ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ: ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ - ରେଚନ (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଜୀବବିଜ୍ଞାନରେ ଶତପ୍ରତିଶତ ନମ୍ବର ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଚତୁର୍ଥ ଅଧ୍ୟାୟ "ରେଚନ"ର ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଧାରଣା, ସର୍ଟକଟ୍, ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ କୌଶଳ ଏବଂ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ) ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା କୌଶଳ:
• ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ରେଚନ ଅଙ୍ଗ (ମାଷ୍ଟର ମ୍ୟାପିଂ):
• ଯାରଜନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗ (ବିଷାକ୍ତତା ଅନୁଯାୟୀ କ୍ରମ):
• ମଣିଷ ରେଚନ ତନ୍ତ୍ରର କ୍ରମ (ସଞ୍ଚାଳନ ପଥ):
ବୃକ୍କ (ନେଫ୍ରନ୍ରେ ମୂତ୍ର ଉତ୍ପାଦନ) → ଗବିଣୀ ବସ୍ତି → ମୂତ୍ରସାରଣୀ → ମୂତ୍ରାଶୟ (ମୂତ୍ର ଜମା ରହେ) → ମୂତ୍ରମାର୍ଗ (ଶରୀରରୁ ବାହାରେ)
• ନେଫ୍ରନ୍ ମଧ୍ୟରେ ମୂତ୍ର ନିର୍ମାଣର ୩ଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟ:
୧. ଅଲଟ୍ରା-ଫିଲ୍ଟ୍ରେସନ୍ ବା ପରିସ୍ରବଣ (ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ରେ - ରକ୍ତ କଣିକା ଓ ବଡ଼ ପ୍ରୋଟିନ୍ ବ୍ୟତୀତ ସବୁ ଛାଣିହୁଏ)
୨. ପୁନଃଶୋଷଣ (ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକାରେ - ଗ୍ଲୁକୋଜ, ଏମିନୋ ଏସିଡ୍, ଲବଣ ଓ ୯୯% ଜଳ ଫେରିଆସେ)
୩. କ୍ଷରଣ (ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକାରେ - କ୍ରିଏଟିନିନ୍, ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍, ଔଷଧ ଅବଶେଷ ରକ୍ତରୁ ସିଧା ମିଶେ)
• ଉଦ୍ଭିଦ ଉପକ୍ଷାର ଓ ଉତ୍ସ:
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
"ଘରୋଇ ୱାଟର ଫିଲ୍ଟର ଓ ବୃକ୍କ ସେବା"
ତୁମ ଘରେ ଥିବା ଆର.ଓ. ୱାଟର ଫିଲ୍ଟର କଥା ଭାବ। ପାଣି ପାଇପ୍ ଦେଇ ଆସି ପ୍ରଥମେ ଏକ ବଡ଼ ଜାଲିରେ ଛଣାହୁଏ (ଯାହା ଆମ ନେଫ୍ରନ୍ର ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍)। ସେଠାରେ ବଡ଼ ଅଳିଆ ଅଟକିଯାଏ କିନ୍ତୁ ଅନେକ ଦରକାରୀ ପାଣି ଓ ମିନେରାଲ୍ ବାହାରିଯାଏ। ତା’ପରେ ପାଣି ଏକ ଲମ୍ବା ସୂକ୍ଷ୍ମ କାର୍ଟ୍ରିଜ୍ ଦେଇ ଗତି କରେ (ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକା), ଯେଉଁଠି ମେସିନ୍ ସବୁ ଭଲ ପାଣି ଓ ଦରକାରୀ ଲବଣକୁ ପୁନର୍ବାର ସଂରକ୍ଷଣ କରିନିଏ (ପୁନଃଶୋଷଣ), ଏବଂ ଅଦରକାରୀ ମଇଳାକୁ ଡ୍ରେନ୍ ପାଇପ୍ ଦେଇ ବାହାର କରିଦିଏ (ମୂତ୍ର ନିଷ୍କାସନ)। ବୃକ୍କ ହେଉଛି ଆମ ଶରୀରର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ପ୍ରାକୃତିକ ୱାଟର ଫିଲ୍ଟର।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
• ତ୍ରୁଟି ୧: ଏମିବା ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ନିମ୍ନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ରେଚନ ଅଙ୍ଗରେ ଭୁଲ ଲେଖିବା।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ଏମିବା ଏକକୋଷୀ, ଏହାର କୌଣସି ଅଙ୍ଗ ନଥାଏ। ଏହା ପ୍ଲାଜମା ଝିଲ୍ଲୀ ଦ୍ୱାରା ବିସରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ତ୍ୟାଗ କରେ ଏବଂ ସଂକୋଚିକି ଧାନୀ ଜଳ ସନ୍ତୁଳନ ରଖେ। ଶିଖା କୋଷ କେବଳ ଚେପ୍ଟା କୃମିରେ ଥାଏ।
• ତ୍ରୁଟି ୨: ଏଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ ଓ ଇଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀର ମୋଟେଇରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ରକ୍ତ ନେଇ ଆସୁଥିବା ଏଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ ପ୍ରଶସ୍ତ (ମୋଟା), କିନ୍ତୁ ବାହାରକୁ ନେଉଥିବା ଇଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ (ପତଳା)। ଏହି ବ୍ୟାସର ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେତୁ ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ରେ ଉଚ୍ଚ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଅଲଟ୍ରା-ଫିଲ୍ଟ୍ରେସନ୍ ସମ୍ଭବ ହୁଏ।
• ତ୍ରୁଟି ୩: ମୂତ୍ରର ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ପିତ୍ତ ଯୋଗୁଁ ବୋଲି ଭାବିବା।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ମୂତ୍ରର ଈଷଦ୍ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ୟୁରୋକ୍ରୋମ୍ ନାମକ ରଞ୍ଜକ ପଦାର୍ଥ ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ପୁରୁଣା ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକାର ବିଖଣ୍ଡନରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
• ତ୍ରୁଟି ୪: ୟୁରିଆ କେଉଁଠାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ସେଥିରେ ଭୁଲ।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ୟୁରିଆ ବୃକ୍କରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ନାହିଁ! ୟୁରିଆ ଯକୃତ୍ (ଲିଭର) ରେ ଏମୋନିଆ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳର ମିଳନରୁ ତିଆରି ହୁଏ। ବୃକ୍କ କେବଳ ଏହାକୁ ରକ୍ତରୁ ଛାଣି ବାହାର କରେ।
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
• ଡାଏଲିସିସ୍ (କୃତ୍ରିମ ବୃକ୍କ):
ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିର ଉଭୟ ବୃକ୍କ କାମ କରିବା ବନ୍ଦ କରିଦିଏ, ସେତେବେଳେ ରକ୍ତରେ ୟୁରିଆ ଓ ବିଷାକ୍ତ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ବଢ଼ିଯାଇ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ସେତେବେଳେ ହେମୋଡାଏଲିସିସ୍ ମେସିନ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ କୃତ୍ରିମ ଭାବେ ରକ୍ତକୁ ଶରୀର ବାହାରେ ଛାଣି ବିଷମୁକ୍ତ କରାଯାଏ।
• ଗରମ ଦିନରେ କମ୍ ପରିସ୍ରା ଓ ଗାଢ଼ ରଙ୍ଗ:
ଖରାଦିନେ ପ୍ରଚୁର ଝାଳ ବୋହିବା ଯୋଗୁଁ ଶରୀରରେ ଜଳୀୟ ଅଂଶ କମିଯାଏ। ତେଣୁ ବୃକ୍କ ନିଜ ନଳିକା ମାଧ୍ୟମରେ ଅଧିକ ଜଳ ପୁନଃଶୋଷଣ କରି ଶରୀର ଭିତରେ ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କରେ। ଫଳରେ ମୂତ୍ରର ପରିମାଣ କମିଯାଏ ଓ ଏହା ଅଧିକ ଗାଢ଼ ହଳଦିଆ ଦେଖାଯାଏ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
| ପ୍ରାଣୀ / ଅଙ୍ଗ | ମୁଖ୍ୟ ରେଚନ ପଦାର୍ଥ / ଅଙ୍ଗ | ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ |
|---|---|---|
| ଏମିବା | ପ୍ଲାଜମା ଝିଲ୍ଲୀ, ସଂକୋଚିକି ଧାନୀ | ବିସରଣ ଦ୍ୱାରା ରେଚନ ଓ ଜଳ ସନ୍ତୁଳନ |
| ଚେପ୍ଟା କୃମି | ଶିଖା କୋଷ | ସିଲିଆର ଆନ୍ଦୋଳନ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଜ୍ୟ ନିଷ୍କାସନ |
| ଜିଆ | ନେଫ୍ରିଡିଆ | ଦେହଖଣ୍ଡକରେ ଥିବା କୁଣ୍ଡଳୀକୃତ ନଳିକା |
| ପତଙ୍ଗ (ଝିଣ୍ଟିକା) | ମାଲପିଝିଆନ୍ ନଳିକା | ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ କ୍ଷରଣ କରି ମଳ ସହ ବାହାର କରେ |
| ମେରୁଦଣ୍ଡୀ | ବୃକ୍କ (ନେଫ୍ରନ୍) | ରକ୍ତ ଛାଣି ମୂତ୍ର ସୃଷ୍ଟି ଓ ଅନ୍ତଃପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ |
| ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ | କୈଶିକଜାଲକ ଗୁଚ୍ଛ | ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପରେ ପରିସ୍ରବଣ କରେ |
| ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ | କପ୍ ଆକୃତିର ଗଠନ | ଛଣା ଦ୍ରବ୍ୟ (ପରିସ୍ରବ) ସଂଗ୍ରହ କରେ |
| ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକା | କୁଣ୍ଡଳୀକୃତ ଅଂଶ | ପୁନଃଶୋଷଣ ଓ କ୍ଷରଣ କରେ |
| ଯକୃତ୍ | ୟୁରିଆ ତିଆରି | ଏମୋନିଆରୁ କମ୍ ବିଷାକ୍ତ ୟୁରିଆ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରେ |
| ଚର୍ମ | ସ୍ୱେଦ ଗ୍ରନ୍ଥି | ଝାଳ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଳ, ଲବଣ ଓ ତାପମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ |
| ଉଦ୍ଭିଦ | ଷ୍ଟୋମାଟା / ଉପକ୍ଷାର / ଟାନିନ୍ | ପତ୍ର ଝଡ଼ିବା, ଛାଲି ତ୍ୟାଗ ଓ କାଠରେ ବର୍ଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ |
୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:
ଉତ୍ତର:
• ରେଚନର ସଂଜ୍ଞା: ଶରୀରର ବିଭିନ୍ନ କୋଷରେ ଚାଲିଥିବା ଜୈବରାସାୟନିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା (ଚୟାପଚୟ) ଫଳରେ ଅନେକ ବିଷାକ୍ତ ତଥା ଅଦରକାରୀ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଶରୀରରୁ ବାହାର କରି ଶରୀରର ଅନ୍ତଃପରିବେଶକୁ ନିର୍ମଳ ଓ ସନ୍ତୁଳିତ ରଖିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ରେଚନ କୁହାଯାଏ।
• ବୃକ୍କର ଅବସ୍ଥିତି: ମଣିଷ ଶରୀରରେ ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦାର ଠିକ୍ ତଳକୁ, ଉଦର ଗହ୍ୱର ଭିତରେ, ମେରୁଦଣ୍ଡର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଦୁଇଟି ବୃକ୍କ ଅବସ୍ଥିତ।
• ବୃକ୍କର ଗଠନ:
୧. ଆକୃତି ଓ ଆକାର: ବୃକ୍କ ଦେଖିବାକୁ ଶିମ୍ବ ମଞ୍ଜି ପରି। ଏହାର ବାହାର ପାଖ ଉତ୍ତଳ ଏବଂ ଭିତର ପାଖ ଅବତଳ। ଏହାର ଲମ୍ବ ପ୍ରାୟ ୧୦ ରୁ ୧୨ ସେଣ୍ଟିମିଟର, ପ୍ରସ୍ଥ ୫ ରୁ ୭ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଏବଂ ମୋଟେଇ ପ୍ରାୟ ୩ ସେଣ୍ଟିମିଟର।
୨. ହାଇଲମ୍: ବୃକ୍କର ଭିତର ପାର୍ଶ୍ୱର ଖାଲୁଆ ଅଂଶକୁ ହାଇଲମ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହି ବାଟ ଦେଇ ବୃକ୍କୀୟ ଧମନୀ, ବୃକ୍କୀୟ ଶିରା, ସ୍ନାୟୁ ଓ ମୂତ୍ରସାରଣୀ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଥାନ୍ତି।
୩. କର୍ଟେକ୍ସ ଓ ମେଡ୍ୟୁଲା: ବୃକ୍କର ଅନୁଦୈର୍ଘ୍ୟ ଛେଦ କଲେ ବାହାରର ଗାଢ଼ ଅଂଶକୁ କର୍ଟେକ୍ସ ଏବଂ ଭିତରର ଫିକା ଅଂଶକୁ ମେଡ୍ୟୁଲା କୁହାଯାଏ। ମେଡ୍ୟୁଲାରେ ଅନେକ ପିରାମିଡ୍ ସଦୃଶ ଗଠନ ଥାଏ।
୪. ନେଫ୍ରନ୍: ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍କରେ ପ୍ରାୟ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ସୂକ୍ଷ୍ମ କୁଣ୍ଡଳୀକୃତ ନଳିକା ଥାଏ, ଯାହାକୁ ନେଫ୍ରନ୍ କୁହାଯାଏ। ନେଫ୍ରନ୍ ହେଉଛି ବୃକ୍କର ଗଠନଗତ ଓ କାର୍ଯ୍ୟଗତ ଏକକ।
୫. ଗବିଣୀ ବସ୍ତି: ସମସ୍ତ ମୂତ୍ର ସଂଗ୍ରହ ନଳିକା ଏକାଠି ହୋଇ ବୃକ୍କର ଏକ ପ୍ରଶସ୍ତ ଗହ୍ୱର ଗବିଣୀ ବସ୍ତିରେ ଖୋଲନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରୁ ମୂତ୍ରସାରଣୀ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ।
ଉତ୍ତର:
• ବୃକ୍କର ଗଠନ:
୧. ବୃକ୍କ ଶିମ୍ବ ମଞ୍ଜି ଆକୃତିର। ଏହାର ବାହାର ଅଂଶ କର୍ଟେକ୍ସ ଓ ଭିତର ଅଂଶ ମେଡ୍ୟୁଲା।
୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୃକ୍କରେ ପ୍ରାୟ ୧୦ ଲକ୍ଷ ନେଫ୍ରନ୍ ରହିଛି।
୩. ନେଫ୍ରନ୍ର ଅଗ୍ରଭାଗ ଏକ ଦୁଇପରସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ କପ୍ ସଦୃଶ ଗଠନ, ଯାହାକୁ ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ କୁହାଯାଏ। ଏହା ଭିତରେ କୈଶିକ ରକ୍ତନଳୀର ଗୁଚ୍ଛ ଥାଏ, ଯାହାକୁ ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ କୁହାଯାଏ।
୪. ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ ଓ ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ୍ ମିଶି ମାଲପିଝିଆନ୍ ପିଣ୍ଡ ଗଠନ କରନ୍ତି।
୫. ଏହାପରେ ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକା ରହିଥାଏ ଯାହା ଶେଷରେ ମୂତ୍ର ସଂଗ୍ରହ ନଳିକାରେ ମିଶେ।
• ବୃକ୍କର କାର୍ଯ୍ୟ:
୧. ରକ୍ତ ପରିସ୍ରବଣ: ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ରେ ରକ୍ତ ଉଚ୍ଚ ଚାପରେ ଛାଣି ହୁଏ। ରକ୍ତ କଣିକା ଓ ବଡ଼ ପ୍ରୋଟିନ୍ ବ୍ୟତୀତ ଜଳ, ୟୁରିଆ, ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍, ଗ୍ଲୁକୋଜ, ଲବଣ ଆଦି ଛାଣି ହୋଇ ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ ମଧ୍ୟକୁ ଆସେ।
୨. ପୁନଃଶୋଷଣ: ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକା ମଧ୍ୟଦେଇ ଛଣା ଦ୍ରବ୍ୟ ଗତି କଲାବେଳେ ଶରୀର ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଗ୍ଲୁକୋଜ, ଏମିନୋ ଏସିଡ୍, ଖଣିଜ ଲବଣ ଓ ପ୍ରାୟ ୯୯% ଜଳ ରକ୍ତକୈଶିକ ନଳୀ ଦ୍ୱାରା ପୁନଃଶୋଷିତ ହୋଇ ଶରୀରକୁ ଫେରିଯାଏ।
୩. କ୍ଷରଣ: ରକ୍ତରୁ କିଛି ଅଦରକାରୀ ବର୍ଜ୍ୟ (ଯଥା କ୍ରିଏଟିନିନ୍, ପୋଟାସିୟମ୍ ଆୟନ, ଔଷଧର ଅଂଶ) ସିଧାସଳଖ ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକା ମଧ୍ୟକୁ କ୍ଷରିତ ହୁଏ।
୪. ମୂତ୍ର ନିଷ୍କାସନ: ଅବଶିଷ୍ଟ ବଳକା ତରଳ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ (ମୂତ୍ର) ସଂଗ୍ରହ ନଳିକା, ଗବିଣୀ ବସ୍ତି, ମୂତ୍ରସାରଣୀ ଦେଇ ମୂତ୍ରାଶୟରେ ଜମା ହୁଏ ଓ ପରେ ମୂତ୍ରମାର୍ଗ ଦେଇ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ।
୫. ଅନ୍ତଃପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ: ଶରୀରରେ ଜଳ ଓ ଲବଣର ମାତ୍ରା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା, ରକ୍ତର ଅମ୍ଳ-କ୍ଷାର ସନ୍ତୁଳନ (pH) ରକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ରକ୍ତକଣିକା ତିଆରି ପାଇଁ ଏରିଥ୍ରୋପୋଇଏଟିନ୍ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରଣ କରିବା ବୃକ୍କର ଅନ୍ୟତମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ।
ଉତ୍ତର:
ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଭଳି କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରେଚନ ତନ୍ତ୍ର ନଥାଏ। ଉଦ୍ଭିଦ ଶରୀରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ବିଷାକ୍ତ ନୁହେଁ। ଉଦ୍ଭିଦଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାୟରେ ସେମାନଙ୍କ ବର୍ଜ୍ୟ ନିଷ୍କାସନ ବା ସଂରକ୍ଷଣ କରନ୍ତି:
• ଗ୍ୟାସୀୟ ବର୍ଜ୍ୟ ନିଷ୍କାସନ: ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅମ୍ଳଜାନ (O₂) ଏବଂ ଶ୍ୱସନ କ୍ରିୟାରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (CO₂) ପତ୍ରର ଷ୍ଟୋମାଟା ଓ କାଣ୍ଡର ବାତରନ୍ଧ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
• ଉଚ୍ଛେଦନ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ନିଷ୍କାସନ: ଉଦ୍ଭିଦ ଶରୀରର ଅତିରିକ୍ତ ଜଳ ଉଚ୍ଛେଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବାଷ୍ପ ଆକାରରେ ଷ୍ଟୋମାଟା ଦେଇ ବାହାରିଯାଏ।
• ରସଧାନୀରେ ସଂଗ୍ରହ: ଉଦ୍ଭିଦ କୋଷରେ ଥିବା ବଡ଼ ରସଧାନୀରେ ଅନେକ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସ୍ଫଟିକ ଆକାରରେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇ ଜମା ରହେ।
• ପତ୍ର ଓ ଛାଲି ଝଡ଼ିବା: ଅନେକ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ପୁରୁଣା ପତ୍ର, ଫଳ ଓ ଛାଲିରେ ସଞ୍ଚିତ ହୋଇ ରହେ। ଶେଷରେ ପତ୍ର ଓ ଛାଲି ଝଡ଼ିପଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଭିଦ ସେଗୁଡ଼ିକରୁ ମୁକ୍ତି ପାଏ।
• ପରିପକ୍ୱ ଜାଇଲେମ୍ରେ ସଞ୍ଚୟ: ପୁରୁଣା ବା ପରିପକ୍ୱ ଜାଇଲେମ୍ କାଠିଆ ଅଂଶରେ ରେଜିନ୍ (ଝୁଣା) ଓ ଟାନିନ୍ ପରି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଜମା ହୋଇ ରହିଯାଏ।
• ଉପକାରୀ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ (ଉପକ୍ଷାର): ଅନେକ ଉଦ୍ଭିଜ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ମଣିଷ ପାଇଁ ଔଷଧୀୟ ଭାବେ ଉପଯୋଗୀ; ଯଥା - ସିନ୍କୋନାର କୁଇନାଇନ୍, ତମାଖୁର ନିକୋଟିନ୍, ଅଫିମର ମରଫିନ୍ ତଥା ବିଭିନ୍ନ ଅଠା ଓ କ୍ଷୀର।
ଉତ୍ତର:
• ଚୟାପଚୟରୁ ଜାତ ମୁଖ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ:
୧. ଶ୍ୱେତସାର ଓ ସ୍ନେହସାରର ଚୟାପଚୟରୁ: ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (CO₂) ଓ ଜଳ (H₂O)
୨. ପୃଷ୍ଟିସାର (ପ୍ରୋଟିନ୍) ର ଚୟାପଚୟରୁ: ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଯୁକ୍ତ ଯାରଜନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଯଥା - ଏମୋନିଆ, ୟୁରିଆ, ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ ଓ କ୍ରିଏଟିନିନ୍
୩. ଅନ୍ୟାନ୍ୟ: ଧାତବ ଲବଣ ଓ ପିତ୍ତ ରଞ୍ଜକ
• ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ନିଷ୍କାସନ ରୂପ:
୧. ଜଳଚର ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀ (ଅସ୍ଥିଳ ମାଛ): ଏମୋନିଆ ସିଧାସଳଖ ଜଳରେ ବିସରଣ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ।
୨. ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ (ମଣିଷ) ଓ ଉଭୟଚର (ବେଙ୍ଗ): ଏମୋନିଆ ଯକୃତ୍ରେ କମ୍ ବିଷାକ୍ତ ୟୁରିଆରେ ପରିଣତ ହୁଏ ଏବଂ ବୃକ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୂତ୍ର ଆକାରରେ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ।
୩. ସରୀସୃପ ଓ ପକ୍ଷୀ: ଜଳ ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏମୋନିଆ ପ୍ରାୟ ଅଦ୍ରବଣୀୟ ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍ରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଅର୍ଦ୍ଧକଠିନ ମଳ ସହ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ।
୪. ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଓ ଜଳୀୟ ବାଷ୍ପ: ଫୁସଫୁସ ମାଧ୍ୟମରେ ନିଃଶ୍ୱାସରେ ବାହାରିଯାଏ।
୫. ଲବଣ ଓ ଜଳ: ବୃକ୍କ ଦ୍ୱାରା ମୂତ୍ରରେ ଏବଂ ଚର୍ମ ଦ୍ୱାରା ଝାଳରେ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ।
ଉତ୍ତର:
[ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ପରିଷ୍କାର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ]:
ଖାତାର ମଝିରେ ଏକ ପରିଷ୍କାର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ନିମ୍ନଲିଖିତ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ କର:
• ଡାହାଣ ବୃକ୍କ ଓ ବାମ ବୃକ୍କ (ଶିମ୍ବ ମଞ୍ଜି ଆକୃତି)
• ବୃକ୍କୀୟ ଧମନୀ ଓ ବୃକ୍କୀୟ ଶିରା
• ଦୁଇଟି ମୂତ୍ରସାରଣୀ (ଉଭୟ ବୃକ୍କର ହାଇଲମ୍ରୁ ତଳକୁ ଲମ୍ବିଥିବା ନଳୀ)
• ମୂତ୍ରାଶୟ (ତଳିପେଟରେ ଥିବା ମାଂସଳ ଥଳି)
• ମୂତ୍ରମାର୍ଗ (ମୂତ୍ରାଶୟର ନିମ୍ନ ଭାଗରୁ ବାହାରିଥିବା ନଳୀ)
ଉତ୍ତର:
[ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ପରିଷ୍କାର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ]:
ବୃକ୍କର ଅନୁଦୈର୍ଘ୍ୟକ ଛେଦର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ନିମ୍ନଲିଖିତ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନିତ କର:
• ବାହ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ଆବରଣ (କ୍ୟାପସୁଲ)
• କର୍ଟେକ୍ସ (ବାହାର ଗାଢ଼ ଅଂଶ)
• ମେଡ୍ୟୁଲା (ଭିତର ଫିକା ଅଂଶ)
• ବୃକ୍କୀୟ ପିରାମିଡ୍
• ଗବିଣୀ ବସ୍ତି (ପେଲଭିସ୍ - ପ୍ରଶସ୍ତ ଗହ୍ୱର)
• ହାଇଲମ୍ (ଖାଲୁଆ ପ୍ରବେଶ ପଥ)
• ମୂତ୍ରସାରଣୀ (ବାହାରିଥିବା ନଳୀ)
ଉତ୍ତର:
• ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ର ଗଠନ:
୧. ନେଫ୍ରନ୍ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କପ୍ ସଦୃଶ ଅଂଶକୁ ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ କୁହାଯାଏ। ଏହି କ୍ୟାପସୁଲ ଗହ୍ୱର ମଧ୍ୟରେ ଅତି ସୂକ୍ଷ୍ମ କୈଶିକ ରକ୍ତନଳୀର ଏକ ଗୁଚ୍ଛ ଥାଏ, ଯାହାକୁ ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ କୁହାଯାଏ।
୨. ବୃକ୍କୀୟ ଧମନୀରୁ ଶାଖାୟିତ ହୋଇ ଆସିଥିବା ଏକ ପ୍ରଶସ୍ତ ରକ୍ତନଳୀ ନେଫ୍ରନ୍ ମଧ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଏହାକୁ ଏଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ କୁହାଯାଏ। ଏହା ପ୍ରାୟ ୫୦ଟି କୈଶିକନଳୀ ଶାଖାରେ ବିଭକ୍ତ ହୋଇ ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ ଗଠନ କରେ।
୩. ଏହି କୈଶିକନଳୀଗୁଡ଼ିକ ପୁନର୍ବାର ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଏକ ଅଣଓସାରିଆ ବା ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ନଳୀ ଭାବେ ବାହାରିଯାଆନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଇଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ କୁହାଯାଏ।
୪. ଏଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀର ବ୍ୟାସ ଇଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ହୋଇଥିବାରୁ ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
• ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ:
୧. ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ହେତୁ ରକ୍ତରେ ଥିବା ଜଳ, ୟୁରିଆ, ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍, ଗ୍ଲୁକୋଜ, ଏମିନୋ ଏସିଡ୍ ଓ ଲବଣ ଛାଣି ହୋଇ ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ ଗହ୍ୱରକୁ ଆସେ। ଏହାକୁ ପରିସ୍ରବଣ (ଅଲଟ୍ରା-ଫିଲ୍ଟ୍ରେସନ୍) କୁହାଯାଏ।
୨. ବଡ଼ ଆକାରର ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ ରକ୍ତ କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଛାଣି ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଇଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ ବାଟେ ରକ୍ତପ୍ରବାହକୁ ଫେରିଯାଆନ୍ତି।
[ଚିତ୍ରରେ ବାଓମ୍ୟାନ୍ସ କ୍ୟାପସୁଲ, ଏଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ, ଗ୍ଲୋମେରୁଲସ୍, ଇଫରେଣ୍ଟ ଉପଧମନୀ ଓ ବୃକ୍କୀୟ ନଳିକାର ଆରମ୍ଭ ଚିହ୍ନିତ କର।]
(କ) ବୃକ୍କ କିପରି ଶରୀରର ଅନ୍ତଃପରିବେଶ ବଜାୟ ରଖୁଥାଏ ?
ଉତ୍ତର:
ବୃକ୍କ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାୟରେ ଶରୀରର ଅନ୍ତଃପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳିତ ରଖେ:
• ରକ୍ତରୁ ବିଷାକ୍ତ ଯାରଜନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ (ୟୁରିଆ, ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍, କ୍ରିଏଟିନିନ୍) ଛାଣି ମୂତ୍ର ଆକାରରେ ନିଷ୍କାସିତ କରେ।
• ଶରୀରରେ ଜଳ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଧାତବ ଲବଣର (ସୋଡିୟମ୍, ପୋଟାସିୟମ୍) ଉପଯୁକ୍ତ ସାନ୍ଦ୍ରତା ଓ ଅଭିସ୍ରବଣୀୟ ଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରେ।
• ରକ୍ତର ଅମ୍ଳ ଓ କ୍ଷାରର ସନ୍ତୁଳନ (pH ପ୍ରାୟ ୭.୪) ସ୍ଥିର ରଖେ।
• ରକ୍ତଚାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସହ ରକ୍ତ କଣିକା ତିଆରି ପାଇଁ ଏରିଥ୍ରୋପୋଇଏଟିନ୍ ହରମୋନ୍ କ୍ଷରଣ କରେ।
(ଖ) ରେଚନ ତନ୍ତ୍ର କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର:
ଚୟାପଚୟ କ୍ରିୟା ଫଳରେ ଶରୀରରେ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଥିବା କ୍ଷତିକାରକ ଓ ବିଷାକ୍ତ ଯାରଜନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଶରୀରରୁ ବାହାର କରିଦେବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ସମନ୍ୱିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେହି ଅଙ୍ଗ ସମୂହକୁ ଏକତ୍ର ରେଚନ ତନ୍ତ୍ର କୁହାଯାଏ। ମଣିଷର ରେଚନ ତନ୍ତ୍ରରେ ଦୁଇଟି ବୃକ୍କ, ଦୁଇଟି ମୂତ୍ରସାରଣୀ, ଗୋଟିଏ ମୂତ୍ରାଶୟ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ମୂତ୍ରମାର୍ଗ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ।
(ଗ) ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ୟୁରିଆ କେଉଁଠି ତିଆରି ହୁଏ ? ମଣିଷର ମୁଖ୍ୟ ରେଚନ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର:
• ମେରୁଦଣ୍ଡୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କରେ ୟୁରିଆ ଯକୃତ୍ (Liver) ରେ ତିଆରି ହୁଏ (ଏମୋନିଆ ଓ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ମିଶି ୟୁରିଆ ଗଠନ କରନ୍ତି)।
• ମଣିଷର ମୁଖ୍ୟ ରେଚନ ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
୧. ବୃକ୍କ (ପ୍ରଧାନ ରେଚନ ଅଙ୍ଗ)
୨. ମୂତ୍ରସାରଣୀ
୩. ମୂତ୍ରାଶୟ
୪. ମୂତ୍ରମାର୍ଗ
(ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଚର୍ମ, ଫୁସଫୁସ ଓ ଯକୃତ୍ ସହାୟକ ରେଚନ ଅଙ୍ଗ ଭାବେ କାମ କରନ୍ତି।)
(ଘ) ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିର ମୂତ୍ର ଈଷଦ୍ ହଳଦିଆ କାହିଁକି ? ମୂତ୍ରରେ କେଉଁ ଉପାଦାନ ଥିଲେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅସୁସ୍ଥ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ ?
ଉତ୍ତର:
• ଈଷଦ୍ ହଳଦିଆ ହେବାର କାରଣ: ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିର ମୂତ୍ରରେ ‘ୟୁରୋକ୍ରୋମ୍’ ନାମକ ଏକ ରଞ୍ଜକ ପଦାର୍ଥ ଥାଏ, ଯାହା ପୁରୁଣା ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକାର ହିମୋଗ୍ଲୋବିନ୍ ବିଖଣ୍ଡନରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ରଞ୍ଜକ ଯୋଗୁଁ ମୂତ୍ର ଈଷଦ୍ ହଳଦିଆ ଦେଖାଯାଏ।
• ଅସୁସ୍ଥତାର ସୂଚକ ଉପାଦାନ: ଯଦି ମୂତ୍ରରେ ଗ୍ଲୁକୋଜ, ଆଲବୁମିନ୍ (ପ୍ରୋଟିନ୍), ରକ୍ତ କଣିକା କିମ୍ବା ପୂଜ କଣିକା ଉପସ୍ଥିତ ଥାଏ, ତେବେ ବ୍ୟକ୍ତି ଅସୁସ୍ଥ ବା ମଧୁମେହ କିମ୍ବା ବୃକ୍କ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ।
(କ) ଶିଖାକୋଷ କେଉଁ ପ୍ରକାର କୃମିମାନଙ୍କର ରେଚନ ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ?
ଉତ୍ତର: ଚେପ୍ଟା କୃମି
(ଖ) ମଣିଷର କେଉଁ ଠାରେ ଏମୋନିଆ ୟୁରିଆରେ ପରିଣତ ହୁଏ ?
ଉତ୍ତର: ଯକୃତ୍
(ଗ) ବୃକ୍କରୁ ନିଃସୃତ କେଉଁ ହରମୋନ୍ ଲୋହିତ ରକ୍ତ କଣିକା ତିଆରି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ ?
ଉତ୍ତର: ଏରିଥ୍ରୋପୋଇଏଟିନ୍
(ଘ) ତେନ୍ତୁଳିରେ କେଉଁ ଅମ୍ଳ ଥାଏ ?
ଉତ୍ତର: ଟାର୍ଟାରିକ ଅମ୍ଳ
(ଙ) ଜିଆ ଓ ଜୋକଗୁଡ଼ିକଙ୍କର କେଉଁଟି ରେଚନ ଅଙ୍ଗ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ?
ଉତ୍ତର: ନେଫ୍ରିଡିଆ
(କ) ବିହଙ୍ଗ ଓ ସରୀସୃପ ଏମୋନିଆକୁ ______ ରେ ପରିଣତ କରି ଶରୀରରୁ ନିଷ୍କାସିତ କରିଥାନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ୍
(ଖ) ବୃକ୍କରେ ଥିବା ଅତିସୂକ୍ଷ୍ମ ନଳିକା ଗୁଡ଼ିକୁ ______ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତର: ନେଫ୍ରନ୍
(ଗ) ମାଲ୍ପିଝିଆନ୍ ନଳିକା ______ ର ରେଚନ ଅଙ୍ଗରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟକରେ।
ଉତ୍ତର: ପତଙ୍ଗ (କୀଟପତଙ୍ଗ)
(ଘ) ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀ ଶରୀରରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏମୋନିଆକୁ ______ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ଶରୀରରୁ ନିଷ୍କାସିତ କରିଥାନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ବିସରଣ
(ଙ) ତମାଖୁ ପତ୍ରରେ ଥିବା ନିକୋଟିନ୍ ଏକ ______ ।
ଉତ୍ତର: ଉପକ୍ଷାର
(ଚ) ପରିପକ୍ୱ ଜାଇଲେମ୍ରେ ରେଜିନ୍ ଓ ______ ପରି ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ସଂଗୃହୀତ ହୋଇଥାଏ।
ଉତ୍ତର: ଟାନିନ୍
(କ) ଶରୀରରେ ପୃଷ୍ଟିସାର ଚୟାପଚୟ ଫଳରେ ଗ୍ଲିସରଲ୍ ନିର୍ଗତ ହୁଏ।
ଉତ୍ତର: ଶରୀରରେ ପୃଷ୍ଟିସାର ଚୟାପଚୟ ଫଳରେ ଏମୋନିଆ ନିର୍ଗତ ହୁଏ।
(ଖ) ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ୟୁରିକ୍ ଏସିଡ଼୍ ବିସରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସିଧାସଳଖ ଜଳୀୟ ପରିବେଶକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ।
ଉତ୍ତର: ଜଳଚର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ ଏମୋନିଆ ବିସରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସିଧାସଳଖ ଜଳୀୟ ପରିବେଶକୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଥାଏ।
(ଗ) ଏମିବା ପରି ଏକକୋଷୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ରେଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ନେଫ୍ରିଡ଼ିଆ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ।
ଉତ୍ତର: ଏମିବା ପରି ଏକକୋଷୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ରେଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ଲାଜମା ଝିଲ୍ଲୀ ଓ ସଂକୋଚିକି ଧାନୀ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥାଏ।
(ଘ) ମଣିଷର ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦାର ଠିକ୍ ଉପରକୁ ଉଦର ଗହ୍ୱର ଭିତରେ ଦୁଇଟି ବୃକ୍କ ରହିଛି।
ଉତ୍ତର: ମଣିଷର ମଧ୍ୟଚ୍ଛଦାର ଠିକ୍ ତଳକୁ ଉଦର ଗହ୍ୱର ଭିତରେ ଦୁଇଟି ବୃକ୍କ ରହିଛି।
(ଙ) ସିନ୍କୋନା ଗଛରେ ନିକୋଟିନ୍ ପରି ଉପକ୍ଷାର ରହିଥାଏ।
ଉତ୍ତର: ସିନ୍କୋନା ଗଛରେ କୁଇନାଇନ୍ ପରି ଉପକ୍ଷାର ରହିଥାଏ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App