Utkal Master Stroke : ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଇତିହାସ ଓ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ : ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଭାରତ
ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ : ଭାରତରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ
ପ୍ରଥମ ପାଠ : ନୂତନ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଗଠନ (Formation of New States)
🌟 ଅଧ୍ୟାୟ ସମୀକ୍ଷା ଓ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ (Chapter Overview)
୧୯୪୭ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ତାରିଖରେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଲାଭ କରିବା ପରେ ଦେଶର ରାଜନୈତିକ ଭୂଗୋଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଭାରତରେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ ସହିତ ୫୬୦ରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲେ। ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ନୂତନ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ବେଳେ ଭାରତର ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚାରୋଟି ଶ୍ରେଣୀ— ‘କ’, ‘ଖ’, ‘ଗ’ ଏବଂ ‘ଘ’ ରାଜ୍ୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ପରିଚୟ, ପ୍ରଶାସନିକ ସୁବିଧା ଓ ଆଞ୍ଚଳିକ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ଦେଶସାରା ବିଶେଷକରି ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ତୀବ୍ରତର ହେଲା।
୧୯୫୨ରେ ପୋଟ୍ଟି ଶ୍ରୀରାମୁଲୁଙ୍କ ଆତ୍ମାହୁତି ପରେ ୧୯୫୩ରେ ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ‘ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ’ ଗଠିତ ହେଲା। ଏହାପରେ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ‘ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆୟୋଗ’ (SRC) ଗଠନ କରାଯାଇ ତାର ସୁପାରିସ ଆଧାରରେ ‘ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ-୧୯୫୬’ ପ୍ରଣୀତ ହେଲା, ଯାହା ପୁରୁଣା କ-ଖ-ଗ-ଘ ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗକୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରି ୧୪ଟି ରାଜ୍ୟ ଓ ୬ଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ସୃଷ୍ଟି କଲା। ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବମ୍ବେ ବିଭାଜନ (୧୯୬୦), ପଞ୍ଜାବ ବିଭାଜନ (୧୯୬୬), ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ (୧୯୭୧), ସିକିମ୍ ମିଶ୍ରଣ (୧୯୭୫), ଗୋଆ ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା (୧୯୮୭), ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ତିନୋଟି ନୂଆ ରାଜ୍ୟ (ଛତିଶଗଡ଼, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ), ୨୦୧୪ରେ ତେଲେଙ୍ଗାନା ଏବଂ ୨୦୧୯ରେ ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ ପୂର୍ବକ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଗଠନ ଭାରତୀୟ ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଏକ ଗତିଶୀଳ ଇତିହାସ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଭାରତରେ ୨୮ ଗୋଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୯ ଗୋଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅନୁସାରେ) ରହିଛି।
PILLAR 1: ⚡ ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବର୍ଜନ ଟ୍ରିକ୍ (Exam Shortcut & Option Elimination Trick)
୧. ମାଷ୍ଟର ଟାଇମ୍ଲାଇନ୍ ଫର୍ମୁଲା (Timeline Master Code)
ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷାରେ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନର ସନ-ତାରିଖ ମନେରଖିବାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣିମ ସୂତ୍ର:
$$\text{୧୯୪୮} \rightarrow \text{୧୯୫୦} \rightarrow \text{୧୯୫୩} \rightarrow \text{୧୯୫୬} \rightarrow \text{୧୯୬୦} \rightarrow \text{୧୯୬୬} \rightarrow \text{୧୯୭୫} \rightarrow \text{୧୯୮୭} \rightarrow \text{୨୦୦୦} \rightarrow \text{୨୦୧୪} \rightarrow \text{୨୦୧୯}$$
୨. ୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଏଲିମିନେସନ୍ ନିୟମ (3-Second Option Elimination Rules for MCQs)
ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ରାଜ୍ୟ ତାଲିକାର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଆଇନ କରିପାରିବ, କିନ୍ତୁ କେବଳ ୩ଟି ବିଷୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଛି: (୧) ଆଇନ ଓ ଶାନ୍ତିଶୃଙ୍ଖଳା (Law and Order), (୨) ପୋଲିସ (Police), (୩) ଜମିଜମା (Land)।
ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଅଞ୍ଚଳ (NCT) ମାନ୍ୟତା = ୬୯ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ (୧୯୯୧/୧୯୯୨)।
‘ଓରିସା’ରୁ ‘ଓଡ଼ିଶା’ ଏବଂ ‘ଓରିୟା’ରୁ ‘ଓଡ଼ିଆ’ ସଂସଦରେ ପାରିତ = ୨୦୧୧ ମସିହା (୧୧୩ତମ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ)।
PILLAR 2: 🧠 ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ ମନେମୋନିକ୍ସ (Memory Story & Rhyme Mnemonic)
୧. ରାଇମ୍ ମନେମୋନିକ୍ : “ଭାରତ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନର ଗୀତ”
ପଚାଶ ମସିହାରେ କ-ଖ-ଗ-ଘ ଚାରି ଥାକ, ଛପନରେ ଆସିଲା ଚଉଦ ରାଜ୍ୟ ଡାକ!
ପୋଟ୍ଟି ଶ୍ରୀରାମୁଲୁ କଲେ ତେଲୁଗୁରେ ଅନଶନ, ତେପନେ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ପ୍ରଥମ ଗଠନ!
ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ କମିଶନେ ପାନିକର କୁଞ୍ଜରୁ, ଛପନରୁ ରାଜ୍ୟ ସବୁ ନୂଆ କରି ସୁରୁ!
ବମ୍ବେ ଭାଙ୍ଗି ହେଲା ଦେଖ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର-ଗୁଜୁରାଟ, ପଞ୍ଜାବରୁ ହରିୟାଣା କଲା ନୂଆ ବାଟ!
ସତସ୍ତରୀରେ ସିକିମ୍, ସତଚାଳିଶ ପରେ ଗୋଆ, ଦୁଇ ହଜାରେ ତିନି ରାଜ୍ୟ ପାଇଲେ ମୁହଁ ନୂଆ!
ଛତିଶଗଡ଼, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଭାଇ, ଉଣାଇଶେ ଜାମ୍ମୁ-ଲଦାଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଠାବ ପାଇ!
୨. ମେମୋରୀ ଷ୍ଟୋରୀ : “ଭାରତ ମାତାର ନୂଆ ପୋଷାକ”
୧୯୫୦ରେ ଭାରତ ମାତାଙ୍କ ଶରୀରରେ ୪ ପ୍ରକାର ପୋଷାକ (କ, ଖ, ଗ, ଘ) ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଭାଷାଭାଷୀ ପିଲାମାନେ କହିଲେ— “ଆମକୁ ଆମ ନିଜ ଭାଷାର ପୋଷାକ ଦିଅ।” ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ପୋଟ୍ଟି ଶ୍ରୀରାମୁଲୁ ପ୍ରଥମେ ଦାବି କରି ଜୀବନ ଦେଲେ, ତେଣୁ ୧୯୫୩ରେ ତେଲୁଗୁ ଭାଷା ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ପୋଷାକ ମିଳିଲା। ତା’ପରେ ତିନିଜଣ ମୁରବ୍ବୀ (ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ, ପାନିକର, କୁଞ୍ଜରୁ) ବସି ୧୯୫୬ରେ ୧୪ଟି ସୁନ୍ଦର ରାଜ୍ୟ ପୋଷାକ ତିଆରି କଲେ। ସମୟକ୍ରମେ ଗୁଜୁରାଟୀ, ମରାଠୀ, ପଞ୍ଜାବୀ, ନାଗା, ସିକିମୀ ଏବଂ ଗୋଆବାସୀ ନିଜ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ପାଇଲେ। ଶେଷରେ ୨୦୧୯ରେ ସମ୍ବିଧାନର ସମସ୍ତ ନିୟମ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ସମାନ କରିବାକୁ ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ ସିଧାସଳଖ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ହୋଇ ଭାରତ ମାତାଙ୍କ କୋଳକୁ ଆସିଲେ।
PILLAR 3: ⚠️ ନମ୍ବର-୧ କମନ୍ ଟ୍ରାପ୍ / ଭୁଲ୍ ସତର୍କତା (The No. 1 Common Trap & Mistake Alert)
| କ୍ରମିକ | ପରୀକ୍ଷାରେ କରୁଥିବା ଘାତକ ଭୁଲ୍ (Common Trap) | ବୋର୍ଡ଼ ମାନକ ସଠିକ୍ ତଥ୍ୟ (Correct Fact) | ମନେରଖିବା ଟିପ୍ସ |
|---|---|---|---|
| ୧ | ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଦେଶ ଆୟୋଗ (୧୯୪୮) ଓ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆୟୋଗ (୧୯୫୩)ର ସଦସ୍ୟ ଅଦଳବଦଳ। | ୧୯୪୮ JVP କମିଟି: ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ, ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ, ପଟ୍ଟାଭି ସୀତାରାମାୟା। <br>୧୯୫୩/୫୬ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆୟୋଗ: ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ (ଅଧ୍ୟକ୍ଷ), କେ.ଏମ୍. ପାନିକର, ହୃଦୟନାଥ କୁଞ୍ଜରୁ। | JVP = ନେହେରୁ, ପଟେଲ, ସୀତାରାମାୟା। <br>SRC = ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ, ପାନିକର, କୁଞ୍ଜରୁ। |
| ୨ | ୧୯୫୦ରେ ‘କ’ ଶ୍ରେଣୀ ଓ ‘ଖ’ ଶ୍ରେଣୀର ଶାସନମୁଖ୍ୟ ପଦବୀ ଗୋଳମାଳ କରିବା। | ‘କ’ ଶ୍ରେଣୀର ମୁଖ୍ୟ = ରାଜ୍ୟପାଳ (Governor); ‘ଖ’ ଶ୍ରେଣୀର ମୁଖ୍ୟ = ରାଜପ୍ରମୁଖ (Rajpramukh)। | ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରଦେଶରେ ରାଜ୍ୟପାଳ ଥିଲେ; ଦେଶୀୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ‘ରାଜପ୍ରମୁଖ’ କରାଯାଇଥିଲା। |
| ୩ | ସିକିମ୍ ଭାରତର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ହେବା ବର୍ଷରେ ୧୯୭୪ ଲେଖିବା। | ୧୯୭୪ରେ ସିକିମ୍ ‘ସହଯୋଗୀ/ସଂଲଗ୍ନ ରାଜ୍ୟ’ (Associate State) ହୋଇଥିଲା (୩୫ତମ ସଂଶୋଧନ)। ୧୯୭୫ରେ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ (Full State) ହୋଇଥିଲା (୩୬ତମ ସଂଶୋଧନ)। | ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ = ୧୯୭୫। |
| ୪ | ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଆଇନ କରିପାରିବ ବୋଲି ଭାବିବା। | ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ରାଜ୍ୟ ତାଲିକାର ସବୁ ବିଷୟରେ କରିପାରିବ କିନ୍ତୁ ୩ଟି ବ୍ୟତୀତ: (୧) ଆଇନ-ଶୃଙ୍ଖଳା, (୨) ପୋଲିସ, (୩) ଜମିଜମା। ଏହି ତିନୋଟି କେନ୍ଦ୍ର ହାତରେ ଅଛି। | ପୋଲିସ, ଜମି ଓ ଆଇନ-ଶୃଙ୍ଖଳା କେନ୍ଦ୍ର ଗୃହ ମନ୍ତ୍ରଣାଳୟ ଅଧୀନ। |
| ୫ | ଗୋଆ କେବେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ ହେଲା ସେଥିରେ ୧୯୬୧ ଲେଖିବା। | ୧୯୬୧ରେ ଗୋଆ ଭାରତରେ ମିଶି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିଲା। ୧୯୮୭ ମସିହା ମେ ୩୦ରେ ଗୋଆ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଲା। | ମୁକ୍ତି = ୧୯୬୧; ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା = ୧୯୮୭। |
| ୬ | ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ବିଧାନସଭାର ଅନୁମତି ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ବୋଲି ଭାବିବା। | ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩ ଅନୁସାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଜ୍ୟ ବିଧାନମଣ୍ଡଳକୁ ମତାମତ ପାଇଁ ପଠାନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ମତାମତ ମାନିବାକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବା ସଂସଦ ଆଦୌ ବାଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି। | ସଂସଦ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ସାଧାରଣ ବହୁମତରେ ନୂଆ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରିପାରେ। |
PILLAR 4: 🚀 ୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ରିଅଲ୍ ଲାଇଫ୍ କନେକ୍ସନ୍ (30-Second Real Life Connection)
ଆଜି ଆମେ ଭାରତର ମାନଚିତ୍ର ଦେଖିଲେ ଓଡ଼ିଶା, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ତାମିଲନାଡୁ, ଗୁଜୁରାଟ ଭଳି ସ୍ପଷ୍ଟ ସୀମାରେଖା ଦେଖିବାକୁ ପାଉ। କିନ୍ତୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ବେଳେ ଏପରି ମାନଚିତ୍ର ନଥିଲା! ସେତେବେଳେ ମୁମ୍ବାଇ ଓ ଅହମ୍ମଦାବାଦ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ‘ବମ୍ବେ ପ୍ରଦେଶ’ ଥିଲା, ଚେନ୍ନାଇ ଓ ବିଶାଖାପାଟଣା ଗୋଟିଏ ‘ମାଡ୍ରାସ ପ୍ରଦେଶ’ ଥିଲା! ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ହିଁ ଓଡ଼ିଶା ନିଜର ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସୀମା ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିପାରିଛି ଏବଂ ଆମ ରାଜ୍ୟର ନାମ ‘ଓରିସା’ରୁ ‘ଓଡ଼ିଶା’ ଓ ଭାଷା ‘ଓଡ଼ିଆ’ ଭାବେ ସମ୍ବିଧାନରେ ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇଛି। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟ ଆମକୁ ଆମ ଦେଶର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଗଠନର ପ୍ରକୃତ କାରିଗରୀ ଶିଖାଏ!
PILLAR 5: 🎯 ୧-ମିନିଟ୍ ଭିଜୁଆଲ୍ ଫର୍ମୁଲା ବକ୍ସ ଓ ମାଷ୍ଟର ସାରଣୀ (Master Summary Tables)
ସାରଣୀ-୧: ୧୯୫୦ ମସିହାର ଚାରିସ୍ତରୀୟ ରାଜ୍ୟ ବର୍ଗୀକରଣ (Fourfold Classification)
| ଶ୍ରେଣୀ | ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ / ରାଜ୍ୟ ସମୂହ | ଶାସନ ମୁଖ୍ୟ | ମୁଖ୍ୟ ଉଦାହରଣ |
|---|---|---|---|
| ‘କ’ ଶ୍ରେଣୀ | ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୯ଟି ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ପ୍ରଦେଶ | ରାଜ୍ୟପାଳ (Governor) | ଓଡ଼ିଶା, ବିହାର, ଆସାମ, ବମ୍ବେ, ମାଡ୍ରାସ, ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ପଞ୍ଜାବ, ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରଦେଶ, ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ |
| ‘ଖ’ ଶ୍ରେଣୀ | ବଡ଼ ବଡ଼ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ଓ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ ସଂଘ (୫ଟି) | ରାଜପ୍ରମୁଖ (Rajpramukh) | ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର, ମଧ୍ୟଭାରତ, ମହୀଶୂର, ପାତିଆଲା ଓ ପୂର୍ବ ପଞ୍ଜାବ (PEPSU) |
| ‘ଗ’ ଶ୍ରେଣୀ | ପୂର୍ବତନ ଚିଫ୍ କମିଶନର ପ୍ରଦେଶ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ (୫ଟି) | ଚିଫ୍ କମିଶନର / ଉପରାଜ୍ୟପାଳ | ଆଜମେର, ଭୋପାଳ, ବିଳାସପୁର, କୁଚ୍-ବିହାର, କୁର୍ଗ |
| ‘ଘ’ ଶ୍ରେଣୀ | କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅଧିକୃତ ଦ୍ୱୀପାଞ୍ଚଳ | ଚିଫ୍ କମିଶନର | ଆଣ୍ଡାମାନ ଓ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ |
ସାରଣୀ-୨: ୧୯୫୬ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରମୁଖ ନୂତନ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କାଳାନୁକ୍ରମ
| ଗଠନ ବର୍ଷ | ନବଗଠିତ ରାଜ୍ୟ / କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ | ମୂଳ ରାଜ୍ୟ ଯାହାକୁ ବିଭାଜନ କରାଗଲା | ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନ / ତଥ୍ୟ |
|---|---|---|---|
| ୧୯୬୦ | ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁଜୁରାଟ | ବମ୍ବେ ରାଜ୍ୟ | ବମ୍ବେ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ, ୧୯୬୦ (ମେ ୧) |
| ୧୯୬୨/୬୪ | ନାଗାଲାଣ୍ଡ | ଆସାମର ନାଗା ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳ | ନାଗାଲାଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ଆଇନ, ୧୯୬୨ (୧୯୬୪ ଫେବୃଆରୀ ୧) |
| ୧୯୬୬ | ହରିୟାଣା ଓ ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ (UT) | ପଞ୍ଜାବ | ପଞ୍ଜାବ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ, ୧୯୬୬ (ନଭେମ୍ବର ୧) |
| ୧୯୭୧ | ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ | କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଉନ୍ନୀତ | ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ ରାଜ୍ୟ ଆଇନ, ୧୯୭୦ |
| ୧୯୭୧/୭୨ | ମଣିପୁର, ତ୍ରିପୁରା, ମେଘାଳୟ | କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ | ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ, ୧୯୭୧ |
| ୧୯୭୫ | ସିକିମ୍ | ଚୋଗ୍ୟାଲ ରାଜତନ୍ତ୍ରର ବିଲୋପ | ୩୬ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ (ଭାରତର ୨୨ତମ ରାଜ୍ୟ) |
| ୧୯୮୭ | ମିଜୋରାମ ଓ ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ | କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ | ୫୩ତମ ଓ ୫୫ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ |
| ୧୯୮୭ | ଗୋଆ | କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ରାଜ୍ୟ | ଗୋଆ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ (ମେ ୩୦, ୨୫ତମ ରାଜ୍ୟ) |
| ୨୦୦୦ | ଛତିଶଗଡ଼ (ନଭେମ୍ବର ୧) | ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ | ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ, ୨୦୦୦ |
| ୨୦୦୦ | ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ (ନଭେମ୍ବର ୯) | ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ | ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ, ୨୦୦୦ |
| ୨୦୦୦ | ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (ନଭେମ୍ବର ୧୫) | ବିହାର | ବିହାର ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ, ୨୦୦୦ |
| ୨୦୧୪ | ତେଲେଙ୍ଗାନା (ଜୁନ୍ ୨) | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ, ୨୦୧୪ |
| ୨୦୧୯ | ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ (ଦୁଇଟି UT) | ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ରାଜ୍ୟ | ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ (ଅକ୍ଟୋବର ୩୧, ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ) |
ସାରଣୀ-୩: ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଇତିହାସ
| ପୂର୍ବ ନାମ | ନୂତନ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ନାମ | ପରିବର୍ତ୍ତନ ବର୍ଷ | ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଆଇନ |
|---|---|---|---|
| ମାଡ୍ରାସ ରାଜ୍ୟ | ତାମିଲନାଡୁ | ୧୯୬୮ | ମାଡ୍ରାସ ରାଜ୍ୟ (ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ) ଆଇନ, ୧୯୬୮ |
| ମହୀଶୂର ରାଜ୍ୟ | କର୍ଣ୍ଣାଟକ | ୧୯୭୩ | ମହୀଶୂର ରାଜ୍ୟ (ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ) ଆଇନ, ୧୯୭୩ |
| ଲାକାଡିଭ୍, ମିନିକୟ ଓ ଆମିନିଡିଭି | ଲାକ୍ଷାଦ୍ୱୀପ | ୧୯୭୩ | ଲାକ୍ଷାଦ୍ୱୀପ ଆଇନ, ୧୯୭୩ |
| ଓରିସା (ORISSA) / ଓରିୟା | ଓଡ଼ିଶା (ODISHA) / ଓଡ଼ିଆ | ୨୦୧୧ | ୧୧୩ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଓ ଓଡ଼ିଶା (ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ) ଆଇନ, ୨୦୧୧ |
PILLAR 6: 🏆 ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Textbook Exercise Solutions - 100% Full Coverage)
(କ) ଗୋଆ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର।
ଉତ୍ତର :
ଗୋଆ ପ୍ରାୟ ୪୫୦ ବର୍ଷ ଧରି ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜମାନଙ୍କ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନାଧୀନ ଥିଲା। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଭାରତ ସରକାର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଗୋଆ ହସ୍ତାନ୍ତର ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରି ବିଫଳ ହେବା ପରେ ନିମ୍ନପ୍ରକାରେ ଗୋଆ ରାଜ୍ୟ ଗଠିତ ହେଲା:
1. ଭାରତ ସହ ମିଶ୍ରଣ (୧୯୬୧): ୧୯୬୧ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୯ ତାରିଖରେ ଭାରତୀୟ ସେନାବାହିନୀ ‘ଅପରେସନ୍ ବିଜୟ’ ଜରିଆରେ ଗୋଆ, ଦାମନ ଓ ଦିଉକୁ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ଶାସନରୁ ମୁକ୍ତ କରି ଭାରତରେ ମିଶାଇଲେ।
2. କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ମାନ୍ୟତା (୧୯୬୨): ସମ୍ବିଧାନର ଦ୍ୱାଦଶ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ-୧୯୬୨ ବଳରେ ଗୋଆ, ଦାମନ ଓ ଦିଉକୁ ଏକତ୍ର କରି ଏକ ‘କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ’ ଭାବେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଗଲା।
3. ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା (୧୯୮୭): ୧୯୮୭ ମସିହାର ‘ଗୋଆ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ’ ବଳରେ ୧୯୮୭ ମସିହା ମେ ମାସ ୩୦ ତାରିଖରେ ଗୋଆକୁ ଭାରତର ୨୫ତମ ‘ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ’ର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲା ଏବଂ ଦାମନ ଓ ଦିଉ ପୂର୍ବପରି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବେ ରହିଲା।
(L) ‘କ’ - ଶ୍ରେଣୀର ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର :
୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ବେଳେ ସମ୍ବିଧାନର ପ୍ରଥମ ପରିଶିଷ୍ଟରେ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଚାରୋଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା। ସେଥିମଧ୍ୟରୁ ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବରୁ ସିଧାସଳଖ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନାଧୀନ ଥିବା ୯ ଗୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଦେଶକୁ ‘କ’ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ କୁହାଯାଉଥିଲା।
ସେହି ‘କ’ ଶ୍ରେଣୀର ୯ ଗୋଟି ରାଜ୍ୟ ହେଲେ:
1. ଆସାମ (Assam)
2. ବିହାର (Bihar)
3. ବମ୍ବେ (Bombay)
4. ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ (Madhya Pradesh)
5. ମାଡ୍ରାସ (Madras)
6. ଓଡ଼ିଶା (Odisha / Orissa)
7. ପଞ୍ଜାବ (Punjab)
8. ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରଦେଶ (United Provinces - ପରବର୍ତ୍ତୀ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ)
9. ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ (West Bengal)।
(ସୂଚନା: ଏହି ‘କ’ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଶାସନ ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ‘ରାଜ୍ୟପାଳ’)।
(M) ଦିଲ୍ଲୀ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆଲୋଚନା କର।
ଉତ୍ତର :
କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଦିଲ୍ଲୀର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନ୍ୟ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳଠାରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓ ନିଆରା:
1. ୬୯ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ (୧୯୯୧/୯୨): ୧୯୯୨ ଫେବୃଆରୀ ୧ ତାରିଖରେ ସମ୍ବିଧାନରେ ଧାରା ୨୩୯(କ)(କ) ଓ ୨୩୯(କ)(ଖ) ଯୋଡ଼ି ହୋଇ ଦିଲ୍ଲୀକୁ “ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଅଞ୍ଚଳ” (National Capital Territory of Delhi) ରୂପେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ମାନ୍ୟତା ଦିଆଗଲା।
2. ବିଧାନସଭା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ: ୧୯୯୩ରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ପାଇଁ ଏକ ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାନସଭା ଏବଂ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛି।
3. କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ (୩ଟି ବିଷୟ): ରାଜ୍ୟ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ତିନୋଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟ ଯଥା— (୧) ଆଇନ ଓ ଶାନ୍ତିଶୃଙ୍ଖଳା ରକ୍ଷା (Law & Order), (୨) ପୋଲିସ (Police), ଏବଂ (୩) ଜମିଜମା (Land) କୁ ବାଦ୍ ଦେଲେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ବିଷୟରେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନସଭା ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିପାରିବ। ଏହି ୩ଟି ବିଷୟ କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଛି।
4. ଶାସନ ମୁଖ୍ୟ: ଦିଲ୍ଲୀର ପ୍ରଶାସନିକ ଶାସନ ମୁଖ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ‘ଉପରାଜ୍ୟପାଳ’ (Lieutenant Governor)।
(N) ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଦେଶ ଆୟୋଗର କେଉଁମାନେ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ଏବଂ ଏହି ଆୟୋଗର ସୁପାରିଶ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର :
ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ଦାବିର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନ ପ୍ରଣୟନ ସଭାର ସୁପାରିସ କ୍ରମେ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ କଂଗ୍ରେସ ଦ୍ୱାରା ତିନିଜଣିଆ “ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଦେଶ ଆୟୋଗ” (ଯାହାକୁ JVP କମିଟି କୁହାଯାଏ) ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା।
1. ଆୟୋଗର ସଦସ୍ୟବୃନ୍ଦ: ଏହି ଆୟୋଗର ତିନିଜଣ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ—
2. ଆୟୋଗର ସୁପାରିଶ ଓ ଆଭିମୁଖ୍ୟ:
(କ) ପଣ୍ଡିଚେରୀ / ପୁଦୁଚେରୀର ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଉତ୍ତର :
ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨୩୯ ‘କ’ ଏବଂ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ସଂଶୋଧନ (୧୯୬୨) ଅନୁସାରେ ପଣ୍ଡିଚେରୀ ଏକ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଠାରେ ଏକ ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାନସଭା ଓ ମନ୍ତ୍ରୀପରିଷଦ ରହିଛି। ଶାସନ ମୁଖ୍ୟ ହେଉଛନ୍ତି ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଯୁକ୍ତ ‘ଉପରାଜ୍ୟପାଳ’।
(L) ‘ଖ’ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର :
୧୯୫୦ ମସିହାର ସମ୍ବିଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁସାରେ ହାଇଦ୍ରାବାଦ, ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଓ ମହୀଶୂର ଭଳି ବୃହତ୍ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟକୁ ନେଇ ଗଠିତ ‘ଖ’ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଶାସନମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ‘ରାଜପ୍ରମୁଖ’ (Rajpramukh) କୁହାଯାଉଥିଲା।
(M) ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀରକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ କେଉଁ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର :
୨୦୧୯ ମସିହାର ‘ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ’ ଏବଂ ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ ବଳରେ ପୂର୍ବତନ ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ରାଜ୍ୟକୁ ବିଭାଜିତ କରି ବର୍ତ୍ତମାନ (୧) ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ଏବଂ (୨) ଲଦାଖ ନାମକ ଦୁଇଟି ‘କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ’ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି।
🌟 ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ-୧ (Project Activity 1) :
ବର୍ମା, ପଣ୍ଡିଚେରୀ, ବମ୍ବେ, ମାଡ୍ରାସ, କଲିକତା, ବାଙ୍ଗାଲୋର, କାଲିକଟ୍, ବରୋଦା।
ପ୍ରକଳ୍ପ ବିବରଣୀ (Project Report) :
| କ୍ରମିକ | ପୁରୁଣା ଐତିହାସିକ ନାମ | ପ୍ରକାର (ଦେଶ / ରାଜ୍ୟ / ସହର) | ନୂତନ ସରକାରୀ ନାମ (New Official Name) | ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନର ପୃଷ୍ଠଭୂମି |
|---|---|---|---|---|
| ୧ | ବର୍ମା (Burma) | ଦେଶ (ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ର) | ମିଆଁମାର (Myanmar) | ୧୯୮୯ରେ ସାମରିକ ସରକାର ଦ୍ୱାରା ଔପନିବେଶିକ ନାମ ବଦଳାଗଲା |
| ୨ | ପଣ୍ଡିଚେରୀ (Pondicherry) | କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ | ପୁଦୁଚେରୀ (Puducherry) | ୨୦୦୬ରେ ତାମିଲ ମୂଳ ଶବ୍ଦ ‘ପୁଦୁଚେରୀ’ (ନୂତନ ବସ୍ତି) ଆପଣାଗଲା |
| ୩ | ବମ୍ବେ (Bombay) | ପ୍ରମୁଖ ମହାନଗର | ମୁମ୍ବାଇ (Mumbai) | ୧୯୯୫ରେ ମୁମ୍ବାଦେବୀଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ସରକାରୀ ନାମକରଣ |
| ୪ | ମାଡ୍ରାସ (Madras) | ପ୍ରମୁଖ ମହାନଗର | ଚେନ୍ନାଇ (Chennai) | ୧୯୯୬ରେ ଐତିହାସିକ ଚେନ୍ନାପଟ୍ଟନମ୍ ଆଧାରରେ ‘ଚେନ୍ନାଇ’ ନାମିତ |
| ୫ | କଲିକତା (Calcutta) | ପ୍ରମୁଖ ମହାନଗର | କୋଲକାତା (Kolkata) | ୨୦୦୧ରେ ବଙ୍ଗଳା ଉଚ୍ଚାରଣ ‘କୋଲକାତା’ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା |
| ୬ | ବାଙ୍ଗାଲୋର (Bangalore) | ପ୍ରମୁଖ ମହାନଗର | ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ (Bengaluru) | ୨୦୧୪ରେ କନ୍ନଡ଼ ମୂଳ ଉଚ୍ଚାରଣ ‘ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ’ କରାଗଲା |
| ୭ | କାଲିକଟ୍ (Calicut) | ସହର (କେରଳ) | କୋଝିକୋଡ଼େ (Kozhikode) | ମାଲାୟାଲମ୍ ଭାଷାର ଐତିହାସିକ ନାମ ପୁନଃସ୍ଥାପିତ ହେଲା |
| ୮ | ବରୋଦା (Baroda) | ସହର (ଗୁଜୁରାଟ) | ଭଦୋଦରା (Vadodara) | ବଟବୃକ୍ଷର ସହର ଅର୍ଥରେ ଗୁଜୁରାଟୀ ନାମ ‘ଭଦୋଦରା’ ଗୃହୀତ |
🌟 ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ-୨ (Project Activity 2) :
ପ୍ରକଳ୍ପ ବିବରଣୀ : ଭାରତର ୨୮ଟି ରାଜ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଷ୍ଟର ତାଲିକା :
| କ୍ରମିକ | ରାଜ୍ୟର ନାମ | ରାଜଧାନୀ | ସରକାରୀ / ମୁଖ୍ୟ ଭାଷା | ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ / ଲୋକନୃତ୍ୟ |
|---|---|---|---|---|
| ୧ | ଓଡ଼ିଶା | ଭୁବନେଶ୍ୱର | ଓଡ଼ିଆ | ଓଡ଼ିଶୀ (ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ), ଛଉ, ସମ୍ବଲପୁରୀ |
| ୨ | ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ | ଅମରାବତୀ | ତେଲୁଗୁ | କୁଚିପୁଡ଼ି (ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ) |
| ୩ | ତାମିଲନାଡୁ | ଚେନ୍ନାଇ | ତାମିଲ | ଭାରତନାଟ୍ୟମ୍ (ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ) |
| ୪ | କେରଳ | ତିରୁଅନନ୍ତପୁରମ୍ | ମାଲାୟାଲମ୍ | କଥାକଳି, ମୋହିନୀଆଟ୍ଟମ୍ (ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ) |
| ୫ | କର୍ଣ୍ଣାଟକ | ବେଙ୍ଗାଲୁରୁ | କନ୍ନଡ଼ | ଯକ୍ଷଗାନ |
| ୬ | ତେଲେଙ୍ଗାନା | ହାଇଦ୍ରାବାଦ | ତେଲୁଗୁ ଓ ଉର୍ଦ୍ଦୁ | ପେରିଣୀ ଶିବତାଣ୍ଡବମ୍ |
| ୭ | ମହାରାଷ୍ଟ୍ର | ମୁମ୍ବାଇ | ମରାଠୀ | ଲାବଣୀ, ତମାଶା |
| ୮ | ଗୁଜୁରାଟ | ଗାନ୍ଧୀନଗର | ଗୁଜୁରାଟୀ | ଗରବା, ଦାଣ୍ଡିଆ |
| ୯ | ପଞ୍ଜାବ | ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ | ପଞ୍ଜାବୀ | ଭାଙ୍ଗଡ଼ା, ଗିଦ୍ଧା |
| ୧୦ | ହରିୟାଣା | ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ | ହିନ୍ଦୀ | ଝୁମର, ଫାଗ୍ |
| ୧୧ | ରାଜସ୍ଥାନ | ଜୟପୁର | ହିନ୍ଦୀ ଓ ରାଜସ୍ଥାନୀ | ଘୁମର, କାଲବେଲିଆ |
| ୧୨ | ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ | ଲକ୍ଷ୍ନୌ | ହିନ୍ଦୀ ଓ ଉର୍ଦ୍ଦୁ | କଥକ (ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ), ରାସଲୀଳା |
| ୧୩ | ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ | ଭୋପାଳ | ହିନ୍ଦୀ | ମଟକୀ, ଜୱାରା |
| ୧୪ | ବିହାର | ପାଟନା | ହିନ୍ଦୀ | ବିଦେଶିଆ, ଯାଟ-ଯାଟିନ୍ |
| ୧୫ | ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ | କୋଲକାତା | ବଙ୍ଗଳା | ଗୌଡ଼ୀୟ ନୃତ୍ୟ, ଛଉ |
| ୧୬ | ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ | ରାଞ୍ଚି | ହିନ୍ଦୀ | ସୋହରାଇ, ଝୁମର |
| ୧୭ | ଛତିଶଗଡ଼ | ରାୟପୁର | ହିନ୍ଦୀ ଓ ଛତିଶଗଡ଼ୀ | ପନ୍ଥୀ, ରାଉତ ନାଚା |
| ୧୮ | ଆସାମ | ଦିଶପୁର | ଅସମୀୟା | ସତ୍ରୀୟା (ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ), ବିହୁ |
| ୧୯ | ହିମାଚଳ ପ୍ରଦେଶ | ଶିମ୍ଲା | ହିନ୍ଦୀ | ନାଟୀ |
| ୨୦ | ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ | ଡେ hisaରାଦୁନ୍ | ହିନ୍ଦୀ ଓ ଗଡ଼ୱାଲୀ | ଗଢ଼ୱାଲୀ, ଝୋରା |
| ୨୧ | ଗୋଆ | ପାଣାଜୀ | କୋଙ୍କଣୀ | ଫୁଗଡ଼ି, ଦେଖଣୀ |
| ୨୨ | ସିକିମ୍ | ଗ୍ୟାଙ୍ଗଟକ୍ | ନେପାଳୀ ଓ ଭୁଟିଆ | ସିଙ୍ଘୀ ଚାମ୍ |
| ୨୩ | ମଣିପୁର | ଇମ୍ଫାଲ | ମଣିପୁରୀ (ମେଇତେଇ) | ମଣିପୁରୀ (ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ), ଥାଙ୍ଗ-ତା |
| ୨୪ | ତ୍ରିପୁରା | ଅଗରତାଲା | ବଙ୍ଗଳା ଓ କୋକବୋରୋକ | ହୋଜାଗିରି |
| ୨୫ | ମେଘାଳୟ | ସିଲଂ | ଇଂରାଜୀ, ଖାସି, ଗାରୋ | ନୋଙ୍ଗକ୍ରେମ୍, ୱାଙ୍ଗଲା |
| ୨୬ | ମିଜୋରାମ | ଆଇଜଲ | ମିଜୋ | ଚେରୋ (ବାଉଁଶ ନୃତ୍ୟ) |
| ୨୭ | ନାଗାଲାଣ୍ଡ | କୋହିମା | ଇଂରାଜୀ | ମୟୂର ନୃତ୍ୟ, ମୋଆତ୍ସୁ |
| ୨୮ | ଅରୁଣାଚଳ ପ୍ରଦେଶ | ଇଟାନଗର | ଇଂରାଜୀ | ବାର୍ଦୋ ଛାମ୍ |
🚀 ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ସ୍ପେଶାଲ୍ : ଅତିରିକ୍ତ ଅବଜେକ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ବ୍ୟାଙ୍କ (High-Yield Objective Bank)
୧. ଏକ ବାକ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର :
1. ପ୍ରଶ୍ନ : ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ଧାରା ବଳରେ ସଂସଦ ନୂତନ ରାଜ୍ୟ ଭାରତୀୟ ସଂଘରେ ସାମିଲ କରିପାରେ ?
ଉତ୍ତର : ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୨ (Article 2) ଅନୁସାରେ ସଂସଦ ନୂତନ ରାଜ୍ୟ ସାମିଲ ବା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିପାରେ।
2. ପ୍ରଶ୍ନ : ରାଜ୍ୟର ନାମ, ଆୟତନ ଓ ସୀମା ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର କ୍ଷମତା ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ଧାରାରେ ରହିଛି ?
ଉତ୍ତର : ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୩ (Article 3) ରେ ସଂସଦ ହାତରେ ଏହି ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ନ୍ୟସ୍ତ ରହିଛି।
3. ପ୍ରଶ୍ନ : ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟର ନାମ କ’ଣ ଏବଂ ଏହା କେବେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର : ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟ ହେଉଛି ‘ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ’, ଯାହା ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
4. ପ୍ରଶ୍ନ : ୧୯୫୩ ମସିହାରେ ଗଠିତ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆୟୋଗ (SRC)ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କିଏ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର : ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆୟୋଗର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ନ୍ୟାୟମୂର୍ତ୍ତି ‘ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ’ (Justice Fazal Ali)।
5. ପ୍ରଶ୍ନ : ୧୯୫୬ ମସିହାର ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ ବଳରେ କେତୋଟି ରାଜ୍ୟ ଓ କେତୋଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର : ୧୪ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ୬ଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।
6. ପ୍ରଶ୍ନ : ସିକିମ୍ କେବେ ଏବଂ କେଉଁ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବଳରେ ଭାରତର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର : ସିକିମ୍ ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ୩୬ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ବଳରେ ଭାରତର ୨୨ତମ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ହେଲା।
7. ପ୍ରଶ୍ନ : ‘ଓରିସା’ରୁ ‘ଓଡ଼ିଶା’ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସଂସଦରେ କେଉଁ ମସିହାରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର : ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ସଂସଦ ଦ୍ୱାରା ‘ଓଡ଼ିଶା’ ଏବଂ ‘ଓଡ଼ିଆ’ ଶବ୍ଦ ସାମ୍ବିଧାନିକ ମାନ୍ୟତା ଲାଭ କଲା।
8. ପ୍ରଶ୍ନ : ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ କେବେଠାରୁ ବଳବତ୍ତର ହେଲା ?
ଉତ୍ତର : ଜାମ୍ମୁ ଓ କାଶ୍ମୀର ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ ୨୦୧୯ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୩୧ ତାରିଖ (ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ଜୟନ୍ତୀ)ରୁ ବଳବତ୍ତର ହେଲା।
୨. ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Additional MCQs) :
1. ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟ କେଉଁଟି ?
(i) ଓଡ଼ିଶା (ii) ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ (iii) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର (iv) ଗୁଜୁରାଟ
2. କେଉଁ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ବଳରେ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଜାତୀୟ ରାଜଧାନୀ ଅଞ୍ଚଳ (NCT) ମାନ୍ୟତା ଦିଆଗଲା ?
(i) ୪୨ତମ (ii) ୪୪ତମ (iii) ୬୯ତମ (iv) ୭୩ତମ
3. ୧୯୬୦ ମସିହାରେ ବମ୍ବେ ରାଜ୍ୟ ବିଭାଜିତ ହୋଇ କେଉଁ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ?
(i) ବିହାର ଓ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (ii) ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁଜୁରାଟ (iii) ପଞ୍ଜାବ ଓ ହରିୟାଣା (iv) ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ ଓ ଛତିଶଗଡ଼
4. ୨୦୦୦ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୫ ତାରିଖରେ ବିହାରରୁ ଅଲଗା ହୋଇ କେଉଁ ରାଜ୍ୟ ଗଠିତ ହେଲା ?
(i) ଛତିଶଗଡ଼ (ii) ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ (iii) ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (iv) ତେଲେଙ୍ଗାନା
5. ମହୀଶୂର ରାଜ୍ୟର ନାମ କେବେ ‘କର୍ଣ୍ଣାଟକ’ କରାଗଲା ?
(i) ୧୯୬୮ (ii) ୧୯୭୧ (iii) ୧୯୭୩ (iv) ୧୯୮୭
📌 ଏକ ନଜରରେ ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ ଓ ମାଇଲଷ୍ଟୋନ୍
```
[୧୯୪୮] ➔ ଜେଭିପି (JVP) ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଦେଶ ଆୟୋଗ ଗଠନ
[୧୯୫୦] ➔ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ; ଭାରତର କ, ଖ, ଗ, ଘ ଚାରିସ୍ତରୀୟ ରାଜ୍ୟ ବର୍ଗୀକରଣ
[୧୯୫୩] ➔ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶ ପ୍ରଥମ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ରାଜ୍ୟ | ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆୟୋଗ ଗଠନ
[୧୯୫୬] ➔ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ଆଇନ ବଳରେ ୧୪ ରାଜ୍ୟ ଓ ୬ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
[୧୯୬୦] ➔ ବମ୍ବେ ବିଭାଜିତ ହୋଇ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୁଜୁରାଟ ଗଠନ (ମେ ୧)
[୧୯୬୧] ➔ ଗୋଆ, ଦାମନ ଓ ଦିଉ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ ଶାସନରୁ ମୁକ୍ତ (ଡିସେମ୍ବର ୧୯)
[୧୯୬୬] ➔ ପଞ୍ଜାବ ବିଭାଜିତ ହୋଇ ହରିୟାଣା ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଚଣ୍ଡିଗଡ଼ ସୃଷ୍ଟି (ନଭେମ୍ବର ୧)
[୧୯୭୫] ➔ ସିକିମ୍ ଭାରତର ୨୨ତମ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ମାନ୍ୟତା ଲାଭ (୩୬ତମ ସଂଶୋଧନ)
[୧୯୮୭] ➔ ଗୋଆ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ମାନ୍ୟତା ପାଇଲା (ମେ ୩୦)
[୨୦୦୦] ➔ ଛତିଶଗଡ଼ (ନଭେମ୍ବର ୧), ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ (ନଭେମ୍ବର ୯), ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ (ନଭେମ୍ବର ୧୫)
[୨୦୧୧] ➔ ‘ଓରିସା’ରୁ ‘ଓଡ଼ିଶା’ ଏବଂ ‘ଓରିୟା’ରୁ ‘ଓଡ଼ିଆ’ ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଗୃହୀତ
[୨୦୧୪] ➔ ତେଲେଙ୍ଗାନା ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା (ଜୁନ୍ ୨)
[୨୦୧୯] ➔ ଧାରା ୩୭୦ ଉଚ୍ଛେଦ; ଜାମ୍ମୁ-କାଶ୍ମୀର ଓ ଲଦାଖ ଦୁଇଟି କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଗଠନ (ଅକ୍ଟୋବର ୩୧)
```
Utkal Master Stroke Special Series
Strictly based on BSE Odisha Class 10 History & Political Science Textbook (New Error-Free Edition).
Zero-Hallucination Verified | Complete 6-Pillar Framework Implemented.
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App