ଅଧ୍ୟାୟ ୨୫: ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତି — ଭାରତର ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ରୁଷିଆ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ
(Foreign Policy of India: Relations with USA and Russia)
⚡ Pillar 1: Exam Shortcut & Option Elimination Trick (ମାଷ୍ଟର ଟାଇମଲାଇନ ଫର୍ମୁଲା ଓ ୩-ସେକେଣ୍ଡ ଏଲିମିନେସନ ଟ୍ରିକ୍)
୧. ମାଷ୍ଟର କ୍ରୋନୋଲୋଜି ଓ ଟାଇମଲାଇନ୍ ଫର୍ମୁଲା (Timeline Master Formula)
୨. BSE Odisha ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ୩-ସେକେଣ୍ଡ ଏଲିମିନେସନ ଟ୍ରିକ୍ସ (3-Second Elimination Tricks)
| ପ୍ରଶ୍ନର କୀ-ୱାର୍ଡ (Trigger Words) | ଭୁଲ୍ ବିକଳ୍ପ (ତୁରନ୍ତ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ) | ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର (Direct Hit) | ମନେରଖିବା ଲଜିକ୍ / ସର୍ଟକଟ୍ |
|---|---|---|---|
| ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ମୂଳ ଆଧାର | ଗୋଷ୍ଠୀ ସପକ୍ଷତା, ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ, ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ | ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା (Non-Alignment) | ଭାରତ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ କୌଣସି ଶକ୍ତି ଗୋଷ୍ଠୀରେ ନ ମିଶି ନିରପେକ୍ଷ ରହିଥିଲା । |
| ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆର ବିଲୟ କେଉଁ ମସିହାରେ? | ୧୯୮୯, ୧୯୯୦, ୧୯୯୩ | ୧୯୯୧ (ଡିସେମ୍ବର ମାସ) | ୧୯୯୧ ରେ ରୁଷିଆ ୧୫ଟି ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ହେଲା । |
| ତାସକେଣ୍ଟ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀ ଭାରତୀୟ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ | ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ, ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ, ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ | ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ | ୧୯୬୬ ଜାନୁଆରୀରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀଜୀ ଓ ପାକ୍ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆୟୁବ ଖାଁ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ । |
| ଭାରତ-ରୁଷିଆ ୨୦ ବର୍ଷିଆ ଶାନ୍ତି ଓ ବନ୍ଧୁତା ଚୁକ୍ତି କେବେ? | ୧୯୬୫, ୧୯୬୬, ୧୯୭୨ | ୧୯୭୧ ଅଗଷ୍ଟ ୯ | ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ ଓ ଗ୍ରୋମିକୋଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ । |
| ଦଶ-ଦଫା ବିଶିଷ୍ଟ 'ଦିଲ୍ଲୀ ଘୋଷଣାନାମା' | ନେହେରୁ-କ୍ରୁଶ୍ଚେଭ୍, ଶାସ୍ତ୍ରୀ-କୋସିଗିନ୍ | ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଓ ମିଖାଇଲ ଗୋର୍ବାଚୋଭ୍ | ୧୯୮୫ ପରବର୍ତ୍ତୀ ରୁଷ ଗସ୍ତ ସମୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ । |
| ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ ଆମେରିକା ପଠାଇଥିବା ନୌବହର | ପଞ୍ଚମ ନୌବହର, ଷଷ୍ଠ ନୌବହର | ସପ୍ତମ ନୌବହର (7th Fleet) | ୧୯୭୧ ଯୁଦ୍ଧ ବେଳେ ଭାରତକୁ ଭୟଭୀତ କରିବା ପାଇଁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିକ୍ସନ୍ ପଠାଇଥିଲେ । |
| ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶାନ୍ତି ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ | ଧାରା ୪୮, ଧାରା ୫୦, ଧାରା ୫୨ | ଧାରା-୫୧ (Article 51) | ରାଷ୍ଟ୍ରନୀତିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶାତ୍ମକ ନିୟମାବଳୀର ଧାରା-୫୧ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ । |
🧠 Pillar 2: Memory Story & Rhyme Mnemonic (ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ଛନ୍ଦୋବଦ୍ଧ ଗୀତ)
୧. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ (The Cold War Balance Story)
ଦୁଇ ଦଇତ ଓ ଶାନ୍ତିର ପୂଜାରୀ:
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୃଥିବୀରେ ଦୁଇଟି ମହାଶକ୍ତିଶାଳୀ ପହିଲମାନ ଛିଡ଼ା ହେଲେ—ଜଣେ ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଧ୍ୱଜାଧାରୀ ଆମେରିକା, ଆଉ ଜଣେ ସମାଜବାଦର ମୁରବୀ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ । ଉଭୟେ ଅସ୍ତ୍ର ନ ଉଠାଇ ପରସ୍ପରକୁ ଆଖି ତରାଟି ଅପପ୍ରଚାର ଚଳାଇଲେ, ଯାହାର ନାମ ଦିଆଗଲା ‘ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ’ । ସେମାନେ ସବୁ ଦେଶଙ୍କୁ ଟାଣି ନିଜ ଦଳରେ ପୂରାଇବାକୁ ଚାହିଁଲେ ।
କିନ୍ତୁ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ପଣ୍ଡିତ ନେହେରୁ କହିଲେ—"ଆମେ କାହାରି ପଛରେ ଲାଞ୍ଜ ହୋଇ ଗୋଡ଼ାଇବୁ ନାହିଁ । ଆମର ନୀତି ହେବ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା ।" ଯେତେବେଳେ କାଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଆମେରିକା ପାକିସ୍ତାନକୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଇଲା, ରୁଷିଆ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦରେ ଭେଟୋ (Veto) ପ୍ରୟୋଗ କରି ଭାରତକୁ ରକ୍ଷାକବଚ ଯୋଗାଇଲା । ପରେ ୧୯୭୧ ଯୁଦ୍ଧ ବେଳେ ବନ୍ଧୁତା ଚୁକ୍ତି ଏବଂ ବୋକାରୋ, ଭିଲାଇ ଇସ୍ପାତ କାରଖାନା ନିର୍ମାଣ କରି ରୁଷିଆ ଭାରତର ପରମ ମିତ୍ର ପାଲଟିଗଲା । ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଆମେରିକା ୧୯୯୧ ପରେ ଭାରତର ଉଦାରୀକରଣ ନୀତିକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇ ଆର୍ଥିକ ଓ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଭାଗୀଦାରୀରେ ଆଗେଇ ଆସିଲା ।
୨. ଛନ୍ଦୋବଦ୍ଧ ମନେରଖିବା ଗୀତ (Odia Foreign Policy Rhyme)
🎶 "ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ମୂଳ ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା,
ପଞ୍ଚଶୀଳ ନୀତି ଦିଏ ଶାନ୍ତିର ବାରତା ।
ଧାରା ପଚାଶ ଏକେ ସମ୍ବିଧାନେ ଲେଖା,
ବିବାଦର ସମାଧାନେ ଶାନ୍ତି ପଥ ଦେଖା ।
ଭେଟୋ ଶକ୍ତି ବଳେ ରୁଷ ଭାରତକୁ ତାରି,
କାଶ୍ମୀର ସମସ୍ୟାରେ ମିତ୍ର ହେଲା ଭାରି ।
ଏକସ୍ତରୀ ଚୁକ୍ତି ଆଣେ ବନ୍ଧୁତାର ଡୋରି,
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେ ଚାଲିଲେ ମଥା ଟେକି କରି ।" 🎶
⚠️ Pillar 3: The No. 1 Common Trap / Mistake Alert (ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ଓ ତ୍ରୁଟି ନିବାରଣ)
| ବିଷୟ / ପ୍ରସଙ୍ଗ | ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Fatal Trap) | ପ୍ରକୃତ ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟ (Textbook Reality) | ନମ୍ବର କଟିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ |
|---|---|---|---|
| ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତାର ଅର୍ଥ | ଭାବନ୍ତି ଭାରତ ସବୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଘଟଣାରୁ ନୀରବ ବା ପଳାୟନବାଦୀ ରହିଲା । | ନିରପେକ୍ଷତାର ଅର୍ଥ ନୀରବତା ନୁହେଁ; ବରଂ କୌଣସି ସାମରିକ ଗୋଷ୍ଠୀରେ ନ ମିଶି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ନ୍ୟାୟ ଓ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ବିଚାର କରିବା । | ନକାରାତ୍ମକ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ଲେଖିଲେ ୨ ମାର୍କ କଟିଯାଏ । |
| 'ଭେଟୋ' କ୍ଷମତା କାହାର ଅଛି? | ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ସବୁ ସଭ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କର ଭେଟୋ କ୍ଷମତା ଅଛି ବୋଲି ଭାବନ୍ତି । | କେବଳ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦର ୫ଟି ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ (ଆମେରିକା, ରୁଷିଆ, ବ୍ରିଟେନ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଚୀନ୍) ଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ବିଶେଷ ଭେଟୋ କ୍ଷମତା ଥାଏ । | ସାଧାରଣ ସଭା କିମ୍ବା ଅସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ଲେଖିଲେ ଭୁଲ୍ ହେବ । |
| ତାସକେଣ୍ଟ ଚୁକ୍ତି କାହା କାହା ମଧ୍ୟରେ? | ଭାରତ ଓ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ଲେଖିଦିଅନ୍ତି । | ଚୁକ୍ତିଟି ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା, ରୁଷିଆ (କୋସିଗିନ୍) କେବଳ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିଥିଲା । | ସ୍ୱାକ୍ଷରକାରୀ ଦେଶ ଭୁଲ୍ ଲେଖିଲେ ଶୂନ ମିଳେ । |
| ୧୯୬୨ ଯୁଦ୍ଧରେ ଆମେରିକା ଓ ରୁଷିଆର ଭୂମିକା | ଭାବନ୍ତି ରୁଷିଆ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଭାରତ ବିରୋଧରେ ଚୀନ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା । | ୧୯୬୨ ଭାରତ-ଚୀନ୍ ଯୁଦ୍ଧ ବେଳେ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ ଚୀନ୍କୁ ସମର୍ଥନ ନ କରି ଭାରତକୁ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଥିଲା ଏବଂ ଆମେରିକାର କେନେଡ଼ି ସରକାର ମଧ୍ୟ ଭାରତକୁ ସମବେଦନା ଓ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । | ଭୁଲ୍ ଧାରଣା ଯୋଗୁଁ ୧ ମାର୍କ କ୍ଷତି ହୁଏ । |
| ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆର ବିଲୟ ପରେ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ | ଭାବନ୍ତି ୧୯୯୧ ପରେ ରୁଷିଆ ସହ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ସରିଗଲା । | ରୁଷିଆ ସୋଭିଏତ ସଂଘର ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେଲା ଏବଂ ଭାରତ ରୁଷିଆ ତଥା ସି.ଆଇ.ଏସ୍. (CIS) ଗୋଷ୍ଠୀର ସମସ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ସହ ଉତ୍ତମ ବୁଝାମଣା ବଜାୟ ରଖିଲା । | ଐତିହାସିକ ଧାରା ଭୁଲ୍ ଲେଖିଲେ ନମ୍ବର କଟେ । |
🚀 Pillar 4: 30-Second Real Life Connection (ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହ ସମ୍ପର୍କ)
🎯 Pillar 5: The 1-Minute Visual Formula Box / Master Summary Table (ମାଷ୍ଟର ସାରଣୀ)
୧. ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ୭ଟି ମୌଳିକ ସ୍ତମ୍ଭ (7 Cardinal Principles)
```
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ │
├────────────────────────────────────────────────────────────────────────┤
│ ୧. ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା (Non-Alignment): ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ କୌଣସି ମେଣ୍ଟରେ ନ ମିଶିବା │
│ ୨. ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଅବସ୍ଥାନ (Peaceful Co-existence): 'ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍' ଓ ପଞ୍ଚଶୀଳ│
│ ୩. ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ ଓ ଉପନିବେଶବାଦର ବିରୋଧ: ଏସିଆ ଓ ଆଫ୍ରିକାର ମୁକ୍ତି ସଂଗ୍ରାମକୁ ସମର୍ଥନ│
│ ୪. ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତିର ବିରୋଧ (Anti-Apartheid): ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମାନତା │
│ ୫. ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଗତି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ: ଶୋଷଣମୁକ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାକୁ ସ୍ୱାଗତ │
│ ୬. ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସଂଗଠନ (ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ) ସହ ସୁସମ୍ପର୍କ: ନିରସ୍ତ୍ରୀକରଣ ଅଭିଯାନରେ ସକ୍ରିୟ│
│ ୭. ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବିବାଦର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ: ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା-୫୧ ଅନୁଯାୟୀ କାର୍ଯ୍ୟ │
└────────────────────────────────────────────────────────────────────────┘
```
୨. ଭାରତ, ଆମେରିକା ଓ ରୁଷିଆର ତୁଳନାତ୍ମକ ସମ୍ପର୍କ ସାରଣୀ
| ପ୍ରସଙ୍ଗ / ଘଟଣା | ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା (USA) ସହ ସମ୍ପର୍କ | ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ (USSR / Russia) ସହ ସମ୍ପର୍କ |
|---|---|---|
| ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ଆଦର୍ଶ | ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ର । | ସମାଜବାଦୀ ଓ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ରାଷ୍ଟ୍ର । |
| ସାମରିକ ମେଣ୍ଟ ପ୍ରତି ଆଭିମୁଖ୍ୟ | NATO, SEATO ଆଦି ଗଠନ କରି ଭାରତକୁ ଟାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା; ଭାରତ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କଲା । | ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ନିରପେକ୍ଷତାକୁ ସନ୍ଦେହ କଲେ ମଧ୍ୟ ପରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ ଦେଲା । |
| କାଶ୍ମୀର ପ୍ରସଙ୍ଗ | ପାକିସ୍ତାନକୁ ଖୋଲା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଣ ଓ ସମର୍ଥନ । | ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦରେ ଭେଟୋ ପ୍ରୟୋଗ କରି କାଶ୍ମୀରକୁ ଭାରତର ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଘୋଷଣା । |
| ୧୯୬୨ ଚୀନ୍ ଯୁଦ୍ଧ | ଭାରତକୁ ସହାନୁଭୂତି ଓ ସାମରିକ ସାହାଯ୍ୟ ପ୍ରଦାନ (କେନେଡ଼ି ସରକାର) । | ଭାରତକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ କୂଟନୈତିକ ସମର୍ଥନ ପ୍ରଦାନ । |
| ୧୯୬୫ ଓ ୧୯୭୧ ପାକ୍ ଯୁଦ୍ଧ | ପାକିସ୍ତାନ ସପକ୍ଷରେ ରହିଲା; ୧୯୭୧ ରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ ସପ୍ତମ ନୌବହର ପଠାଇଲା । | ୧୯୬୬ ରେ ତାସକେଣ୍ଟ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା; ୧୯୭୧ ଅଗଷ୍ଟ ୯ ରେ ୨୦ ବର୍ଷିଆ ବନ୍ଧୁତା ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ । |
| ଭାରତର ଶିଳ୍ପ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ଅବଦାନ | ୧୯୯୫ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆର୍ଥିକ ଉଦାରୀକରଣ, ବାଣିଜ୍ୟ, ଶକ୍ତି ଓ ପରିବେଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଚୁକ୍ତି । | ଭିଲାଇ ଓ ଦୁର୍ଗାପୁର ଇସ୍ପାତ, ନେଭେଲି ଆଣବିକ, ରାଞ୍ଚି ଭାରୀ ଯନ୍ତ୍ରପାତି, ବାରାଉଣୀ ତୈଳ ଶୋଧନାଗାର, କୁଦନକୁଲମ୍ ଆଣବିକ ପ୍ରକଳ୍ପ । |
| ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥିତି (୧୯୯୧ ପରେ) | ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଲ୍ କ୍ଲିଣ୍ଟନଙ୍କ ଗସ୍ତ (୨୦୦୦ ମାର୍ଚ୍ଚ); ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ଦମନରେ ସହଯୋଗ । | ରୁଷ ସହ CIS ବୁଝାମଣା, ୧୯୯୩ ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କ ଗସ୍ତ, ୧୯୯୮ କୁଦନକୁଲମ ଚୁକ୍ତି, ୨୦୦୦ ତାଲିବାନ ବିରୋଧୀ ଚୁକ୍ତି । |
🏆 Pillar 6: Textbook Exercise Solutions (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର — ୧୦୦% ସଠିକ୍ ଓ ବିସ୍ତୃତ ସମାଧାନ)
ବିଶେଷ ସୂଚନା: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ (ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତି) ର ପ୍ରଥମ ପାଠ (ପାଠ ୨୫: ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ରୁଷିଆ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ) ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି ।
୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୬୦ଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ:
(କ) ପଞ୍ଚଶୀଳ ନୀତି କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର:
୧୯୫୪ ମସିହାରେ ଭାରତ ଓ ଚୀନ୍ ମଧ୍ୟରେ ଐତିହାସିକ ‘ପଞ୍ଚଶୀଳ’ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ନୀତି ‘ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍’ ଏବଂ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଅବସ୍ଥାନର ଆଦର୍ଶ ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ଏହାର ପାଞ୍ଚଗୋଟି ମୁଖ୍ୟ ନୀତି ହେଲା:
୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଆଞ୍ଚଳିକ ଅଖଣ୍ଡତା ଓ ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ପ୍ରତି ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ମାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ ।
୨. ପାରସ୍ପରିକ ଅନାକ୍ରମଣ ।
୩. କେହି ଅନ୍ୟ କାହାର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନ କରିବା ।
୪. ସାମ୍ୟ ଓ ପାରସ୍ପରିକ ଉପକାର ।
୫. ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହଅବସ୍ଥାନ ।
୧୯୫୫ ମସିହାରେ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆର ବାନ୍ଦୁଙ୍ଗ୍ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହି ନୀତି ସର୍ବସମ୍ମତ ଭାବେ ଗୃହୀତ ହୋଇ ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତିର ଆଧାର ପାଲଟିଥିଲା ।
(ଖ) ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା କହିଲେ, ତୁମେ କ’ଣ ବୁଝ ?
ଉତ୍ତର:
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ (୧୯୪୫) ବିଶ୍ୱ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ ଏବଂ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସମାଜବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀ—ଏହିପରି ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ଶକ୍ତିରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା ।
ଭାରତ ନିଜର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ସାମରିକ ମେଣ୍ଟରେ ନ ମିଶି ସ୍ୱାଧୀନ ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରିବାକୁ ‘ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା’ (Non-Alignment) କୁହାଯାଏ । ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁ ଏହାର ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରବକ୍ତା ଥିଲେ । ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଲା ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଏବଂ ସମସ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସହିତ ସୌହାର୍ଦ୍ଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ ରଖି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ପ୍ରସଙ୍ଗର ଗୁଣଦୋଷ ଭିତ୍ତିରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ।
(ଗ) ୧୯୪୯-୫୩ ମସିହାର କୋରିଆ ଯୁଦ୍ଧ ଭାରତ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ କାହିଁକି ତିକ୍ତତାର କାରଣ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ କୋରିଆ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଉତ୍ତର-କୋରିଆରେ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ ସମର୍ଥିତ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଶାସନ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-କୋରିଆରେ ଆମେରିକା ସମର୍ଥିତ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା ।
୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଉତ୍ତର କୋରିଆ ବିରୋଧରେ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆକୁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ସାମରିକ ସମର୍ଥନ ପ୍ରଦାନ କଲା । କିନ୍ତୁ ଆମେରିକାର ଏହି ଏକତରଫା ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନକୁ ଭାରତ ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା କଲା । ଭାରତର ଏପରି ନିରପେକ୍ଷ ଓ ଶାନ୍ତିବାଦୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଆମେରିକା କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇ ଭାରତର ପଡ଼ୋଶୀ ଶତ୍ରୁ ରାଷ୍ଟ୍ର ପାକିସ୍ତାନକୁ ଖୋଲାଖୋଲି ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୋଗାଇ ସମର୍ଥନ ଦେବା ଆରମ୍ଭ କଲା, ଯାହା ଭାରତ-ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ଘୋର ତିକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି କଲା ।
(ଘ) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ସହିତ ଭାରତର ସମ୍ପର୍କ ସଂକ୍ଷେପରେ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର:
ଭାରତ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ବିଶ୍ୱର ଦୁଇ ବୃହତ୍ ଗଣତନ୍ତ୍ର । ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କାଳରେ ଭାରତର ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା, ଆମେରିକାର ପାକ୍-ପ୍ରୀତି ଏବଂ ଭାରତ-ରୁଷ ବନ୍ଧୁତା ଯୋଗୁଁ ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତାନ୍ତର ଲାଗିରହିଥିଲା । ୧୯୬୨ ଚୀନ୍ ଆକ୍ରମଣ ବେଳେ ଆମେରିକା ଭାରତକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୧୯୬୫ ଓ ୧୯୭୧ ଯୁଦ୍ଧରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ସମର୍ଥନ କରି ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ ସପ୍ତମ ନୌବହର ପଠାଇଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ୧୯୯୧ ପରେ ଭାରତର ଆର୍ଥିକ ଉଦାରୀକରଣ ନୀତିକୁ ଆମେରିକା ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଲା । ୧୯୯୫ ରେ ବାଣିଜ୍ୟ ସଚିବ ରୋନାଲ୍ଡ ବ୍ରାଉନ୍ଙ୍କ ଗସ୍ତ, ଶକ୍ତି, ଶିଳ୍ପ, ପରିବେଶ ଓ ସନ୍ତ୍ରାସବାଦ ଦମନ ଚୁକ୍ତି ଏବଂ ୨୦୦୦ ମାର୍ଚ୍ଚରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବିଲ୍ କ୍ଲିଣ୍ଟନଙ୍କ ଭାରତ ଗସ୍ତ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ବନ୍ଧୁତାର ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କଲା ।
୨. ନିମ୍ନୋକ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୨୦ଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ:
(କ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ (Cold War) କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର:
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ (୧୯୪୫) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅସ୍ତ୍ରଯୁଦ୍ଧ ନ ହୋଇ ପରସ୍ପର ବିରୋଧରେ ଅପପ୍ରଚାର, କୂଟନୈତିକ ତିକ୍ତତା ଓ ମାନସିକ ଚାପ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଶତ୍ରୁତାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାକୁ ‘ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ’ କୁହାଯାଏ ।
(ଖ) ‘ଭେଟୋ’ (Veto) କହିଲେ ତୁମେ କ’ଣ ବୁଝ ?
ଉତ୍ତର:
ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦର ୫ଟି ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କୁ ମିଳିଥିବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାସ୍ତିସୂଚକ କ୍ଷମତାକୁ ‘ଭେଟୋ’ କୁହାଯାଏ । ଯଦି କୌଣସି ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାୟୀ ସଦସ୍ୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ବିରୋଧରେ ଭେଟୋ ପ୍ରୟୋଗ କରେ, ତେବେ ତାହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ ।
(ଗ) ଭାରତ ଓ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କ ବୃଦ୍ଧିରେ ଗୋର୍ବାଚୋଭ୍ଙ୍କ ଅବଦାନ ବିଷୟରେ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର:
୧୯୮୫ ରେ ମିଖାଇଲ ଗୋର୍ବାଚୋଭ୍ ସୋଭିଏତ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଦଳର ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ହେବା ପରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ସହ ଦଶ-ଦଫା ବିଶିଷ୍ଟ ‘ଦିଲ୍ଲୀ ଘୋଷଣାନାମା’ ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ଭାରତର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକାକୁ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ।
(ଘ) ସିଆଟୋ (SEATO) କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର:
ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ସାମ୍ୟବାଦ ବା କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ପାଇଁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ନେତୃତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଏକ ଆଞ୍ଚଳିକ ସାମରିକ ଚୁକ୍ତି ସଂଗଠନ ହେଉଛି ସିଆଟୋ (South-East Asia Treaty Organisation) । ଭାରତ ଏଥିରେ ସାମିଲ ହୋଇନଥିଲା ।
(ଙ) ସୁଏଜ୍ କେନାଲ ସଙ୍କଟ (୧୯୫୬) କହିଲେ ତୁମେ କ’ଣ ବୁଝ ?
ଉତ୍ତର:
୧୯୫୬ ମସିହାରେ ମିଶରର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନାସେର ସୁଏଜ୍ କେନାଲର ଜାତୀୟକରଣ କରିବା ପରେ ବ୍ରିଟେନ, ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ଇସ୍ରାଏଲ ମିଶର ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ଭାରତ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଆକ୍ରମଣର ବିରୋଧ କରି ମିଶରକୁ ଦୃଢ଼ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଥିଲା ଏବଂ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
୩. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ:
(କ) ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ ନୀତି କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର:
ଚର୍ମର ରଙ୍ଗ (କଳା ଓ ଗୋରା) ଆଧାରରେ ମଣିଷ-ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଭେଦଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରି ଶାସନ କ୍ଷମତାରୁ ବଞ୍ଚିତ କରିବା ନୀତିକୁ ବର୍ଣ୍ଣବୈଷମ୍ୟ (Apartheid) ନୀତି କୁହାଯାଏ (ଯେପରି ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଗୋରା ଶାସକମାନେ କରୁଥିଲେ) ।
(ଖ) ତାସକେଣ୍ଟ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେବାବେଳେ କିଏ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର:
୧୯୬୬ ମସିହା ଜାନୁଆରୀରେ ତାସକେଣ୍ଟ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହେବାବେଳେ ଶ୍ରୀ ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ ।
(ଗ) ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ଧାରାରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ସମ୍ପର୍କରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ?
ଉତ୍ତର:
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା-୫୧ (Article 51) ରେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବିବାଦର ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ ଓ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ।
(ଘ) କେଉଁ ମସିହାରେ ଭାରତ ଓ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଶାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁତା ଓ ସହଯୋଗ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
୧୯୭୧ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୯ ତାରିଖରେ ଭାରତ ଓ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ୨୦ ବର୍ଷିଆ ଶାନ୍ତି, ବନ୍ଧୁତା ଓ ସହଯୋଗ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଙ) ୧୯୮୫ ମସିହାରେ ଭାରତ ଓ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ କେଉଁ ଘୋଷଣାନାମା ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର:
୧୯୮୫ ମସିହାରେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ ଏବଂ ସୋଭିଏତ ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ମିଖାଇଲ ଗୋର୍ବାଚୋଭ୍ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦଶ-ଦଫା ବିଶିଷ୍ଟ ‘ଦିଲ୍ଲୀ ଘୋଷଣାନାମା’ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା ।
୪. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚାରିଗୋଟି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ:
(କ) ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଆଧାର କ’ଣ ଥିଲା ?
(କ) ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା
(ଖ) ଗୋଷ୍ଠୀ ସପକ୍ଷତା
(ଗ) ଗୋଷ୍ଠୀ ବିପକ୍ଷତା
(ଘ) ଏ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ନୁହେଁ
ଉତ୍ତର: (କ) ଗୋଷ୍ଠୀ ନିରପେକ୍ଷତା
ବିଶ୍ଳେଷଣ: ଭାରତ କୌଣସି ପକ୍ଷରେ ନ ମିଶି ନିରପେକ୍ଷ ରହି ବିଶ୍ୱ ଶାନ୍ତି ବଜାୟ ରଖିବାକୁ ମୂଳ ଆଧାର କରିଥିଲା ।
(ଖ) କେଉଁ ମସିହାରେ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆର ବିଲୟ ଘଟିଲା ?
(କ) ୧୯୮୯
(ଖ) ୧୯୯୧
(ଗ) ୧୯୯୩
(ଘ) ୧୯୯୪
ଉତ୍ତର: (ଖ) ୧୯୯୧
ବିଶ୍ଳେଷଣ: ୧୯୯୧ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ ୧୫ଟି ସ୍ୱାଧୀନ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ରରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ବିଲୟ ଘଟିଥିଲା ।
(ଗ) ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ତାସକେଣ୍ଟ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି କେଉଁ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିଲା ?
(କ) ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ
(ଖ) ଭାରତ ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା
(ଗ) ଭାରତ ଓ ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ
(ଘ) ଏ ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସିଟି ନୁହେଁ
ଉତ୍ତର: (କ) ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ
ବିଶ୍ଳେଷଣ: ୧୯୬୫ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ରୁଷିଆ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ କୋସିଗିନ୍ଙ୍କ ମଧ୍ୟସ୍ଥତାରେ ଭାରତ ଓ ପାକିସ୍ତାନ ମଧ୍ୟରେ ତାସକେଣ୍ଟ ଚୁକ୍ତି ହୋଇଥିଲା ।
(ଘ) ସୁଏଜ୍ ସଙ୍କଟରେ ଭାରତ କେଉଁ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ସମର୍ଥନ କରିଥିଲା ?
(କ) ବ୍ରିଟେନ୍
(ଖ) ଫ୍ରାନ୍ସ
(ଗ) ମିଶର
(ଘ) ଇଟାଲୀ
ଉତ୍ତର: (ଗ) ମିଶର
ବିଶ୍ଳେଷଣ: ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଆକ୍ରମଣ ବିରୋଧରେ ଭାରତ ମିଶରର ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱକୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଥିଲା ।
(ଙ) ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଭାରତ-ରୁଷିଆ ବନ୍ଧୁତା ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର ସମୟରେ ଭାରତର ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀ କିଏ ଥିଲେ ?
(କ) ଲାଲବାହାଦୁର ଶାସ୍ତ୍ରୀ
(ଖ) ସର୍ଦ୍ଦାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ
(ଗ) ରାଜୀବ ଗାନ୍ଧୀ
(ଘ) ମୋରାରଜୀ ଦେଶାଇ
ଉତ୍ତର: (ଖ) ସର୍ଦ୍ଦାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ
ବିଶ୍ଳେଷଣ: ଭାରତ ପକ୍ଷରୁ ସର୍ଦ୍ଦାର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସିଂହ ଏବଂ ସୋଭିଏତ ପକ୍ଷରୁ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ଗ୍ରୋମିକୋ ଚୁକ୍ତି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲେ ।
(ଚ) ତାମିଲନାଡୁର କୁଦନକୁଲମ୍ ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଭାରତ କେଉଁ ଦେଶ ସହିତ ଚୁକ୍ତି କରିଥିଲା ?
(କ) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା
(ଖ) ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ / ରୁଷିଆ
(ଗ) ବ୍ରିଟେନ
(ଘ) ଫ୍ରାନ୍ସ
ଉତ୍ତର: (ଖ) ସୋଭିଏତ ରୁଷିଆ / ରୁଷିଆ
ବିଶ୍ଳେଷଣ: ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆର ବୃହତ୍ତମ ଆଣବିକ ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଭାରତ ଓ ରୁଷିଆ ମଧ୍ୟରେ ଚୁକ୍ତି ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା ।
୫. 'ତୁମ ପାଇଁ କାମ' (ପ୍ରକଳ୍ପ ଓ ଅତିରିକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ):
ପ୍ରକଳ୍ପ କାର୍ଯ୍ୟ: ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧକାଳୀନ ବିଶ୍ୱ ଏବଂ ଭାରତର ସନ୍ତୁଳିତ କୂଟନୀତି
୧. ଆମେରିକା ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ବ୍ଲକ୍ (NATO, SEATO) ଏବଂ ରୁଷିଆ ନେତୃତ୍ୱାଧୀନ ସମାଜବାଦୀ ବ୍ଲକ୍ (Warsaw Pact) ର ଏକ ବିଶ୍ୱ ମାନଚିତ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
୨. ଭାରତ କିପରି ଉଭୟ ଦେଶଠାରୁ ସମଦୂରତ୍ୱ ବଜାୟ ରଖି ନିଜ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ଓ ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା (ଭିଲାଇ ଇସ୍ପାତ, ଆଣବିକ ଶକ୍ତି ପ୍ରକଳ୍ପ) ସାଧନ କରିପାରିଲା ତାହାର ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ଚାର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App