ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଇତିହାସ: ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ - ତୃତୀୟ ପାଠ: ଓଡ଼ିଆ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ (ଇତିହାସ) ବିଭାଗରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟର ତୃତୀୟ ପାଠ "ଓଡ଼ିଆ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏବଂ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ" (Odia Movement and Formation of Separate Odisha State in 1936) ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୀର୍ଘ ଓ ସର୍ବାଧିକ ନମ୍ବର ବିଶିଷ୍ଟ ପାଠ। ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି, ସମ୍ବଲପୁରରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଉଚ୍ଛେଦ ଓ ପୁନଃପ୍ରଚଳନ, ଲର୍ଡ କର୍ଜନ ଓ ରିସ୍ଲେ ସର୍କୁଲାର୍ (୧୯୦୩), ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସିହ୍ନା ପ୍ରସ୍ତାବ (୧୯୨୦), ଫିଲିପ୍-ଡଫ୍ କମିଟି (୧୯୨୪), ସାଇମନ୍ କମିଶନ୍ ଓ ସି.ଆର୍. ଅଟ୍ଲୀ ସବ୍-କମିଟି, ପ୍ରଥମ ଗୋଲ୍ଟେବୁଲ୍ ବୈଠକରେ ପାରଳା ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବଙ୍କ ଐତିହାସିକ ଦାବି, ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି (୧୯୩୧), ସରକାରଙ୍କ ଶ୍ୱେତପତ୍ର (୧୯୩୩), ମିଳିତ ସଂସଦୀୟ କମିଟି (JPC) ରିପୋର୍ଟ (୧୯୩୪), ଭାରତ ଶାସନ ଆଇନ୍ ୧୯୩୫ ଏବଂ ୧୯୩୬ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧ରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ, ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଉତ୍ତର ଏଠାରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ଦେବା ଟ୍ରିକ୍ (୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଫର୍ମୁଲା):
(କ) ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାକ୍ରମ ମାଷ୍ଟର ଟାଇମ୍ଲାଇନ୍ (Timeline Master Formula):
(ଖ) ୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଅପ୍ସନ୍ ଏଲିମିନେସନ୍ ଟ୍ରିକ୍ସ (MCQ Elimination Rules):
1. ପ୍ରଶ୍ନ: କେଉଁ କମିଟି କେବେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା?
2. ପ୍ରଶ୍ନ: ସମ୍ବଲପୁର ନେତାମାନେ କର୍ଜନଙ୍କୁ କେଉଁଠାରେ ସ୍ମାରକପତ୍ର ଦେଇଥିଲେ?
3. ପ୍ରଶ୍ନ: କିଏ ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟିର ସହଯୋଗୀ ସଦସ୍ୟ ନଥିଲେ?
4. ପ୍ରଶ୍ନ: ଭାରତ ଶାସନ ଆଇନ୍ ୧୯୩୫ର କେଉଁ ଧାରାରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ସ୍ୱୀକୃତ?
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ (Memory Rhyme Mnemonic):
ଛନ୍ଦ ରାଇମ୍:
ସମ୍ବଲପୁରେ ହିନ୍ଦୀ ହେଲା ଓଡ଼ିଆ ହଟାଇ,
ଶିମ୍ଲାରେ କର୍ଜନଙ୍କୁ ଦେଲେ ଗୁହାରି ଜଣାଇ।
ରିସ୍ଲେ ସର୍କୁଲାର ଆଣି ଲର୍ଡ କର୍ଜନ ବୀର,
ପାଞ୍ଚଟି ଗଡ଼ଜାତ ଦେଲେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଫେର।
ଫିଲିପ୍-ଡଫ୍ ଆସି ଦେଲେ ଗଞ୍ଜାମର ମତ,
ଅଟ୍ଲୀ ସବ୍-କମିଟି କଲା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଙ୍ଗତ।
ପାରଳା ମହାରାଜା ଲଣ୍ଡନେ ରଖିଲେ ସ୍ୱାଭିମାନ,
ଛତିଶ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ ପହିଲେ ହେଲା ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ମାନ।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି / Mistake Alert):
| ବିଷୟ / ପ୍ରଶ୍ନ | ୯୦% ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ଭୁଲ୍ | ପରୀକ୍ଷାରେ ଲେଖିବାକୁ ଥିବା ୧୦୦% ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ | ମାର୍କ କଟିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ |
|---|---|---|---|
| ସମ୍ବଲପୁରରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଉଚ୍ଛେଦର ବର୍ଷ | ୧୯୦୧ କିମ୍ବା ୧୯୦୩ ଲେଖନ୍ତି। | ଉଚ୍ଛେଦ ହୋଇଥିଲା ୧୮୯୫ ଜାନୁଆରୀ ୧୫ ରେ (ସାର୍ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର୍ ମ୍ୟାକେଞ୍ଜିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା); ପୁନଃପ୍ରଚଳନ ହେଲା ୧୯୦୩ ଜାନୁଆରୀ ୧ ରେ। | ଉଚ୍ଛେଦ ଓ ପୁନଃପ୍ରଚଳନ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଳମାଳ। |
| ପାରଳା ମହାରାଜା କେଉଁ ଗୋଲ୍ଟେବୁଲ୍ ବୈଠକରେ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ? | ଦ୍ୱିତୀୟ ବୈଠକ ଭାବନ୍ତି। | ସେ ପ୍ରଥମ ଗୋଲ୍ଟେବୁଲ୍ ବୈଠକରେ (୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୧) ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ପାଇଁ ଐତିହାସିକ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ। | ବୈଠକର କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା ଭୁଲିଯିବା। |
| ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି ଗଠନ ବର୍ଷ | ୧୯୩୫ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି। | ଏହି ସୀମା କମିଟି ୧୯୩୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା। | କମିଟି ଗଠନ ବର୍ଷ ନ ଜାଣିବା। |
| ଭାରତ ଶାସନ ଆଇନ୍ ୧୯୩୫ର ଧାରା | ଧାରା ୩୭୦ କିମ୍ବା ୨୫୦ ଭାବନ୍ତି। | ଏହା ଥିଲା ଧାରା ୨୮୯ (Section 289)। | ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଧାରା ନ ଜାଣିବା। |
| ନବଗଠିତ ଓଡ଼ିଶା (୧୯୩୬) ର ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟା | ୧୩ କିମ୍ବା ୩୦ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି। | ୧୯୩୬ରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ମାତ୍ର ୬ଟି ଜିଲ୍ଲା ଥିଲା: କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର, ସମ୍ବଲପୁର, ଗଞ୍ଜାମ ଓ କୋରାପୁଟ। | ସମୟାନୁସାରେ ଜିଲ୍ଲା ସଂଖ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ନ ଜାଣିବା। |
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
କଳ୍ପନା କରନ୍ତୁ ଏକ ବିରାଟ ବୃକ୍ଷର ଡାଳଗୁଡ଼ିକୁ କାଟି ଚାରିଆଡ଼େ ଫିଙ୍ଗି ଦିଆଯାଇଛି—ଗୋଟିଏ ଡାଳ ବଙ୍ଗଳାରେ, ଗୋଟିଏ ବିହାରରେ, ଗୋଟିଏ ମାଡ୍ରାସରେ ଓ ଗୋଟିଏ ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶରେ! ସେହି କଟା ଡାଳଗୁଡ଼ିକୁ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଲଢ଼େଇ କରି ଖୋଜି ଆଣି ପୁଣି ଥରେ ମୂଳ ଗଣ୍ଡି ସହ ଯୋଡ଼ି ଏକ ବିରାଟ ବିଟପୀ ବୃକ୍ଷ ଠିଆ କରିବାର ଯେଉଁ ତପସ୍ୟା—ତାହା ହିଁ ଥିଲା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ସଂଗ୍ରାମ!
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ (The 1-Minute Visual Formula Box):
| ପର୍ଯ୍ୟାୟ / କମିଟି | ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଓ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ |
|---|---|
| ସମ୍ବଲପୁର ସଂଗ୍ରାମ | • ୧୮୯୫: ଓଡ଼ିଆ ଉଚ୍ଛେଦ (ମ୍ୟାକେଞ୍ଜି)<br>• ୧୯୦୧: ଶିମ୍ଲାରେ କର୍ଜନଙ୍କୁ ଦାବିପତ୍ର<br>• ୧୯୦୩ ଜାନୁଆରୀ ୧: ଓଡ଼ିଆ ପୁନଃପ୍ରଚଳନ<br>• ୧୯୦୫: ୫ଟି ଗଡ଼ଜାତ (ବାମଣ୍ଡା, ରେଢ଼ାଖୋଲ, ସୋନପୁର, ପାଟଣା, କଳାହାଣ୍ଡି) ସହ ଓଡ଼ିଶା ଡିଭିଜନ୍ ସହ ମିଶ୍ରଣ |
| ସିହ୍ନା ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ଫିଲିପ୍-ଡଫ୍ | • ୨୦ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୨୦: ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସିହ୍ନା ପ୍ରସ୍ତାବ<br>• ୧୯୨୪: ଫିଲିପ୍-ଡଫ୍ କମିଟି (ଗଞ୍ଜାମର ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ମିଶ୍ରଣ ସପକ୍ଷରେ ସୁପାରିଶ) |
| ଅଟ୍ଲୀ ସବ୍-କମିଟି (୧୯୨୮) | • ସାଇମନ୍ କମିଶନ୍ ଅଧୀନରେ ସି.ଆର୍. ଅଟ୍ଲୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଗଠିତ<br>• ସଦସ୍ୟ: ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ, ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ମହାନ୍ତି<br>• ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ |
| ଗୋଲ୍ଟେବୁଲ୍ ବୈଠକ ଓ ଓ'ଡୋନେଲ୍ | • ୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୩୧: ପାରଳା ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତିଙ୍କ ଲଣ୍ଡନରେ ଐତିହାସିକ ଭାଷଣ<br>• ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୩୧: ସାମୁଏଲ୍ ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି (ସହଯୋଗୀ: ପାରଳା ମହାରାଜା, ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସିହ୍ନା, ନରସିଂହ ରାଜୁ)<br>• ଶ୍ୱେତପତ୍ର (୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୩): ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଓ ଜୟପୁର ବାଦ୍ |
| ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଗଠନ (୧୯୩୬) | • JPC ରେ ପାରଳା ମହାରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାରେ ଜୟପୁର ଓ ପାରଳା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ<br>• ଭାରତ ଶାସନ ଆଇନ୍ ୧୯୩୫ (ଧାରା ୨୮୯)<br>• ୧ ଏପ୍ରିଲ୍ ୧୯୩୬: ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ (୬ଟି ଜିଲ୍ଲା, ୩୨,୬୯୫ ବର୍ଗମାଇଲ୍, ରାଜଧାନୀ କଟକ) |
୬. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:
(କ) ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
1. ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶା ନିଜର ଏକକ ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ହରାଇ ୪ଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନ ଅଧୀନରେ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇ ରହିଥିଲା।
2. ଉତ୍ତର ଓ ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶା (କଟକ, ପୁରୀ, ବାଲେଶ୍ୱର) ବଙ୍ଗ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା।
3. ଦକ୍ଷିଣ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ଏବଂ କୋରାପୁଟ (ବିଶାଖାପାଟଣା ଏଜେନ୍ସି) ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ଅଧୀନରେ ରହି ତେଲୁଗୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟର ଶିକାର ହେଉଥିଲା।
4. ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁର ଓ ତତ୍ସଂଲଗ୍ନ ଗଡ଼ଜାତ ଅଞ୍ଚଳ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶ (ନାଗପୁର) ଅଧୀନରେ ଥିଲା। ମେଦିନୀପୁର ବଙ୍ଗଳାରେ ଏବଂ ସିଂହଭୂମି ବିହାର ସହ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଜନସାଧାରଣ ସବୁଠାରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ହୋଇ ନିଜ ଅଧିକାରରୁ ବଞ୍ଚିତ ହେଉଥିଲେ।
(ଖ) ଓଡ଼ିଶାର ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
1. ୧୮୦୩ରେ ଇଂରେଜ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପରେ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ଆସିଥିବା ବଙ୍ଗାଳୀ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ବିଲୋପ ପାଇଁ ଚକ୍ରାନ୍ତ କଲେ। ୧୮୪୯ରେ କଟକ କଲେକ୍ଟର ବଙ୍ଗଳାକୁ ସରକାରୀ ଭାଷା ଭାବେ ଘୋଷଣା କଲେ।
2. କାନ୍ତିଚନ୍ଦ୍ର ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ ‘ଉଡ଼େୟା ଏକଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷା ନୟେ’ ପୁସ୍ତକ ଲେଖି ଓଡ଼ିଆ ସ୍କୁଲରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଉଠାଇଦେବାକୁ ଦାବି କଲେ।
3. ସେହିପରି ଗଞ୍ଜାମରେ ତେଲୁଗୁ ଏବଂ ୧୮୯୫ରେ ସମ୍ବଲପୁର କୋର୍ଟ କଚେରୀରୁ ଓଡ଼ିଆ ହଟାଇ ହିନ୍ଦୀ ପ୍ରଚଳନ କରାଗଲା।
4. ଚାରିଆଡ଼ୁ ମାତୃଭାଷା ଉପରେ ଏହି ତୀବ୍ର ଆକ୍ରମଣ ଦେଖି ଫକୀରମୋହନ, ରାଧାନାଥ, ଗୌରୀଶଙ୍କର ଓ ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ପ୍ରମୁଖ ମାତୃଭାଷା ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଐତିହାସିକ ‘ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ’ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।
(ଗ) ସାହିତ୍ୟିକମାନଙ୍କର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଅବଦାନ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର।
ଉତ୍ତର:
1. ବ୍ୟାସକବି ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି ଓଡ଼ିଆ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଣୟନ କଲେ ଏବଂ ‘ସମ୍ବାଦ ବାହିକା’ ଓ ‘ବୋଧଦାୟିନୀ’ ପତ୍ରିକା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାଷା ସୁରକ୍ଷାର ମଙ୍ଗ ଧରିଲେ।
2. କବିବର ରାଧାନାଥ ରାୟ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାକୃତିକ ଶୋଭାକୁ ନେଇ କାବ୍ୟ ରଚନା କରି ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରାଣରେ ଜାତୀୟତା ଭରିଲେ।
3. ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ‘ଭାରତୀ ଭାବନା’ ଓ ‘ଉତ୍କଳ ଭାରତୀ’ କବିତାରେ ମାତୃଭାଷାର ଅପୂର୍ବ ବନ୍ଦନା କଲେ।
4. ଭକ୍ତକବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ, ପଣ୍ଡିତ ନୀଳମଣି ବିଦ୍ୟାରତ୍ନ (‘ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ’) ଏବଂ ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ନିଜର ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ ସାହିତ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ମାଧ୍ୟମରେ ସୁପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲେ।
(ଘ) ସମ୍ବଲପୁରର କୋର୍ଟ କଚେରୀରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲା ପରେ କ’ଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
1. ୧୮୯୫ ଜାନୁଆରୀ ୧୫ରେ ସି.ପି. ଚିଫ୍ କମିଶନର ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର୍ ମ୍ୟାକେଞ୍ଜି ସମ୍ବଲପୁରରୁ ଓଡ଼ିଆ ଉଠାଇ ହିନ୍ଦୀ ଲାଗୁ କରିବା ପରେ ସମଗ୍ର ସମ୍ବଲପୁରରେ ତୀବ୍ର ବିଦ୍ରୋହର ବହ୍ନି ଜଳିଉଠିଲା।
2. ଲୋକମାନେ କୋର୍ଟ-କଚେରୀ ବର୍ଜନ କଲେ ଏବଂ ଛାତ୍ରମାନେ ହିନ୍ଦୀରେ ପଢ଼ିବାକୁ ମନା କଲେ।
3. ‘ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ’ ଏବଂ ‘ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା’ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଏହି ଅନ୍ୟାୟ ନୀତିର ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା କଲେ।
4. ୧୯୦୧ରେ ମଦନମୋହନ ମିଶ୍ର, ବୈକୁଣ୍ଠନାଥ ପୂଜାରୀ ଓ ବଳଭଦ୍ର ସୂପକାରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଏକ ପ୍ରତିନିଧି ଦଳ ଶିମ୍ଲା ଯାଇ ଭାଇସରାୟ ଲର୍ଡ କର୍ଜନଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ। ଏହି ପ୍ରଚଣ୍ଡ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଫଳରେ ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ସରକାର ୧୯୦୩ ଜାନୁଆରୀ ୧ରୁ ପୁନର୍ବାର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରଚଳନ କଲେ।
(ଙ) ଲର୍ଡ କର୍ଜନଙ୍କ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ଗଠନର ଆଭିମୁଖ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
1. ୧୯୦୦ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତରେ ଆସି ଲର୍ଡ କର୍ଜନ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ କୀର୍ତ୍ତିରାଜି ଦେଖି ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ଏକତ୍ରୀକରଣ ଦାବିର ଯଥାର୍ଥତାକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିଥିଲେ।
2. ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ଯେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଦେଶରେ ଛିନ୍ନଛତ୍ର ହୋଇ ରହିବା ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀଙ୍କ ପ୍ରଶାସନିକ ବିକାଶ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହେଉଛି।
3. ଏହି ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନେଇ ସେ ଗୃହ ସଚିବ ହେନେରୀ ରିସ୍ଲେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୧୯୦୩ ଡିସେମ୍ବର ୩ରେ ‘ରିସ୍ଲେ ସର୍କୁଲାର୍’ ପ୍ରକାଶ କରାଇଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ (ସମ୍ବଲପୁର, ଗଞ୍ଜାମ, ଏଜେନ୍ସି) କୁ ବଙ୍ଗଳା ଅଧୀନରେ ଏକ ଶାସନାଧୀନ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିଲା। ତାଙ୍କରି ଉଦ୍ୟମରେ ୧୯୦୫ରେ ସମ୍ବଲପୁର ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶିଥିଲା।
(ଚ) ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଅଷ୍ଟମ ଅଧିବେଶନରେ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ଏବଂ ଦଶମ ଅଧିବେଶନରେ ଜୟପୁରର ରାଜା ବିକ୍ରମଦେବ ବର୍ମା କ’ଣ କହିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର:
1. ମଧୁସୂଦନ ଦାସ (୮ମ ଅଧିବେଶନ, ୧୯୧୨ ବ୍ରହ୍ମପୁର): ଓଡ଼ିଶାକୁ ବିହାର ସହିତ ଯୋଡ଼ି ‘ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ’ ଗଠନ କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ଘୋର ବିରୋଧ କରି ମଧୁବାବୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଏକତ୍ରୀକରଣ ବିନା ଏପରି ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ପ୍ରତି ଘୋର ପ୍ରତାରଣା।
2. ବିକ୍ରମଦେବ ବର୍ମା (୧୦ମ ଅଧିବେଶନ, ୧୯୧୪ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି): ସଭାପତିତ୍ୱ କରି ସେ ଏକ ମର୍ମସ୍ପର୍ଶୀ ଭାଷଣରେ କହିଥିଲେ—"ଯଦି ମୋର ଛିନ୍ନ ମସ୍ତକ ରାଞ୍ଚିରେ ରଖାଯାଏ, ମୋର ଦୁଇ ଗୋଡ଼କୁ ମାଡ୍ରାସର ଚିକିତ୍ସାଳୟରେ ରଖାଯାଏ ଏବଂ ମୋ ଶରୀରର ଗଣ୍ଡିକୁ ବଙ୍ଗୋପସାଗରରେ ଫିଙ୍ଗି ଦିଆଯାଏ, ତେବେ କ’ଣ ମୁଁ ବଞ୍ଚିଛି ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରିବ? ଆମ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ ଠିକ୍ ସେହିପରି ବିକ୍ଷିପ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ି ରହିଛି, ତେଣୁ ତା’ର ସମସ୍ତ ଅଙ୍ଗପ୍ରତ୍ୟଙ୍ଗର ଏକତ୍ରୀକରଣ ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।"
(ଛ) ସିହ୍ନା ପ୍ରସ୍ତାବ ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଟିପ୍ପଣୀ ଲେଖ ?
ଉତ୍ତର:
1. ୧୯୧୯ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ପୁରୀ ଅଧିବେଶନରେ ବିହାର ପ୍ରତିନିଧି ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସିହ୍ନାଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାପିକା ପରିଷଦରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରସଙ୍ଗ ଉଠାଇବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରାଯାଇଥିଲା।
2. ୧୯୨୦ ଫେବୃଆରୀ ୨୦ ତାରିଖରେ ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସିହ୍ନା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପରିଷଦରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଆଗତ କଲେ।
3. ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ ବଙ୍ଗଳା, ମାଡ୍ରାସ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶର ଓଡ଼ିଶା ଡିଭିଜନ୍ ସହିତ ମିଶାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସରକାରୀ କମିଟି ଗଠନ କରିବାକୁ ସୁପାରିଶ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ପରିଣତ କରିଥିଲା।
(ଜ) ଫିଲିପ୍-ଡଫ୍ କମିଟି କେବେ, କାହିଁକି ଓ କିପରି ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
1. କେବେ ଓ କାହିଁକି: ମାଡ୍ରାସ ଅଧୀନରେ ଥିବା ଗଞ୍ଜାମର ଓଡ଼ିଆମାନେ ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶିବା ପାଇଁ କ୍ରମାଗତ ଆନ୍ଦୋଳନ କରିବାରୁ ଭାରତ ସରକାର ଲୋକମାନଙ୍କ ମତାମତ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ପାଇଁ ୧୯୨୪ ମସିହା ଶେଷଭାଗରେ ଏହି କମିଟି ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ।
2. ଗଠନ: ଏହା ଏକ ଦୁଇ ଜଣିଆ କମିଟି ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଗଡ଼ଜାତ ରାଜ୍ୟର ପଲିଟିକାଲ୍ ଏଜେଣ୍ଟ ସି.ଏଲ୍. ଫିଲିପ୍ (C.L. Philip) ଏବଂ ବେଲାରୀର କଲେକ୍ଟର ଏ.ସି. ଡଫ୍ (A.C. Duff) ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ।
3. କାର୍ଯ୍ୟ: ଏହି କମିଟି ଗଞ୍ଜାମର ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ଭ୍ରମଣ କରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମତ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଏବଂ ଗଞ୍ଜାମର ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ କରିବା ସପକ୍ଷରେ ସରକାରଙ୍କୁ ସୁପାରିଶ କଲେ।
(ଝ) ପ୍ରଥମ ଗୋଲ୍ଟେବୁଲ୍ ବୈଠକରେ ଭାଗ ନେବାକୁ ଯାଇଥିବା ସମୟରେ ଇଂଲଣ୍ଡରେ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
1. ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ମହାରାଜା ଶ୍ରୀ କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ ୧୯୩୦ରେ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ଲଣ୍ଡନ ଯାଇ ପ୍ରଥମ ଗୋଲ୍ଟେବୁଲ୍ ବୈଠକରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
2. ୧୯୩୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୬ ତାରିଖରେ ସେ ବୈଠକରେ ଏକ ଐତିହାସିକ, ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଓ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଭାଷଣ ଦେଇ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ ଯେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ବିନା ଭାରତରେ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍କାର ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିବ।
3. ସେ ସମସ୍ତ ପ୍ରତିନିଧି ଓ ବ୍ରିଟିଶ୍ ନେତାମାନଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାର ଦାବି ସମ୍ବଳିତ ଏକ ସ୍ମାରକପତ୍ର ବାଣ୍ଟିଥିଲେ।
4. ତାଙ୍କରି ବଳିଷ୍ଠ ପ୍ରୟାସ ଫଳରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ସରକାର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ ‘ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି’ ନିଯୁକ୍ତ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ।
(ଞ) ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି କାହିଁକି ଓ କିପରି ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଓଡ଼ିଆମାନେ କାହିଁକି ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ନଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର:
1. ଗଠନ: ଗୋଲ୍ଟେବୁଲ୍ ବୈଠକରେ ପାରଳା ମହାରାଜାଙ୍କ ଦାବି ପରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଓଡ଼ିଶାର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ ୧୯୩୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବରରେ ସାମୁଏଲ୍ ଓ'ଡୋନେଲ୍ଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଏହି କମିଟି ଗଠିତ ହେଲା। ଏଥିରେ ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି, ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସିହ୍ନା ଓ ସି.ଭି.ଏସ୍. ନରସିଂହ ରାଜୁ ସହଯୋଗୀ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ।
2. ଅସନ୍ତୋଷର କାରଣ: ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି ନିଜ ରିପୋର୍ଟରେ ତେଲୁଗୁମାନଙ୍କ ଚାପରେ ପଡ଼ି ଓଡ଼ିଆ ବହୁଳ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି, ମଞ୍ଜୁଷା, ଜୟପୁର, ସିଂହଭୂମି ଓ ମେଦିନୀପୁରକୁ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଓଡ଼ିଶାରୁ ବାଦ୍ ଦେଇଥିଲେ। ନିଜର ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହାସିକ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ବାଦ୍ ପଡ଼ିବାରୁ ଓଡ଼ିଆମାନେ ଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ ଘୋର ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ପ୍ରତିବାଦ କରିଥିଲେ।
(କ) ଗଞ୍ଜାମ ଓ ସମ୍ବଲପୁର ଯଥାକ୍ରମେ କେଉଁ ମସିହାରେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଗଞ୍ଜାମ ୧୭୬୬ ମସିହାରେ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ସମ୍ବଲପୁର ୧୮୪୯ ମସିହାରେ (ଲର୍ଡ ଡେଲ୍ହାଉସିଙ୍କ ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱବିଲୋପ ନୀତି ବଳରେ) ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହୋଇଥିଲା।
(ଖ) ଓଡ଼ିଆ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଗଞ୍ଜାମବାସୀ କିପରି ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଗଞ୍ଜାମବାସୀ ୧୮୭୦ରେ ରସୁଲକୋଣ୍ଡାରେ ସଭା କରି ଏବଂ ୧୯୦୩ରେ ‘ଗଞ୍ଜାମ ଜାତୀୟ ସମିତି’ ଗଠନ କରି ତେଲୁଗୁ ଭାଷାର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ବିରୋଧରେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ସହ ମିଶ୍ରଣ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ କରିଥିଲେ।
(ଗ) କିଏ ଏବଂ କେବେ ସମ୍ବଲପୁରର କୋର୍ଟ କଚେରୀରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଉଚ୍ଛେଦ କରି ହିନ୍ଦୀ ଭାଷା ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶର ଚିଫ୍ କମିଶନର ସାର୍ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର୍ ମ୍ୟାକେଞ୍ଜି ୧୮୯୫ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୫ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଉଚ୍ଛେଦ କରି ହିନ୍ଦୀ ପ୍ରଚଳନ କରିଥିଲେ।
(ଘ) ନୀଳମଣି ବିଦ୍ୟାରତ୍ନ କେଉଁ ପତ୍ରିକାରେ ଇଂରେଜ ସରକାରଙ୍କ ଭାଷାନୀତିର ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ କିଏ ତାଙ୍କୁ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ନୀଳମଣି ବିଦ୍ୟାରତ୍ନ ‘ସମ୍ବଲପୁର ହିତୈଷିଣୀ’ ପତ୍ରିକାରେ ସରକାରଙ୍କ ଭାଷାନୀତିର କଠୋର ସମାଲୋଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏଥିପାଇଁ ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ ତାଙ୍କୁ ଧନ୍ୟବାଦ ଓ ଅଭିନନ୍ଦନ ଜଣାଇଥିଲେ।
(ଙ) ଲର୍ଡ କର୍ଜନ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତରେ ଆସିବା ଦ୍ୱାରା କି ଲାଭ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଲର୍ଡ କର୍ଜନ ଓଡ଼ିଶାର କଳା-ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଦେଖି ମୁଗ୍ଧ ହେଲେ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଏକତ୍ରୀକରଣକୁ ସମର୍ଥନ କରି ୧୯୦୩ରେ ରିସ୍ଲେ ସର୍କୁଲାର୍ ପ୍ରକାଶ କଲେ, ଫଳରେ ୧୯୦୫ରେ ସମ୍ବଲପୁର ଓଡ଼ିଶା ଡିଭିଜନ୍ ସହ ମିଶିଲା।
(ଚ) ‘ରିସ୍ଲେ ସର୍କୁଲାର୍’ କେବେ ଓ କାହା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୦୩ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୩ ତାରିଖରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଗୃହ ସଚିବ ସାର୍ ହେନେରୀ ରିସ୍ଲେଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ‘ରିସ୍ଲେ ସର୍କୁଲାର୍’ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଛ) ସାଇମନ୍ କମିଶନ୍ ଭାରତ ଗସ୍ତବେଳେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ସଭ୍ୟମାନେ କେଉଁଠାରେ ଓ କାହିଁକି ତାଙ୍କୁ ଭେଟିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ସଭ୍ୟମାନେ ପାଟନା ରେଳ ଷ୍ଟେସନଠାରେ ସାଇମନ୍ କମିଶନ୍ଙ୍କୁ ଭେଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ପାଇଁ ସ୍ମାରକପତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ।
(ଜ) ଅଟ୍ଲୀ ସବ୍-କମିଟିରେ ଓଡ଼ିଆ ସଦସ୍ୟ କେଉଁମାନେ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଅଟ୍ଲୀ ସବ୍-କମିଟିରେ ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ପରିଷଦର ଓଡ଼ିଆ ସଦସ୍ୟ ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ମହାନ୍ତି ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ।
(ଝ) ଅଟ୍ଲୀ ସବ୍-କମିଟି କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଓଡ଼ିଶା ଡିଭିଜନ୍, ଅନୁଗୁଳ, ବଙ୍ଗଳାର ମେଦିନୀପୁର, ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ଗଞ୍ଜାମ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶର ଖରିଆରକୁ ନେଇ ଓଡ଼ିଶା ଗଠନ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲା।
(ଞ) କେବେ ଓ କେଉଁଠାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ସମ୍ପର୍କରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୩୧ ମସିହାରେ କରାଚୀଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଅଧିବେଶନରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଯାଇଥିଲା।
(ଟ) ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି ପ୍ରସ୍ତାବର ପ୍ରତିବାଦ କରିବା ପାଇଁ କେବେ ଏବଂ କେଉଁଠାରେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଜରୁରୀ ଅଧିବେଶନ ବସିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୩୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨୧ ତାରିଖରେ ବ୍ରହ୍ମପୁରଠାରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ଜରୁରୀ ଅଧିବେଶନ ବସିଥିଲା।
(ଠ) ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ସମ୍ପର୍କରେ ଶ୍ୱେତପତ୍ର କେବେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଓଡ଼ିଶାର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ କେତେ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୩୩ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୭ ତାରିଖରେ ଶ୍ୱେତପତ୍ର ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଏବଂ ଏଥିରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଓଡ଼ିଶାର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ପ୍ରାୟ ୩୩,୦୦୦ ବର୍ଗମାଇଲ୍ ଥିଲା।
(ଡ) ଶ୍ୱେତପତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଓଡ଼ିଶାରୁ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଶ୍ୱେତପତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଓଡ଼ିଶାରୁ ଐତିହାସିକ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଏବଂ ଜୟପୁର ଜମିଦାରୀ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାଦ୍ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
(ଢ) ଭାରତ ଶାସନ ଆଇନ୍ ୧୯୩୫ର କେଉଁ ଧାରାରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଏକ ପୃଥକ୍ ପ୍ରଦେଶ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଗଲା ଏବଂ କେବେ ‘ଭାରତ ଶାସନ (ଓଡ଼ିଶା ଗଠନ) ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ୧୯୩୬’ ଘୋଷିତ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ଭାରତ ଶାସନ ଆଇନ୍ ୧୯୩୫ର ଧାରା ୨୮୯ ରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଗଲା ଏବଂ ୧୯୩୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩ ତାରିଖରେ ‘ଭାରତ ଶାସନ (ଓଡ଼ିଶା ଗଠନ) ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ୧୯୩୬’ ଘୋଷିତ ହେଲା।
(କ) ବଙ୍ଗ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ସହିତ କେଉଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମିଶି ରହିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶାର କଟକ, ପୁରୀ ଓ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା ବଙ୍ଗ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି ସହିତ ମିଶି ରହିଥିଲା।
(ଖ) ଓଡ଼ିଶାର କେଉଁ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ବିରୋଧୀ ମନ୍ତବ୍ୟକୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: କମିଶନର ଟି.ଇ. ରେଭେନ୍ସା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ବିରୋଧୀ ମନ୍ତବ୍ୟକୁ ଦୃଢ଼ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।
(ଗ) ୧୮୮୮ରେ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିବା ବଙ୍ଗର ଗଭର୍ଣ୍ଣର କିଏ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ୧୮୮୮ରେ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିବା ବଙ୍ଗର ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଥିଲେ ସାର୍ ଷ୍ଟୁଆର୍ଟ ବେଲି (Sir Steuart Bayley)।
(ଘ) ସାର୍ ଆଣ୍ଡ୍ର୍ୟୁ ଫ୍ରେଜର କିଏ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ସାର୍ ଆଣ୍ଡ୍ର୍ୟୁ ଫ୍ରେଜର ଥିଲେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶର ଚିଫ୍ କମିଶନର (ପରେ ବଙ୍ଗଳାର ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଗଭର୍ଣ୍ଣର), ଯିଏ ସମ୍ବଲପୁରରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପୁନଃପ୍ରଚଳନ ପାଇଁ ସୁପାରିଶ କରିଥିଲେ।
(ଙ) ସମ୍ବଲପୁର କୋର୍ଟ କଚେରୀରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା କେବେଠାରୁ ପୁନଃପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୦୩ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧ ତାରିଖରୁ ସମ୍ବଲପୁର କୋର୍ଟ କଚେରୀରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପୁନଃପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଚ) ଲର୍ଡ ଆମ୍ପଥିଲ୍ କିଏ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଲର୍ଡ ଆମ୍ପଥିଲ୍ (Lord Ampthill) ଥିଲେ ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରେସିଡେନ୍ସିର ଗଭର୍ଣ୍ଣର।
(ଛ) ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ କେବେ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୧୨ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ୍ ୧ ତାରିଖରେ ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା।
(ଜ) ବଙ୍ଗ, ମାଡ୍ରାସ ଓ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶ ସରକାର ସିହ୍ନାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅଗ୍ରାହ୍ୟ କରିବା ପରେ ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ କ’ଣ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ଯେ ଓଡ଼ିଶା ଡିଭିଜନ୍କୁ ଏକ ଉପ-ପ୍ରଦେଶ (Sub-province) କରି ଜଣେ ଲେଫ୍ଟନାଣ୍ଟ ଗଭର୍ଣ୍ଣରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରଖାଯାଉ।
(ଝ) କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଧାୟକ ପରିଷଦର କେଉଁ ସଦସ୍ୟ ଅଟ୍ଲୀ ସବ୍-କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ବିଧାୟକ ସଭାର ସଦସ୍ୟ ଡକ୍ଟର ଏ. ସୁହରାୱାର୍ଦ୍ଦି (Dr. A. Suhrawardy) ଏହାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ।
(ଞ) ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି କେବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି ୧୯୩୧ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୩ ତାରିଖରେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
(ଟ) ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର କେଉଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିକୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ମିଶାଇବା ପାଇଁ ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟି ନିକଟରେ ଦାବି କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିର ‘ଉତ୍କଳ ହିତୈଷିଣୀ ସମାଜ’ ଏହି ଦାବି କରିଥିଲା।
(ଠ) ତୃତୀୟ ଗୋଲ୍ଟେବୁଲ୍ ବୈଠକ ପରେ କିଏ ପୃଥକ୍ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଭାରତ ସଚିବ ସାମୁଏଲ୍ ହୋର୍ (Sir Samuel Hoare) ୧୯୩୨ ଡିସେମ୍ବର ୨୪ରେ ପୃଥକ୍ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।
(ଡ) ମିଳିତ ସଂସଦୀୟ କମିଟି ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଓଡ଼ିଶାର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ କେତେ ବର୍ଗମାଇଲ୍କୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ମିଳିତ ସଂସଦୀୟ କମିଟି (JPC) ପ୍ରସ୍ତାବରେ ଜୟପୁର ଓ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିକୁ ମିଶାଇ ଓଡ଼ିଶାର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୩୨,୬୯୫ ବର୍ଗମାଇଲ୍ କରାଯାଇଥିଲା।
(ଢ) ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ କେବେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ୧୯୩୬ ମସିହା ଏପ୍ରିଲ୍ ୧ ତାରିଖରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା।
(କ) ସମ୍ବଲପୁରର କେତେକ ନେତୃସ୍ଥାନୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି କେଉଁଠାରେ କର୍ଜନଙ୍କୁ ଏକ ସ୍ମାରକପତ୍ର ଦେଇଥିଲେ ?
(i) କଲିକତା
(ii) ଦିଲ୍ଲୀ
(iii) ଶିମ୍ଲା
(iv) କଟକ
ଉତ୍ତର: (iii) ଶିମ୍ଲା
(ଖ) କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳଟି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ନ ଥିଲା ?
(i) ବାମଣ୍ଡା
(ii) ସୋନପୁର
(iii) ବଣାଇ
(iv) ରେଢ଼ାଖୋଲ
ଉତ୍ତର: (iii) ବଣାଇ
(ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ବଣାଇ ଛୋଟନାଗପୁର ଅଧୀନରେ ଥିଲା; ବାମଣ୍ଡା, ରେଢ଼ାଖୋଲ, ସୋନପୁର, ପାଟଣା ଓ କଳାହାଣ୍ଡି କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରଦେଶ ଅଧୀନରେ ଥିଲା।)
(ଗ) ଲର୍ଡ କର୍ଜନ କେବେ ମାଡ୍ରାସ ଗଭର୍ଣ୍ଣରଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳ ମିଶ୍ରଣର ଯୌକ୍ତିକତା ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ ?
(i) ୧୯୦୩ ଡିସେମ୍ବର ୩
(ii) ୧୯୦୪ ଜାନୁଆରୀ ୫
(iii) ୧୯୦୪ ଜୁନ୍ ୨୦
(iv) ୧୯୦୫ ଜୁଲାଇ ୧୯
ଉତ୍ତର: (ii) ୧୯୦୪ ଜାନୁଆରୀ ୫
(ଘ) କାହା ନେତୃତ୍ୱରେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର ସାତଜଣିଆ କମିଟି ଦ୍ୱାରା ମଣ୍ଟେଗୁ ଓ ଚେମ୍ସଫୋର୍ଡଙ୍କୁ ଦାବିପତ୍ର ଦିଆଯାଇଥିଲା ?
(i) କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି
(ii) ବିକ୍ରମଦେବ ବର୍ମା
(iii) ମଧୁସୂଦନ ଦାସ
(iv) ରାଜେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜ
ଉତ୍ତର: (iii) ମଧୁସୂଦନ ଦାସ
(ଙ) କିଏ ମାଡ୍ରାସ ବିଧାନ ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ?
(i) ବିଶ୍ୱନାଥ କର
(ii) ଶଶିଭୂଷଣ ରଥ
(iii) ନୀଳକଣ୍ଠ ଦାସ
(iv) ଭୁବନାନନ୍ଦ ଦାସ
ଉତ୍ତର: (ii) ଶଶିଭୂଷଣ ରଥ
(ଚ) ଫିଲିପ୍-ଡଫ୍ କମିଟି କେବେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୧୯
(ii) ୧୯୨୧
(iii) ୧୯୨୪
(iv) ୧୯୨୮
ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୨୪
(ଛ) କେବେ ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଇଂଲଣ୍ଡରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ଐତିହାସିକ ଭାଷଣ ଦେଇଥିଲେ ?
(i) ୧୯୩୦ ନଭେମ୍ବର ୧୨
(ii) ୧୯୩୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୬
(iii) ୧୯୩୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯
(iv) ୧୯୩୩ ଜୁଲାଇ ୩
ଉତ୍ତର: (ii) ୧୯୩୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୬
(ଜ) କିଏ ଓ'ଡୋନେଲ୍ କମିଟିର ସହଯୋଗୀ ସଦସ୍ୟ ନ ଥିଲେ ?
(i) ସଚ୍ଚିଦାନନ୍ଦ ସିହ୍ନା
(ii) ସି.ଭି.ଏସ୍. ନରସିଂହ ରାଜୁ
(iii) କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି
(iv) ମଧୁସୂଦନ ଦାସ
ଉତ୍ତର: (iv) ମଧୁସୂଦନ ଦାସ
୧. ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ଗଠନରେ ପାରଳା ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତିଙ୍କ ଅବଦାନ:
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App