ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଇତିହାସ: ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ - ପ୍ରଥମ ପାଠ: ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ (ଇତିହାସ) ବିଭାଗରେ ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ "ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନ - ଗାନ୍ଧୀଯୁଗ"ର ପ୍ରଥମ ପାଠ "ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ"ରୁ ସର୍ବାଧିକ ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ), ୨-ମାର୍କ ଓ ୪-ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଥାଏ। ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ, ଚମ୍ପାରଣ, ଖେଡ଼ା, ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଲୁଗାକଳ ଆନ୍ଦୋଳନ, ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ୍ ଏବଂ ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡର ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ, ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ ଏଠାରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
• ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାକ୍ରମ ମାଷ୍ଟର ଟାଇମ୍ଲାଇନ୍ (Timeline Formula):
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ (Memory Rhyme Mnemonic):
• "ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ସୂତ୍ର (CAK-R-J ଫର୍ମୁଲା)":
• ରାଇମ୍:
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି / Mistake Alert):
[!WARNING]
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ପିଲାମାନେ କରୁଥିବା ୩ଟି ମାରାତ୍ମକ ଭୁଲ୍:
1. ଭାରତରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ କେଉଁଟି?:
2. ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅନଶନ କେଉଁ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ହୋଇଥିଲା?:
3. ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡରେ ମୃତକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଭ୍ରମ:
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆଜି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ବନ୍ଧୁକ ବା ବୋମା ନ ଉଠାଇ ଯେଉଁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନ୍ଦୋଳନ (ଧାରଣା, ଅନଶନ, ଶୋଭାଯାତ୍ରା) କରାଯାଏ, ତାର ଜନକ ହେଉଛନ୍ତି ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ। ମାର୍ଟିନ୍ ଲୁଥର କିଙ୍ଗ୍ (ଆମେରିକା) ଓ ନେଲସନ ମାଣ୍ଡେଲା (ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା) ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା ନୀତିରେ ହିଁ ନିଜ ଦେଶକୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
| ଆନ୍ଦୋଳନ / ଘଟଣା | ବର୍ଷ ଓ ସ୍ଥାନ | ମୁଖ୍ୟ କାରଣ | ନେତୃତ୍ୱ ଓ ଫଳାଫଳ |
|---|---|---|---|
| ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ସତ୍ୟାଗ୍ରହ | ୧୮୯୩–୧୯୧୪ | ଶ୍ୱେତାଙ୍ଗଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତି ଓ ଅଙ୍ଗୁଳିଛାପ ଆଇନ୍ | ନାଟାଲ କଂଗ୍ରେସ ଗଠନ; ସମସ୍ତ ଅପମାନଜନକ କଳା ଆଇନ୍ ରଦ୍ଦ। |
| ଚମ୍ପାରଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ | ୧୯୧୭, ବିହାର | ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ନୀଳଚାଷ ବାଧ୍ୟତା) | ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ; ୨୫% ବେଆଇନ ଅର୍ଥ ଫେରସ୍ତ। |
| ଖେଡ଼ା ସତ୍ୟାଗ୍ରହ | ୧୯୧୮, ଗୁଜରାଟ | ଫସଲ ହାନି ପରେ ବି ବଳପୂର୍ବକ ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ | ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲଙ୍କ ସହଯୋଗ; ସରକାର ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଖଜଣା ନୀତି ଗ୍ରହଣ କଲେ। |
| ଅହମ୍ମଦାବାଦ ମିଲ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ | ୧୯୧୮, ଗୁଜରାଟ | ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର | ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅନଶନ; ଶ୍ରମିକଙ୍କୁ ୩୫% ଭତ୍ତା ମିଳିଲା। |
| ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ୍ | ୧୯୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮ | ବିନା ବିଚାରରେ ଜେଲ୍ ଦଣ୍ଡ | ଏପ୍ରିଲ ୬ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ହରତାଳ। |
| ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ | ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୧୩, ଅମୃତସର | ସତ୍ୟପାଲ୍ ଓ କିଚ୍ଲୁଙ୍କ ଗିରଫଦାରୀ ପ୍ରତିବାଦ | ଜେନେରାଲ ଡାୟାର୍ଙ୍କ ଗୁଳିଚାଳନାରେ ଶହ ଶହ ଶହୀଦ; ନାଇଟ୍ ଓ କାଇଜର-ଇ-ହିନ୍ଦ୍ ତ୍ୟାଗ। |
୬. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:
ପ୍ରଥମ ବିଭାଗ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୬୦ଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ (୪ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ):
ଉତ୍ତର:
ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଭାରତୀୟମାନେ ଗୋରା ଚମଡ଼ାର ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତିର ଶିକାର ହୋଇ ଚରମ ଅତ୍ୟାଚାରିତ ହେଉଥିଲେ:
(୧) ସେମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଭୋଟଦାନ ଅଧିକାର ଦିଆଯାଉ ନଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ମୁଣ୍ଡପିଛା ୩ ପାଉଣ୍ଡ୍ ଟିକସ ବସାଯାଇଥିଲା।
(୨) ସେମାନଙ୍କୁ ସହରର ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ଓ ଅସନ୍ତୋଷଜନକ ବସ୍ତିରେ ବାସ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯାଉଥିଲା। ରାତି ୯ଟା ପରେ ସେମାନେ ଘରୁ ବାହାରି ପାରୁନଥିଲେ।
(୩) ସେମାନଙ୍କୁ ରେଳଗାଡ଼ିର ପ୍ରଥମ ବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀରେ ଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଅନୁମତି ନଥିଲା ଏବଂ ପାଦଚଲା ରାସ୍ତାରେ ଚାଲିବା ନିଷିଦ୍ଧ ଥିଲା।
(୪) ୧୯୦୬ରେ ଏକ ଆଇନ ବଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ନିଜର ଅଙ୍ଗୁଳିଛାପ ଥିବା ପଞ୍ଜୀକରଣ ପ୍ରମାଣପତ୍ର ସବୁବେଳେ ସାଙ୍ଗରେ ଧରି ଚାଲିବା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟାନ୍ ରୀତିରେ ହୋଇନଥିବା ବିବାହକୁ ଅବୈଧ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା।
ଉତ୍ତର:
ବିହାରର ଚମ୍ପାରଣ ଜିଲ୍ଲାରେ ୟୁରୋପୀୟ ନୀଳ ଚାଷୀମାନେ ଭାରତୀୟ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଜମିର କୋଡ଼ିଏ ଭାଗରୁ ତିନି ଭାଗ (୩/୨୦) ଅଂଶରେ ନୀଳ ଚାଷ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ଯାହାକୁ ‘ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା’ କୁହାଯାଉଥିଲା।
(୧) କୃତ୍ରିମ ନୀଳ ଉତ୍ପାଦନ ଯୋଗୁଁ ନୀଳର ଚାହିଦା ହ୍ରାସ ପାଇବାରୁ ଇଂରେଜମାନେ ଚାଷୀଙ୍କଠାରୁ ବେଆଇନ ଭାବେ ଅତ୍ୟଧିକ ଖଜଣା ଓ ଟିକସ ଆଦାୟ କଲେ।
(୨) ଚମ୍ପାରଣର ସ୍ଥାନୀୟ ନେତା ରାଜକୁମାର ଶୁକ୍ଳଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ୧୯୧୭ ଏପ୍ରିଲରେ ମୋତିହାରୀଠାରେ ପହଞ୍ଚି ଅନୁସନ୍ଧାନ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
(୩) ଜିଲ୍ଲା ମାଜିଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ ତାଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତ ଜିଲ୍ଲା ଛାଡ଼ିବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଗାନ୍ଧିଜୀ ତାହା ଅମାନ୍ୟ କରି ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଲେ।
(୪) ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ସରକାର ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ ତଦନ୍ତ କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ରଖିଲେ। ଫଳସ୍ୱରୂପ ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲା ଏବଂ ଚାଷୀଙ୍କଠାରୁ ଆଦାୟ ହୋଇଥିବା ବେଆଇନ ଅର୍ଥର ୨୫ ପ୍ରତିଶତ ଫେରସ୍ତ ଦିଆଗଲା। ଭାରତରେ ଏହା ଥିଲା ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସଫଳ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ।
ଉତ୍ତର:
୧୯୧୮ ମସିହାରେ ଗୁଜରାଟର ଖେଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ଯୋଗୁଁ ଚାଷୀମାନଙ୍କର ଫସଲ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା।
(୧) ରାଜସ୍ୱ ବିଭାଗର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ, ଜମିର ସ୍ୱାଭାବିକ ଉତ୍ପାଦନର ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ (୨୫%) ରୁ କମ୍ ଫସଲ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ସେହି ବର୍ଷର ଖଜଣା ଛାଡ଼ କରାଯିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିଲା।
(୨) ମାତ୍ର ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ଚାଷୀଙ୍କ ଦୁରବସ୍ଥା ପ୍ରତି କର୍ଣ୍ଣପାତ ନକରି ବଳପୂର୍ବକ ଖଜଣା ଆଦାୟ ଜାରି ରଖିଲେ।
(୩) ଗାନ୍ଧିଜୀ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ସଂଗଠିତ କରି କହିଲେ ଯେ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଖଜଣା କୋହଳ ନହୋଇଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କେହି ଟଙ୍କାଟିଏ ବି ଖଜଣା ଦେବେ ନାହିଁ। ଯୁବ ଆଇନଜୀବୀ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ଓ ଇନ୍ଦୁଲାଲ ଯାଜ୍ଞିକ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସହ ଏହି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗଦେଲେ।
(୪) ଶେଷରେ ଇଂରେଜ ସରକାର ନଇଁପଡ଼ି ଏକ ଗୋପନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି କଲେ ଯେ କେବଳ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଥିବା ଧନୀ ଚାଷୀଙ୍କଠାରୁ ଖଜଣା ଆଦାୟ କରାଯାଉ ଏବଂ ଗରିବ ଚାଷୀଙ୍କ ଖଜଣା ମାଫ୍ କରାଗଲା। ଏହି ସଫଳତା ପରେ ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଜଣେ ପ୍ରଧାନ ଅନୁଗାମୀ ହେଲେ।
ଉତ୍ତର:
୧୯୧୮ ମସିହାରେ ଗୁଜରାଟର ଅହମ୍ମଦାବାଦରେ ପ୍ଲେଗ୍ ମହାମାରୀ ଦେଖାଦେବାରୁ କାରଖାନା ମାଲିକମାନେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ 'ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ୍' ଦେଉଥିଲେ।
(୧) ପ୍ଲେଗ୍ ଦୂର ହେବା ପରେ ମାଲିକମାନେ ହଠାତ୍ ସେହି ବୋନସ୍ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ଯାହା ଫଳରେ ଶ୍ରମିକ ଓ ମାଲିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୋର ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
(୨) ଦରଦାମ୍ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିବାରୁ ଶ୍ରମିକମାନେ ୫୦% ଭତ୍ତା ଦାବି କରୁଥିବା ବେଳେ ମାଲିକମାନେ ମାତ୍ର ୨୦% ଦେବାକୁ କହି କାରଖାନା ବନ୍ଦ (Lockout) କରିଦେଲେ।
(୩) ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏହି ବିବାଦରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରି ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲ୍ ଗଠନ କରାଇଲେ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ୩୫% ଭତ୍ତା ଦାବିରେ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଧର୍ମଘଟ କରିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଲେ।
(୪) ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମନୋବଳ ଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ନିଜେ ଭାରତରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଅନଶନ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଅନଶନ ଦେଖି ମାଲିକମାନେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ୩୫% ଭତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କଲେ।
ଉତ୍ତର:
ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବିପ୍ଳବୀ ରାଷ୍ଟ୍ରବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର ବିଚାରପତି ସାର୍ ସିଡ୍ନୀ ରାଓଲାତ୍ଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଏକ କମିଟି ଗଠନ କରିଥିଲେ। ସେହି କମିଟିର ସୁପାରିଶ କ୍ରମେ ୧୯୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮ ତାରିଖରେ 'ରାଓଲାତ୍ ଆଇନ୍' (Rowlatt Act) ଗୃହୀତ ହେଲା।
(୧) ଏହି ଆଇନ୍ ଅନୁସାରେ ସରକାର କୌଣସି ପ୍ରମାଣ ବା ବିଚାର ବିନା ଯେକୌଣସି ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହରେ ଗିରଫ କରି ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାଳ ପାଇଁ ଜେଲ୍ରେ ବନ୍ଦୀ ରଖିପାରିବେ ଏବଂ ଅପରାଧୀର କୌଣସି ଅପିଲ୍ କରିବାର ଅଧିକାର ନଥିଲା।
(୨) ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏହି କଳା ଆଇନ ବିରୋଧରେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଡାକରା ଦେଲେ। ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୬ ତାରିଖରେ ସମଗ୍ର ଭାରତରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଐତିହାସିକ ହରତାଳ, ଉପବାସ ଓ ପ୍ରାର୍ଥନା ସଭା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଲା।
(୩) ଏପ୍ରିଲ ୯ ତାରିଖରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯିବା ଖବର ପାଇ ଦିଲ୍ଲୀ, କଲିକତା, ମୁମ୍ବାଇ, ଅହମ୍ମଦାବାଦ, ଲାହୋର ଓ ଅମୃତସରରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଜନଆନ୍ଦୋଳନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୨୦ଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ (୨ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ):
ଉତ୍ତର:
୧୮୯୩ ମସିହାରେ ଗୁଜରାଟର ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବ୍ୟବସାୟୀ ଦାଦା ଅବଦୁଲ୍ଲାଙ୍କର ଏକ ଆଇନଗତ ମକଦ୍ଦମା ଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ‘ନାଟାଲ’ (Natal) ନାମକ ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର:
ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ସଂଗଠିତ କରିବା ପାଇଁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ୧୮୯୪ରେ 'ନାଟାଲ ଭାରତୀୟ କଂଗ୍ରେସ' ନାମକ ଏକ ରାଜନୈତିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠନ କରିଥିଲେ ଏବଂ 'ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓପିନିଅନ୍' ନାମକ ଖବରକାଗଜ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର:
୧୯୦୬ ମସିହାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ଜୋହାନ୍ସବର୍ଗଠାରେ ସରକାରଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁଳିଛାପ ପଞ୍ଜୀକରଣ କଳା ଆଇନ୍ ବିରୋଧରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ସତ୍ୟାଗ୍ରହର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର:
ବିହାରର ଚମ୍ପାରଣ ଜିଲ୍ଲାରେ ଇଂରେଜ ନୀଳକରମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ରୟତମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ସମୁଦାୟ ଜମିର କୋଡ଼ିଏ ଭାଗରୁ ତିନି ଭାଗ (୩/୨୦) ଅଂଶରେ ନୀଳ ଚାଷ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରୁଥିବା ଶୋଷଣମୂଳକ ନୀତିକୁ 'ତିନିକାଠିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା' କୁହାଯାଉଥିଲା।
ଉତ୍ତର:
ଜର୍ମାନୀରେ କୃତ୍ରିମ ନୀଳ ଉଦ୍ଭାବନ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରାକୃତିକ ନୀଳର ଚାହିଦା କମିଗଲା। ଫଳରେ ଇଂରେଜ ମାଲିକମାନେ ଚାଷୀମାନଙ୍କୁ ନୀଳଚାଷ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଚୁକ୍ତିରୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ବାହାନାରେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ବେଆଇନ ଟିକସ ଓ ଖଜଣା ଲଗାଇ ଶୋଷଣ କଲେ।
ଉତ୍ତର:
୧୯୧୮ରେ ଖେଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ହେତୁ ଫସଲ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସରକାର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରାଜସ୍ୱ ଛାଡ଼ ନକରି ଚାଷୀଙ୍କଠାରୁ ବଳପୂର୍ବକ ଖଜଣା ଆଦାୟ କରୁଥିବାରୁ ଏହି ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଉତ୍ତର:
ପ୍ଲେଗ୍ ମହାମାରୀ ଦୂର ହେବା ପରେ କାରଖାନା ମାଲିକମାନେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଉଥିବା ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ୍ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ନ୍ୟାଯ୍ୟ ମଜୁରି ବୃଦ୍ଧି ଦାବିକୁ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିବାରୁ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
ଉତ୍ତର:
୧୯୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮ରେ ଗୃହୀତ ଏହି କଳା କାନୁନ୍ ବଳରେ ବ୍ରିଟିଶ ସରକାର କୌଣସି ତଦନ୍ତ ବା ପ୍ରମାଣ ବିନା ଯେକୌଣସି ସନ୍ଦେହଜନକ ଭାରତୀୟଙ୍କୁ ବିନା ବିଚାରରେ ଅଟକ ରଖି ଜେଲ୍ଦଣ୍ଡ ଦେବାର କ୍ଷମତା ପାଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର:
ଶ୍ରୀମତୀ ଆନିବେସାନ୍ତଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଦିନ୍ସା ଏଦୁଲ୍ଜୀ ୱାଚା, ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ବାନାର୍ଜୀ, ତେଜ୍ ବାହାଦୁର ସାପ୍ରୁ ଏବଂ ଶ୍ରୀନିବାସ ଶାସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ଭଳି ମଧ୍ୟପନ୍ଥୀ ନେତାମାନେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଗଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର:
ଅମୃତସରର ଦୁଇ ଲୋକପ୍ରିୟ ନେତା ଡାକ୍ତର ସତ୍ୟପାଲ୍ ଓ ଡାକ୍ତର ସୈଫୁଦ୍ଦିନ୍ କିଚ୍ଲୁଙ୍କ ଗିରଫଦାରୀର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିବାଦ ତଥା ବୈଶାଖୀ ଉତ୍ସବ ପାଳନ ପାଇଁ ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୧୩ରେ ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ନିରସ୍ତ୍ର ଜନତାଙ୍କ ଉପରେ ଜେନେରାଲ ଡାୟାର୍ ଅତର୍କିତ ଗୁଳିଚାଳନା କରିବାରୁ ଏହି ନରସଂହାର ଘଟିଥିଲା।
ତୃତୀୟ ବିଭାଗ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ (୧ ମାର୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ):
ଉତ୍ତର: ୧୮୯୪ରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ 'ନାଟାଲ ଭାରତୀୟ କଂଗ୍ରେସ' ନାମକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
ଉତ୍ତର: ‘ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଓପିନିଅନ୍’ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ବିଶ୍ୱକବି ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ଠାକୁର ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ 'ମହାତ୍ମା' ଆଖ୍ୟା ଦେଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଚମ୍ପାରଣର ସ୍ଥାନୀୟ ନେତା ରାଜକୁମାର ଶୁକ୍ଳଙ୍କ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଚମ୍ପାରଣ ଯାଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଖେଡ଼ା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୁବ ଆଇନଜୀବୀ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ସହଯୋଗୀ ଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଅହମ୍ମଦାବାଦରେ ପ୍ଲେଗ୍ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ କାରଖାନା ନ ଛାଡ଼ି କାମରେ ଉତ୍ସାହିତ ରଖିବା ପାଇଁ ମାଲିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆର୍ଥିକ ଭତ୍ତାକୁ 'ପ୍ଲେଗ୍ ବୋନସ୍' କୁହାଯାଉଥିଲା।
ଉତ୍ତର: ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ୧୯୧୯ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ୧୩ ତାରିଖ (ବୈଶାଖୀ ଉତ୍ସବ ଦିନ) ରେ ସଂଘଠିତ ହୋଇଥିଲା।
ଉତ୍ତର: ଜେନେରାଲ ଡାୟାର୍ ଅମୃତସର ସହରର ତତ୍କାଳୀନ ବ୍ରିଟିଶ ସାମରିକ ମୁଖ୍ୟ (Military Commander) ଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଏହି ଐତିହାସିକ ଉକ୍ତିଟି ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍ ହତ୍ୟାକାଣ୍ଡ ପରେ କହିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଗାନ୍ଧିଜୀ ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ 'କାଇଜର୍-ଇ-ହିନ୍ଦ୍' (Kaiser-i-Hind) ଉପାଧି ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।
ଚତୁର୍ଥ ବିଭାଗ: ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (MCQ - ସଠିକ୍ ବିକଳ୍ପ ଚୟନ):
➔ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (ii) ୧୯୦୬
➔ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (ii) ମୋତିହାରୀ (ଚମ୍ପାରଣର ସଦର ମହକୁମା)
➔ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (iii) ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ
➔ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (i) ୧୯୧୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୮
➔ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର: (iii) ଅମୃତସର (ପଞ୍ଜାବ)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App