BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE

ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ: ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ - କୋଭିଡ-୧୯ ପରିଚାଳନା (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)

ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଜୀବବିଜ୍ଞାନରେ ଶତପ୍ରତିଶତ ନମ୍ବର ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଏକାଦଶ ଅଧ୍ୟାୟ "କୋଭିଡ-୧୯ ପରିଚାଳନା"ର ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂତ୍ର, ସର୍ଟକଟ୍, ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ କୌଶଳ ଏବଂ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।

---

୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):

ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ) ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା କୌଶଳ:

• ରୋଗର ବ୍ୟାପ୍ତି ଅନୁସାରେ ତିନୋଟି ଶବ୍ଦ ମନେରଖ:

ଏଣ୍ଡେମିକ୍ (Endemic - ସ୍ଥାନିକ): କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ (ଯଥା: ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ଫାଇଲେରିଆ ବା ଗୋଦର)।

ଏପିଡେମିକ୍ (Epidemic - ମହାମାରୀ): ଏକ ବଡ଼ ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ହଠାତ୍ ବ୍ୟାପକ ସଂକ୍ରମଣ (ଯଥା: ହଇଜା, ପ୍ଲେଗ୍)।

ପାଣ୍ଡେମିକ୍ (Pandemic - ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ମହାମାରୀ): ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଏକାଧିକ ମହାଦେଶରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ରୋଗ (ଯଥା: କୋଭିଡ-୧୯, ୧୯୧୮ ର ସ୍ପାନିସ୍ ଫ୍ଲୁ)।

• କୋଭିଡ-୧୯ ଭୂତାଣୁ ପରିଚୟ:

ନାମ: SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2)।

ଆନୁବଂଶିକ ପଦାର୍ଥ: ଏକ-କୁଣ୍ଡଳୀ ଯୁକ୍ତ RNA (Single-stranded positive sense RNA)।

ଗଠନ: ଲିପିଡ୍ ଆବରଣ ଉପରେ ମୁକୁଟ (Crown) ପରି ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ (Spike Protein)।

ଅବ୍ୟକ୍ତ ଅବଧି (Incubation Period): ୧ ରୁ ୧୪ ଦିନ (ହାରାହାରି ୫ ଦିନ)।

• ନିଦାନ ପରୀକ୍ଷା (Testing Methods):

ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ମାନକ (Gold Standard): RT-PCR (Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction) - ସର୍ବାଧିକ ନିର୍ଭୁଲ।

ଦ୍ରୁତ ପରୀକ୍ଷା: RAT (Rapid Antigen Test) - ୧୫ ରୁ ୩୦ ମିନିଟ୍‌ରେ ଫଳାଫଳ।

• ଭାରତର ପ୍ରମୁଖ ଟିକା:

କୋଭାକ୍ସିନ୍ (Covaxin): ଭାରତ ବାୟୋଟେକ୍ ଓ ICMR ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ (ନିଷ୍କ୍ରିୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂତାଣୁ ଟିକା - ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶୀୟ)।

କୋଭିସିଲ୍ଡ (Covishield): ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ-ଆଷ୍ଟ୍ରାଜେନେକା, ସେରମ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ପୁଣେ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ (ଭାଇରାଲ୍ ଭେକ୍ଟର ଟିକା)।

ଜାଇକୋଭ୍-ଡି (ZyCoV-D): ଜାଇଡସ୍ କାଡିଲା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ (ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଛୁଞ୍ଚିବିହୀନ DNA ଟିକା)।

---

୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:

"ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍‌ର ତାଲା-ଚାବି ଖେଳ ଓ ଟିକା ରକ୍ଷକ"

କରୋନା ଭୂତାଣୁ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ଚୋର ପରି, ଯାହାର ମୁଣ୍ଡରେ କଣ୍ଟା ପରି ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ (ଚାବି) ଥାଏ। ଆମ ଫୁସଫୁସ କୋଷର କାନ୍ଥରେ ଥିବା ACE-2 ରିସେପ୍ଟର୍ ହେଉଛି ତାଲା। ଏହି ଚାବି ତାଲାରେ ଲାଗିବା ମାତ୍ରେ କୋଷର ଦ୍ୱାର ଖୋଲିଯାଏ ଏବଂ ଭୂତାଣୁ ଭିତରେ ପଶି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନକଲ ତିଆରି କରେ। କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଟିକା ନେଉ, ଆମ ଶରୀର ସେହି ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆଣ୍ଟିବଡି ନାମକ ସୈନ୍ୟ ତିଆରି କରି ରଖେ। ପ୍ରକୃତ ଭୂତାଣୁ ଆସିବା ମାତ୍ରେ ଆଣ୍ଟିବଡି ତାର ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ଚାବିକୁ ବାନ୍ଧି ଅଚଳ କରିଦିଏ, ଫଳରେ ସେ କୋଷ ଭିତରେ ପଶିପାରେ ନାହିଁ!

---

୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):

• ତ୍ରୁଟି ୧: କୋଭିଡ-୧୯ ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ଜନିତ ରୋଗ ବୋଲି ଭାବିବା।

ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: କୋଭିଡ-୧୯ ଏକ ଭୂତାଣୁ (SARS-CoV-2 Virus) ଜନିତ ରୋଗ, ଏହା ବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆ ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ ସିଧାସଳଖ ଭୂତାଣୁକୁ ମାରିପାରେ ନାହିଁ।

• ତ୍ରୁଟି ୨: ସ୍ଥାନିକ ରୋଗ (Endemic) ଓ ବିଶ୍ୱ ମହାମାରୀ (Pandemic) ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ।

ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ଏଣ୍ଡେମିକ୍ ହେଉଛି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ସୀମିତ (ଯଥା ମ୍ୟାଲେରିଆ କିମ୍ବା ଗୋଦର); ପାଣ୍ଡେମିକ୍ ହେଉଛି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଏକାଧିକ ଦେଶରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ରୋଗ।

• ତ୍ରୁଟି ୩: RT-PCR ର ପୁରା ନାମରେ ଭୁଲ୍।

ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction (କରୋନାର RNA କୁ ପ୍ରଥମେ DNA ରେ ପରିଣତ କରି ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ)।

• ତ୍ରୁଟି ୪: ଅକ୍ସିଜେନ୍ ସାଚୁରେସନ୍ (SpO₂) ର ସ୍ୱାଭାବିକ ସ୍ତର ଭୁଲ୍ ଲେଖିବା।

ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିର SpO₂ ସ୍ତର ୯୫% ରୁ ୧୦୦% ଥାଏ। ୯୪% ରୁ କମ୍ ହେଲେ ଏହା ଚିନ୍ତାଜନକ ଏବଂ ୯୦% ରୁ କମ୍ ହେଲେ ତୁରନ୍ତ ଡାକ୍ତରଖାନା ଓ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ।

---

୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):

• ସାବୁନ୍‌ରେ ହାତ ଧୋଇଲେ ଭୂତାଣୁ କିପରି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ?

କରୋନା ଭୂତାଣୁର ବାହ୍ୟ ଆବରଣ ଏକ ତୈଳାକ୍ତ ଲିପିଡ୍ (ସ୍ନେହସାର) ସ୍ତରରେ ଗଠିତ। ତେଲିଆ ଥାଳିରେ ସାବୁନ୍ ଲଗାଇଲେ ଯେପରି ତେଲ ଧୋଇ ହୋଇଯାଏ, ଠିକ୍ ସେହିପରି ସାବୁନ୍ ଲଗାଇ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ୍ ହାତ ଘଷିଲେ ଭୂତାଣୁର ଲିପିଡ୍ ଆବରଣ ଫାଟି ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଭୂତାଣୁ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ହୋଇଯାଏ।

• ମାସ୍କ ଓ ୬ ଫୁଟ୍ ସାମାଜିକ ଦୂରତା:

ସଂକ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତି କାଶିଲେ ବା ଛିଙ୍କିଲେ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିବା ଡ୍ରପ୍‌ଲେଟ୍ ପ୍ରାୟ ୬ ଫୁଟ୍ (୨ ମିଟର) ଦୂରତା ମଧ୍ୟରେ ତଳେ ଖସିପଡ଼େ। ତେଣୁ ୬ ଫୁଟ୍ ଦୂରତା ରଖିବା ଓ ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଡ୍ରପ୍‌ଲେଟ୍ ସିଧାସଳଖ ଶ୍ୱାସନଳୀରେ ପ୍ରବେଶ କରିପାରେ ନାହିଁ।

---

୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:

---

୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):

ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:

ରୋଗର ଭୌଗୋଳିକ ବ୍ୟାପ୍ତି ଓ ସଂକ୍ରମଣ ହାର ଅନୁଯାୟୀ ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପ୍ରଭେଦ:

• ସ୍ଥାନିକ ରୋଗ (Endemic): ଯେଉଁ ରୋଗ କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳ କିମ୍ବା ଜନସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଦା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହାରରେ ଦେଖାଯାଏ। ଉଦାହରଣ: ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳ ଜିଲ୍ଲାରେ ଗୋଦର (ଫାଇଲେରିଆ) ଏବଂ ଆଫ୍ରିକାର କେତେକ ଦେଶରେ ମ୍ୟାଲେରିଆ।

• ମହାମାରୀ (Epidemic): ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଏକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗ ଏକ ବଡ଼ ଭୌଗୋଳିକ ଅଞ୍ଚଳ ବା ଗୋଟିଏ ଦେଶରେ ହଠାତ୍ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ। ଉଦାହରଣ: ହଇଜା (Cholera), ପ୍ଲେଗ୍ ଏବଂ ଭାରତରେ ସ୍ୱାଇନ୍ ଫ୍ଲୁ।

• ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ମହାମାରୀ (Pandemic): ଯେତେବେଳେ ଏକ ମହାମାରୀ ରୋଗ କୌଣସି ଗୋଟିଏ ଦେଶର ସୀମା ଟପି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ଏକାଧିକ ଦେଶ ଓ ମହାଦେଶରେ ବ୍ୟାପି ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରେ। ଉଦାହରଣ: କୋଭିଡ-୧୯ (COVID-19), ୧୯୧୮ ର ସ୍ପାନିସ୍ ଫ୍ଲୁ ଏବଂ ଏଚ୍.ଆଇ.ଭି./ଏଡସ୍।

• ଭୂତାଣୁଜନିତ (Viral) ମହାମାରୀ:

୧. କୋଭିଡ-୧୯ (COVID-19): କାରକ SARS-CoV-2 ଭୂତାଣୁ। ସଂକ୍ରମିତ ବ୍ୟକ୍ତିର କାଶ, ଛିଙ୍କ ଓ ଡ୍ରପ୍‌ଲେଟ୍ ଦ୍ୱାରା ବାୟୁ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟାପେ। ଏହା ଶ୍ୱାସତନ୍ତ୍ରକୁ ଆକ୍ରମଣ କରି ନିମୋନିଆ ଓ ଶ୍ୱାସରୋଧ ଘଟାଏ।

୨. ସ୍ପାନିସ୍ ଫ୍ଲୁ (H1N1 Influenza): ୧୯୧୮ ରେ ବ୍ୟାପିଥିଲା। ବାୟୁ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇ ଫୁସଫୁସକୁ ନଷ୍ଟ କରି ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରାୟ ୫ କୋଟି ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରାଣ ନେଇଥିଲା।

• ବୀଜାଣୁଜନିତ (Bacterial) ମହାମାରୀ:

୧. ହଇଜା (Cholera): କାରକ ଭିବ୍ରିଓ କଲେରୀ (Vibrio cholerae) ବୀଜାଣୁ। ଦୂଷିତ ଜଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଏ। ଅତ୍ୟଧିକ ତରଳ ଝାଡ଼ା ଓ ବାନ୍ତି ହୋଇ ଶରୀରରେ ଜଳକ୍ଷୟ ଘଟି ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ।

୨. ପ୍ଲେଗ୍ (Plague): କାରକ ୟେରସିନିଆ ପେଷ୍ଟିସ୍ (Yersinia pestis) ବୀଜାଣୁ। ମୂଷା ଦେହରେ ଥିବା ଡାଆଁଶ (ଚିଗର୍) କାମୁଡ଼ିବା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷକୁ ବ୍ୟାପେ। ଏହା ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ଫୁଲାଇ ଭୟଙ୍କର ରକ୍ତବିଷାକ୍ତତା ସୃଷ୍ଟି କରେ (ବ୍ଲାକ୍ ଡେଥ୍)।

• ଉତ୍ପତ୍ତି: ୨୦୧୯ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଚୀନ୍ ଦେଶର ହୁବେଇ ପ୍ରଦେଶର ‘ଉହାନ’ (Wuhan) ସହରରେ ପ୍ରଥମେ ଅଜଣା ନିମୋନିଆ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ରୋଗୀ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ। ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଲା ଯେ ଏହା ଏକ ନୂତନ ପ୍ରଜାତିର କରୋନା ଭୂତାଣୁ ଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯାହା ବାଦୁଡ଼ି କିମ୍ବା ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ (ପାଙ୍ଗୋଲିନ୍) ଠାରୁ ମଣିଷ ଶରୀରକୁ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇଛି।

• ନାମକରଣ:

ଭୂତାଣୁର ନାମ: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଭୂତାଣୁ ବର୍ଗୀକରଣ କମିଟି (ICTV) ଏହାର ଜିନ୍ ଗଠନ ସାର୍ସ ଭୂତାଣୁ ସହିତ ମିଶୁଥିବାରୁ ଏହାର ନାମ ରଖିଲେ SARS-CoV-2 (Severe Acute Respiratory Syndrome Coronavirus 2)।

ରୋଗର ନାମ: ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ (WHO) ୧୧ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୦ ରେ ଏହି ରୋଗର ସରକାରୀ ନାମ COVID-19 ରଖିଲେ। ଏଠାରେ CO ଅର୍ଥ Corona, VI ଅର୍ଥ Virus, D ଅର୍ଥ Disease ଏବଂ 19 ଅର୍ଥ ରୋଗ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିବା ବର୍ଷ ୨୦୧୯।

କରୋନା ଭୂତାଣୁ ‘କରୋନାଭିରିଡି’ (Coronaviridae) ପରିବାରର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ। ଏହି ପରିବାରରେ ଚାରୋଟି ଜେନେରା ରହିଛି: ଆଲଫା, ବିଟା, ଗାମା ଏବଂ ଡେଲ୍ଟା କରୋନାଭାଇରସ୍।

• ସାର୍ସ (SARS) ଏବଂ କୋଭିଡ-୧୯ ସୃଷ୍ଟିକାରୀ ଭୂତାଣୁ ‘ବିଟା-କରୋନାଭାଇରସ୍’ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଟନ୍ତି।

• ମାନବ ଶରୀରରେ ମାରାତ୍ମକ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ଏହି ପରିବାରର ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ ଭୂତାଣୁ:

୧. SARS-CoV (୨୦୦୨-୦୩): ଚୀନ୍‌ରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୋଇ ସାର୍ସ ମହାମାରୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା (ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ପୋଷକ: ଶିଭେଟ୍ ବିରାଡ଼ି)।

୨. MERS-CoV (୨୦୧୨): ସାଉଦି ଆରବରେ ଉତ୍ପନ୍ନ ମିଡିଲ୍ ଇଷ୍ଟ ରେସ୍ପିରେଟୋରୀ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ୍ (ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ପୋଷକ: ଓଟ)।

୩. SARS-CoV-2 (୨୦୧୯): ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିବା ଅତି ଦ୍ରୁତ ସଂକ୍ରାମକ ଭୂତାଣୁ।

• ସଂକ୍ରମଣ ହାର: SARS-CoV ଏବଂ MERS ତୁଳନାରେ SARS-CoV-2 (କୋଭିଡ-୧୯) ର ସଂକ୍ରମଣ କ୍ଷମତା ଅତି ପ୍ରବଳ ଓ ବହୁଗୁଣ ଦ୍ରୁତ।

• ଲକ୍ଷଣହୀନ ବାହକ (Asymptomatic Carriers): କୋଭିଡ-୧୯ ରେ ପ୍ରାୟ ୭୦-୮୦% ଆକ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ଠାରେ କୌଣସି ବାହ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଅଜାଣତରେ ରୋଗ ବ୍ୟାପନ୍ତି। ଅନ୍ୟ ସାର୍ସ ରୋଗରେ ଲକ୍ଷଣ ତୁରନ୍ତ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା।

• ମୃତ୍ୟୁ ହାର (Fatality Rate): SARS ରେ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ପ୍ରାୟ ୧୦% ଏବଂ MERS ରେ ପ୍ରାୟ ୩୫% ଥିବା ବେଳେ କୋଭିଡ-୧୯ ରେ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ (ପ୍ରାୟ ୧ ରୁ ୨%)। କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟଧିକ ବ୍ୟାପକ ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ମୋଟ ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା କୋଭିଡ-୧୯ ରେ ସର୍ବାଧିକ ହୋଇଛି।

• ଭୂତାଣୁର ଗଠନ:

୧. ଏହା ଏକ ଗୋଲାକାର ଅଣୁବୀକ୍ଷଣୀୟ ଭୂତାଣୁ (ବ୍ୟାସ ପ୍ରାୟ ୬୦ ରୁ ୧୪୦ ନାନୋମିଟର)।

୨. ଏହାର ଆନୁବଂଶିକ ପଦାର୍ଥ ହେଉଛି ଏକକୁଣ୍ଡଳୀ ପଜିଟିଭ୍-ସେନ୍ସ RNA (Single-stranded RNA)।

୩. RNA ଚାରିପାଖେ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓକ୍ୟାପସିଡ୍ (N) ପ୍ରୋଟିନ୍ ଥାଏ।

୪. ବାହାରେ ଏକ ତୈଳାକ୍ତ ଲିପିଡ୍ ଆବରଣ (Envelope - E) ଥାଏ, ଯାହା ଉପରେ ମେମ୍ବ୍ରେନ୍ (M) ପ୍ରୋଟିନ୍ ଏବଂ ମୁକୁଟ ସଦୃଶ ବାହାରିଥିବା ଅନେକ ‘ସ୍ପାଇକ୍ ଗ୍ଲାଇକୋପ୍ରୋଟିନ୍’ (S-Protein) ରହିଥାଏ।

• ପୋଷକ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ ପ୍ରଣାଳୀ:

୧. ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା ବାଟେ ଭୂତାଣୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଫୁସଫୁସ ଓ ଶ୍ୱାସନଳୀର ଏପିଥେଲିଆଲ୍ କୋଷ ପୃଷ୍ଠରେ ଥିବା ACE-2 (Angiotensin Converting Enzyme 2) ରିସେପ୍ଟର୍ ସହିତ ନିଜର ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍‌କୁ ଖାପ ଖୁଆଇ ଯୋଡ଼ି ହୋଇଯାଏ।

୨. ଏହାପରେ ଭୂତାଣୁର ବାହ୍ୟ ଆବରଣ କୋଷଝିଲ୍ଲୀ ସହ ମିଶିଯାଏ ଏବଂ ଭୂତାଣୁର RNA ପୋଷକ କୋଷ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ।

୩. କୋଷର ରାଇବୋଜୋମ୍‌କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଏହା ନିଜର ପ୍ରୋଟିନ୍ ଓ RNA ର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ନକଲ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ଶେଷରେ ପୋଷକ କୋଷକୁ ଫଟାଇ ନୂତନ ଭୂତାଣୁଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ କୋଷକୁ ଆକ୍ରମଣ କରନ୍ତି।

କୋଭିଡ-୧୯ ର ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ:

• ମୁଖ୍ୟ ବା ସାଧାରଣ ଲକ୍ଷଣ:

୧. ତୀବ୍ର ଜ୍ୱର ଓ ଦେହ ଥରିବା

୨. ଲଗାତାର ଶୁଖିଲା କାଶ

୩. ଅତ୍ୟଧିକ ଥକାପଣ ଓ ଦୁର୍ବଳତା

୪. ସ୍ୱାଦ (Loss of taste) ଏବଂ ଗନ୍ଧ ବାରିବା ଶକ୍ତି (Loss of smell) ହଠାତ୍ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚାଲିଯିବା।

• ଗୌଣ ଲକ୍ଷଣ:

୧. ଗଳା ଦରଜ (Sore throat) ଓ କରକର ହେବା

୨. ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଏବଂ ମାଂସପେଶୀ ଓ ଗଣ୍ଠି ଯନ୍ତ୍ରଣା

୩. ଝାଡ଼ା, ବାନ୍ତି ଓ ପେଟ ଖରାପ ହେବା

୪. ଚର୍ମରେ ଲାଲ୍ ଦାଗ କିମ୍ବା ଆଖି ନାଲି ପଡ଼ିବା।

• ଗୁରୁତର ଲକ୍ଷଣ:

୧. ନିଃଶ୍ୱାସ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେବାରେ କଷ୍ଟ ଓ ଛାତିରେ ଅସହ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରଣା ବା ଚାପ।

୨. ରକ୍ତରେ ଅମ୍ଳଜାନ ସାନ୍ଦ୍ରତା (SpO₂) ୯୪% ରୁ କମିଯିବା।

• ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପଦକ୍ଷେପ:

୧. ସାବୁନ୍-ପାଣିରେ ଅତି କମରେ ୨୦ ସେକେଣ୍ଡ୍ ହାତ ଧୋଇବା କିମ୍ବା ଆଲକୋହଲ୍ ଯୁକ୍ତ ସାନିଟାଇଜର୍ ବ୍ୟବହାର କରିବା।

୨. ଉପଯୁକ୍ତ ଭାବେ ନାକ ଓ ପାଟି ଘୋଡ଼ାଇ ମାସ୍କ (N-95 ବା ୩-ପରସ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ମାସ୍କ) ପିନ୍ଧିବା।

୩. ଅନ୍ୟମାନଙ୍କଠାରୁ ଅତି କମରେ ୬ ଫୁଟ୍ (୨ ମିଟର) ସାମାଜିକ ଦୂରତା ବଜାୟ ରଖିବା।

୪. କରୋନା ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଦେଲେ ନିଜକୁ ଅଲଗା ରଖିବା (Isolation) ଏବଂ ସଙ୍ଗରୋଧ (Quarantine) ନିୟମ ମାନିବା।

୫. ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟରେ ଟିକାର ଉଭୟ ଡୋଜ୍ ଏବଂ ପ୍ରିକସନ୍ ଡୋଜ୍ ଗ୍ରହଣ କରିବା।

• ଚିକିତ୍ସା ବ୍ୟବସ୍ଥା:

ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ: ପ୍ରଚୁର ପାଣି ପିଇବା, ବିଶ୍ରାମ, ଜ୍ୱର ପାଇଁ ପାରାସିଟାମୋଲ୍, ଭିଟାମିନ୍-ସି ଓ ଜିଙ୍କ୍ ଟାବଲେଟ୍ ସେବନ।

ମଧ୍ୟମ ଓ ଗୁରୁତର ସ୍ତରରେ: ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଥେରାପି, ଡାକ୍ତରଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ଷ୍ଟିରଏଡ୍ (ଡେକ୍ସାମେଥାସୋନ୍) ଏବଂ ଆଣ୍ଟିଭାଇରାଲ୍ ଔଷଧ (ରେମଡେସିଭିର୍) ପ୍ରୟୋଗ।

ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ: ICU ରେ ଭେଣ୍ଟିଲେଟର୍ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ।

ଭାରତରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରକାରର କୋଭିଡ୍ ଟିକା ବିକଶିତ ଓ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି:

• ୧. କୋଭାକ୍ସିନ୍ (Covaxin):

ପ୍ରସ୍ତୁତକର୍ତ୍ତା: ଭାରତ ବାୟୋଟେକ୍ (ହାଇଦ୍ରାବାଦ) ଏବଂ ICMR ର ମିଳିତ ସହଯୋଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦେଶୀୟ ଜ୍ଞାନକୌଶଳରେ ନିର୍ମିତ।

ପଦ୍ଧତି: ଏହା ଏକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂତାଣୁ ଟିକା (Inactivated Whole Virion Vaccine)। କରୋନା ଭୂତାଣୁକୁ ରାସାୟନିକ ଭାବେ ନିଷ୍କ୍ରିୟ (ମୃତ) କରି ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଏ, ଯାହା ରୋଗ ନକରି ପ୍ରତିରୋଧକ ଆଣ୍ଟିବଡି ସୃଷ୍ଟି କରେ।

• ୨. କୋଭିସିଲ୍ଡ (Covishield):

ପ୍ରସ୍ତୁତକର୍ତ୍ତା: ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ ୟୁନିଭରସିଟି ଓ ଆଷ୍ଟ୍ରାଜେନେକା ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ ଏବଂ ପୁଣେର ସେରମ୍ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଅଫ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ଦ୍ୱାରା ବହୁଳ ଉତ୍ପାଦିତ।

ପଦ୍ଧତି: ଏହା ଏକ ଭାଇରାଲ୍ ଭେକ୍ଟର ଟିକା। ଏଥିରେ ଶିମ୍ପାଞ୍ଜିକୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ଏକ ନିରୀହ ଆଡେନୋଭାଇରସ୍ ମଧ୍ୟରେ କରୋନାର ସ୍ପାଇକ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍ ତିଆରି କରୁଥିବା ଜିନ୍ ଭରି ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କରାଯାଏ।

• ୩. ଜାଇକୋଭ୍-ଡି (ZyCoV-D):

ପ୍ରସ୍ତୁତକର୍ତ୍ତା: ଜାଇଡସ୍ କାଡିଲା (ଭାରତ)।

ପଦ୍ଧତି: ଏହା ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ DNA ପ୍ଲାଜମିଡ୍ ଭିତ୍ତିକ ଟିକା ଏବଂ ଏହା ଛୁଞ୍ଚି ବିନା (Needle-free injector) ଚର୍ମରେ ଦିଆଯାଏ।

• ୪. କୋର୍ବେଭାକ୍ସ (Corbevax):

ଏହା ଏକ ପ୍ରୋଟିନ୍ ସବ୍-ୟୁନିଟ୍ ଟିକା (ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ)।

କୌଣସି ନୂତନ ଟିକାକୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଅନୁମୋଦନ ମିଳିବା ପୂର୍ବରୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ରମିକ ସୋପାନ ଦେଇ ଗତି କରିବାକୁ ପଡ଼େ:

• ୧. ପ୍ରାକ୍-ନୈଦାନିକ ପରୀକ୍ଷଣ (Pre-clinical Testing): ପରୀକ୍ଷାଗାରରେ ମୂଷା, ଗିନିପିଗ୍ କିମ୍ବା ମାଙ୍କଡ଼ ଆଦି ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପରେ ଟିକାର ପ୍ରଭାବ ଓ ସୁରକ୍ଷା ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ।

• ୨. ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ କ୍ଲିନିକାଲ୍ ଟ୍ରାଏଲ୍ (Phase-I Safety Trial): ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ (୨୦ ରୁ ୮୦ ଜଣ) ସୁସ୍ଥ ବୟସ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କୁ ଟିକା ଦେଇ ଏହାର ନିରାପତ୍ତା ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ମାତ୍ରା (Dose) ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଏ।

• ୩. ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଟ୍ରାଏଲ୍ (Phase-II Expanded Trial): ଶହ ଶହ (୧୦୦ ରୁ ୫୦୦ ଜଣ) ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ପରୀକ୍ଷା କରି ଏହା ଶରୀରରେ ଉପଯୁକ୍ତ ଆଣ୍ଟିବଡି ଓ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ।

• ୪. ତୃତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଟ୍ରାଏଲ୍ (Phase-III Efficacy Trial): ହଜାର ହଜାର (୨୦,୦୦୦ ରୁ ୪୦,୦୦୦ ଜଣ) ବିଭିନ୍ନ ବୟସର ଲୋକଙ୍କୁ ଟିକା ଦେଇ ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଓ ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଆକଳନ କରାଯାଏ।

• ୫. ନିୟାମକ ଅନୁମୋଦନ (Regulatory Approval): ସମସ୍ତ ତଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରି ଔଷଧ ନିୟନ୍ତ୍ରକ ସଂସ୍ଥା (ଯଥା ଭାରତର DCGI) ଜରୁରୀକାଳୀନ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି।

SARS-CoV-2 ଭୂତାଣୁ ବିଭିନ୍ନ ବସ୍ତୁ ଓ ପରିବେଶରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସକ୍ରିୟ ରହିପାରେ:

• ବାୟୁରେ (Airborne Droplets): ବାୟୁରେ ଡ୍ରପ୍‌ଲେଟ୍ ନ୍ୟୁକ୍ଲିଆଇ ଭାବେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୩ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାସମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ସଂକ୍ରାମକ ରହିପାରେ।

• ତମ୍ବା (Copper) ପୃଷ୍ଠରେ: ପ୍ରାୟ ୪ ଘଣ୍ଟା (ତମ୍ବାର ପ୍ରାକୃତିକ ଭୂତାଣୁନାଶକ ଗୁଣ ଯୋଗୁଁ ଶୀଘ୍ର ନଷ୍ଟ ହୁଏ)।

• କାର୍ଡବୋର୍ଡ ବା କାଗଜରେ: ପ୍ରାୟ ୨୪ ଘଣ୍ଟା (୧ ଦିନ)।

• ଷ୍ଟେନଲେସ୍ ଷ୍ଟିଲ୍ ପୃଷ୍ଠରେ: ପ୍ରାୟ ୨ ରୁ ୩ ଦିନ।

• ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ପୃଷ୍ଠରେ: ପ୍ରାୟ ୩ ରୁ ୪ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚି ରହିପାରେ।

• କପଡ଼ା ଓ କାଠରେ: ପ୍ରାୟ ୧ ରୁ ୨ ଦିନ।

• ତାପମାତ୍ରାର ପ୍ରଭାବ: ୫୬° ସେଲସିୟସ୍‌ରୁ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରାରେ ୩୦ ମିନିଟ୍ ରଖିଲେ କିମ୍ବା ୭୦% ଆଲକୋହଲ୍ ଓ ସାବୁନ୍ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଏହା ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

• ୧. RT-PCR (Reverse Transcription Polymerase Chain Reaction):

ପଦ୍ଧତି: ରୋଗୀର ନାସାଗ୍ରହ୍ୱର (ନଳୀ) ଏବଂ ଗଳା ଭିତରୁ ସ୍ୱାବ୍ (ତୂଳା କାଠିରେ ନମୁନା) ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଏ।

ଭୂତାଣୁର RNA କୁ ରିଭର୍ସ ଟ୍ରାନ୍ସକ୍ରିପ୍ଟେଜ୍ ଏଞ୍ଜାଇମ୍ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଥମେ cDNA ରେ ପରିଣତ କରାଯାଏ।

PCR ମେସିନ୍ ସାହାଯ୍ୟରେ ସେହି DNA କୁ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି କରି କରୋନାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜିନ୍ ଅଛି କି ନାହିଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଏ।

ଏହା ସବୁଠାରୁ ସଠିକ୍ ଓ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ପରୀକ୍ଷା (Gold Standard)।

• ୨. ରାପିଡ୍ ଆଣ୍ଟିଜେନ୍ ଟେଷ୍ଟ୍ (RAT):

ଏଥିରେ ନାକରୁ ନମୁନା ନେଇ ଏକ କାଟ୍ରିଜ୍ ଷ୍ଟ୍ରିପ୍ ଉପରେ ପକାଯାଏ।

ଯଦି ନମୁନାରେ ଭୂତାଣୁର ଆଣ୍ଟିଜେନ୍ (ସ୍ପାଇକ୍ ବା ନ୍ୟୁକ୍ଲିଓକ୍ୟାପସିଡ୍ ପ୍ରୋଟିନ୍) ଥାଏ, ତେବେ ଷ୍ଟ୍ରିପ୍‌ରେ ଦୁଇଟି ରଙ୍ଗୀନ ଗାର ଦେଖାଯାଏ।

ଏହି ପରୀକ୍ଷା ମାତ୍ର ୧୫ ରୁ ୩୦ ମିନିଟ୍ ମଧ୍ୟରେ ଫଳାଫଳ ଦିଏ, ଯାହା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ରୋଗୀ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ ଖୁବ୍ ଉପଯୋଗୀ।

ଭାରତରେ କୋଭିଡ-୧୯ ର ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ଲହର ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା:

• ପ୍ରଥମ ଲହର (୨୦୨୦):

ମୂଳ SARS-CoV-2 ଭୂତାଣୁ ଯୋଗୁଁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୦ ରେ ଶୀର୍ଷ ଛୁଇଁଥିଲା (ଦୈନିକ ପ୍ରାୟ ୯୭,୦୦୦ ସଂକ୍ରମଣ)।

ଦେଶବ୍ୟାପୀ କଠୋର ଲକ୍‌ଡାଉନ୍ ଯୋଗୁଁ ସଂକ୍ରମଣ ଧୀରେ ଧୀରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ଆସିଥିଲା।

• ଦ୍ୱିତୀୟ ଲହର (ଏପ୍ରିଲ୍ - ମେ ୨୦୨୧):

ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟଙ୍କର ଓ ମାରାତ୍ମକ ଥିଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଥିଲା ଅତି ଦ୍ରୁତ ସଂକ୍ରାମକ ‘ଡେଲ୍ଟା ଭାରିଆଣ୍ଟ୍’ (B.1.617.2)।

ଦୈନିକ ସଂକ୍ରମଣ ୪ ଲକ୍ଷ ଟପିଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଚୁର ରୋଗୀଙ୍କ ଫୁସଫୁସ ସଂକ୍ରମିତ ହୋଇ ଅମ୍ଳଜାନ ଅଭାବରୁ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା।

• ତୃତୀୟ ଲହର (ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୨):

ନୂତନ ରୂପାନ୍ତରିତ ‘ଓମିକ୍ରନ୍ ଭାରିଆଣ୍ଟ୍’ (B.1.1.529) ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା।

ଏହା ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ବ୍ୟାପିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟାପକ ଟିକାକରଣ ଯୋଗୁଁ ରୋଗର ତୀବ୍ରତା କମ୍ ଥିଲା ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନା ଭର୍ତ୍ତି ବା ମୃତ୍ୟୁ ହାର ବହୁତ କମ୍ ରହିଥିଲା।

କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ସରକାର ‘ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ପରିଚାଳନା ଆଇନ, ୨୦୦୫’ ଏବଂ ‘ମହାମାରୀ ଆଇନ, ୧୮୯୭’ ବଳରେ ସମନ୍ୱିତ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲେ:

• ତୁରନ୍ତ ଲକ୍‌ଡାଉନ୍ ଓ ସଟ୍‌ଡାଉନ୍: ୨୨ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୦୨୦ ରେ ‘ଜନତା କର୍ଫ୍ୟୁ’ ଏବଂ ପରେ ଦେଶବ୍ୟାପୀ ଲକ୍‌ଡାଉନ୍ ଲାଗୁ କରି ସଂକ୍ରମଣ ଶୃଙ୍ଖଳକୁ ଭଙ୍ଗାଯାଇଥିଲା।

• କଣ୍ଟେନମେଣ୍ଟ୍ ଜୋନ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା: ସଂକ୍ରମିତ ଅଞ୍ଚଳକୁ ରେଡ୍, ଅରେଞ୍ଜ ଓ ଗ୍ରୀନ୍ ଜୋନ୍‌ରେ ବିଭକ୍ତ କରି କଡ଼ା କଟକଣା ଲଗାଯାଇଥିଲା।

• ଚିକିତ୍ସା ଭିତ୍ତିଭୂମିର ସମ୍ପ୍ରସାରଣ: ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋଭିଡ୍ ହସ୍ପିଟାଲ୍, କୋଭିଡ୍ କେୟାର୍ ସେଣ୍ଟର୍, PSA ଅକ୍ସିଜେନ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟ୍ ଏବଂ ‘ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଏକ୍ସପ୍ରେସ୍’ ଟ୍ରେନ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରାଣବାୟୁ ଯୋଗାଣ।

• ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ବ୍ୟବହାର: ସଂକ୍ରମଣ ଟ୍ରାକିଂ ପାଇଁ ‘ଆରୋଗ୍ୟ ସେତୁ’ ଆପ୍ ଏବଂ ଟିକାକରଣ ପାଇଁ ଡିଜିଟାଲ୍ ‘କୋ-ୱିନ୍’ (Co-WIN) ପୋର୍ଟାଲ୍।

• ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ୍ ମାଗଣା ଟିକାକରଣ ଅଭିଯାନ: ୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୧ ରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ୨୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଡୋଜ୍ ପ୍ରଦାନ।

• ଗରିବ କଲ୍ୟାଣ ଯୋଜନା: ମାଗଣା ରାସନ୍ (ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଗରିବ କଲ୍ୟାଣ ଅନ୍ନ ଯୋଜନା) ଓ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା।

ଓଡ଼ିଶାର କୋଭିଡ୍ ପରିଚାଳନା ମଡେଲ୍ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱ ଓ WHO ଦ୍ୱାରା ଉଚ୍ଚ ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଥିଲା:

• ଦେଶରେ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଲକ୍‌ଡାଉନ୍ ଘୋଷଣା: ଓଡ଼ିଶା ଦେଶର ପ୍ରଥମ ରାଜ୍ୟ ଭାବେ ଲକ୍‌ଡାଉନ୍ ଘୋଷଣା କରି ସଂକ୍ରମଣ ରୋକିବାରେ ଆଗୁଆ ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥିଲା।

• ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋଭିଡ୍ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ନିର୍ମାଣ: ଘରୋଇ ମେଡିକାଲ୍ କଲେଜ୍‌ଗୁଡ଼ିକ ସହଭାଗିତାରେ ରାଜ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିଲ୍ଲାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଗଣା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୋଭିଡ୍ ହସ୍ପିଟାଲ୍ ଓ ICU ଶଯ୍ୟା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା।

• ପଞ୍ଚାୟତ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ଜିଲ୍ଲାପାଳ କ୍ଷମତା: ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ସରପଞ୍ଚମାନଙ୍କୁ ଜିଲ୍ଲାପାଳ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରି ପ୍ରବାସୀ ଓଡ଼ିଆଙ୍କ ପାଇଁ ଅସ୍ଥାୟୀ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର (TMC) ଓ ସଙ୍ଗରୋଧ କେନ୍ଦ୍ର ସଫଳତାର ସହ ପରିଚାଳନା କରାଯାଇଥିଲା।

• ମାଗଣା ଚିକିତ୍ସା ଓ ପରୀକ୍ଷା: ସମସ୍ତ ନାଗରିକଙ୍କୁ ମାଗଣା RT-PCR ପରୀକ୍ଷା, ଔଷଧ ଏବଂ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା।

• ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଯୋଗାଣ: ଦ୍ୱିତୀୟ ଲହର ବେଳେ ଓଡ଼ିଶା ଦିଲ୍ଲୀ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସମେତ ୧୭ଟି ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ‘ଅକ୍ସିଜେନ୍ କରିଡର’ ମାଧ୍ୟମରେ ହଜାର ହଜାର ଟନ୍ ମେଡିକାଲ୍ ଅକ୍ସିଜେନ୍ ଯୋଗାଇ ଅଗଣିତ ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା।

• ଆଶା ଓ ଅଙ୍ଗନୱାଡ଼ି କର୍ମୀଙ୍କ ଘରକୁ ଘର ସର୍ଭେ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ପରିବାରକୁ ଯାଇ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଯାଞ୍ଚ କରି କରୋନା ଯୋଦ୍ଧା ଭାବେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସେବା ଯୋଗାଇଥିଲେ।

(iii) କେଉଁ ଦେଶରୁ କୋଭିଡ-୧୯ ଉତ୍ପତ୍ତି ଲାଭ କରିଥିବା କୁହାଯାଏ ?

ଉତ୍ତର: A. ଚୀନ୍ (ଉହାନ ସହର)

🤖 Have a Doubt in this Chapter?

Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App