BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE

ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଇତିହାସ: ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ - ଚତୁର୍ଥ ପାଠ: ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୂମିକା (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)

ପ୍ରିୟ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ (ଇତିହାସ) ବିଭାଗରେ ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟର ଚତୁର୍ଥ ପାଠ "ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୂମିକା" (Quit India Movement and Role of Odisha) ସବୁଠାରୁ ଗୌରବୋଜ୍ଜ୍ୱଳ ଓ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଅଧ୍ୟାୟ। ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ, ଅଗଷ୍ଟ ଦାନ (୧୯୪୦), ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ, କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ୍, ୱାର୍ଦ୍ଧା ଓ ମୁମ୍ବାଇ କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନ, ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଐତିହାସିକ ଆହ୍ୱାନ ‘କର ବା ମର’ (Do or Die), ସମାଜବାଦୀ ନେତାମାନଙ୍କ ଭୂମିକା, ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ଛାତ୍ର ବିକ୍ଷୋଭ, କାଇପଦର, ଭଣ୍ଡାରୀପୋଖରୀ, ଧାମନଗର, ନିମାପଡ଼ା, ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି, ଢେଙ୍କାନାଳ-ତାଳଚେର ଗଡ଼ଜାତ ବିଦ୍ରୋହ, ରକ୍ତତୀର୍ଥ ଇରମର ନରସଂହାର ଏବଂ କୋରାପୁଟର ଅମର ଆଦିବାସୀ ସହିଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଆତ୍ମବଳିଦାନ ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ପରୀକ୍ଷୋପଯୋଗୀ ତଥ୍ୟ, ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଉତ୍ତର ଏଠାରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।


୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ଦେବା ଟ୍ରିକ୍ (୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଫର୍ମୁଲା):

(କ) ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାକ୍ରମ ମାଷ୍ଟର ଟାଇମ୍‌ଲାଇନ୍ (Timeline Master Formula):

  • ୧୯୩୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୩: ଜର୍ମାନୀ ବିରୋଧରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା ସହ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ; ବଡ଼ଲାଟ୍ ଲର୍ଡ ଲିନ୍‌ଲିଥ୍‌ଗୋ ଭାରତୀୟ ନେତାଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ ନକରି ଭାରତକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାମିଲ୍ କଲେ।
  • ୧୯୩୯ ଅକ୍ଟୋବର ୨୨: ପ୍ରତିବାଦ ସ୍ୱରୂପ ୮ଟି ପ୍ରଦେଶରୁ କଂଗ୍ରେସ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳର ଇସ୍ତଫା।
  • ୧୯୪୦ ଅଗଷ୍ଟ ୮: ବଡ଼ଲାଟ୍ ଲର୍ଡ ଲିନ୍‌ଲିଥ୍‌ଗୋଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ଅଗଷ୍ଟ ଦାନ’ (August Offer) ଘୋଷଣା (କଂଗ୍ରେସ ଓ ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ ଉଭୟ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲେ)।
  • ୧୯୪୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୭: ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପାଭନାର୍ ଠାରେ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମ 'ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ' ଆରମ୍ଭ; ଦ୍ୱିତୀୟ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ ଥିଲେ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ।
  • ୧୯୪୨ ମାର୍ଚ୍ଚ: ଇଂଲଣ୍ଡ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ୱିନ୍‌ଷ୍ଟନ୍ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍‌ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାର୍ ଷ୍ଟାଫୋର୍ଡ କ୍ରିପ୍ସଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ 'କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ୍' (Cripps Mission) ଭାରତ ଆଗମନ (ସମସ୍ତ ଦଳ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ)।
  • ୧୯୪୨ ଜୁଲାଇ ୧୪: ୱାର୍ଦ୍ଧାଠାରେ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ କମିଟି ଦ୍ୱାରା ଐତିହାସିକ ‘ଭାରତ ଛାଡ଼’ (Quit India) ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୭: ମୁମ୍ବାଇ (ଗୋୱାଲିଆ ଟ୍ୟାଙ୍କ୍ ମଇଦାନ) ଠାରେ କଂଗ୍ରେସ ସାଧାରଣ ଅଧିବେଶନରେ ସଭାପତି ମୌଲାନା ଆବୁଲ କାଲାମ ଆଜାଦ୍‌ଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଭାଷଣ।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୮: ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଭାରତ ଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କଲେ, ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ୍ ସମର୍ଥନ କଲେ ଏବଂ କଂଗ୍ରେସ ଅନୁମୋଦନ କଲା। ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ବଜ୍ରନିର୍ଘୋଷ ମନ୍ତ୍ର: ‘କର ବା ମର’ (Do or Die)।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୯ (ପ୍ରଭାତ): ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସମେତ ସମସ୍ତ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ ନେତା ଗିରଫ। ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ ପୁନାର ଆଗା ଖାଁ ପ୍ୟାଲେସ୍ ଏବଂ ନେହେରୁ, ଆଜାଦ୍ ଆଦିଙ୍କୁ ଅହମ୍ମଦନଗର ଦୁର୍ଗରେ ବନ୍ଦୀ ରଖାଗଲା।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୧: ବିହାରର ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଟନା ସଚିବାଳୟର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଜାତୀୟ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୧: ମାଳତୀ ଚୌଧୁରୀ ଓ ସୁରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦ୍ୱିବେଦୀ ମୁମ୍ବାଇ କଂଗ୍ରେସରୁ ଓଡ଼ିଶା ଫେରି ଗୋପନୀୟ ନେତୃତ୍ୱ ନେଲେ।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୭: ଯାଜପୁର/କଟକର କାଇପଦର ଡାକଘରେ ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ ଜନତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୭: ଭଦ୍ରକ ନିକଟସ୍ଥ ଭଣ୍ଡାରୀପୋଖରୀ ଥାନା ଉପରେ ୫,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ (ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଓ ଦ୍ୱାରିକା ଦାସ ଗିରଫ)।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୧: କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ମାଥିଲି ଥାନା ଘେରାଉ; ପୋଲିସ ଗୁଳିରେ ୫ ଜଣ ଶହୀଦ; ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ନାମରେ ଜଙ୍ଗଲ ରାକ୍ଷୀ ହତ୍ୟାର ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୪: କୋରାପୁଟର ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି ଠାରେ ଥାନା ଓ ଟୋଲ୍ ଧ୍ୱଂସ ଉଦ୍ୟମ ବେଳେ ପୋଲିସ ଗୁଳିରେ ୧୫ ଜଣ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କଲେ।
  • ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୬: ଢେଙ୍କାନାଳର ମଢ଼ି (କାମାକ୍ଷାନଗର) ଥାନା, ତହସିଲ୍ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଅଫିସ୍ ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପୋଡ଼ି ଦିଆଗଲା।
  • ୧୯୪୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୬: ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ନିମାପଡ଼ା ଥାନାରେ ଜନତାଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ; ପୋଲିସ ଗୁଳିରେ ଉଚ୍ଛବ ମଲ୍ଲିକ ଶହୀଦ।
  • ୧୯୪୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୧: ଧାମନଗରରେ ମୂରଲୀଧର ପଣ୍ଡାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଆନ୍ଦୋଳନ; ଶ୍ରୀଜଙ୍ଗ ଗ୍ରାମରେ ପୋଲିସ ଗୁଳିରେ ୧୦-୧୧ ଜଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ।
  • ୧୯୪୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୮: ବାଲେଶ୍ୱରର ବାସୁଦେବପୁର ନିକଟସ୍ଥ ଇରମ (Eram) ମେଳଣ ପଡ଼ିଆରେ ନିରସ୍ତ୍ର ଜନତା ଉପରେ ଡିଏସ୍‌ପିଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଗୁଳିବର୍ଷଣ; ପରୀ ବେୱାଙ୍କ ସମେତ ୨୮ ଜଣ ଶହୀଦ ଓ ୫୫ ଜଣ ଆହତ; ଇରମ ପାଲଟିଲା 'ରକ୍ତତୀର୍ଥ' (Blood Tirtha)।
  • ୧୯୪୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯: ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲ୍‌ରେ ଅମର ଆଦିବାସୀ ସଂଗ୍ରାମୀ ଶହୀଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ଫାଶୀ।

  • (ଖ) ୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଅପ୍ସନ୍ ଏଲିମିନେସନ୍ ଟ୍ରିକ୍ସ (MCQ Elimination Rules):

    1. ପ୍ରଶ୍ନ: କେଉଁ ଘଟଣା କେଉଁ ସ୍ଥାନ ଓ ନେତାଙ୍କ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ?

  • ରକ୍ତତୀର୍ଥ ଇରମ (ବାସୁଦେବପୁର, ବାଲେଶ୍ୱର) ➔ ୨୮ ଜଣ ଶହୀଦ, ମହିଳା ଶହୀଦ ପରୀ ବେୱା (ଓଡ଼ିଶାର ଜାଲିଆନାୱାଲାବାଗ୍)।
  • ନିମାପଡ଼ା (ପୁରୀ) ➔ ଶହୀଦ ଉଚ୍ଛବ ମଲ୍ଲିକ।
  • ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି (କୋରାପୁଟ) ➔ ୧୫ ଜଣ ଶହୀଦ (୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୨)।
  • ମାଥିଲି ଥାନା ଓ ଫାଶୀ (୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୩, ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲ୍) ➔ ଶହୀଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ (ତେନ୍ତୁଳିଗୁମ୍ମା ଗ୍ରାମ)।
  • ଭଣ୍ଡାରୀପୋଖରୀ ➔ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଓ ଦ୍ୱାରିକା ଦାସ (୧୨ଟି ଗ୍ରାମ ଉପରେ ୨୦୦୦ ଟଙ୍କା ଜୋରିମାନା)।
  • ଧାମନଗର ➔ ମୂରଲୀଧର ପଣ୍ଡା।
  • ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ ➔ ବିଭୁଧେନ୍ଦୁ ମିଶ୍ର, ଅଶୋକ ଦାସ, ସୁରଜମଲ୍ ଶାହା, ବିରେନ୍ ମିତ୍ର।
  • ଢେଙ୍କାନାଳ (ମଢ଼ି/କାମାକ୍ଷାନଗର) ➔ ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ।
  • ତାଳଚେର ➔ ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ।
  • 2. ପ୍ରଶ୍ନ: ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ କେଉଁଠାରେ ବନ୍ଦୀ ରଖାଯାଇଥିଲା?

  • ପୁନାର ଆଗା ଖାଁ ପ୍ୟାଲେସ୍ (Aga Khan Palace, Pune)। (ଅନ୍ୟ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ ନେତାଙ୍କୁ ଅହମ୍ମଦନଗର ଦୁର୍ଗରେ ଏବଂ ଡକ୍ଟର ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦଙ୍କୁ ପାଟନାରେ ବନ୍ଦୀ ରଖାଯାଇଥିଲା)।
  • 3. ପ୍ରଶ୍ନ: କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ କିଏ ଆଗତ କରିଥିଲେ?

  • ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଆଗତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ୍ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ।

  • ୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ (Memory Rhyme Mnemonic):

    ଛନ୍ଦ ରାଇମ୍:

    ବୟାଳିଶି ଅଗଷ୍ଟେ ଗାନ୍ଧୀ ଦେଲେ ମନ୍ତ୍ରବାଣୀ,
    'କର ବା ମର' ବୋଲି ଉଠିଲା କମ୍ପନ ଟାଣି।
    ନେହେରୁ ଆଣିଲେ ପ୍ରସ୍ତାବ, ସର୍ଦ୍ଦାର ସମର୍ଥନ,
    ଗିରଫ ହେଲେ ନେତାଏ, ଜାଗିଲା ଗଣମନ।
    ରକ୍ତତୀର୍ଥ ଇରମେ ପଡ଼ିଲେ ଅଠେଇଶି ଜଣ କାଳେ,
    ପରୀ ବେୱା ଅମର ହେଲେ ସେହି ଗୁଳିମାଳେ।
    ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲ୍‌ରେ ଫାଶୀ ପାଇଲେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ବୀର,
    ଭାରତ ଛାଡ଼ ଯଜ୍ଞେ ଓଡ଼ିଶା ଦେଖାଇଲା ଶିର।


    ୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି / Mistake Alert):

    ବିଷୟ / ପ୍ରଶ୍ନ ୯୦% ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ଭୁଲ୍ ପରୀକ୍ଷାରେ ଲେଖିବାକୁ ଥିବା ୧୦୦% ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ ମାର୍କ କଟିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ
    ଭାରତ ଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ କିଏ ଆଗତ କଲେ? ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନାମ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରସ୍ତାବ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଆଗତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ୍ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ (ଗାନ୍ଧିଜୀ କେବଳ ଭାଷଣ ଦେଇ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ)। ଆଗତକାରୀ ଓ ପ୍ରେରଣାଦାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାରତମ୍ୟ ନ ବୁଝିବା।
    ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ କେଉଁ ଜେଲ୍‌ରେ ରଖାଯାଇଥିଲା? ଅହମ୍ମଦନଗର ଦୁର୍ଗ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି। ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ ପୁନାର ଆଗା ଖାଁ ପ୍ୟାଲେସ୍ରେ ରଖାଯାଇଥିଲା; ନେହେରୁ, ମୌଲାନା ଆଜାଦ୍ ପ୍ରମୁଖଙ୍କୁ ଅହମ୍ମଦନଗର ଦୁର୍ଗରେ ରଖାଯାଇଥିଲା। ବନ୍ଦୀ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନର ପୃଥକତା ନ ଜାଣିବା।
    ଇରମ ଗୁଳିକାଣ୍ଡର ତାରିଖ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ଭାବି ଭୁଲ୍ ତାରିଖ ଲେଖନ୍ତି। ଇରମ ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ୧୯୪୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୮ ରେ ଘଟିଥିଲା; ଏଥିରେ ପରୀ ବେୱାଙ୍କ ସମେତ ୨୮ ଜଣ ଶହୀଦ ଏବଂ ୫୫ ଜଣ ଆହତ ହୋଇଥିଲେ। ଐତିହାସିକ ତାରିଖ ଓ ପରିସଂଖ୍ୟାନରେ ଭ୍ରାନ୍ତି।
    ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ଫାଶୀ ହେବାର ବର୍ଷ ୧୯୪୨ ମସିହା ଲେଖିଦିଅନ୍ତି। ତାଙ୍କୁ ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟରେ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଫାଶୀ ୧୯୪୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ ରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲ୍‌ରେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଗିରଫ ବର୍ଷ ଓ ଫାଶୀ ବର୍ଷର ଗୋଳମାଳ।
    ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି ଗୁଳିକାଣ୍ଡରେ ଶହୀଦ ସଂଖ୍ୟା ୨୮ ଜଣ ଲେଖନ୍ତି (ଇରମ ସହ ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତି)। ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡିରେ ୧୫ ଜଣ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲେ (ଇରମରେ ୨୮ ଜଣ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲେ)। ଦୁଇଟି ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ତଥ୍ୟର ମିଶ୍ରଣ।


    ୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):

    କ୍ରିକେଟ୍ ମ୍ୟାଚ୍‌ର ଶେଷ ଓଭରରେ ଯେତେବେଳେ ୬ଟି ବଲ୍‌ରୁ ୧୫ ରନ୍ ଦରକାର ଥାଏ, ସେତେବେଳେ ବ୍ୟାଟ୍ସମ୍ୟାନ୍ ଆଉ ଧୀରେ ସୁସ୍ଥେ ସିଙ୍ଗଲ୍ ନେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରେନାହିଁ—କେବଳ ‘ଛକା ମାରି ଜିତିବି କିମ୍ବା ଆଉଟ୍ ହୋଇଯିବି’ ମନୋଭାବ ରଖି ବ୍ୟାଟ୍ ବୁଲାଏ! ଠିକ୍ ସେହିପରି ଦୀର୍ଘ ବର୍ଷର ଆନ୍ଦୋଳନ ପରେ ୧୯୪୨ରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଜାଣିପାରିଥିଲେ ଯେ ଏହା ହିଁ ଶେଷ ସଂଗ୍ରାମ, ତେଣୁ ସେ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ‘କର ବା ମର’ (Do or Die) ର ଚରମ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ।


    ୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ (The 1-Minute Visual Formula Box):

    ଘଟଣା / ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମୁଖ୍ୟ ତାରିଖ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ
    ପୃଷ୍ଠଭୂମି • ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ (୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୯)<br>• ଅଗଷ୍ଟ ଦାନ (୮ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୦)<br>• ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ: ବିନୋବା ଭାବେ (୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୦, ପାଭନାର୍)<br>• କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ୍ (ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୨) ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ
    ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ଆହ୍ୱାନ • ୱାର୍ଦ୍ଧା ବୈଠକ (୧୪ ଜୁଲାଇ ୧୯୪୨): ଭାରତ ଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ<br>• ମୁମ୍ବାଇ ଅଧିବେଶନ (୮ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୨): ନେହେରୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆଗତ ଓ ଅନୁମୋଦିତ<br>• ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ର: ‘କର ବା ମର’ (Do or Die)
    ନେତା ଗିରଫଦାରୀ • ୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୨ ପ୍ରଭାତରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଆଗା ଖାଁ ପ୍ୟାଲେସ୍ (ପୁନେ) ରେ ବନ୍ଦୀ<br>• ଅନ୍ୟ ନେତାଗଣ ଅହମ୍ମଦନଗର ଦୁର୍ଗରେ ବନ୍ଦୀ<br>• ଭୂମିଗତ ସମାଜବାଦୀ ନେତା: ଜୟପ୍ରକାଶ ନାରାୟଣ, ରାମ ମନୋହର ଲୋହିଆ, ଅରୁଣା ଆସଫ୍ ଅଲ୍ଲୀ
    ଓଡ଼ିଶାରେ ବିପ୍ଳବ କେନ୍ଦ୍ର • ରେଭେନ୍ସା କଲେଜ: ବିଭୁଧେନ୍ଦୁ ମିଶ୍ର, ଅଶୋକ ଦାସ, ବୀରେନ୍ ମିତ୍ର<br>• କାଇପଦର (୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୨): ଡାକଘର ପୋଡ଼ି<br>• ଭଣ୍ଡାରୀପୋଖରୀ (୧୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୨): ୫୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ଥାନା ଆକ୍ରମଣ<br>• ଧାମନଗର: ମୂରଲୀଧର ପଣ୍ଡା
    ଓଡ଼ିଶାର ବଳିଦାନ ଓ ଶହୀଦ • ରକ୍ତତୀର୍ଥ ଇରମ (୨୮ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୪୨): ୨୮ ଶହୀଦ (ପରୀ ବେୱା)<br>• ନିମାପଡ଼ା (୧୬ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୪୨): ଶହୀଦ ଉଚ୍ଛବ ମଲ୍ଲିକ<br>• ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି (୨୪ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୨): ୧୫ ଜଣ ଶହୀଦ<br>• ଶହୀଦ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ: ମାଥିଲି ଥାନା ଆକ୍ରମଣ (୨୧ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୪୨), ଫାଶୀ (୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୪୩, ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲ୍)<br>• ଗଡ଼ଜାତ ବିଦ୍ରୋହ: ଢେଙ୍କାନାଳ (ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ), ତାଳଚେର (ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ)


    ୬. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ:

    (କ) ‘କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ୍’ର ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋଚନା କର।

    ଉତ୍ତର:

    ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ସହଯୋଗ ପାଇବା ପାଇଁ ଇଂଲଣ୍ଡ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ୱିନ୍‌ଷ୍ଟନ୍ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍ ୧୯୪୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ସାର୍ ଷ୍ଟାଫୋର୍ଡ କ୍ରିପ୍ସଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ଭାରତ ପଠାଇଥିଲେ, ଯାହା ‘କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ୍’ ନାମରେ ପରିଚିତ।

    ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତାବଗୁଡ଼ିକ:

    1. ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଭାରତକୁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଏକ ଅଂଶ ରୂପେ ‘ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ’ (Dominion Status) ଅଧିକାର ଦିଆଯିବ।

    2. ଭାରତବାସୀ ନିଜ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଏକ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭା ଗଠନ କରାଯିବ।

    3. କିନ୍ତୁ କୌଣସି ପ୍ରଦେଶ ବା ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ଯଦି ଉକ୍ତ ସମ୍ବିଧାନକୁ ଗ୍ରହଣ ନକରେ, ତେବେ ସେ ନିଜ ପାଇଁ ଏକ ପୃଥକ୍ ସମ୍ବିଧାନ ତିଆରି କରିପାରିବ।

    ଭାରତକୁ ଖଣ୍ଡ ବିଖଣ୍ଡିତ କରି ବ୍ରିଟିଶ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦକୁ ଦୃଢ଼ କରିବାର ଅଭିସନ୍ଧି ଥିବାରୁ କଂଗ୍ରେସ ଓ ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ ସମେତ ସମସ୍ତ ଦଳ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ।


    (ଖ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ କିପରି ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର:

    1. କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ୍ ବିଫଳ ହେବା ପରେ ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଜନିତ ଦରଦାମ ବୃଦ୍ଧି ଓ ଅଶାନ୍ତିରୁ ଭାରତକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତ ଛାଡ଼ିବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ବୋଲି ଗାନ୍ଧିଜୀ ଉପଲବ୍ଧି କଲେ।

    2. ୧୯୪୨ ଜୁଲାଇ ୬ରୁ ୧୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୱାର୍ଦ୍ଧାଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ କମିଟି ବୈଠକରେ ତୁରନ୍ତ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସନର ଅବସାନ ଦାବି କରି ‘ଭାରତ ଛାଡ଼’ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା।

    3. ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୭ ଓ ୮: ମୁମ୍ବାଇଠାରେ କଂଗ୍ରେସର ସାଧାରଣ ଅଧିବେଶନରେ ସଭାପତି ମୌଲାନା ଆବୁଲ କାଲାମ ଆଜାଦ୍ ଆନ୍ଦୋଳନର ଅର୍ଥ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ। ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଏହି ଐତିହାସିକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କଲେ ଏବଂ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ୍ ସମର୍ଥନ କଲେ। ଅଗଷ୍ଟ ୮ ତାରିଖ ରାତିରେ ବିପୁଳ ଉତ୍ସାହ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁମୋଦିତ ହେଲା ଏବଂ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଦେଶବାସୀଙ୍କୁ ‘କର ବା ମର’ ର ଅମର ମନ୍ତ୍ର ଦେଲେ।


    (ଗ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କ’ଣ ଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର:

    ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ପାଇଁ କଂଗ୍ରେସ ପକ୍ଷରୁ ପ୍ରଚାରିତ ହାତଲେଖା ପତ୍ରିକା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନୁଯାୟୀ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପମାନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା:

    1. ଶ୍ରମିକ ଓ କୃଷକମାନେ ସରକାରଙ୍କୁ ଭୂ-ରାଜସ୍ୱ (ଖଜଣା) ଦେବା ବନ୍ଦ କରିବେ।

    2. ଇଂରେଜ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥ ବିକ୍ରି କରାଯିବ ନାହିଁ।

    3. ସରକାରୀ କାଗଜ ନୋଟ୍ କେହି ଗ୍ରହଣ କରିବେ ନାହିଁ।

    4. ରାସ୍ତାଘାଟ, ଯାନବାହନ, ଟେଲିଗ୍ରାଫ୍ ଓ ରେଳ ଲାଇନ୍ ଅଚଳ କରି ଇଂରେଜ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଯାତାୟାତ ବନ୍ଦ କରାଯିବ।

    5. ସରକାରୀ ଥାନା, କୋର୍ଟ କଚେରୀ ଓ ଜେଲ୍‌ଖାନାକୁ ଜନସାଧାରଣ ନିଜ ଆୟତ୍ତକୁ ନେବେ ଏବଂ ଜଙ୍ଗଲ ଆଇନ୍ ଭଙ୍ଗ କରିବେ।

    6. ଛାତ୍ରମାନେ ଶିକ୍ଷାନୁଷ୍ଠାନ ତ୍ୟାଗ କରିବେ ଏବଂ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଚାକିରି ଛାଡ଼ି ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସାମିଲ୍ ହେବେ। ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅହିଂସା ମାର୍ଗରେ ପରିଚାଳିତ ହେବା ନିୟମ ଥିଲା।


    (ଘ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ଦମନ ପାଇଁ ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର କି କି ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର:

    ଆନ୍ଦୋଳନର ତୀବ୍ରତା ଦେଖି ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର ଏହାକୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବର୍ବର ଓ ଅମାନୁଷିକ ପନ୍ଥା ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲେ:

    1. ନେତୃବୃନ୍ଦଙ୍କୁ ଗିରଫ: ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୯ ପ୍ରଭାତରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ, ନେହେରୁ, ପଟେଲ୍, ମୌଲାନା ଆଜାଦ୍ ପ୍ରମୁଖଙ୍କୁ ଗିରଫ କରି କଂଗ୍ରେସ ସଙ୍ଗଠନକୁ ବେଆଇନ୍ ଘୋଷଣା କରାଗଲା।

    2. ଗୁଳିବର୍ଷଣ ଓ ଲାଠିଚାଳନା: ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସଭା ଓ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଉପରେ ପୋଲିସ ନିର୍ମମ ଲାଠିମାଡ଼, ଅଶ୍ରୁବାଷ୍ପ ଓ ଗୁଳିଚାଳନା କଲା। ହଜାର ହଜାର ନିରୀହ ବିପ୍ଳବୀ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ଏକ ଲକ୍ଷ କର୍ମୀଙ୍କୁ ଜେଲ୍‌ରେ ବନ୍ଦୀ କରାଗଲା।

    3. ସାମୂହିକ ଜୋରିମାନା ଓ ଗୃହଦାହ: ଗ୍ରାମଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଭାରୀ ଶାସ୍ତିମୂଳକ ଜୋରିମାନା ଲଦାଗଲା ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ଘରଦ୍ୱାର ପୋଡ଼ି ଲୁଟ୍ କରାଗଲା।

    4. ୧୯୪୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୦ରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍ ପାର୍ଲାମେଣ୍ଟରେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦମନ କରାଯାଇଛି।


    (ଙ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କ ଅବଦାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର।

    ଉତ୍ତର:

    1. କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ବୈପାରୀଗୁଡ଼ା ଥାନା ଅନ୍ତର୍ଗତ ତେନ୍ତୁଳିଗୁମ୍ମା ଗ୍ରାମର ଆଦିବାସୀ ନେତା ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ଅମର ନାୟକ ଥିଲେ।

    2. ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ସେ ଅଞ୍ଚଳର ଆଦିବାସୀମାନଙ୍କୁ ସଙ୍ଗଠିତ କରିଥିଲେ। ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୧ ତାରିଖରେ ହଜାର ହଜାର ଜନତାଙ୍କୁ ନେଇ କଂଗ୍ରେସ ପତାକା ଧରି ‘ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଜୟ’ ଧ୍ୱନି ଦେଇ ସେ ମାଥିଲି ଥାନା ଘେରାଉ କରିଥିଲେ।

    3. ପୋଲିସ ଗୁଳିଚାଳନାରେ ୫ ଜଣ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ ଗୁରୁତର ଆହତ ହେଲେ।

    4. ଇଂରେଜ ପୋଲିସ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଜଣେ ଜଙ୍ଗଲ ରକ୍ଷୀ (ଫରେଷ୍ଟ ଗାର୍ଡ) ଙ୍କୁ ପିଟିପିଟି ହତ୍ୟା କରିଥିବାର ମିଥ୍ୟା ଅଭିଯୋଗ ଲଗାଇ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କଲା।

    5. ପ୍ରହସନମୂଳକ ବିଚାର ପରେ ୧୯୪୩ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ ତାରିଖରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲ୍‌ରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଦିଆଗଲା। ସେ ଥିଲେ ୧୯୪୨ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଫାଶୀ ପାଇଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ଏକମାତ୍ର ଅମର ଶହୀଦ।


    ପ୍ରଶ୍ନ ୨: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୨୦ଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ:

    (କ) ବିନୋବା ଭାବେ କେବେ ଓ କେଉଁଠି ତାଙ୍କ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ବିନୋବା ଭାବେ ୧୯୪୦ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୧୭ ତାରିଖରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପାଭନାର୍ ଆଶ୍ରମଠାରେ ପ୍ରଥମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ ଭାବେ ସତ୍ୟାଗ୍ରହ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।

    (ଖ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହେବାପରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ କେବେ ଗିରଫ ହେଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ କେଉଁଠାରେ ବନ୍ଦୀ କରି ରଖାଗଲା ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୪୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୯ ତାରିଖ ପ୍ରଭାତରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୁନେ (ପୁନା) ଠାରେ ଥିବା ଆଗା ଖାଁ ପ୍ୟାଲେସ୍‌ରେ ବନ୍ଦୀ କରି ରଖାଯାଇଥିଲା।

    (ଗ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ବିହାରରେ ଛାତ୍ରମାନେ କେବେ ଓ କେଉଁଠାରେ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୪୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୧ ତାରିଖ ଦିନ ବିହାରର ଛାତ୍ରମାନେ ପାଟନା ସଚିବାଳୟର ପୂର୍ବ ଦ୍ୱାରରେ ଜାତୀୟ ତ୍ରିରଙ୍ଗା ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ କରିଥିଲେ।

    (ଘ) ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ କେଉଁ ଛାତ୍ରନେତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ବିଭୁଧେନ୍ଦୁ ମିଶ୍ର, ଅଶୋକ ଦାସ, ସୁରଜମଲ୍ ଶାହା ଏବଂ ବୀରେନ୍ ମିତ୍ର ଆଦି ଛାତ୍ରନେତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା।

    (ଙ) ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ କେଉଁ ଖବର ଶୁଣିବା ପରେ ବରୀ ଅଞ୍ଚଳର ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ ଲୋକ କାଇପଦର ଡାକଘର ପୋଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ ଏବଂ ରମାଦେବୀଙ୍କ ଗିରଫ ଖବର ଶୁଣିବା ପରେ ବରୀ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ ହୋଇ ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୭ରେ କାଇପଦର ଡାକଘରେ ନିଆଁ ଲଗାଇ ଦେଇଥିଲେ।

    (ଚ) ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଭଣ୍ଡାରୀ ପୋଖରୀରେ କେଉଁ ଦୁଇ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଭଣ୍ଡାରୀପୋଖରୀ ଥାନା ଆକ୍ରମଣ ଓ ପୋଲ ଭାଙ୍ଗିବା ଘଟଣାରେ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ଏବଂ ଦ୍ୱାରିକା ଦାସ ନାମକ ଦୁଇଜଣ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀ ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ।

    (ଛ) ଇରମ୍‌ଠାରେ କେବେ ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ସେଥିରେ ଶହୀଦ୍ ହୋଇଥିବା ମହିଳାଙ୍କ ନାମ କ’ଣ ?

    ଉତ୍ତର: ଇରମ୍‌ଠାରେ ୧୯୪୨ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୮ ତାରିଖରେ ପୋଲିସ ଗୁଳିକାଣ୍ଡ ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ସେଥିରେ ଶହୀଦ ହୋଇଥିବା ଏକମାତ୍ର ମହିଳା ଥିଲେ ‘ପରୀ ବେୱା’।

    (ଜ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ପ୍ରଭାବରେ ନିମାପଡ଼ାରେ କାହିଁକି ପୋଲିସ୍ ଗୁଳି ଚାଳନା କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୪୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୬ରେ ନିମାପଡ଼ାଠାରେ ସତ୍ୟାଗ୍ରହୀମାନେ ଖଜଣା ବନ୍ଦ ଘୋଷଣା କରି ଥାନାରେ ଜାତୀୟ ପତାକା ଉତ୍ତୋଳନ ଓ ଅଗ୍ନି ସଂଯୋଗ କରିବାରୁ ପୋଲିସ ଗୁଳିଚାଳନା କରିଥିଲା।

    (ଝ) ପାପଡ଼ା ହାଣ୍ଡିଠାରେ କାହିଁକି ଗୁଳି ଚାଳନା କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ କେତେଜଣ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୪ରେ କୋରାପୁଟର ବହୁ ଲୋକ ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡିଠାରେ ଥିବା ସରକାରୀ ଟୋଲ୍ ଓ ଥାନା ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଯାଇଥିବାରୁ ପୋଲିସ ଗୁଳିଚାଳନା କରିଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ ୧୫ ଜଣ ବ୍ୟକ୍ତି ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ।

    (ଞ) କିଏ ଢେଙ୍କାନାଳରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ କେଉଁଠାରେ ଥାନା ପୋଡ଼ି ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ ଢେଙ୍କାନାଳରେ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୬ରେ ମଢ଼ି (ବର୍ତ୍ତମାନର କାମାକ୍ଷାନଗର) ଠାରେ ଥାନା, ଅସ୍ତ୍ରାଗାର ଓ ତହସିଲ୍ ଅଫିସ୍ ପୋଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିଲା।


    ପ୍ରଶ୍ନ ୩: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ:

    (କ) କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ୍ କେବେ ଭାରତକୁ ଆସିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: କ୍ରିପ୍ସ ମିଶନ୍ ୧୯୪୨ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଭାରତକୁ ଆସିଥିଲେ।

    (ଖ) କେଉଁଦିନ ଭାରତଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୪୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୮ ତାରିଖ ରାତିରେ ମୁମ୍ବାଇ କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନରେ ଭାରତଛାଡ଼ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁମୋଦିତ (ଗୃହୀତ) ହୋଇଥିଲା।

    (ଗ) କେଉଁଦିନ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କମିଟିର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୪୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୯ ତାରିଖ ପ୍ରଭାତରେ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କମିଟିର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା।

    (ଘ) ଅଗଷ୍ଟ ବିପ୍ଳବରେ ଯୋଗଦେଇଥିବା ଜଣେ ସମାଜବାଦୀ ମହିଳାଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କର।

    ଉତ୍ତର: ଅଗଷ୍ଟ ବିପ୍ଳବରେ ଭୂମିଗତ ରହି ସକ୍ରିୟ ଯୋଗଦେଇଥିବା ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ସମାଜବାଦୀ ମହିଳା ନେତ୍ରୀ ଥିଲେ ଅରୁଣା ଆସଫ୍ ଅଲ୍ଲୀ।

    (ଙ) ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ କିଏ ଇଂଲଣ୍ଡର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଇଂଲଣ୍ଡର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ୱିନ୍‌ଷ୍ଟନ୍ ଚର୍ଚ୍ଚିଲ୍ (Winston Churchill)।

    (ଚ) କେଉଁ ଦିନ କାଇପଦର ଠାରେ ଲୋକମାନେ ଡାକଘର ପୋଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୪୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୭ ତାରିଖ ଦିନ କାଇପଦରଠାରେ ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ ଜନତା ଡାକଘର ପୋଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ।

    (ଛ) କିଏ ଧାମନଗରଠାରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଗତିଶୀଳ କରାଇଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ମୂରଲୀଧର ପଣ୍ଡା ଧାମନଗରଠାରେ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଗତିଶୀଳ କରାଇଥିଲେ।

    (ଜ) ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ କିଏ ନିମାପଡ଼ାରେ ପୋଲିସ୍ ଗୁଳିରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ନିମାପଡ଼ାଠାରେ ଉଚ୍ଛବ ମଲ୍ଲିକ ନାମକ ବ୍ୟକ୍ତି ପୋଲିସ୍ ଗୁଳିରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲେ।

    (ଝ) କେଉଁ ଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୪୩ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ ତାରିଖ ଦିନ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଜେଲ୍‌ରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକଙ୍କୁ ଫାଶୀ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

    (ଞ) ତାଳଚେରରେ କିଏ ଅଗଷ୍ଟ ବିପ୍ଳବର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ତାଳଚେର ଗଡ଼ଜାତରେ ପବିତ୍ର ମୋହନ ପ୍ରଧାନ ଅଗଷ୍ଟ ବିପ୍ଳବର ମୁଖ୍ୟ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ।


    ପ୍ରଶ୍ନ ୪: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚାରିଗୋଟି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ତାର କ୍ରମିକ ନମ୍ବର ସହିତ ଲେଖ:

    (କ) କେଉଁ ମସିହାରେ ଇଂରେଜ ସରକାର ‘ଅଗଷ୍ଟ ଦାନ’ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ?

    (i) ୧୯୩୯

    (ii) ୧୯୪୦

    (iii) ୧୯୪୧

    (iv) ୧୯୪୨

    ଉତ୍ତର: (ii) ୧୯୪୦

    (ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ୧୯୪୦ ଅଗଷ୍ଟ ୮ ତାରିଖରେ ବଡ଼ଲାଟ୍ ଲର୍ଡ ଲିନ୍‌ଲିଥ୍‌ଗୋ ‘ଅଗଷ୍ଟ ଦାନ’ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।)

    (ଖ) କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନରେ କିଏ “ଭାରତ ଛାଡ଼” ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିଥିଲେ ?

    (i) ମୌଲାନା ଆବୁଲ କାଲାମ୍ ଆଜାଦ୍

    (ii) ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ୍

    (iii) ଗୋବିନ୍ଦ ବଲ୍ଲଭ ପନ୍ଥ

    (iv) ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ

    ଉତ୍ତର: (iv) ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ

    (ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ୍ ଏହାକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲେ।)

    (ଗ) ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ କେଉଁଠାରେ ବନ୍ଦୀକରି ରଖାଯାଇଥିଲା ?

    (i) ଅହମ୍ମଦ ନଗର

    (ii) ନାଗପୁର

    (iii) ପୁନେ

    (iv) ପାଟନା

    ଉତ୍ତର: (iii) ପୁନେ

    (ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କୁ ପୁନେର ଆଗା ଖାଁ ପ୍ୟାଲେସ୍‌ରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ନେତାଙ୍କୁ ଅହମ୍ମଦନଗର ଦୁର୍ଗରେ ରଖାଯାଇଥିଲା।)

    (ଘ) କେବେ କୋରାପୁଟର ଲୋକମାନେ ପାପଡ଼ାହାଣ୍ଡି ନିକଟରେ ଥାନା ଧ୍ୱଂସ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ ?

    (i) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୧୭

    (ii) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୧

    (iii) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୪

    (iv) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୬

    ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୪୨ ଅଗଷ୍ଟ ୨୪

    (ଙ) କିଏ ‘ଭାରତ ଛାଡ଼’ ଆନ୍ଦୋଳନ ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ନୁହନ୍ତି ?

    (i) ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ

    (ii) ସୁରେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଦ୍ୱିବେଦୀ

    (iii) ଗୋପବନ୍ଧୁ ଚୌଧୁରୀ

    (iv) ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ

    ଉତ୍ତର: (iv) ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ

    (ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ପଣ୍ଡିତ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କର ୧୯୨୮ ମସିହା ଜୁନ୍ ୧୭ରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇସାରିଥିଲା, ତେଣୁ ସେ ୧୯୪୨ର ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ନଥିଲେ।)


    ପ୍ରଶ୍ନ ୫: ପାଠରେ ଦିଆଯାଇଥିବା “ତୁମ ପାଇଁ କାମ” (ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ) ର ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:

    ୧. ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଭାରତର ବଡ଼ଲାଟ୍ କିଏ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଆନ୍ଦୋଳନ ପ୍ରତି ଆଭିମୁଖ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?

  • ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଭାରତର ବଡ଼ଲାଟ୍ (ଭାଇସରାୟ) ଥିଲେ ଲର୍ଡ ଲିନ୍‌ଲିଥ୍‌ଗୋ (Lord Linlithgow)।
  • ଆଭିମୁଖ୍ୟ: ସେ ଜାତୀୟ ଆନ୍ଦୋଳନ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଓ ସାଲିସବିହୀନ ମନୋଭାବ ପୋଷଣ କରୁଥିଲେ। ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସହିତ ଆଲୋଚନା ନକରି ସେ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କଂଗ୍ରେସକୁ ବେଆଇନ୍ ଘୋଷଣା କଲେ ଏବଂ ପୋଲିସ ଓ ସେନାବାହିନୀ ଲଗାଇ ନିର୍ମମ ଦମନଲୀଳା ଚଳାଇବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।
  • ୨. ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ ଓ ରୁଷ ବିପ୍ଳବ ସହ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ:

  • ୧୭୮୯ର ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ ଏବଂ ୧୯୧୭ର ରୁଷ ବିପ୍ଳବ ପରି ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଶ୍ରେଣୀର ଆନ୍ଦୋଳନ ନଥିଲା; ଏହା ଥିଲା ରାଜନୈତିକ ବନ୍ଧନ ଓ ଅନ୍ୟାୟ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ସମଗ୍ର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଏକ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ ଗଣବିପ୍ଳବ।
  • ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ ଯେପରି ରାଜତନ୍ତ୍ରର ପତନ ଘଟାଇଥିଲା ଏବଂ ରୁଷ ବିପ୍ଳବ ଜାର୍ ଶାସନ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲା, ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସେହିପରି ଇଂରେଜ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦର ମୂଳୋତ୍ପାଟନ କରି ଭାରତର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ସ୍ୱାଧୀନତାର ପଥ ପ୍ରଶସ୍ତ କରିଥିଲା।
  • 🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App