Utkal Master Stroke : ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଇତିହାସ ଓ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ : ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତ
ତୃତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ : ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଓଡ଼ିଶାର ବିକାଶ
ତୃତୀୟ ପାଠ : କୃଷିର ବିକାଶ (Agricultural Development in Odisha)
🌟 ଅଧ୍ୟାୟ ସମୀକ୍ଷା ଓ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ (Chapter Overview)
ଓଡ଼ିଶାର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସାମାଜିକ ଜୀବନର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି କୃଷି। ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରାପ୍ତି (୧୯୪୭) ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶାର ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ କୃଷି ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନ, ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା, ମହାଜନୀ ଶୋଷଣ, ବନ୍ୟା ଓ ମରୁଡ଼ି ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଏବଂ ଜଳସେଚନର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଓଡ଼ିଶାର ଚାଷୀମାନେ ଚରମ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ଋଣଗ୍ରସ୍ତତାରେ ସଢ଼ୁଥିଲେ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରର ନବକଳେବର ପାଇଁ ଜମି ସଂସ୍କାର (Land Reforms), ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ, ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଥା ବିଲୋପ, ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ଭୂମିହୀନଙ୍କୁ ଜମି ବଣ୍ଟନ, ସମବାୟ ଋଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ହୀରାକୁଦ ସମେତ ବହୁମୁଖୀ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା, କୃଷି ଗବେଷଣା ଓ ଉନ୍ନତ ବିହନ-ଖତ-ସାର ଯୋଗାଣ, ପଶୁପାଳନ ଓ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
PILLAR 1: ⚡ ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବର୍ଜନ ଟ୍ରିକ୍ (Exam Shortcut & Option Elimination Trick)
୧. ମାଷ୍ଟର ଟାଇମ୍ଲାଇନ୍ ଫର୍ମୁଲା (Timeline Master Code)
ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷାରେ କୃଷି ବିକାଶ ଅଧ୍ୟାୟର ସନ-ତାରିଖ ମନେରଖିବା ପାଇଁ ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ କ୍ରମିକ ସୂତ୍ର:
$$\text{୧୭୯୩} \rightarrow \text{୧୯୪୭} \rightarrow \text{୧୯୪୮} \rightarrow \text{୧୯୪୯} \rightarrow \text{୧୯୫୫} \rightarrow \text{୧୯୫୬} \rightarrow \text{୧୯୭୬}$$
1. ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ।
2. ସରକାରୀ ମୂଳଧନରେ ‘ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ’ (State Cooperative Bank) ପ୍ରତିଷ୍ଠା।
3. କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗ ଦ୍ୱାରା ହୀରାକୁଦ ବହୁମୁଖୀ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟର ଶୁଭାରମ୍ଭ।
1. ‘ଗୋତିପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନ’ ବଳରେ ଗୋତିପ୍ରଥାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୋପ।
2. ଓଡ଼ିଶାରେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ଦେବା ପାଇଁ ‘କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର’ (KVK) ସ୍ଥାପନ ଆରମ୍ଭ।
୨. ୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଏଲିମିନେସନ୍ ନିୟମ (3-Second Option Elimination Rules for MCQs)
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଫଳଚାଷ ତଥା କଲମୀ ଚାରା ପାଇଁ ୩ଟି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କେନ୍ଦ୍ର ଖୋଲାଯାଇଥିଲା: ଅନୁଗୁଳ, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗୀ ଓ ଜି. ଉଦୟଗିରି। ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରେ “କେଉଁଠାରେ ଫଳଚାଷ କେନ୍ଦ୍ର ନଥିଲା?”, ତେବେ ଉପରୋକ୍ତ ୩ଟି ସ୍ଥାନ ବ୍ୟତୀତ ଚତୁର୍ଥ ଯେକୌଣସି ସହର (ଯଥା: ସମ୍ବଲପୁର, କଟକ ବା ବଲାଙ୍ଗୀର) ଥିଲେ ତାହା ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ଭାବେ ବାଛିବ।
କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ୪ଟି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଅଛି— (୧) କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ, (୨) ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି, (୩) ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ, (୪) ଜଳବିଭାଜିକା ଉନ୍ନୟନ। ମନେରଖନ୍ତୁ: ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ପଶୁଧନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବିଭାଗ ଅଧୀନସ୍ଥ, ଏଗୁଡ଼ିକ କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନସ୍ଥ ୪ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ମଧ୍ୟରେ ଯାଆନ୍ତି ନାହିଁ।
PILLAR 2: 🧠 ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ ମନେମୋନିକ୍ସ (Memory Story & Rhyme Mnemonic)
୧. ରାଇମ୍ ମନେମୋନିକ୍ : “ଓଡ଼ିଶା କୃଷିର ସୁନା ଇତିହାସ”
ମହତାବ ଆଣିଲେ ଜମିଦାରୀ ବିଲ୍, ଚାଷୀ ପାଇଲା ନିଜ ଜମିର ଦିଲ୍!
ବିନୋବା ଭାବେ କଲେ ଭୂଦାନ, ଗରିବ ଚାଷୀ ପାଇଲେ ଜମିଦାନ!
ଅଠଚାଳିଶେ ଆସିଲା ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ, ହଟିଲା ମହାଜନ ଶୋଷଣ ଆତଙ୍କ!
ତକାଭି ଋଣ ଦିଏ ବିପର୍ଯ୍ୟୟେ ସାହା, ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ୍ କାମେ ମିଳଇ ରାହା!
ହୀରାକୁଦ ବାନ୍ଧିଲା ମହାନଦୀ ଜଳ, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗୀ-ଅନୁଗୁଳ-ଉଦୟଗିରି ଫଳ!
କଟକରେ ଧାନ, କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗେ ମାଛ, ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳେ ନଡ଼ିଆ ଗଛ!
୨. ମେମୋରୀ ଲିଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ଷ୍ଟୋରୀ : “ରାଜୁ ଚାଷୀର ସ୍ୱପ୍ନ”
ଚିନ୍ତା କରନ୍ତୁ ଗୋଟିଏ ଗାଁର ଚାଷୀ ‘ରାଜୁ’। ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ସେ ଜମିଦାର ଓ ମହାଜନଙ୍କ ଗୋତି ଖଟୁଥିଲା। ୧୯୪୭ରେ ସରକାର ମହାଜନୀ ଶୋଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ଏବଂ ୧୯୪୮ରେ ତାକୁ ଗୋତି ଶ୍ରମିକତାରୁ ମୁକ୍ତ କଲେ। ସେହି ୧୯୪୮ରେ ‘ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ’ ଖୋଲିବାରୁ ରାଜୁ ସ୍ୱଳ୍ପ ସୁଧରେ ଋଣ ପାଇଲା। ବନ୍ୟା-ମରୁଡ଼ି ବେଳେ ସରକାର ତାକୁ ‘ତକାଭି ଋଣ’ ଦେଲେ ଏବଂ ‘ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ୍’ କାମ ଯୋଗାଇ ମାଗଣା ଦାନ ବଦଳରେ ପରିଶ୍ରମ ମୂଲ୍ୟ ଦେଲେ। ୧୯୫୫ରେ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ‘ଭୂଦାନ’ ଜରିଆରେ ତାକୁ ନିଜସ୍ୱ ଚାଷଜମି ମିଳିଲା। ତା’ ଜମିକୁ ପାଣି ମଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ୧୯୪୮ରୁ ୧୯୫୬ ମଧ୍ୟରେ ‘ହୀରାକୁଦ ଡ୍ୟାମ୍’ ତିଆରି ହେଲା। ପରେ ୧୯୭୬ରେ ଗୋତିପ୍ରଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୋପ ହେଲା ଏବଂ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ରରୁ ରାଜୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି ଶିଖି ନିଜ କ୍ଷେତରେ ସୁନା ଫଳାଇଲା।
PILLAR 3: ⚠️ ନମ୍ବର-୧ କମନ୍ ଟ୍ରାପ୍ / ଭୁଲ୍ ସତର୍କତା (The No. 1 Common Trap & Mistake Alert)
ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷାରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ବାରମ୍ବାର କରୁଥିବା ଘାତକ ଭୁଲ୍ ଏବଂ ତାର ପ୍ରତିକାର:
| କ୍ରମିକ | ସାଧାରଣତଃ କରୁଥିବା ଭୁଲ୍ (Common Trap) | ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ (Correct Board Standard Fact) | ମୂଳ କାରଣ ଓ ମନେରଖିବା ଟିପ୍ସ |
|---|---|---|---|
| ୧ | ଗୋତିପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ ବର୍ଷରେ ୧୯୪୮ ଓ ୧୯୭୬ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ। | ୧୯୪୮ରେ ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଥା ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଉଚ୍ଛେଦ ହୋଇଥିଲା, ମାତ୍ର ୧୯୭୬ ମସିହାର ଆଇନ ବଳରେ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଠାଇ ଦିଆଗଲା। | ପ୍ରଶ୍ନର ଶବ୍ଦ ଦେଖନ୍ତୁ: ‘ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ’ ଥିଲେ ୧୯୭୬, କେବଳ ଉଚ୍ଛେଦ ଥିଲେ ୧୯୪୮। |
| ୨ | ‘ରିଲିଫ୍’ ଓ ‘ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ୍’କୁ ଏକା ବୋଲି ଭାବିବା। | ସାଧାରଣ ରିଲିଫ୍ ମାଗଣାରେ ବଣ୍ଟାଯାଏ, କିନ୍ତୁ ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ୍ ମାଗଣା ପ୍ରାପ୍ତି ନୁହେଁ। ଏଥିରେ ଶ୍ରମ ବଦଳରେ ଅର୍ଥ ବା ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଦିଆଯାଏ। | ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ୍ = କାମଧନ୍ଦା ସୃଷ୍ଟି (ପୋଖରୀ ଖୋଳା, ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ)। |
| ୩ | ତକାଭି ଋଣ ସାଧାରଣ ଚାଷ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ ବୋଲି ଲେଖିବା। | ସାଧାରଣ ଚାଷ ପାଇଁ ସମବାୟ ଋଣ ମିଳେ। ତକାଭି (Taccavi) ଋଣ କେବଳ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ (ବନ୍ୟା/ମରୁଡ଼ି) ସମୟରେ ଫସଲ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ ଦିଆଯାଏ। | ‘ତକାଭି’ = ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସହାୟତା ଋଣ। |
| ୪ | ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ ଅବଧି ଗୋଳମାଳ କରିବା। | ବାସ୍ତବିକ ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ = ୧୯୪୮, ସମାପ୍ତ = ୧୯୫୬। | ୧୯୪୮ ରୁ ୧୯୫୬ (୮ ବର୍ଷର ନିର୍ମାଣ ଯଜ୍ଞ)। |
| ୫ | କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନସ୍ଥ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟରେ ମତ୍ସ୍ୟପାଳନକୁ ଯୋଡ଼ିଦେବା। | କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ କେବଳ ୪ଟି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ: କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ, ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି, ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ, ଏବଂ ଜଳବିଭାଜିକା ଉନ୍ନୟନ। ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର। | ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ପୃଷ୍ଠା ୧୨୫ରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ୪ଟିର ତାଲିକା ଦିଆଯାଇଛି। |
| ୬ | ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ନାମ ନଜାଣିବା। | ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ମୂଳ ନାମ ବିନାୟକ ନରହରି ଭାବେ। | ‘ବିନୋବା’ ତାଙ୍କର ଲୋକପ୍ରିୟ ସମ୍ବୋଧନ ଥିଲା। |
| ୭ | ‘ଅଭାବୀ ବିକ୍ରି’ର ଅର୍ଥ ବୁଝିବାରେ ତ୍ରୁଟି। | ଅଭାବୀ ବିକ୍ରି (Distress Sale) ଅର୍ଥ ଅର୍ଥାଭାବ ବା ବାଧ୍ୟବାଧକତା ଯୋଗୁଁ ସରକାରୀ ଧାର୍ଯ୍ୟ ମୂଲ୍ୟଠାରୁ କମ୍ ଦରରେ ଦଲାଲ ବା ବ୍ୟବସାୟୀଙ୍କୁ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟ ବିକ୍ରି କରିବା। | ଏଥିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ସରକାର ସିଧାସଳଖ ଧାନ କିଣିବା ମଣ୍ଡି ବ୍ୟବସ୍ଥା କଲେ। |
PILLAR 4: 🚀 ୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ରିଅଲ୍ ଲାଇଫ୍ କନେକ୍ସନ୍ (30-Second Real Life Connection)
ଆଜି ଆମେ ବଜାରରୁ ଯେଉଁ ଖାଉଚୁ ପନିପରିବା, କଟକ ବିଦ୍ୟାଧରପୁରରୁ ଉଦ୍ଭାବିତ ଉନ୍ନତ ବିହନର ସୁବାସିତ ଭାତ, କିମ୍ବା ଗାଁ ଗଣ୍ଡାରେ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (KVK) ଦ୍ୱାରା ଦିଆଯାଉଥିବା ତାଲିମ ଏବଂ ସରକାରୀ ମଣ୍ଡିରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ସହାୟକ ମୂଲ୍ୟ (MSP)ରେ ଧାନ ବିକ୍ରି—ଏସବୁ କୌଣସି ଯାଦୁରେ ହୋଇନାହିଁ। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ନହୋଇଥିଲେ ଆଜି ଆମ ପରିବାର ନିଜ ଚାଷଜମିର ମାଲିକ ହୋଇପାରିନଥାନ୍ତେ! ହୀରାକୁଦ ଡ୍ୟାମ୍ ନିର୍ମାଣ ହୋଇନଥିଲେ ଉପକୂଳ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରତିବର୍ଷ ବନ୍ୟାରେ ଧୋଇଯାଉଥାନ୍ତା ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଓଡ଼ିଶା ମରୁଡ଼ିରେ ଶୁଖିଯାଉଥାନ୍ତା। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ପଢ଼ିବା ମାନେ ଆମେ ଆମର ଅନ୍ନଦାତା କୃଷକ ଏବଂ ଆମ ଖାଦ୍ୟ ସୁରକ୍ଷାର ସଂଗ୍ରାମୀ ଇତିହାସକୁ ଜାଣିବା!
PILLAR 5: 🎯 ୧-ମିନିଟ୍ ଭିଜୁଆଲ୍ ଫର୍ମୁଲା ବକ୍ସ ଓ ମାଷ୍ଟର ସାରଣୀ (Master Summary Tables)
ସାରଣୀ-୧: ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷି ଓ ଆନୁଷଙ୍ଗିକ ବିକାଶର ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍ଥା ଓ ଗବେଷଣାଗାର
| ସଂସ୍ଥା / ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ରର ନାମ | ଅବସ୍ଥିତି / ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବର୍ଷ | ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ |
|---|---|---|
| କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (CRRI/NRRI) | କଟକ (ବିଦ୍ୟାଧରପୁର) | ଉଚ୍ଚ ଅମଳକ୍ଷମ ଓ ରୋଗପ୍ରତିରୋଧକ ଧାନ କିସମ ଉଦ୍ଭାବନ। |
| କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ କେନ୍ଦ୍ର (CIFA) | କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) | ମଧୁର ଜଳରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ମାଛ ଚାଷ ଓ ପ୍ରଜନନ ଗବେଷଣା। |
| ନାରିକେଳ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର | ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ (ପୁରୀ) | ଉନ୍ନତମାନର ନଡ଼ିଆ ଚାଷ ଓ କଲମୀ ଚାରା ପ୍ରସ୍ତୁତି। |
| ଫଳଚାଷ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ | ଅନୁଗୁଳ, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗୀ ଓ ଜି. ଉଦୟଗିରି | ଫଳଗଛ ଚାରା ଓ ଉନ୍ନତ କଲମୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି କୃଷକଙ୍କୁ ବିତରଣ। |
| କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (KVK) | ୧୯୭୬ରୁ ସମଗ୍ର ଓଡ଼ିଶାରେ | କୃଷକମାନଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ କୃଷି ପଦ୍ଧତିର କ୍ଷେତ୍ରସ୍ତରୀୟ ତାଲିମ। |
| ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (OUAT) | ଭୁବନେଶ୍ୱର (୧୯୬୨) | କୃଷି, ପଶୁଚିକିତ୍ସା ଓ କୃଷି ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଶିକ୍ଷା ଓ ଉଚ୍ଚ ଗବେଷଣା। |
ସାରଣୀ-୨: କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନସ୍ଥ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଏବଂ ସହଯୋଗୀ ନିଗମ
| ବିଭାଗ / ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (Directorates) | ସହଯୋଗୀ ନିଗମ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନ (Corporations & Agencies) |
|---|---|
| ୧. କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ | ୧. ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ବିହନ ନିଗମ (OSSC) |
| ୨. ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ | ୨. ଓଡ଼ିଶା କୃଷିଶିଳ୍ପ ନିଗମ (OAIC) |
| ୩. ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ | ୩. କୃଷି ସଂପ୍ରସାରଣ ପରିଚାଳନା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (IMAGE) |
| ୪. ଜଳବିଭାଜିକା ଉନ୍ନୟନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ | ୪. ଓଡ଼ିଶା କାଜୁ ଉନ୍ନୟନ ନିଗମ (OSCDC) |
| (ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର: ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ଓ ପଶୁଧନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ) | ୫. ଓଡ଼ିଶା କୃଷି କ୍ରମୋନ୍ନତି ଓ ବିନିଯୋଗ ନିଗମ (APICOL) |
ସାରଣୀ-୩: ବହୁମୁଖୀ ଓ ମଧ୍ୟମ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା ସମୂହ
| ଯୋଜନାର ନାମ | ନଦୀ / ଅବସ୍ଥିତି | ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଉପକୃତ ଅଞ୍ଚଳ |
|---|---|---|
| ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା | ମହାନଦୀ (ସମ୍ବଲପୁର) | ମହାନଦୀ ତ୍ରିକୋଣଭୂମିରେ ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସମ୍ବଲପୁର-ବଲାଙ୍ଗୀରରେ ଜଳସେଚନ, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ମାଛଚାଷ। |
| ମାଛକୁଣ୍ଡ ଯୋଜନା | ମାଛକୁଣ୍ଡ ନଦୀ (କୋରାପୁଟ) | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ଓ ଓଡ଼ିଶାର ମିଳିତ ସହଯୋଗରେ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଓ ଜଳସେଚନ। |
| ଅପର କୋଲାବ ଯୋଜନା | କୋଲାବ ନଦୀ (କୋରାପୁଟ) | ଅବିଭକ୍ତ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାରେ ଜଳସେଚନ ଓ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ। |
| ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ଯୋଜନା | ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ନଦୀ (ନବରଙ୍ଗପୁର/କଳାହାଣ୍ଡି) | କଳାହାଣ୍ଡି ଭଳି ମରୁଡ଼ିପ୍ରବଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିପୁଳ ଜଳସେଚନ ଓ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍। |
| ରେଙ୍ଗାଲି ଯୋଜନା | ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ (ଅନୁଗୁଳ) | ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଉପତ୍ୟକାରେ ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଓ ଜଳସେଚନ। |
| ଭୀମକୁଣ୍ଡ ଯୋଜନା | ବୈତରଣୀ ନଦୀ (କେନ୍ଦୁଝର) | ବୈତରଣୀ ନଦୀ ଅବବାହିକାରେ ଜଳ ପରିଚାଳନା ଓ ସେଚ ବ୍ୟବସ୍ଥା। |
PILLAR 6: 🏆 ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Textbook Exercise Solutions - 100% Full Coverage)
(କ) କୃଷକମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ କି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର :
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ଦରିଦ୍ର କୃଷକମାନଙ୍କୁ ଗ୍ରାମ୍ୟ ମହାଜନମାନଙ୍କ ଶୋଷଣ ଓ ଲୋଲୁପ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ମୁକ୍ତ କରି ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି:
1. ମହାଜନୀ କାରବାର ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରି ଗ୍ରାମ୍ୟ ମହାଜନମାନଙ୍କ ଏକଚାଟିଆ, ଚଢ଼ା ସୁଧଖୋର ଅର୍ଥ କାରବାରକୁ ଆଇନଗତ ଭାବେ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରାଗଲା।
2. ଗୋତି ପ୍ରଥା ବିଲୋପ: ୧୯୪୮ରେ ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଥା ବନ୍ଦ କରାଗଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଇନ ବଳରେ ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଉଚ୍ଛେଦ କରାଗଲା।
3. ସମବାୟ ଋଣ ସୁବିଧା: ଚାଷକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ବେଳେ ବିହନ, ଖତ-ସାର କିଣିବା ପାଇଁ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ଅତି ସ୍ୱଳ୍ପ ସୁଧହାରରେ ସହଜ କୃଷିଋଣ ଯୋଗାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ସମବାୟ ସମିତିମାନ ଗଠନ କରାଗଲା।
4. ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା: ସରକାରୀ ମୂଳଧନ ସହାୟତାରେ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ‘ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ’ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଗଲା, ଯାହା ସମବାୟ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ସାରା ରାଜ୍ୟରେ କୃଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିଲା।
5. ବିପର୍ଯ୍ୟୟ କାଳୀନ ଋଣ ଓ ଋଣ ଛାଡ଼: ବନ୍ୟା, ବାତ୍ୟା ଓ ମରୁଡ଼ିରେ ଫସଲ ହାନି ହେଲେ ଚାଷୀଙ୍କୁ ‘ତକାଭି ଋଣ’ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ଏବଂ ବିଶେଷ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ପୂର୍ବ ବକେୟା ଋଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛାଡ଼ କରିଦିଆଯାଏ।
(ଖ) ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ କୃଷକମାନଙ୍କୁ କିପରି ଭାବରେ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର :
ଓଡ଼ିଶା ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟପ୍ରବଣ ରାଜ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ ପ୍ରାୟ ପ୍ରତିବର୍ଷ ବନ୍ୟା, ବାତ୍ୟା ଓ ମରୁଡ଼ି ଯୋଗୁଁ ଚାଷୀମାନେ ଅକଳ୍ପନୀୟ କ୍ଷତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଏହି ସଙ୍କଟ ସମୟରେ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାୟରେ ସହାୟତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ:
1. ତକାଭି ଋଣ ଯୋଗାଣ: ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲେ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚାଷ ପାଇଁ ସରକାର ‘ତକାଭି’ ନାମକ ଜରୁରୀକାଳୀନ ବିଶେଷ ସହାୟତା ଋଣ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।
2. ଋଣ ଛାଡ଼ ବ୍ୟବସ୍ଥା: ଚରମ ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ ଓ ବ୍ୟାପକ କ୍ଷତିର ଶିକାର ହୋଇଥିବା ଗରିବ ଚାଷୀମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନେଇଥିବା କୃଷିଋଣକୁ ସରକାର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଛାଡ଼ କରିଦିଅନ୍ତି।
3. ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ୍ କାର୍ଯ୍ୟର ଶୁଭାରମ୍ଭ: ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ କାମଧନ୍ଦା ହରାଇ ବସିଥିବା ଗ୍ରାମୀଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ସରକାରୀ ପାଣ୍ଠିରେ ‘ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ୍’ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଏ। ଏଥିରେ ଗ୍ରାମବାସୀ ରାସ୍ତା ନିର୍ମାଣ, ପୋଖରୀ ଓ ଜଳାଶୟ ଖନନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଶ୍ରମଦାନ କରନ୍ତି ଏବଂ ବଦଳରେ ସେମାନଙ୍କୁ ମାଗଣା ଦାନ ବଦଳରେ ଅର୍ଥ କିମ୍ବା ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ମଜୁରି ରୂପେ ଦିଆଯାଇ ସେମାନଙ୍କ ଜୀବିକା ରକ୍ଷା କରାଯାଏ।
4. ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ଉପକରଣ ସହାୟତା: ବନ୍ୟାଦାଉରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ନଦୀବନ୍ଧ ଓ ଲୁଣାବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ/ମରାମତି କରାଯାଏ ଏବଂ କୃଷକଙ୍କୁ ରିହାତି ଦରରେ ବିହନ ଓ ସାର ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଏ।
(ଗ) କୃଷି ଗବେଷଣା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାରେ କି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି ?
ଉତ୍ତର :
ଓଡ଼ିଶାରେ ପାରମ୍ପରିକ କୃଷିକୁ ଆଧୁନିକ, ଉତ୍ପାଦନକ୍ଷମ ତଥା ବୈଜ୍ଞାନିକ ମାର୍ଗରେ ପରିଚାଳିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟାପକ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା ଭିତ୍ତିଭୂମି ଗଠନ କରାଯାଇଛି:
1. କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ: ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପ୍ରଥମେ କୃଷି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ‘ଓଡ଼ିଶା କୃଷି ଓ ବୈଷୟିକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ’ (OUAT) ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି କୃଷି, ପଶୁସମ୍ପଦ ଓ ବୈଷୟିକ ବିଦ୍ୟାରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣାର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି।
2. କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (CRRI/NRRI): କଟକର ବିଦ୍ୟାଧରପୁରଠାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଜାତୀୟସ୍ତରର ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ଅଧିକ ଅମଳକ୍ଷମ ଧାନ କିସମ ଉଦ୍ଭାବନ କରୁଛି।
3. ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର (CIFA): ଭୁବନେଶ୍ୱର ଉପକଣ୍ଠ କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗଠାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ ଅନୁସନ୍ଧାନ ସଂସ୍ଥା ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ କୃଷି ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟରତ।
4. ନାରିକେଳ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର: ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳଠାରେ ଉନ୍ନତ ନାରିକେଳ ଚାଷ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି।
5. ମୃତ୍ତିକା ପରୀକ୍ଷାଗାର ଓ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର: ଜମିର ଉର୍ବରତା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ଏବଂ ୧୯୭୬ରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (KVK) ମାଧ୍ୟମରେ ଉଦ୍ଭାବିତ ଜ୍ଞାନକୌଶଳକୁ ସିଧାସଳଖ ଚାଷୀମାନଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚାଯାଉଛି।
(ଘ) ଜଳସେଚନ ଓ ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାରେ କି କି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର :
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ କୃଷିର ସ୍ଥାୟୀ ବିକାଶ ଓ ବନ୍ୟା ଦାଉରୁ ଧନଜୀବନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶାରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଐତିହାସିକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା:
1. ହୀରାକୁଦ ବହୁମୁଖୀ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନା: କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ମହାନଦୀ ଉପରେ ସମ୍ବଲପୁରଠାରେ ଏହି ସର୍ବବୃହତ୍ ନଦୀବନ୍ଧ ୧୯୪୮ରୁ ୧୯୫୬ ମଧ୍ୟରେ ନିର୍ମିତ ହେଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ମହାନଦୀ ତ୍ରିକୋଣଭୂମିରେ ପ୍ରଳୟଙ୍କରୀ ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାରେ ବ୍ୟାପକ ଜଳସେଚନ, ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ।
2. ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୃହତ୍ ବହୁମୁଖୀ ଯୋଜନା:
3. ମଧ୍ୟମ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳସେଚନ: ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନେକଗୁଡ଼ିଏ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର ଜଳସେଚନ ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଗଲା।
4. ଉଠା ଜଳସେଚନ ଓ ପୋଖରୀ ଖନନ: କେନାଲ୍ ପାଣି ପହଞ୍ଚି ପାରୁନଥିବା ଉଚ୍ଚା ଜମିଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ‘ଉଠା ଜଳସେଚନ’ (Lift Irrigation) ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲା। ପୁରୁଣା ପୋଖରୀର ପୁନରୁଦ୍ଧାର ଓ ନୂତନ ଜଳାଶୟ ଖନନ କରାଗଲା।
5. ନଦୀବନ୍ଧ ଓ ଲୁଣାବନ୍ଧ: ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳର ଫସଲକୁ ସମୁଦ୍ରର ଲୁଣାପାଣି ଓ ନଦୀ ବନ୍ୟାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସୁଦୃଢ଼ ଲୁଣି ଓ ନଦୀବନ୍ଧମାନ ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା।
(ଙ) କୃଷି, ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ ଓ ପଶୁପାଳନର ବିକାଶ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର କି କି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର :
ଓଡ଼ିଶାର ସାମଗ୍ରିକ ଗ୍ରାମୀଣ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ସରକାର କୃଷି, ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ ଓ ପଶୁପାଳନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି:
1. ପ୍ରଶାସନିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ଓ ନିଗମ: କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ୪ଟି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ (କୃଷି ଓ ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ, ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି, ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ, ଜଳବିଭାଜିକା ଉନ୍ନୟନ) ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି। ଏହାସହ ରାଜ୍ୟ ବିହନ ନିଗମ, କୃଷିଶିଳ୍ପ ନିଗମ, କାଜୁ ଉନ୍ନୟନ ନିଗମ, APICOL ଓ IMAGE ଭଳି ସଂସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି।
2. ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ କ୍ଷେତ୍ର: ଫଳଚାଷର ବିକାଶ ପାଇଁ ଅନୁଗୁଳ, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗୀ ଓ ଜି. ଉଦୟଗିରିଠାରେ ଫଳଚାଷ କେନ୍ଦ୍ର ଖୋଲାଯାଇ ଚାରା ଓ କଲମୀ ବଣ୍ଟନ କରାଯାଉଛି। କୃଷକଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ମୃତ୍ତିକା ପରୀକ୍ଷାଗାର ଗଠନ ହୋଇଛି।
3. ପଶୁପାଳନ ଓ ଗୋଧନ ସୁରକ୍ଷା: ଗ୍ରାମାଞ୍ଚଳରେ ପଶୁ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ସ୍ଥାପନ ସହ ପଶୁ ଡାକ୍ତର ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ପଶୁମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ୧୯୪୯ରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରାଯାଇଛି। ପଶୁ ସମ୍ପଦ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ‘ପଶୁଧନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ’ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି।
4. ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ ଓ ଧୀବର କଲ୍ୟାଣ: ମତ୍ସ୍ୟ ସମ୍ପଦ ବିକାଶ ପାଇଁ ‘ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ’ ଗଠିତ। ମହାନଦୀ, ଧାମରା, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ଓ ଚିଲିକାର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆଇନ, ମାଛ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ମାଛଧରା କେନ୍ଦ୍ର ନିକଟରେ ବରଫକଳ ସ୍ଥାପନ ଏବଂ କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗଠାରେ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି।
(କ) ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶା କୃଷକର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା କ’ଣ ଥିଲା ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ କି ଅନ୍ତରାୟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର :
ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ଥିଲା ପ୍ରକୃତରେ ଜମିରେ ଚାଷ କରୁଥିବା କୃଷକଙ୍କୁ ଜମିର ସ୍ୱତ୍ୱାଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିବା। ଇଂରେଜ ଅମଳର ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତରୁ ଚଳିଆସୁଥିବା ଶୋଷଣମୂଳକ ‘ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା’ ଏହି ସମାଧାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଖ୍ୟ ଅନ୍ତରାୟ ଥିଲା।
(ଖ) ଓଡ଼ିଶାରୁ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା କିପରି ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର :
ଓଡ଼ିଶାର ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ବିଧାନସଭାରେ ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ସଂକ୍ରାନ୍ତୀୟ ବିଧେୟକ ଆଗତ କରିଥିଲେ। ପରେ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଷଷ୍ଠ ଦଶକରେ ‘ଜମିଦାରୀ ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନ’ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୋପ ହେଲା।
(ଗ) ଗୋତିପ୍ରଥା କିପରି ବନ୍ଦ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର :
କୃଷକମାନଙ୍କୁ ମହାଜନୀ ଶୋଷଣରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଗୋତି ଶ୍ରମିକ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରାଗଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ‘ଗୋତିପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନ’ ପ୍ରଣୟନ କରି ଏହାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଉଠାଇ ଦିଆଗଲା।
(ଘ) ସମବାୟ ଆନ୍ଦୋଳନ କିପରି କୃଷକମାନଙ୍କର ସହାୟକ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର :
ସମବାୟ ଆନ୍ଦୋଳନ ମାଧ୍ୟମରେ ଚାଷକାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ବେଳେ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଳ୍ପ ସୁଧହାରରେ ସହଜ ଋଣ ଯୋଗାଇ ଦିଆଗଲା। ୧୯୪୮ରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ଚାଷୀଙ୍କୁ ମହାଜନମାନଙ୍କ ଚଢ଼ା ସୁଧଖୋର ଶୋଷଣରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କଲା।
(ଙ) ‘ଅଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଶସ୍ୟ ଉତ୍ପାଦନ କର’ ଯୋଜନାଟି କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର :
ଏହି ଯୋଜନା ଅଧୀନରେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ପତିତ ଜମିକୁ ଚାଷୋପଯୋଗୀ କଲେ, ଜଳସେଚନ ପାଇଁ ପୋଖରୀ ଖୋଳାଇଲେ ଓ ପୁରୁଣା ପୋଖରୀର ପୁନରୁଦ୍ଧାର କଲେ, କୃଷକଙ୍କୁ ହଳ-ଲଙ୍ଗଳ, ବଳଦ କିଣିଦେଲେ ଏବଂ ରିହାତି ଦରରେ ଉନ୍ନତ ସାର ଓ ବିହନ ଯୋଗାଇ ଦେଲେ।
(ଚ) ଫଳଚାଷର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କି ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଗଲା ?
ଉତ୍ତର :
ଓଡ଼ିଶାରେ ଫଳଚାଷ (ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି)ର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଅନୁଗୁଳ, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗୀ ଏବଂ ଜି. ଉଦୟଗିରିଠାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଗଲା। ଏହି କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ଉନ୍ନତମାନର ଫଳଗଛ ଚାରା ଓ କଲମୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି କୃଷକମାନଙ୍କୁ ବିତରଣ କରାଗଲା।
(ଛ) ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର :
ହୀରାକୁଦ ବହୁମୁଖୀ ଯୋଜନାର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା:
୧. ମହାନଦୀ ତ୍ରିକୋଣଭୂମି ଅଞ୍ଚଳରେ ବନ୍ୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା।
୨. ସମ୍ବଲପୁର ଓ ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାରେ ଜଳସେଚନର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା।
୩. ଜଳବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଉତ୍ପାଦନ କରିବା (ଜଳଭଣ୍ଡାରରେ ମାଛଚାଷ ଅନ୍ୟତମ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା)।
(ଜ) ଗୋଧନର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର କି କି ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର :
ଗୋଧନର ଉପଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗାଁ ଗହଳରେ ପଶୁ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ସ୍ଥାପନ ସହ ପଶୁ ଡାକ୍ତର ନିଯୁକ୍ତି କରାଯାଇଛି। ଏହାସହ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ମାରାତ୍ମକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଛନ୍ତି।
(ଝ) ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କ ସୁବିଧାପାଇଁ ସରକାର କ’ଣ କରିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର :
ମହାନଦୀ, ଧାମରା, ସୁବର୍ଣ୍ଣରେଖା ଓ ଚିଲିକାର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସରକାର ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ଧରାଯାଇଥିବା ମାଛର ନିରାପଦ ସଂରକ୍ଷଣ ତଥା ରପ୍ତାନି ପାଇଁ ମାଛଧରା କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନିକଟରେ ବରଫକଳ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।
(ଞ) ‘ଅଭାବୀ ବିକ୍ରି’ କ’ଣ ଏବଂ ଏହି ସମସ୍ୟାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ସରକାର କ’ଣ କରିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର :
ଫସଲ ଅମଳ ପରେ ଉପଯୁକ୍ତ ସଂରକ୍ଷଣ ସୁବିଧା ଓ ଅର୍ଥାଭାବ ଯୋଗୁଁ ଚାଷୀମାନେ ନିଜ ଉତ୍ପାଦିତ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ବାଧ୍ୟହୋଇ ଅତି କମ୍ ମୂଲ୍ୟରେ ଦଲାଲଙ୍କୁ ବିକ୍ରି କରିବାକୁ ‘ଅଭାବୀ ବିକ୍ରି’ କୁହାଯାଏ। ଏଥିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ସରକାର ସିଧାସଳଖ ଚାଷୀଙ୍କଠାରୁ ଧାନ ସଂଗ୍ରହ (ମଣ୍ଡି ବ୍ୟବସ୍ଥା) କରିଛନ୍ତି।
(କ) ଓଡ଼ିଶାର କେଉଁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ପାଇଁ ବିଧାନସଭାରେ ଏକ ବିଧେୟକ ଆଣିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର :
ଓଡ଼ିଶାର ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଡକ୍ଟର ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ପାଇଁ ବିଧାନସଭାରେ ଏକ ବିଧେୟକ ଆଣିଥିଲେ।
(ଖ) କିଏ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋଧା ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର :
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେ (ମୂଳ ନାମ: ବିନାୟକ ନରହରି ଭାବେ) ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନର ମୁଖ୍ୟ ପୁରୋଧା ଥିଲେ।
(ଗ) କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ତକାଭି ଋଣ ଦିଆଯାଏ ?
ଉତ୍ତର :
ବନ୍ୟା, ବାତ୍ୟା କିମ୍ବା ମରୁଡ଼ି ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଯୋଗୁଁ ଫସଲ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ପାଇଁ ‘ତକାଭି ଋଣ’ ଦିଆଯାଏ।
(ଘ) ସରକାର କାହିଁକି ‘ଟେଷ୍ଟ୍ ରିଲିଫ୍’ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ ?
ଉତ୍ତର :
ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ସମୟରେ କାମଧନ୍ଦା ହରାଇଥିବା ଗ୍ରାମୀଣ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କାମଧନ୍ଦା ଯୋଗାଇବା ଏବଂ ଶ୍ରମ ବଦଳରେ ଅର୍ଥ ବା ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ ଦେବା ପାଇଁ ସରକାର ‘ଟେଷ୍ଟ ରିଲିଫ୍’ କାମ ଆରମ୍ଭ କଲେ।
(ଙ) ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନାଟି କେବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର :
ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନାର ବାସ୍ତବିକ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ତଥା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହେଲା।
(ଚ) ପଶୁମାନଙ୍କୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବାପାଇଁ ସରକାର କେବେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କଲେ ?
ଉତ୍ତର :
ପଶୁମାନଙ୍କୁ ମାରାତ୍ମକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ସରକାର ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କଲେ।
(ଛ) କୃଷି ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ କେଉଁମାନେ କୃଷିବିଭାଗକୁ ସହଯୋଗ ଓ ସମର୍ଥନ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର :
ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ବିହନ ନିଗମ, ଓଡ଼ିଶା କୃଷିଶିଳ୍ପ ନିଗମ, କୃଷି ସଂପ୍ରସାରଣ ପରିଚାଳନା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ (IMAGE), ଓଡ଼ିଶା କାଜୁ ଉନ୍ନୟନ ନିଗମ ଏବଂ APICOL ଭଳି ନିଗମ ଓ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ କୃଷି ବିଭାଗକୁ ସହଯୋଗ ଓ ସମର୍ଥନ ପ୍ରଦାନ କରୁଛନ୍ତି।
(ଜ) କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଟି ଓଡ଼ିଶାର କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
ଉତ୍ତର :
କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଟି (CRRI/NRRI) ଓଡ଼ିଶାର କଟକ (ବିଦ୍ୟାଧରପୁର)ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
(ଝ) କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗଠାରେ ନିର୍ମିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପଟି କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର :
କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗଠାରେ ନିର୍ମିତ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ପ୍ରକଳ୍ପଟି ହେଉଛି ‘କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମଧୁରଜଳ ମତ୍ସ୍ୟଚାଷ କେନ୍ଦ୍ର’ (Central Institute of Freshwater Aquaculture - CIFA)।
(କ) କେବେ ଗୋତିପ୍ରଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣଭାବେ ଉଚ୍ଛେଦ ହେଲା ?
(i) 1947
(ii) 1948
(iii) 1955
(iv) 1976
(ଖ) ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ କେବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) 1947
(ii) 1948
(iii) 1949
(iv) 1956
(ଗ) କେଉଁଠାରେ ଫଳ ଚାଷ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇ ନ ଥିଲା ?
(i) ଅନୁଗୁଳ
(ii) ପଟ୍ଟାଙ୍ଗୀ
(iii) ସମ୍ବଲପୁର
(iv) ଜି. ଉଦୟଗିରି
(ଘ) ନିମ୍ନଲିଖିତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ ମଧ୍ୟରୁ କେଉଁଟି କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନସ୍ଥ ନୁହେଁ ?
(i) ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ
(ii) ମତ୍ସ୍ୟପାଳନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ
(iii) ମୃତ୍ତିକା ସଂରକ୍ଷଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ
(iv) ଜଳ ବିଭାଜିକା ଉନ୍ନୟନ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ
(ଙ) ଓଡ଼ିଶାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଧାନ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ?
(i) ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ
(ii) ଭୁବନେଶ୍ୱର
(iii) କଟକ
(iv) ବଲାଙ୍ଗୀର
🌟 ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ-୧ (Project Activity 1) :
ପ୍ରକଳ୍ପ ବିବରଣୀ (Project Report) :
୧. ପରିଚୟ ଓ ମୂଳ ନାମ :
ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରମ ଶିଷ୍ୟ ତଥା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କର ମୂଳ ନାମ ଥିଲା ବିନାୟକ ନରହରି ଭାବେ। ସେ ୧୮୯୫ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ଗାଗୋଦେ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଏବଂ ଅହିଂସା ଓ ସର୍ବୋଦୟ ଦର୍ଶନର ପରିପ୍ରକାଶକ ଥିଲେ।
୨. ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ଐତିହାସିକ ଅବଦାନ :
୩. ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନ (Bhoodan Movement) :
🌟 ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ-୨ (Project Activity 2) :
ପ୍ରକଳ୍ପ ବିବରଣୀ (Project Report) :
୧. କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (KVK) କ’ଣ ଓ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ :
ଭାରତୀୟ କୃଷି ଅନୁସନ୍ଧାନ ପରିଷଦ (ICAR) ଏବଂ ରାଜ୍ୟ କୃଷି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ (OUAT) ଅଧୀନରେ ୧୯୭୬ ମସିହାରୁ ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଆସୁଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି— ଉନ୍ନତ ବିହନ ଉତ୍ପାଦନ, ନୂତନ କୃଷି ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର କ୍ଷେତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶନ, ମୃତ୍ତିକା ପରୀକ୍ଷା, ପୋକ-ରୋଗ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପରାମର୍ଶ ଏବଂ କୃଷକମାନଙ୍କୁ ଆଧୁନିକ ତାଲିମ ପ୍ରଦାନ କରିବା।
୨. ଓଡ଼ିଶାର ଜିଲ୍ଲାୱାରୀ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (KVK) ଅବସ୍ଥିତି ତାଲିକା :
| କ୍ରମିକ | ଜିଲ୍ଲାର ନାମ | KVKର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅବସ୍ଥିତି ସ୍ଥାନ (Location) |
|---|---|---|
| ୧ | ଅନୁଗୁଳ | ଛେଣ୍ଡିପଦା / ବଅଁରପାଳ (ଅନୁଗୁଳ) |
| ୨ | ବଲାଙ୍ଗୀର | ବଡ଼ମାଳି / ଟିଟିଲାଗଡ଼ (ବଲାଙ୍ଗୀର) |
| ୩ | ବାଲେଶ୍ୱର | ରୂପସା / ବାଲିଆପାଳ (ବାଲେଶ୍ୱର) |
| ୪ | ବରଗଡ଼ | ଗମ୍ଭାରୀପାଲି (ବରଗଡ଼) |
| ୫ | ଭଦ୍ରକ | ରାଣୀତାଲ (ଭଦ୍ରକ) |
| ୬ | ବୌଦ୍ଧ | ପଳାଶଗୋରା (ବୌଦ୍ଧ) |
| ୭ | କଟକ | ସନ୍ଥପୁର (ସାଲେପୁର) / ବିଦ୍ୟାଧରପୁର |
| ୮ | ଦେବଗଡ଼ | ପାଳଲହଡ଼ା ନିକଟସ୍ଥ / ଦେବଗଡ଼ ମୁଖ୍ୟାଳୟ |
| ୯ | ଢେଙ୍କାନାଳ | ମହିଷାପାଟ (ଢେଙ୍କାନାଳ) |
| ୧୦ | ଗଜପତି | ଆର. ଉଦୟଗିରି (ଗଜପତି) |
| ୧୧ | ଗଞ୍ଜାମ-୧ | ଭଞ୍ଜନଗର (ଗଞ୍ଜାମ) |
| ୧୨ | ଗଞ୍ଜାମ-୨ | ଅଙ୍କୁଶପୁର (ବ୍ରହ୍ମପୁର) |
| ୧୩ | ଜଗତସିଂହପୁର | ତିର୍ତ୍ତୋଲ (ଜଗତସିଂହପୁର) |
| ୧୪ | ଯାଜପୁର | ବରୀ କଟକ (ଯାଜପୁର) |
| ୧୫ | ଝାରସୁଗୁଡ଼ା | ବଡ଼ମାଲ (ଝାରସୁଗୁଡ଼ା) |
| ୧୬ | କଳାହାଣ୍ଡି | ଭବାନୀପାଟଣା (କଳାହାଣ୍ଡି) |
| ୧୭ | କନ୍ଧମାଳ | ଜି. ଉଦୟଗିରି (କନ୍ଧମାଳ) |
| ୧୮ | କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା | ଜୟପୁର / ଡେରାବିଶ (କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା) |
| ୧୯ | କେନ୍ଦୁଝର | ଯୁଡ଼ିଆ (କେନ୍ଦୁଝର) |
| ୨୦ | ଖୋର୍ଦ୍ଧା | କୌଶଲ୍ୟାଗଙ୍ଗ (ଭୁବନେଶ୍ୱର) |
| ୨୧ | କୋରାପୁଟ | ସେମିଳିଗୁଡ଼ା (କୋରାପୁଟ) |
| ୨୨ | ମାଲକାନଗିରି | ମାଲକାନଗିରି ମୁଖ୍ୟାଳୟ |
| ୨୩ | ମୟୂରଭଞ୍ଜ-୧ | ଶାମାଖୁଣ୍ଟା (ବାରିପଦା) |
| ୨୪ | ମୟୂରଭଞ୍ଜ-୨ | ଯଶୀପୁର (ମୟୂରଭଞ୍ଜ) |
| ୨୫ | ନବରଙ୍ଗପୁର | ଉମରକୋଟ (ନବରଙ୍ଗପୁର) |
| ୨୬ | ନୟାଗଡ଼ | ପାଣିପୋଇଲା (ନୟାଗଡ଼) |
| ୨୭ | ନୂଆପଡ଼ା | ଖରିଆର (ନୂଆପଡ଼ା) |
| ୨୮ | ପୁରୀ | ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳ (ପୁରୀ) |
| ୨୯ | ରାୟଗଡ଼ା | ଗୁଣୁପୁର (ରାୟଗଡ଼ା) |
| ୩୦ | ସମ୍ବଲପୁର | ଚିପିଲିମା (ସମ୍ବଲପୁର) |
| ୩୧ | ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର (ସୋନପୁର) | ତରଭା (ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର) |
| ୩୨ | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼-୧ | କିରେଇ (ସୁନ୍ଦରଗଡ଼) |
| ୩୩ | ସୁନ୍ଦରଗଡ଼-୨ | ରାଉରକେଲା (ପାନପୋଷ) |
🚀 ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ସ୍ପେଶାଲ୍ : ଅତିରିକ୍ତ ଅବଜେକ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ବ୍ୟାଙ୍କ (High-Yield Objective Bank)
୧. ଏକ ବାକ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର :
1. ପ୍ରଶ୍ନ : ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ କେବେ ଏବଂ କାହା ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର : ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ୧୭୯୩ ମସିହାରେ ବ୍ରିଟିଶ ଗଭର୍ଣ୍ଣର ଜେନେରାଲ ଲର୍ଡ଼ କର୍ଣ୍ଣୱାଲିସ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା।
2. ପ୍ରଶ୍ନ : ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତର ଖସଡ଼ା କିଏ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର : ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତର ଖସଡ଼ା ସାର୍ ଜନ୍ ସୋର୍ (Sir John Shore) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ।
3. ପ୍ରଶ୍ନ : ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ କେଉଁ ସଂସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର : ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ଯୋଜନାଟି ‘କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଜଳ ଆୟୋଗ’ (Central Water Commission) ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା।
4. ପ୍ରଶ୍ନ : ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସହଯୋଗରେ ଓଡ଼ିଶାର କେଉଁ ବହୁମୁଖୀ ଯୋଜନା ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି ?
ଉତ୍ତର : ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ସହଯୋଗରେ ଓଡ଼ିଶାର ‘ମାଛକୁଣ୍ଡ ବହୁମୁଖୀ ଯୋଜନା’ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି।
5. ପ୍ରଶ୍ନ : କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ APICOL ର ପୂରା ନାମ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର : APICOL ର ପୂରା ନାମ ହେଉଛି ‘Agricultural Promotion and Investment Corporation of Odisha Limited’ (ଓଡ଼ିଶା କୃଷି କ୍ରମୋନ୍ନତି ଓ ବିନିଯୋଗ ନିଗମ)।
6. ପ୍ରଶ୍ନ : କୃଷି ବିଭାଗ ଅଧୀନସ୍ଥ IMAGE ର ପୂରା ନାମ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର : IMAGE ର ପୂରା ନାମ ହେଉଛି ‘Institute on Management of Agricultural Extension’ (କୃଷି ସଂପ୍ରସାରଣ ପରିଚାଳନା ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ)।
7. ପ୍ରଶ୍ନ : ଓଡ଼ିଶାରେ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ କେଉଁ ମସିହାରୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର : ଓଡ଼ିଶାରେ ୧୯୭୬ ମସିହାରୁ କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (KVK) ଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା।
8. ପ୍ରଶ୍ନ : ଜମିର ଉର୍ବରତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର : ଜମିର ଉର୍ବରତା ବଜାୟ ରଖିବା ତଥା ମାଟିର ଗୁଣବତ୍ତା ନିରୂପଣ ପାଇଁ ସରକାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ମୃତ୍ତିକା ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରୟୋଗଶାଳା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି।
୨. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର :
1. ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ ଖସଡ଼ା ___________ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ।
(ଉତ୍ତର: ସାର୍ ଜନ୍ ସୋର୍)
2. ୧୯୫୫ ମସିହାରୁ ___________ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସଂଗୃହୀତ ଜମି ଚାଷୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟାଯାଇଥିଲା।
(ଉତ୍ତର: ଭୂଦାନ)
3. ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋବା ଭାବେଙ୍କ ମୂଳ ନାମ ___________ ଥିଲା।
(ଉତ୍ତର: ବିନାୟକ ନରହରି ଭାବେ)
4. ସରକାରୀ ମୂଳଧନରେ ___________ ମସିହାରେ ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।
(ଉତ୍ତର: ୧୯୪୮)
5. ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଯୋଗୁଁ ଫସଲ ନଷ୍ଟ ହେଲେ କୃଷକଙ୍କୁ ___________ ଋଣ ଦିଆଯାଏ।
(ଉତ୍ତର: ତକାଭି)
6. ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ୧୯୪୮ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ___________ ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା।
(ଉତ୍ତର: ୧୯୫୬)
7. ସାକ୍ଷୀଗୋପାଳଠାରେ ___________ ଗବେଷଣା କେନ୍ଦ୍ର ଅବସ୍ଥିତ।
(ଉତ୍ତର: ନାରିକେଳ)
8. ଉଦ୍ୟାନ କୃଷି ବିକାଶ ପାଇଁ ଅନୁଗୁଳ, ପଟ୍ଟାଙ୍ଗୀ ଓ ___________ ଠାରେ ଫଳଚାଷ କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଛି।
(ଉତ୍ତର: ଜି. ଉଦୟଗିରି)
📌 ଏକ ନଜରରେ ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ ଓ ମାଇଲଷ୍ଟୋନ୍
```
[୧୭୯୩] ➔ ଲର୍ଡ଼ କର୍ଣ୍ଣୱାଲିସ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚିରସ୍ଥାୟୀ ବନ୍ଦୋବସ୍ତ (ସାର୍ ଜନ୍ ସୋର୍ ଖସଡ଼ା)
[୧୯୪୭] ➔ ଗ୍ରାମ ମହାଜନୀ ଶୋଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ
[୧୯୪୮] ➔ ଗୋତି ପ୍ରଥା ବନ୍ଦ | ରାଜ୍ୟ ସମବାୟ ବ୍ୟାଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା | ହୀରାକୁଦ ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ
[୧୯୪୯] ➔ ପଶୁ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ନିରୋଧ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ
[୧୯୫୫] ➔ ଭୂଦାନ ଆନ୍ଦୋଳନ ଜମି ବଣ୍ଟନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଆରମ୍ଭ
[୧୯୫୬] ➔ ହୀରାକୁଦ ନଦୀବନ୍ଧର ବାସ୍ତବିକ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପ୍ତ
[୧୯୭୬] ➔ ଗୋତିପ୍ରଥା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉଚ୍ଛେଦ ଆଇନ | କୃଷି ବିଜ୍ଞାନ କେନ୍ଦ୍ର (KVK) ସ୍ଥାପନ ଶୁଭାରମ୍ଭ
```
Utkal Master Stroke Special Series
Strictly based on BSE Odisha Class 10 History & Political Science Textbook (New Error-Free Edition).
Zero-Hallucination Verified | Complete 6-Pillar Framework Implemented.
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App