ରମଣ କରି ଖୁମ୍ପି କ୍ଷତାକ୍ତ କରିଦେଇଥିଲେ। ପ୍ରବଳ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଯୋଗୁଁ ସେ ଅର୍ଦ୍ଧମୃତ ଓ ନିଶ୍ଚେଷ୍ଟ ହୋଇ କୁଣ୍ଡ କଡ଼ରେ ଲାଗି ରହିଥିଲା।
(घोंसले से गिरा गिलहरी का वह नन्हा बच्चा दो कौवों की तीखी चोंचों के प्रहार से बुरी तरह घायल हो गया था। रक्त बहने और दर्द के कारण वह निश्चेष्ट होकर गमले से चिपटा पड़ा था।)
ଉତ୍ତର:
ଭୋକ ହେଲେ ଗିଲ୍ଲୁ 'ଚିକ୍-ଚିକ୍' (चिक-चिक) ଶବ୍ଦ କରି ନିଜ ଆଗ୍ରହ ଜଣାଉଥିଲା। ଲେଖିକା ତାକୁ କାଜୁ କିମ୍ବା ବିସ୍କୁଟ୍ ଦେଉଥିଲେ, ଯାହାକୁ ସେ ନିଜର ଦୁଇ କଅଁଳ ପଞ୍ଝାରେ ଧରି ଖୁସିରେ ଟିକି ଟିକି କରି ଖାଉଥିଲା।
(भूख लगने पर गिल्लू 'चिक-चिक' की मधुर आवाज करके लेखिका का ध्यान आकर्षित करता था और काजू या बिस्कुट पाकर दोनों पंजों से पकड़कर खाता था।)
ଉତ୍ତର:
ଯେତେବେଳେ ଲେଖିକା ମୋଟର ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଆହତ ହୋଇ ଶେଯରେ ପଡ଼ିରହିଥିଲେ, ଗିଲ୍ଲୁ ତାଙ୍କ ତକିଆ ଉପରେ ବସି ନିଜର କୋମଳ ପଞ୍ଝାରେ ଲେଖିକାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ କେଶକୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆଉଁଶୁଥିଲା। ତା’ର ଏହି ନିଃସ୍ୱାର୍ଥ ସ୍ନେହ ଓ ସେବା ଜଣେ କୋମଳମନା ସେବିକା (ପରିଚାରିକା) ଭଳି ଥିଲା।
(लेखिका के अस्वस्थ होने पर गिल्लू तकिए पर बैठकर अपने नन्हे पंजों से उनके सिर और बालों को सहलाता था। उसका यह स्नेहपूर्ण व्यवहार एक समर्पित परिचारिका (नर्स) जैसा प्रतीत होता था।)
ଉତ୍ତର:
ଗୁଣ୍ଡୁଚିମୂଷାମାନଙ୍କ ସ୍ୱାଭାବିକ ଆୟୁଷ ଦୁଇ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ହୋଇନଥାଏ। ଗିଲ୍ଲୁର ଦୁଇ ବର୍ଷ ପୂରିଯିବା ପରେ ତାର ଅବସ୍ଥା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲା। ଶେଷ ଦିନରେ ସେ କିଛି ଖାଇଲାନାହିଁ କି ବାହାରକୁ ଗଲାନାହିଁ ଏବଂ ରାତିରେ ତାର ପଞ୍ଝା ଥଣ୍ଡା ପଡ଼ି ଜୀବନଲୀଳା ସମାପ୍ତ ହେଲା।
(गिलहरियों की जीवन-अवधि दो वर्ष से अधिक नहीं होती। दो वर्ष पूरे होने पर गिल्लू की शक्ति समाप्त हो गई, उसने खाना-पीना छोड़ दिया और उसकी जीवन-यात्रा का अंत आ गया।)
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗ: ଏକ-ଏକ ଶବ୍ଦରେ ଉତ୍ତର (एक-एक शब्द में उत्तर दीजिए):
ଉତ୍ତର: गिल्लू (गिलहरी का बच्चा)
ଉତ୍ତର: छुवा-छुवौअल (छुआ-छुई)
ଉତ୍ତର: गिलहरियों के झुंड का
ଉତ୍ତର: महादेवी वर्मा (लेखिका)
ଉତ୍ତର: काजू
ଉତ୍ତର: सिरहाने (तकिए पर)
ଉତ୍ତର: दो वर्ष
ଉତ୍ତର: मरणासन्न (अंतिम समय की ठंडी) स्थिति में।
ଉତ୍ତର: सोनजुही की लता की जड़ में।
ତୃତୀୟ ବିଭାଗ: ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (MCQ):
(କ). ଦୁଇଟି କାଉ କି ଖେଳ ଖେଳୁଥିଲେ?
➔ (ii) छुवा-छुवौअल
(ଖ). ଲେଖିକାଙ୍କ କେଉଁ ଆଲୋଚନାରେ ଅଚାନକ ବାଧା ଉପୁଜିଲା?
➔ (ii) काक पुराण
(ଗ). ଲେଖିକାଙ୍କ କୋଠରୀକୁ କାହାର ସୁଗନ୍ଧ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆସିବାକୁ ଲାଗିଲା?
➔ (iii) नीम-चमेली
(ଘ). ଗିଲ୍ଲୁର ପ୍ରିୟ ଖାଦ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା?
➔ (iv) काजू
(ଙ). ଗୁଣ୍ଡୁଚିମୂଷାମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଅବଧି କେତେ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ହୋଇନଥାଏ?
➔ (ii) दो वर्ष
ଚତୁର୍ଥ ବିଭାଗ: ଭାଷାଜ୍ଞାନ ଓ ବ୍ୟାକରଣ (भाषा-ज्ञान):
୧. ଭାବବାଚକ ସଂଜ୍ଞା ଗଠନ (भाववाचक संज्ञा):
• बुरा ➔ बुराई (कभी किसी की बुराई नहीं करनी चाहिए।)
• सफल ➔ सफलता (परिश्रम करने पर सफलता मिलती है।)
• सज्जन ➔ सज्जनता (बुजुर्ग की सज्जनता से हम मुग्ध हो गए।)
• स्वस्थ ➔ स्वास्थ्य (प्रत्येक मनुष्य को अपने स्वास्थ्य का ध्यान रखना चाहिए।)
୨. ପ୍ରତିଶବ୍ଦ (पर्यायवाची शब्द):
• दीवार ➔ भित्ति, दीवार
• जीवन ➔ प्राण, जिंदगी, हयात
• पुरखे ➔ पूर्वज, पितर
• प्रयत्न ➔ प्रयास, कोशिश, चेष्टा
• आँख ➔ नेत्र, चक्षु, नयन, लोचन
• प्रभात ➔ सवेरा, उषा, भोर
• घर ➔ गृह, आलय, सदन, निकेतन
୩. ବାକ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ (କର୍ମବାଚ୍ୟ / कर्मवाच्य):
• କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ: महादेवी ने गिल्लू के घावों पर पेंसिलीन का मरहम लगाया।
• କର୍ମବାଚ୍ୟ: महादेवी द्वारा गिल्लू के घावों पर पेंसिलीन का मरहम लगाया गया।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App