ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ: ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ - ଆମ ପରିବେଶ (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଜୀବବିଜ୍ଞାନରେ ଶତପ୍ରତିଶତ ନମ୍ବର ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ନବମ ଅଧ୍ୟାୟ "ଆମ ପରିବେଶ"ର ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂତ୍ର, ସର୍ଟକଟ୍, ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ କୌଶଳ ଏବଂ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ) ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା କୌଶଳ:
• ଲିଣ୍ଡେମ୍ୟାନ୍ଙ୍କ ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ନିୟମ (10% Law):
• ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଶକ୍ତି ପ୍ରବାହର ନିୟମ:
• ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ (Biomagnification) ମନେରଖିବା ସୂତ୍ର:
• ପରିସଂସ୍ଥାର ଗଠନ:
• ଓଜୋନ୍ ସ୍ତର (Ozone Layer - O₃):
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
"ପ୍ରକୃତିର ସୁନା ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀ"
ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରତିଦିନ ହଜାର ହଜାର ଗଛର ଶୁଖିଲା ପତ୍ର ଝଡ଼େ, କେତେ ଜୀବଜନ୍ତୁ ମରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଜଙ୍ଗଲ କେବେ ଆବର୍ଜନାରେ ପୋତି ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ କାହିଁକି ? କାରଣ ପ୍ରକୃତିର ଅଦୃଶ୍ୟ ଡାକ୍ତର ଓ ସଫେଇ କର୍ମଚାରୀ ହେଉଛନ୍ତି ଜୀବାଣୁ ଓ କବକ (ଅପଘଟକ)। ସେମାନେ ମୃତ ଶରୀରର ଜଟିଳ ଜୈବିକ ପଦାର୍ଥକୁ ଭାଙ୍ଗି ମାଟିରେ ଖଣିଜ ଲବଣ ଓ ବାୟୁରେ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଭାବେ ମିଶାଇ ଦିଅନ୍ତି। ସେହି ମାଟିରୁ ପୁଣି ଗଛ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ନେଇ ବଢ଼େ। ଏହା ହିଁ ପ୍ରକୃତିର ଅସରନ୍ତି ପୋଷକ ଚକ୍ର।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
• ତ୍ରୁଟି ୧: ଶକ୍ତି ପ୍ରବାହ ଓ ପୋଷକ ପ୍ରବାହ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଳମାଳ।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ଶକ୍ତିର ପ୍ରବାହ ଏକତରଫା (Unidirectional) କିନ୍ତୁ ପୋଷକ ଚକ୍ର (Nutrient Cycle) ଚକ୍ରାକାର (Cyclic)। ଶକ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରେ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ପୁନର୍ବାର ମାଟି ଓ ପରିବେଶକୁ ଫେରିଆସେ।
• ତ୍ରୁଟି ୨: ଜୈବ ଅବକ୍ଷୟଯୋଗ୍ୟ ଓ ଜୈବ ଅନବକ୍ଷୟଯୋଗ୍ୟ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଚିହ୍ନଟରେ ଭୁଲ୍।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା:
• ତ୍ରୁଟି ୩: ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ ବା ହୋମିଓଷ୍ଟାସିସ୍ (Homeostasis) କୁ ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରା ସହ ଗୋଳମାଳ କରିବା।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଉତ୍ପାଦକ, ଭକ୍ଷକ ଓ ଅପଘଟକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାକୃତିକ ସ୍ଥିରତା ଓ ସନ୍ତୁଳନ ବଜାୟ ରହିବାକୁ ‘ହୋମିଓଷ୍ଟାସିସ୍’ (ସ୍ଥିତାବସ୍ଥା) କୁହାଯାଏ।
• ତ୍ରୁଟି ୪: ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ କେଉଁ ସ୍ତରରେ ସର୍ବାଧିକ ସେଥିରେ ଭୁଲ୍।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରର ଭକ୍ଷକ (Apex Predator - ମଣିଷ, ଶାଗୁଣା) ଠାରେ ସବୁଠାରୁ ବେଶୀ ଘନୀଭୂତ ହୁଏ, ଉତ୍ପାଦକ ପାଖରେ ନୁହେଁ।
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
• ଫସଲରେ କୀଟନାଶକ ପ୍ରୟୋଗ ଓ କ୍ୟାନ୍ସର୍ ବିପଦ:
ଚାଷୀ ଜମିରେ ଯେଉଁ ରାସାୟନିକ କୀଟନାଶକ (DDT ବା ଏଣ୍ଡୋସଲଫାନ୍) ସିଞ୍ଚନ କରନ୍ତି, ତାହା ପନିପରିବା ଓ ଧାନ ମାଧ୍ୟମରେ ଆମ ଶରୀର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ। ଆମ ଶରୀର ଏହାକୁ ବିଷମୁକ୍ତ କରି ବାହାର କରିପାରେ ନାହିଁ। ଫଳରେ ଏହା ଚର୍ବିରେ ଜମା ହୋଇ କ୍ୟାନ୍ସର୍ ଓ କିଡନୀ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ (ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ)।
• ମାଟି କପ୍ (କୁଲ୍ହଡ଼) ର ବ୍ୟବହାର:
ରେଳବାଇରେ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ କପ୍ ବଦଳରେ ମାଟିର ପାତ୍ର (କୁଲ୍ହଡ଼) ବ୍ୟବହାର ଏକ ଜୈବ ଅବକ୍ଷୟଯୋଗ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ, ଯାହା ମାଟି ପ୍ରଦୂଷଣ ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
| ସଂକଳ୍ପ | ପ୍ରବର୍ତ୍ତକ / ସୂତ୍ର | ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ |
|---|---|---|
| ପରିସଂସ୍ଥା (Ecosystem) | ଏ. ଜି. ଟାନ୍ସଲେ (୧୯୩୫) | ଜୈବିକ ଓ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନର ପାରସ୍ପରିକ ସମ୍ପର୍କ |
| ୧୦ ପ୍ରତିଶତ ନିୟମ | ଲିଣ୍ଡେମ୍ୟାନ୍ (୧୯୪୨) | ପ୍ରତି ପୋଷକ ସ୍ତରରେ ମାତ୍ର ୧୦% ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚାର |
| ଇକୋଲୋଜିକାଲ୍ ପିରାମିଡ୍ | ଚାର୍ଲସ ଏଲଟନ୍ (୧୯୨୭) | ସଂଖ୍ୟା, ଜୈବଭାର ଓ ଶକ୍ତି ପିରାମିଡ୍ |
| ଶକ୍ତିର ପିରାମିଡ୍ | ସର୍ବଦା ସଳଖ (Upright) | ଶକ୍ତି ଉପରକୁ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଏ |
| ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ | ଅବକ୍ଷୟହୀନ ରାସାୟନିକ ବିଷ | ଉପର ପୋଷକ ସ୍ତରରେ ବିଷାକ୍ତତାର ସାନ୍ଦ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି |
| ଓଜୋନ୍ ସ୍ତର ଅବକ୍ଷୟ | CFC ଗ୍ୟାସ୍ | UV ରଶ୍ମି ଆସି ଚର୍ମ କ୍ୟାନ୍ସର କରାଏ |
| ଅମ୍ଳବର୍ଷା | SO₂ ଓ NO₂ ଗ୍ୟାସ୍ | ସଲଫ୍ୟୁରିକ୍ ଓ ନାଇଟ୍ରିକ୍ ଏସିଡ୍ ବର୍ଷା |
| ସବୁଜଗୃହ ପ୍ରଭାବ | CO₂, CH₄, N₂O | ଭୂପୃଷ୍ଠ ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି (ଗ୍ଲୋବାଲ୍ ୱାର୍ମିଂ) |
୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:
ଉତ୍ତର:
ପରିସଂସ୍ଥା (Ecosystem) ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଉପାଦାନକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
• ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ (Abiotic Components):
୧. ଭୌତିକ କାରକ: ଆଲୋକ, ତାପମାତ୍ରା, ବାୟୁଚାପ, ଆର୍ଦ୍ରତା, ବର୍ଷାପାତ ଇତ୍ୟାଦି।
୨. ଅଜୈବ ପଦାର୍ଥ: ଜଳ, ଅମ୍ଳଜାନ, ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଯବକ୍ଷାରଜାନ, ଫସଫରସ୍, କ୍ୟାଲସିୟମ୍ ଇତ୍ୟାଦି।
୩. ଜୈବ ପଦାର୍ଥ: ମାଟିରେ ଥିବା ପ୍ରୋଟିନ୍, କାର୍ବୋହାଇଡ୍ରେଟ୍, ଲିପିଡ୍ ଓ ହ୍ୟୁମସ୍।
• ଜୈବିକ ଉପାଦାନ (Biotic Components):
୧. ଉତ୍ପାଦକ (Producers): ସମସ୍ତ ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ନୀଳହରିତ୍ ଶୈବାଳ ଯେଉଁମାନେ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଖାଦ୍ୟ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତି। ଏମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଭୋଜୀ କୁହାଯାଏ।
୨. ଭକ୍ଷକ (Consumers): ଯେଉଁ ପ୍ରାଣୀମାନେ ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ବା ପରୋକ୍ଷ ଭାବେ ଉତ୍ପାଦକ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି:
୩. ଅପଘଟକ (Decomposers): ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଓ କବକ ଯେଉଁମାନେ ମୃତ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ବିଘଟିତ କରି ସରଳ ଅଜୈବ ଖଣିଜରେ ପରିଣତ କରି ମାଟି ଓ ବାୟୁରେ ମିଶାନ୍ତି।
ଉତ୍ତର:
• ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ସଂଜ୍ଞା: ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଉତ୍ପାଦକ (ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦ) ଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ଭକ୍ଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ‘ଖାଦ୍ୟ-ଖାଦକ ସମ୍ପର୍କ’ (Who eats whom) ମାଧ୍ୟମରେ ଖାଦ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଏକମୁଖୀ ପ୍ରବାହକୁ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ (Food Chain) କୁହାଯାଏ।
ଉଦାହରଣ: ଘାସ (ଉତ୍ପାଦକ) → ଝିଣ୍ଟିକା (ପ୍ରାଥମିକ ଭକ୍ଷକ) → ବେଙ୍ଗ (ଦ୍ୱିତୀୟକ ଭକ୍ଷକ) → ସାପ (ତୃତୀୟକ ଭକ୍ଷକ) → ଚିଲ (ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଭକ୍ଷକ)।
• ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ମହତ୍ତ୍ୱ:
୧. ଶକ୍ତି ପ୍ରବାହ ବଜାୟ ରଖିବା: ଏହା ସୌର ଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍ଭିଦରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସଞ୍ଚାରିତ କରାଏ।
୨. ପରିବେଶର ସନ୍ତୁଳନ: କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜୀବର ସଂଖ୍ୟା ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବୃଦ୍ଧି ନପାଇବା ପାଇଁ ଏହା ଜୈବିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ରକ୍ଷା କରେ।
୩. ପୋଷକ ଚକ୍ର ଚାଲୁ ରଖିବା: ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଭିନ୍ନ ପୋଷକ ସ୍ତରରେ ଗତି କରି ଶେଷରେ ଅପଘଟକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୁନର୍ବାର ମାଟିକୁ ଫେରିଆସେ।
୪. ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ ଅନୁଧ୍ୟାନ: ପରିବେଶରେ ବିଷାକ୍ତ କୀଟନାଶକ କିପରି ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଜୀବଙ୍କ ଶରୀରରେ ଜମା ହୁଏ, ତାହା ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ଜଣାପଡ଼େ।
ଉତ୍ତର:
• ଜୀବମଣ୍ଡଳ (Biosphere): ପୃଥିବୀର ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜୀବନର ସ୍ଥିତି ଓ ବିକାଶ ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଜୀବମଣ୍ଡଳ କୁହାଯାଏ। ଏହା ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟ ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ମଣ୍ଡଳର ସଂଯୋଗସ୍ଥଳରେ ଗଠିତ:
୧. ଅଶ୍ମମଣ୍ଡଳ (Lithosphere): ଭୂପୃଷ୍ଠର କଠିନ ପୃଷ୍ଠଭାଗ, ପଥର ଓ ମୃତ୍ତିକା ସ୍ତର ଯେଉଁଠାରେ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ସ୍ଥଳଚର ଜୀବ ବସବାସ କରନ୍ତି।
୨. ଜଳମଣ୍ଡଳ (Hydrosphere): ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ପୋଖରୀ ଓ ଭୂତଳ ଜଳ ଯେଉଁଠାରେ ଜଳଚର ଜୀବ ଓ ଉଦ୍ଭିଦ ରହନ୍ତି।
୩. ବାୟୁମଣ୍ଡଳ (Atmosphere): ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖେ ଥିବା ବାୟୁର ଆବରଣ, ଯାହା ଶ୍ୱସନ ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ଏବଂ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ ଯୋଗାଏ।
• ଜୀବମଣ୍ଡଳର ଉପାଦାନ:
ଜୀବମଣ୍ଡଳରେ ଜୈବିକ ଓ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମାଗତ ଶକ୍ତି ଓ ପଦାର୍ଥର ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଘଟି ଜୀବନ ଚକ୍ର ସୁଚାରୁ ରୂପେ ଚାଲିଥାଏ।
ଉତ୍ତର:
ତାପଗତି ବିଜ୍ଞାନର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଶକ୍ତିର ପ୍ରବାହ ସର୍ବଦା ଏକତରଫା (Unidirectional) ହୋଇଥାଏ:
• ଶକ୍ତି ପ୍ରବାହର କ୍ରମ: ସୂର୍ଯ୍ୟ → ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦ (ଉତ୍ପାଦକ) → ତୃଣଭୋଜୀ (ପ୍ରାଥମିକ ଭକ୍ଷକ) → ମାଂସାହାରୀ (ଦ୍ୱିତୀୟକ/ତୃତୀୟକ ଭକ୍ଷକ)।
• ଉଦ୍ଭିଦ ସୌର ଶକ୍ତିର ମାତ୍ର ୧% ଶକ୍ତି ଆହରଣ କରି ରାସାୟନିକ ଖାଦ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ କରେ।
• ପ୍ରତ୍ୟେକ ପୋଷକ ସ୍ତରରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ତରକୁ ମାତ୍ର ୧୦% ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚାରିତ ହୁଏ ଏବଂ ବାକି ୯୦% ଶକ୍ତି ଜୀବନ ଧାରଣ, ଚୟାପଚୟ ଓ ଉତ୍ତାପ ଭାବେ ପରିବେଶକୁ ବିକିରିତ ହୋଇ ନଷ୍ଟ ହୁଏ।
• ବିକିରିତ ହୋଇ ପରିବେଶକୁ ଚାଲିଯାଇଥିବା ତାପ ଶକ୍ତି କେବେ ପୁନର୍ବାର ଉଦ୍ଭିଦ ଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ଉଚ୍ଚ ପୋଷକ ସ୍ତରରୁ ନିମ୍ନ ପୋଷକ ସ୍ତରକୁ ଫେରିପାରେ ନାହିଁ।
• ତେଣୁ ପୋଷକ ଚକ୍ର ପରି ଶକ୍ତିର ଚକ୍ରାକାର ଗତି ହୁଏନାହିଁ, ଏହା କେବଳ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତର ଦେଇ ଏକମୁଖୀ ଭାବେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଶେଷରେ ଉତ୍ତାପ ଆକାରରେ ମିଳାଇଯାଏ।
ଉତ୍ତର:
ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଅମ୍ଳଜାନର ପରିମାଣ ପ୍ରାୟ ୨୦.୯% (ପ୍ରାୟ ୨୧%)। ଏହା ଜୈବମଣ୍ଡଳରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରକାରେ ଚକ୍ରାକାର ଭାବେ ଘୂରିବୁଲେ:
• ଅମ୍ଳଜାନର ବ୍ୟବହାର:
୧. ଶ୍ୱସନ: ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀ ଶ୍ୱସନ କ୍ରିୟାରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଅମ୍ଳଜାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (CO₂) ଓ ଜଳ ନିର୍ଗତ କରନ୍ତି।
୨. ଦହନ: କାଠ, କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ୍ ଆଦି ସମସ୍ତ ଇନ୍ଧନ ଜଳିବା ପାଇଁ ପ୍ରଚୁର ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ।
୩. ଅପଘଟନ ଓ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ଯୌଗିକୀକରଣରେ ମଧ୍ୟ ଅମ୍ଳଜାନ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ।
• ଅମ୍ଳଜାନର ପୁନରୁତ୍ପାଦନ:
ଏହିପରି ଭାବେ ଶ୍ୱସନ-ଦହନରେ ଅମ୍ଳଜାନ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା ଏବଂ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ଏହା ପୁନର୍ବାର ସୃଷ୍ଟି ହେବା ଦ୍ୱାରା ପରିବେଶରେ ଅମ୍ଳଜାନର ସନ୍ତୁଳନ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହେ।
ଉତ୍ତର:
ଅଙ୍ଗାରକ (Carbon) ହେଉଛି ସମସ୍ତ ଜୈବ ଅଣୁର ମେରୁଦଣ୍ଡ। ଏହାର ଚକ୍ରାକାର ପ୍ରବାହ:
• ବାୟୁମଣ୍ଡଳରୁ ଜୀବଶରୀରକୁ ପ୍ରବେଶ: ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ (CO₂ ପ୍ରାୟ ୦.୦୩-୦.୦୪%) କୁ ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରି ଗ୍ଲୁକୋଜ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜୈବ ପଦାର୍ଥରେ ପରିଣତ କରନ୍ତି। ଉଦ୍ଭିଦକୁ ଖାଇ ଏହି ଅଙ୍ଗାରକ ଶାକାହାରୀ ଓ ମାଂସାହାରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଯାଏ।
• ଜୀବଶରୀରରୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଓ ଜଳକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ:
୧. ଜୀବମାନଙ୍କର ଶ୍ୱସନ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା CO₂ ସିଧାସଳଖ ବାୟୁ ଓ ପାଣିକୁ ମୁକ୍ତ ହୁଏ।
୨. ମୃତ ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଶରୀରକୁ ଅପଘଟକମାନେ କ୍ଷୟ କଲାବେଳେ CO₂ ବାୟୁକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଅଙ୍ଗାରକ ଯୌଗିକ ମାଟିରେ ମିଶେ।
୩. କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଧରି ମାଟି ତଳେ ଥିବା ଜୀବାଶ୍ମ ଇନ୍ଧନ (କୋଇଲା, ପେଟ୍ରୋଲ୍) କଳକାରଖାନା ଓ ଗାଡ଼ିରେ ଜଳିବା ଫଳରେ ବିପୁଳ ପରିମାଣର CO₂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ ଆସେ।
୪. ସାମୁଦ୍ରିକ ଜଳରେ CO₂ ଦ୍ରବୀଭୂତ ହୋଇ କାର୍ବୋନେଟ୍ ଓ ଚୂନପଥର ଶିଳା ଗଠନ କରେ। ଏହିପରି ଅଙ୍ଗାରକ ଚକ୍ର ଚାଲୁରହେ।
(କ) ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଅପଘଟକଙ୍କ ଭୂମିକା କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ଅପଘଟକମାନେ (ଜୀବାଣୁ ଓ କବକ) ମୃତ ଜୀବଶରୀର ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁର ଜଟିଳ ଜୈବ ଯୌଗିକକୁ ସରଳ ଅଜୈବ ଖଣିଜରେ ପରିଣତ କରି ମାଟି ଓ ବାୟୁକୁ ଫେରାଇ ଦିଅନ୍ତି। ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରକୃତି ଆବର୍ଜନାମୁକ୍ତ ରହେ ଏବଂ ପୋଷକ ଚକ୍ର ନିରନ୍ତର ଚାଲୁରହେ।
(ଖ) ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ କ’ଣ ? ଏଥିଯୋଗୁଁ ଆମର କି ଅସୁବିଧା ହେଉଛି ?
ଉତ୍ତର: କୀଟନାଶକ ଓ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ (ଯଥା DDT) ଜୈବ ଅନବକ୍ଷୟଯୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ଉପର ପୋଷକ ସ୍ତରକୁ ଗଲେ କ୍ରମଶଃ ଅଧିକ ସାନ୍ଦ୍ରତାରେ ଜୀବ ଶରୀରରେ ଜମା ହୋଇଯାଏ; ଏହାକୁ ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ (Biomagnification) କୁହାଯାଏ। ଏଥିଯୋଗୁଁ ମଣିଷ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଶରୀରରେ ବିଷାକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ କ୍ୟାନ୍ସର୍, ପ୍ରଜନନ ହ୍ରାସ, ସ୍ନାୟୁରୋଗ ଓ ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟୁଛି।
(ଗ) ଖାଦ୍ୟଜାଲ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
ଉତ୍ତର: ପ୍ରକୃତିରେ କୌଣସି ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ ପୃଥକ ଭାବେ ରହେ ନାହିଁ। ଗୋଟିଏ ଜୀବ ଏକାଧିକ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ଅଂଶବିଶେଷ ହୋଇପାରେ। ଏହିପରି ଅନେକ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ ପରସ୍ପର ସହ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ଯେଉଁ ଜଟିଳ ଜାଲ ସଦୃଶ ଗଠନ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ଖାଦ୍ୟଜାଲ (Food Web) କୁହାଯାଏ।
(ଘ) ଇକୋଲୋଜିକାଲ୍ ପିରାମିଡ୍ କ’ଣ ? ଏହା କି କି ପ୍ରକାରର ?
ଉତ୍ତର: ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ବିଭିନ୍ନ ପୋଷକ ସ୍ତରରେ ଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ଜ୍ୟାମିତିକ ଚିତ୍ର ବା ପିରାମିଡ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଇକୋଲୋଜିକାଲ୍ ପିରାମିଡ୍ କୁହାଯାଏ। ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର:
୧. ସଂଖ୍ୟାର ପିରାମିଡ୍ (Pyramid of Numbers)
୨. ଜୈବଭାର ପିରାମିଡ୍ (Pyramid of Biomass)
୩. ଶକ୍ତିର ପିରାମିଡ୍ (Pyramid of Energy - ସର୍ବଦା ସଳଖ)।
(ଙ) ପରିସଂସ୍ଥାରେ ସ୍ଥିତାବସ୍ଥା (Homeostasis) କିପରି ସମ୍ଭବ ହୁଏ ?
ଉତ୍ତର: ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଉତ୍ପାଦକ, ଭକ୍ଷକ ଓ ଅପଘଟକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆନ୍ତଃନିର୍ଭରଶୀଳତା ଏବଂ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ (Feedback Mechanism) ଦ୍ୱାରା ଏକ ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା ହୁଏ। କୌଣସି ଜୀବର ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ିଗଲେ ଖାଦ୍ୟାଭାବ ବା ଶିକାରୀ ଦ୍ୱାରା ତାହା ପୁଣି ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇ ସ୍ଥିତାବସ୍ଥା ବଜାୟ ରହେ।
(ଚ) ଦଶ ପ୍ରତିଶତ ନିୟମ ବୁଝାଅ।
ଉତ୍ତର: ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଲିଣ୍ଡେମ୍ୟାନ୍ ଏହି ନିୟମ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ନିୟମ ଅନୁସାରେ, ଗୋଟିଏ ପୋଷକ ସ୍ତରରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୋଷକ ସ୍ତରକୁ ମାତ୍ର ୧୦% ଶକ୍ତି ସଞ୍ଚାରିତ ହୁଏ ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ ୯୦% ଶକ୍ତି ଚୟାପଚୟ ଓ ଉତ୍ତାପ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।
(ଛ) ‘ପରିସଂସ୍ଥା’ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ ?
ଉତ୍ତର: କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିବେଶରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଜୈବିକ ସମୁଦାୟ (ଉଦ୍ଭିଦ, ପ୍ରାଣୀ, ଅଣୁଜୀବ) ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଚାରିପାଖର ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ମାଟି, ପାଣି, ବାୟୁ) ମଧ୍ୟରେ ପାରସ୍ପରିକ କ୍ରିୟାପ୍ରତିକ୍ରିୟାରୁ ଗଠିତ ସ୍ୱୟଂସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାକୃତିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଏକକକୁ ପରିସଂସ୍ଥା କୁହାଯାଏ।
(କ) ଜୈବ-ଅବକ୍ଷୟ ଅକ୍ଷମ ବର୍ଜ୍ୟ (Non-biodegradable waste): ଯେଉଁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରକୃତିରେ ଜୀବାଣୁ ବା ଅଣୁଜୀବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିଘଟିତ ହୋଇ ସରଳ ପଦାର୍ଥରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ ଏବଂ ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ପରିବେଶକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରନ୍ତି (ଯଥା: ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍, ପଲିଥିନ୍, DDT, କାଚ)।
(ଖ) ଜୈବ-ଅବକ୍ଷୟକ୍ଷମ ବର୍ଜ୍ୟ (Biodegradable waste): ଯେଉଁ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକ ଅପଘଟକମାନଙ୍କ କ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସହଜରେ କ୍ଷୟପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ମାଟିରେ ମିଶିଯାଆନ୍ତି (ଯଥା: ତରକାରୀ ଚୋପା, କାଗଜ, ଗୋବର, ମଲା ଗଛପତ୍ର)।
(ଗ) କାର୍ବୋନିଫେରସ୍: ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ଯୁଗର ଏକ ସମୟ ଯେଉଁ ସମୟରେ ପୃଥିବୀର ବିଶାଳ ଜଙ୍ଗଲ ମାଟିତଳେ ପୋତି ହୋଇ କୋଇଲାରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା।
(ଘ) ଅମ୍ଳବର୍ଷା: କଳକାରଖାନା ଓ ଯାନବାହନରୁ ନିର୍ଗତ ସଲଫର୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ (SO₂) ଓ ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଅକ୍ସାଇଡ୍ (NO₂) ବାୟୁର ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ସହ ମିଶି ସଲଫ୍ୟୁରିକ୍ ଓ ନାଇଟ୍ରିକ୍ ଅମ୍ଳ ସୃଷ୍ଟି କରି ବର୍ଷା ଆକାରରେ ପଡ଼ିବାକୁ ଅମ୍ଳବର୍ଷା କୁହାଯାଏ।
(ଙ) ସବୁଜ କୋଠରୀ ପ୍ରଭାବ: ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ CO₂, ମିଥେନ୍ ଆଦି ଗ୍ୟାସ୍ ପୃଥିବୀରୁ ବିକିରିତ ତାପକୁ ଧରି ରଖି ପୃଥିବୀର ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଘଟଣାକୁ ଗ୍ରୀନ୍ହାଉସ୍ ପ୍ରଭାବ କୁହାଯାଏ।
(ଚ) ଓଜୋନ୍ ଛିଦ୍ର: ଷ୍ଟ୍ରାଟୋସ୍ଫିୟର୍ରେ ଥିବା ଓଜୋନ୍ ସ୍ତର କ୍ଲୋରୋଫ୍ଲୋରୋକାର୍ବନ୍ (CFC) ଗ୍ୟାସ୍ ପ୍ରଭାବରେ ପତଳା ହୋଇଯିବାକୁ ଓଜୋନ୍ ଛିଦ୍ର କୁହାଯାଏ (ବିଶେଷ କରି ଆଣ୍ଟାର୍କଟିକା ଉପରେ)।
(ଛ) ସ୍ଥୂଳ ପୋଷକ (Macronutrients): ଜୀବ ଶରୀର ଗଠନ ଓ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ଯେଉଁ ପୋଷକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଅଧିକ ପରିମାଣରେ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ (ଯଥା: C, H, O, N, P, K, Ca, Mg)।
(ଜ) ସୂକ୍ଷ୍ମ ପୋଷକ (Micronutrients): ଯେଉଁ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଅତି ଅଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ (ଯଥା: Fe, Mn, Zn, Cu, B, Mo)।
(ଝ) ଅପଘଟକ: ମୃତ ଜୈବବସ୍ତୁକୁ ଭାଙ୍ଗି ସରଳ ଖଣିଜ ଉପାଦାନରେ ପରିଣତ କରୁଥିବା ଜୀବାଣୁ ଓ କବକ।
(ଞ) ପରିବେଶ ସନ୍ତୁଳନ: ଜୈବିକ ଓ ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରେ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରକ୍ଷା ହୋଇ ପ୍ରକୃତିର ସୁସ୍ଥ ଅବସ୍ଥା ବଜାୟ ରହିବା।
(କ) ଜଳମଣ୍ଡଳ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର: ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ସମୁଦ୍ର, ନଦୀ, ହ୍ରଦ, ପୋଖରୀ ଓ ଭୂତଳ ଜଳଭଣ୍ଡାରର ସମାହାରକୁ ଜଳମଣ୍ଡଳ କୁହାଯାଏ।
(ଖ) ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ସୌରଶକ୍ତି କେଉଁ ଶକ୍ତିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ ?
ଉତ୍ତର: ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣରେ ସୌରଶକ୍ତି ରାସାୟନିକ ଶକ୍ତିରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୁଏ।
(ଗ) ସ୍ୱଭୋଜୀ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ଓ କାହିଁକି ?
ଉତ୍ତର: ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱଭୋଜୀ କୁହାଯାଏ, କାରଣ ସେମାନେ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଦ୍ୱାରା ନିଜର ଖାଦ୍ୟ ନିଜେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରନ୍ତି।
(ଘ) ତାପଗତି ବିଜ୍ଞାନର ପ୍ରଥମ ନିୟମ ଉଲ୍ଲେଖ କର।
ଉତ୍ତର: ଶକ୍ତିର ସୃଷ୍ଟି ବା ବିନାଶ ନାହିଁ, ଏହା କେବଳ ଗୋଟିଏ ରୂପରୁ ଅନ୍ୟ ରୂପକୁ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇପାରେ (ଶକ୍ତି ସଂରକ୍ଷଣ ନିୟମ)।
(ଙ) ପରିସଂସ୍ଥାର ଗଠନମୂଳକ ଉପାଦାନର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କର।
ଉତ୍ତର: ଅଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ମାଟି, ପାଣି, ବାୟୁ) ଏବଂ ଜୈବିକ ଉପାଦାନ (ଉତ୍ପାଦକ, ଭକ୍ଷକ, ଅପଘଟକ)।
(ଚ) ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଯବକ୍ଷାରଜାନ ଓ ଅମ୍ଳଜାନର ଶତକଡ଼ା ପରିମାଣ କେତେ ?
ଉତ୍ତର: ଯବକ୍ଷାରଜାନ ପ୍ରାୟ ୭୮% ଏବଂ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରାୟ ୨୧%।
(ଛ) ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ଉତ୍ପାଦକଙ୍କଠାରୁ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରର ଭକ୍ଷକଙ୍କ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଖାଦ୍ୟ ଶକ୍ତିର ଏକତରଫା ପ୍ରବାହକୁ ଖାଦ୍ୟ ଶୃଙ୍ଖଳ କୁହାଯାଏ।
(ଜ) ଅପଘଟକର କାର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ମୃତ ଜୈବ ପଦାର୍ଥକୁ ବିଘଟିତ କରି ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପୁନର୍ବାର ମାଟି ଓ ପରିବେଶକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା।
(କ) ପରିବେଶରେ ଶ୍ୱେତସାର ତିଆରି କରିପାରୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସବୁଜ ଉଦ୍ଭିଦଙ୍କୁ ସାମୂହିକ ଭାବରେ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର: ଉତ୍ପାଦକ (ସ୍ୱଭୋଜୀ)
(ଖ) ଉତ୍ପାଦକ ଓ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଭକ୍ଷକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ବିଭିନ୍ନ ମୌଳିକ ଉପାଦାନରେ ପରିଣତ କରି ମାଟିରେ ମିଶାଉଥିବା ଜୀବଗୁଡ଼ିକୁ ସାମୂହିକ ଭାବରେ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର: ଅପଘଟକ
(ଗ) ଜଳ, ଅଙ୍ଗାରକ, ଯବକ୍ଷାରଜାନ ଇତ୍ୟାଦି ଅଜୈବିକ ପଦାର୍ଥର ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଥିବା ଅଜୈବିକ ଓ ଜୈବିକ ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟରେ ଚକ୍ରାକାର ଗତିକୁ କି ପ୍ରକାର ଚକ୍ର ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର: ଜୈବ-ଭୂରାସାୟନିକ ଚକ୍ର (ପୋଷକ ଚକ୍ର)
(ଘ) ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଶକ୍ତିର ପ୍ରବାହ କେଉଁ ପ୍ରକାର ?
ଉତ୍ତର: ଏକତରଫା (ଏକମୁଖୀ)
(ଙ) ପ୍ରାଣୀ ଶରୀରରୁ କେତେକ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ନିଷ୍କାସିତ ନହୋଇ ଶରୀର କୋଷରେ ଜମାହୋଇ ରହିବା ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର: ଜୈବ ପରିବର୍ଦ୍ଧନ (ବା ଜୈବ ସଞ୍ଚୟନ)
(କ) ପରିସଂସ୍ଥାରେ ପ୍ଲବକ ଉଦ୍ଭିଦ ଏକ ______ ।
ଉତ୍ତର: ଉତ୍ପାଦକ
(ଖ) ପରିସଂସ୍ଥା ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରଥମେ ______ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଏ. ଜି. ଟାନ୍ସଲେ (୧୯୩୫)
(ଗ) ନିଜର ଖାଦ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରୁଥିବା ଜୀବମାନଙ୍କୁ ______ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତର: ସ୍ୱଭୋଜୀ (ଉତ୍ପାଦକ)
(ଘ) ଖାଦ୍ୟଶକ୍ତି ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଥିବା ଜୀବଙ୍କୁ ______ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତର: ପରଭୋଜୀ (ଭକ୍ଷକ)
(ଙ) ତୃଣଭୋଜୀମାନେ ______ ଶ୍ରେଣୀର ଭକ୍ଷକ।
ଉତ୍ତର: ପ୍ରାଥମିକ
(ଚ) ଇକୋଲୋଜିକାଲ୍ ପିରାମିଡ୍ର ଧାରଣା ପ୍ରଥମେ ______ ଦେଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଚାର୍ଲସ ଏଲଟନ୍ (୧୯୨୭)
(କ) ତୃଣଭୂମି ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଝିଣ୍ଟିକା ଏକ ଉତ୍ପାଦକ।
ଉତ୍ତର: ତୃଣଭୂମି ପରିସଂସ୍ଥାରେ ଝିଣ୍ଟିକା ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ଭକ୍ଷକ।
(ଖ) ରେଚନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ।
ଉତ୍ତର: ହୋମିଓଷ୍ଟାସିସ୍ (ବା ତାପ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ) ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଶରୀରର ତାପମାତ୍ରା ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ରହିଥାଏ।
(ଗ) ଅଜୋଟୋବ୍ୟାକ୍ଟର ଏକ ସହଜୀବୀ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ।
ଉତ୍ତର: ରାଇଜୋବିୟମ୍ ଏକ ସହଜୀବୀ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ (ବା ଅଜୋଟୋବ୍ୟାକ୍ଟର ଏକ ମୁକ୍ତଜୀବୀ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ)।
(ଘ) ଗ୍ରାଫାଇଟ୍ରେ ବହୁ ପରିମାଣର ପୋଷକ ଗଚ୍ଛିତ ହୋଇ ରହିଛି।
ଉତ୍ତର: ହ୍ୟୁମସ୍ (ମୃତ୍ତିକା) ରେ ବହୁ ପରିମାଣର ପୋଷକ ଗଚ୍ଛିତ ହୋଇ ରହିଛି।
(ଙ) ଇକୋଲୋଜିକାଲ୍ ପିରାମିଡ୍ର ଧାରଣା ପ୍ରଥମେ ଚାର୍ଲସ ଡାରୱିନ୍ ଦେଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଇକୋଲୋଜିକାଲ୍ ପିରାମିଡ୍ର ଧାରଣା ପ୍ରଥମେ ଚାର୍ଲସ ଏଲଟନ୍ ଦେଇଥିଲେ।
(କ) ପତ୍ର : ଜୈବଅବକ୍ଷୟକ୍ଷମ :: ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ନିର୍ମିତ ପଦାର୍ଥ : ______
ଉତ୍ତର: ଜୈବଅବକ୍ଷୟ ଅକ୍ଷମ
(ଖ) ସଲଫର୍ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡ୍ : ଅମ୍ଳବର୍ଷା :: ସି.ଏଫ୍.ସି. : ______
ଉତ୍ତର: ଓଜୋନ୍ ସ୍ତର କ୍ଷୟ
(ଗ) କାର୍ବନ୍ : ସ୍ଥୂଳ ପୋଷକ :: ମାଙ୍ଗାନିଜ୍ : ______
ଉତ୍ତର: ସୂକ୍ଷ୍ମ ପୋଷକ
(ଘ) ଦଶ ପ୍ରତିଶତ ନିୟମ : ଲିଣ୍ଡେମ୍ୟାନ୍ :: ଇକୋଲୋଜିକାଲ୍ ପିରାମିଡ୍ : ______
ଉତ୍ତର: ଚାର୍ଲସ ଏଲଟନ୍
(ଙ) ଝିଣ୍ଟିକା : ପ୍ରାଥମିକ ଭକ୍ଷକ :: ବେଙ୍ଗ : ______
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟକ ଭକ୍ଷକ
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App