ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଇତିହାସ: ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ - ପ୍ରଥମ ପାଠ: ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ସାମାଜିକ ବିଜ୍ଞାନ (ଇତିହାସ) ବିଭାଗରେ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ "ଭାରତର ଆର୍ଥନୀତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିକାଶ"ର ପ୍ରଥମ ପାଠ "ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତି" (Post-Independence Indian Economy) ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ। ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ବର୍ଷର ଇଂରେଜ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନରେ ଶୋଷିତ ହୋଇ ରୁଗ୍ଣ ଓ ପଙ୍ଗୁ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ପୁନରୁଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ପଦକ୍ଷେପ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ୧୯୫୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୫ର ଯୋଜନା ଆୟୋଗ (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍), ୧୯୫୨ ଅଗଷ୍ଟ ୬ର ଜାତୀୟ ଉନ୍ନୟନ ପରିଷଦ (NDC), ପ୍ରଥମରୁ ଏକାଦଶ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ, ପ୍ରଫେସର ପି.ସି. ମହାଲାନୋବିସ୍ ଓ ସମାଜବାଦୀ ଢାଞ୍ଚାର ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଜନା (ଭିଲାଇ, ରାଉରକେଲା ଓ ଦୁର୍ଗାପୁର ଇସ୍ପାତ ପ୍ରକଳ୍ପ), ୧୯୬୯ର ୧୪ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଜାତୀୟକରଣ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ବେକାରୀ ଦୂରୀକରଣ ଯୋଜନା (IRDP, JRY, PMGY, ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଅନ୍ନ ଯୋଜନା), ନବରତ୍ନ ଉଦ୍ୟୋଗ, ଏବଂ ୧୯୯୧ର ଐତିହାସିକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଉଦାରୀକରଣ, ଘରୋଇକରଣ ଓ ଜଗତୀକରଣ (LPG) ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ତଥ୍ୟ ତଥା ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ସମାଧାନ ଏଠାରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ଦେବା ଟ୍ରିକ୍ (୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଫର୍ମୁଲା):
(କ) ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ମାଷ୍ଟର ଟାଇମ୍ଲାଇନ୍ (Timeline Master Formula):
(ଖ) ୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଅପ୍ସନ୍ ଏଲିମିନେସନ୍ ଟ୍ରିକ୍ସ (MCQ Elimination Rules):
1. ପ୍ରଶ୍ନ: ଦ୍ୱିତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେବେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା?
2. ପ୍ରଶ୍ନ: ୮ମ ଯୋଜନାରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହାର ଧାର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟଠାରୁ କେତେ ଅଧିକ ଥିଲା?
3. ପ୍ରଶ୍ନ: କେବେ ୧୪ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଜାତୀୟକରଣ ହୋଇଥିଲା?
4. ପ୍ରଶ୍ନ: କେଉଁ କ୍ଷେତ୍ର ଏବେବି ସରକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ?
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ (Memory Rhyme Mnemonic):
ଛନ୍ଦ ରାଇମ୍:
ପଚାଶେ ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ବସିଲା ନେହେରୁ ରହିଲେ ଶିରେ,
ଏକାବନେ କୃଷି ଜଳସେଚନ ଆସିଲା ଧୀରେ ଧୀରେ।
ମହାଲାନୋବିସ୍ ଛପନେ ଗଢ଼ିଲେ ଭାରୀ ଶିଳ୍ପର କାୟା,
ଉଣେଇଶ ଶହ ଅଣସ୍ତରୀରେ ଚଉଦ ବ୍ୟାଙ୍କ ଛାୟା।
ଉଦାରୀକରଣ ଏକାନବେ ଆଣିଲା ମୁକ୍ତ ବେପାର ବାଟ,
ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟରେ ଦୁଇ ତିନି ଟଙ୍କେ ଗରିବେ ପାଇଲେ ଭାତ।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି / Mistake Alert):
| ବିଷୟ / ପ୍ରଶ୍ନ | ୯୦% ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ଭୁଲ୍ | ପରୀକ୍ଷାରେ ଲେଖିବାକୁ ଥିବା ୧୦୦% ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ | ମାର୍କ କଟିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ |
|---|---|---|---|
| ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ଗଠନ ତାରିଖ | ୧୯୪୭ କିମ୍ବା ୧୯୫୧ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି | ୧୯୫୦ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୫ | ସ୍ୱାଧୀନତା ବା ପ୍ରଥମ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ ବର୍ଷ ସହ ଗୋଳମାଳ। |
| ଦ୍ୱିତୀୟ ଯୋଜନାର ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତକର୍ତ୍ତା | ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ | ପ୍ରଫେସର ପି.ସି. ମହାଲାନୋବିସ୍ | ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ଓ ପ୍ରସ୍ତୁତକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତଫାତ୍ ନ ବୁଝିବା। |
| ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଜାତୀୟକରଣ ବର୍ଷ | ୧୯୫୬ କିମ୍ବା ୧୯୭୧ ଭାବନ୍ତି | ୧୯୬୯ (୧୪ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଜାତୀୟକରଣ) | ଚତୁର୍ଥ ଯୋଜନାର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷ ମନେ ନ ରଖିବା। |
| ୫ମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା କେବେ ବନ୍ଦ ହେଲା? | ୧୯୭୯ ଲେଖନ୍ତି | ୧୯୭୮ରେ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଗଲା | ୧୯୭୪-୧୯୭୯ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ଗୋଟିଏ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ୧୯୭୮ରେ ବନ୍ଦ କରାଯାଇଥିଲା। |
| ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଅନ୍ନ ଯୋଜନା ଦର | ମାଗଣା ଚାଉଳ ଭାବନ୍ତି | ଗହମ କିଗ୍ରା ପ୍ରତି ୨ ଟଙ୍କା, ଚାଉଳ କିଗ୍ରା ପ୍ରତି ୩ ଟଙ୍କା (ମାସକୁ ୩୫ କିଗ୍ରା) | ଯୋଜନାର ପ୍ରକୃତ ସବ୍ସିଡି ଦର ନ ଜାଣିବା। |
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆଜି ଆମେ ବଜାରରେ ବିଭିନ୍ନ କମ୍ପାନୀର ମୋବାଇଲ୍, ଗାଡ଼ି, ଲୁଗାପଟା ଓ ବିଦେଶୀ ଜିନିଷ ସହଜରେ କିଣିପାରୁଛୁ ଏବଂ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟାଙ୍କ୍ରେ ଖାତା ଖୋଲି ଋଣ ନେଇପାରୁଛୁ। କିନ୍ତୁ ୧୯୯୧ ପୂର୍ବରୁ ଭାରତରେ ବିଦେଶୀ ଜିନିଷ ଆସିବା ଉପରେ କଡ଼ା କଟକଣା ଥିଲା ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ବିନା ଲାଇସେନ୍ସରେ କୌଣସି ନୂଆ କାରଖାନା ଖୋଲିବା ଅସମ୍ଭବ ଥିଲା। ୧୯୯୧ର ଅର୍ଥନୈତିକ ଉଦାରୀକରଣ (LPG) ହିଁ ଭାରତୀୟ ବଜାରକୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ପାଇଁ ଉନ୍ମୁକ୍ତ କରିଦେଲା।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ (The 1-Minute Visual Formula Box):
| ବିଭାଗ | ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିବରଣୀ |
|---|---|
| ଯୋଜନା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ | • ଯୋଜନା ଆୟୋଗ: ୧୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୫୦ (ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ)<br>• ଜାତୀୟ ଉନ୍ନୟନ ପରିଷଦ (NDC): ୬ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୫୨ |
| ପ୍ରମୁଖ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା | • ୧ମ (୧୯୫୧-୫୬): କୃଷି ଓ ଜଳସେଚନ<br>• ୨ୟ (୧୯୫୬-୬୧): ପି.ସି. ମହାଲାନୋବିସ୍ ମଡେଲ୍, ଭାରୀ ଶିଳ୍ପ (ରାଉରକେଲା, ଭିଲାଇ, ଦୁର୍ଗାପୁର)<br>• ୩ୟ (୧୯୬୧-୬୬): ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିଫଳ, ୩ ବର୍ଷ ପ୍ଲାନ୍ ହଲିଡେ (୧୯୬୬-୬୯)<br>• ୪ର୍ଥ (୧୯୬୯-୭୪): କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ, ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ, ୧୪ ବ୍ୟାଙ୍କ ଜାତୀୟକରଣ (୧୯୬୯)<br>• ୫ମ (୧୯୭୪-୭୯): ୧୯୭୮ରେ ବନ୍ଦ<br>• ୬ଷ୍ଠ (୧୯୮୦-୮୫): ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ<br>• ୭ମ (୧୯୮୫-୯୦): ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି (୩.୨୩%), JRY (୧୯୮୯)<br>• ୮ମ (୧୯୯୨-୯୭): ଧାର୍ଯ୍ୟ ୫.୬%, ହାସଲ ୬.୮% (୧.୨% ଅଧିକ) |
| ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ ଯୋଜନା | • ୧୯୭୮: ସମନ୍ୱିତ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ଯୋଜନା (IRDP)<br>• ୧୯୯୭: ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଜୟନ୍ତୀ ସହରୀ ରୋଜଗାର ଯୋଜନା<br>• ୧୯୯୯: ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଜୟନ୍ତୀ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସ୍ୱରୋଜଗାର ଯୋଜନା<br>• ୨୦୦୦: ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମୋଦୟ ଯୋଜନା (PMGSY ଓ ଇନ୍ଦିରା ଆବାସ)<br>• ୨୦୦୦: ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଅନ୍ନ ଯୋଜନା (AAY - ୧ କୋଟି ଅତି ଦରିଦ୍ର, ଗହମ ₹୨, ଚାଉଳ ₹୩) |
| ନୂତନ ଆର୍ଥିକ ନୀତି (LPG) | • ୧୯୯୧ ଆର୍ଥିକ ଉଦାରୀକରଣ: ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତିରୁ ମୁକ୍ତ ଅର୍ଥନୀତି<br>• ସଂରକ୍ଷିତ ସରକାରୀ ଶିଳ୍ପ ୧୭ରୁ କମି ୩ ହେଲା (ଏବେ କେବଳ ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ଓ ରେଳବାଇ)<br>• ପ୍ରତିରକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନରେ ୨୬% ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବିଦେଶୀ ପୁଞ୍ଜିନିବେଶ (FDI) ଗ୍ରହଣ<br>• ୧୯୯୭ରେ ୯ଟି ଲାଭଜନକ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ଉଦ୍ୟୋଗକୁ 'ନବରତ୍ନ' ଆଖ୍ୟା |
୬. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:
(କ) ସ୍ୱାଧୀନତା ବେଳକୁ ଭାରତର ଆର୍ଥନୀତିକ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ଓ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ପାଇଁ କି କି ସୁବିଧା ଉପଲବ୍ଧ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
1. ୧୯୧୪ରୁ ୧୯୪୭ ମଧ୍ୟରେ ଭାରତୀୟ ଶିଳ୍ପକୁ ଆଗେଇ ନେଇଥିବା ଦେଶୀୟ ପୁଞ୍ଜିପତି ଓ ଉଦ୍ୟୋଗପତିମାନଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତି।
2. ଭାରତର ପ୍ରଚୁର ପ୍ରାକୃତିକ ବିଭବ, ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଓ ବିପୁଳ ମାନବ ସମ୍ବଳ।
3. ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ହାତରେ ବ୍ୟାଙ୍କ୍, ବୀମା ଓ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଆର୍ଥିକ ଉପଚାରର ଉପଲବ୍ଧତା।
(ଖ) ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଭାରତର ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ କେଉଁ ପ୍ରକାର ପଦକ୍ଷେପ ନେବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଭାରତୀୟ ଅର୍ଥନୀତିର ଦିଗ୍ଦର୍ଶନ ଓ ସୁଧାର ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା:
1. ଦ୍ରୁତ ଶିଳ୍ପାୟନ: ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳତା ଅର୍ଜନ, ଆମଦାନୀ ହ୍ରାସ ଓ ବ୍ୟାବସାୟିକ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଦ୍ରୁତ ଶିଳ୍ପାୟନ କରିବା।
2. ଭୂସଂସ୍କାର: ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରି ରୟତମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱତ୍ୱାଧିକାର ପ୍ରଦାନ ଓ କୃଷିରେ ସଂସ୍କାର ଆଣିବା।
3. ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି: ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ସହ ଘରୋଇ ଉଦ୍ୟୋଗକୁ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଦେଇ ଏକ ‘ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି’ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା।
4. ଗ୍ରାମ୍ୟ ଅର୍ଥନୀତି ସୁଦୃଢ଼ୀକରଣ: ସମବାୟ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ କରିବା ଓ କୁଟୀର ଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା।
5. ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତୀକରଣ: ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଓ ଜନଜାତିଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଗତିର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ୍ କରିବା।
(ଗ) ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ସୁଫଳ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
(ଘ) ଚତୁର୍ଥ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ସୁଫଳଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
1. କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଜୀବନଧାରଣ ମାନକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା।
2. ସମତା ଓ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ଧନୀ ଓ ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆର୍ଥିକ ତାରତମ୍ୟ ହ୍ରାସ କରିବା।
3. କୃଷି ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଉଦ୍ୟୋଗ ପାଇଁ ଋଣ ସୁଲଭ କରିବାକୁ ୧୯୬୯ରେ ୧୪ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ୍ର ଜାତୀୟକରଣ କରାଗଲା।
(ଙ) ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ୧୯୬୯ରୁ ୨୦୦୦ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର:
ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ବେରୋଜଗାରୀ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାର ୧୯୬୯ରୁ ୨୦୦୦ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ:
1. ୧୯୬୯: ୧୪ଟି ବ୍ୟାଙ୍କ୍ର ଜାତୀୟକରଣ କରି ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଆତ୍ମନିଯୁକ୍ତି ଓ କୃଷି ପାଇଁ ଋଣ ସୁଲଭ କରାଗଲା।
2. ୧୯୭୮: ‘ସମନ୍ୱିତ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ଯୋଜନା’ (IRDP) ଏବଂ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳ ନାରୀ ଓ ଶିଶୁ ବିକାଶ ଯୋଜନା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
3. ୧୯୮୯: ଗ୍ରାମୀଣ ବେକାରୀ ହ୍ରାସ ଓ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ‘ଜବାହର ରୋଜଗାର ଯୋଜନା’ (JRY) କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା।
4. ୧୯୯୭: ସହରାଞ୍ଚଳ ବେକାର ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ପାଇଁ ‘ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଜୟନ୍ତୀ ସହରୀ ରୋଜଗାର ଯୋଜନା’ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
5. ୧୯୯୯ ଓ ୨୦୦୦: ‘ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଜୟନ୍ତୀ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସ୍ୱରୋଜଗାର ଯୋଜନା’ ଏବଂ ‘ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମୋଦୟ ଯୋଜନା’ (ଗ୍ରାମ୍ୟ ସଡ଼କ ଓ ଇନ୍ଦିରା ଆବାସ) ପ୍ରଣୀତ ହେଲା।
6. ୨୦୦୦ (ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଅନ୍ନ ଯୋଜନା): ପ୍ରାୟ ୧ କୋଟି ଅତି ଦରିଦ୍ର ଲୋକଙ୍କୁ କିଲୋ ପ୍ରତି ୨ ଟଙ୍କାରେ ଗହମ ଓ ୩ ଟଙ୍କାରେ ମାସକୁ ୩୫ କିଗ୍ରା ଚାଉଳ ଯୋଗାଇ ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତା ନିଶ୍ଚିତ କରାଗଲା।
(କ) ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ଓ ଜାତୀୟ ଉନ୍ନୟନ ପରିଷଦ କେବେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
ଭାରତ ସରକାର ୧୯୫୦ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୫ ତାରିଖରେ ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ଏବଂ ୧୯୫୨ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୬ ତାରିଖରେ ଜାତୀୟ ଉନ୍ନୟନ ପରିଷଦ (NDC) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ।
(ଖ) ଦ୍ୱିତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
ସମାଜବାଦୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପ୍ରଚଳନ, ଜାତୀୟ ଆୟ ବୃଦ୍ଧି, ନିଯୁକ୍ତି ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି, ସମ୍ପତ୍ତିର ସୁଷମ ବଣ୍ଟନ ଏବଂ ମୌଳିକ ତଥା ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପାୟନ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା।
(ଗ) ତୃତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା କାହିଁକି ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
୧୯୬୨ ମସିହାରେ ଭାରତ ଉପରେ ଚୀନ୍ର ଆକ୍ରମଣ ଏବଂ ୧୯୬୫ ମସିହାରେ ଭାରତ-ପାକିସ୍ତାନ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ତୃତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ଗୁରୁତର ଭାବେ ବାଧାପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
(ଘ) ଜାତୀୟ ଆୟ ଓ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ସଂକ୍ରାନ୍ତରେ ତୃତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର କ’ଣ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
ତୃତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାରେ ଜାତୀୟ ଆୟକୁ ଶତକଡ଼ା ୩୦ ଭାଗ ବୃଦ୍ଧି କରିବା (ବାର୍ଷିକ ୫%) ଏବଂ ମୁଣ୍ଡପିଛା ଆୟ ଅନ୍ତତଃ ୧୭% ବଢ଼ାଇବା ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।
(ଙ) ଚତୁର୍ଥ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାରେ କାହା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
ଚତୁର୍ଥ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାରେ କୃଷିଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟର ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନ, ସମତା ଓ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ଧନୀ-ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତାରତମ୍ୟ ହ୍ରାସ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା।
(ଚ) ପଞ୍ଚମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା କେବେଠାରୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପୁଣି କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର:
ପଞ୍ଚମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାକୁ ୧୯୭୮ ମସିହାରୁ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପରେ ଷଷ୍ଠ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ୧୯୮୦ ମସିହାରୁ ପୁନର୍ବାର ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
(ଛ) ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମୋଦୟ ଯୋଜନାର ଦୁଇଟି ବିଭାଗ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମୋଦୟ ଯୋଜନାର ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ବିଭାଗ ଥିଲା—(୧) ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରାମସଡ଼କ ଯୋଜନା (PMGSY) ଏବଂ (୨) ଇନ୍ଦିରା ଆବାସ ଯୋଜନା।
(ଜ) ବ୍ୟାଙ୍କ୍କୁ ଜାତୀୟକରଣ କରାଯିବା ପରେ କ’ଣ ଲାଭ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର:
ବ୍ୟାଙ୍କ୍ ଜାତୀୟକରଣ ଫଳରେ ମହାଜନୀ ଶୋଷଣ କମିଲା, ସାଧାରଣ ଲୋକ ଓ କୃଷକଙ୍କ ପାଇଁ ଋଣ ସୁଲଭ ହେଲା ଏବଂ କୃଷି ତଥା ଆତ୍ମନିଯୁକ୍ତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦ୍ରୁତ ବିକାଶ ସମ୍ଭବ ହେଲା।
(ଝ) ମିଶ୍ରିତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର:
ଯେଉଁ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗ (Public Sector) ଏବଂ ଘରୋଇ ଉଦ୍ୟୋଗ (Private Sector) ଉଭୟଙ୍କୁ ସମାନ ସୁଯୋଗ ଓ ଉତ୍ସାହ ଦେଇ ସରକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ପରିଚାଳନା କରାଯାଏ, ତାହାକୁ ‘ମିଶ୍ରିତ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି’ କୁହାଯାଏ।
(ଞ) ଉଦାରୀକରଣ ଅର୍ଥନୀତି ଭାରତରେ କେବେ ଓ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର:
୧୯୯୧ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷିଆର ସାମ୍ୟବାଦୀ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ହେବା ଏବଂ ଭାରତରେ ଉପୁଜିଥିବା ଗଭୀର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆର୍ଥିକ ଉଦାରୀକରଣ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
(କ) ଯୋଜନା କମିଶନର ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ କିଏ ହେଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଦଭିତ୍ତିକ ଭାବେ ଯୋଜନା କମିଶନ (ଆୟୋଗ) ର ଚେୟାରମ୍ୟାନ୍ ହେଲେ।
(ଖ) ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା କେବେଠାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ପ୍ରଥମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ୧୯୫୧ ମସିହାରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
(ଗ) କିଏ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ବିଶିଷ୍ଟ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ପ୍ରଫେସର ପି.ସି. ମହାଲାନୋବିସ୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ।
(ଘ) କେବେ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ଜାତୀୟକରଣ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ଦେଶର ୧୪ଟି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟାଙ୍କ୍ର ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଜାତୀୟକରଣ ହୋଇଥିଲା।
(ଙ) ଚତୁର୍ଥ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା କାହିଁକି ଆଶାନୁରୂପ ସଫଳତା ହାସଲ କରିପାରିଲା ନାହିଁ ?
ଉତ୍ତର: ବାଂଲାଦେଶୀ ଶରଣାର୍ଥୀ ସମସ୍ୟା, ୧୯୭୧ ଭାରତ-ପାକ୍ ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅପ୍ରତ୍ୟାଶିତ ଦରଦାମ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ଚତୁର୍ଥ ଯୋଜନା ଆଶାନୁରୂପ ସଫଳତା ହାସଲ କରିପାରିଲା ନାହିଁ।
(ଚ) ଷଷ୍ଠ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ ଥିଲା ଷଷ୍ଠ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ।
(ଛ) ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳର ଉନ୍ନୟନ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଯୋଜନାଟି କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଯୋଜନାଟି ହେଉଛି ‘ସମନ୍ୱିତ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଉନ୍ନୟନ ଯୋଜନା’ (Integrated Rural Development Programme - IRDP)।
(ଜ) ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ବେକାରୀ ଦୂରୀକରଣ ଦିଗରେ କେଉଁ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ‘ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଜୟନ୍ତୀ ଗ୍ରାମ୍ୟ ସ୍ୱରୋଜଗାର ଯୋଜନା’ (SGSY) ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଝ) ସହରାଞ୍ଚଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କ କର୍ମସଂସ୍ଥାନ ପାଇଁ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଯୋଜନାଟିର ନାମ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ଏହି ଯୋଜନାଟିର ନାମ ହେଉଛି ‘ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଜୟନ୍ତୀ ସହରୀ ରୋଜଗାର ଯୋଜନା’ (SJSRY - ୧୯୯୭)।
(ଞ) ଅନ୍ତ୍ୟୋଦୟ ଅନ୍ନ ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ଦେଶର ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିବା ପ୍ରାୟ ଏକ କୋଟି ଅତି ଦରିଦ୍ର ଲୋକଙ୍କ ନିକଟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁଲଭ ମୂଲ୍ୟରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଖାଦ୍ୟ ନିରାପତ୍ତା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ଏହି ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।
(କ) ଦ୍ୱିତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେବେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୫୬
(ii) ୧୯୬୧
(iii) ୧୯୬୨
(iv) ୧୯୬୫
ଉତ୍ତର: (ii) ୧୯୬୧
(ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଦ୍ୱିତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଥିଲା ୧୯୫୬ ରୁ ୧୯୬୧)
(ଖ) ଜାତୀୟ ଆୟର କେତେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ତୃତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ?
(i) ୫%
(ii) ୫.୬%
(iii) ୭.୫%
(iv) ୬.୮%
ଉତ୍ତର: (i) ୫%
(ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ତୃତୀୟ ଯୋଜନାରେ ବାର୍ଷିକ ଜାତୀୟ ଆୟ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଲକ୍ଷ୍ୟ ୫% ଏବଂ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷରେ ମୋଟ ୩୦% ଥିଲା)
(ଗ) ସପ୍ତମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ଫଳରେ ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କେତେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା ?
(i) ୧୭%
(ii) ୩.୨୩%
(iii) ୫.୮%
(iv) ୧.୨%
ଉତ୍ତର: (ii) ୩.୨୩%
(ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ସପ୍ତମ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା କାଳରେ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ଶତକଡ଼ା ୩.୨୩ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା)
(ଘ) କେବେ ଭାରତରେ ଏକ ନୂଆ ଶିଳ୍ପନୀତି ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୫୧
(ii) ୧୯୫୬
(iii) ୧୯୯୦
(iv) ୧୯୯୧
ଉତ୍ତର: (ii) ୧୯୫୬
(ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ଏକ ନୂଆ ଶିଳ୍ପନୀତି ସଂକଳ୍ପ ଘୋଷିତ ହୋଇ ସମାଜବାଦୀ ସମାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା; ପରେ ୧୯୯୧ରେ ଉଦାରୀକରଣ ଶିଳ୍ପନୀତି ଆସିଥିଲା)
(ଙ) କେବେଠାରୁ ଭାରତରେ ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ହେଲା ?
(i) ୧୯୬୯
(ii) ୧୯୭୮
(iii) ୧୯୯୧
(iv) ୧୯୯୭
(ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରଠାରୁ ୧୯୯୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି ଲାଗୁ ରହିଥିଲା ଏବଂ ୧୯୯୧ରେ ଏହା ମୁକ୍ତ ଅର୍ଥନୀତିରେ ପରିଣତ ହେଲା)
ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୯୧ (ଯେଉଁ ବର୍ଷ ମିଶ୍ରିତ ଅର୍ଥନୀତି ବଦଳରେ ମୁକ୍ତ ଅର୍ଥନୀତିର ଯୁଗ ଆରମ୍ଭ ହେଲା)
କାର୍ଯ୍ୟ ୧: ଜାତୀୟ ଉନ୍ନୟନ ପରିଷଦ (NDC) ର ସଦସ୍ୟ କେଉଁମାନେ ଏବଂ ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ?
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
୧. ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ (ଅଧ୍ୟକ୍ଷ)।
୨. କେନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାବିନେଟ୍ର ସମସ୍ତ ମନ୍ତ୍ରୀ।
୩. ଭାରତର ସମସ୍ତ ରାଜ୍ୟର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ।
୪. ସମସ୍ତ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ଉପରାଜ୍ୟପାଳ / ପ୍ରଶାସକ।
୫. ଯୋଜନା ଆୟୋଗ (ନୀତି ଆୟୋଗ) ର ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ।
୧. ଯୋଜନା ଆୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ଚିଠାକୁ ସର୍ବଭାରତୀୟ ସ୍ତରରେ ସମୀକ୍ଷା ଓ ଅନୁମୋଦନ କରିବା।
୨. ଦେଶର ସନ୍ତୁଳିତ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିକାଶ ନିମନ୍ତେ ଜାତୀୟ ସମ୍ବଳର ଉପଯୁକ୍ତ ବଣ୍ଟନ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
୩. କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କରିବା।
କାର୍ଯ୍ୟ ୨: ଦ୍ୱିତୀୟ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା କାଳରେ ସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ତିନୋଟି ଲୌହ-ଇସ୍ପାତ କାରଖାନାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମୟ, ସ୍ଥାନ ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ବିଦେଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରର ବିବରଣୀ:
ଆଦର୍ଶ ସାରଣୀ:
| କ୍ରମିକ | ଇସ୍ପାତ କାରଖାନାର ନାମ | ଅବସ୍ଥିତ ରାଜ୍ୟ | ସହଯୋଗୀ ବିଦେଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ର |
|---|---|---|---|
| ୧. | ରାଉରକେଲା ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା (RSP) | ଓଡ଼ିଶା (ସୁନ୍ଦରଗଡ଼) | ପଶ୍ଚିମ ଜର୍ମାନୀ (West Germany) |
| ୨. | ଭିଲାଇ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା (BSP) | ଛତିଶଗଡ଼ (ପୂର୍ବର ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ) | ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷିଆ (USSR) |
| ୩. | ଦୁର୍ଗାପୁର ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା (DSP) | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ | ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ / ବ୍ରିଟେନ୍ (United Kingdom) |
କାର୍ଯ୍ୟ ୩: ‘ନବରତ୍ନ’ (Navratna) ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକର ଅବସ୍ଥିତି ସ୍ଥାନ ସହିତ ଏକ ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର:
ଆଦର୍ଶ ତାଲିକା:
୧୯୯୭ରେ ଭାରତ ସରକାର ଦେଶର ୯ଟି ଲାଭଜନକ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ସଂସ୍ଥା (CPSE) କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆର୍ଥିକ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ଦେଇ ‘ନବରତ୍ନ’ ମାନ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ। ପରେ ଏହି ସଂଖ୍ୟା ୧୬ରୁ ଅଧିକ ହୋଇଛି ଏବଂ କେତେକ ‘ମହାରତ୍ନ’ ପାହ୍ୟା ପାଇଛନ୍ତି। ପ୍ରମୁଖ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
1. ଭାରତ ହେଭି ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକାଲ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (BHEL) — ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ (କାରଖାନା: ହରିଦ୍ୱାର, ଭୋପାଳ)।
2. ଭାରତ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ କର୍ପୋରେସନ୍ ଲିମିଟେଡ୍ (BPCL) — ମୁମ୍ବାଇ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର।
3. ଷ୍ଟିଲ୍ ଅଥରିଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ୍ (SAIL) — ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ (ରାଉରକେଲା, ଭିଲାଇ, ବୋକାରୋ)।
4. ଗ୍ୟାସ୍ ଅଥରିଟି ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଲିମିଟେଡ୍ (GAIL) — ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ।
5. ହିନ୍ଦୁସ୍ତାନ ପେଟ୍ରୋଲିୟମ କର୍ପୋରେସନ୍ ଲିମିଟେଡ୍ (HPCL) — ମୁମ୍ବାଇ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର।
6. ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଅଏଲ୍ କର୍ପୋରେସନ୍ (IOCL) — ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ।
7. ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ନିଗମ (NTPC) — ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ।
8. ତୈଳ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ବାଷ୍ପ ନିଗମ (ONGC) — ଡେରାଡୁନ୍ / ନୂଆଦିଲ୍ଲୀ।
9. ଭାରତ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଲିମିଟେଡ୍ (BEL) — ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ, କର୍ଣ୍ଣାଟକ।
10. ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଆଲୁମିନିୟମ କମ୍ପାନୀ (NALCO) — ଭୁବନେଶ୍ୱର, ଓଡ଼ିଶା (ଦାମନଯୋଡ଼ି ଓ ଅନୁଗୋଳ)।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App