ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ବୀଜଗଣିତ: ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ - ସ୍ଥାନାଙ୍କ ଜ୍ୟାମିତି (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ବୀଜଗଣିତର ଷଷ୍ଠ ଅଧ୍ୟାୟ "ସ୍ଥାନାଙ୍କ ଜ୍ୟାମିତି" (Coordinate Geometry) ରୁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍କ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ସରକାରୀ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ (ଅନୁଶୀଳନୀ 6(a) ଓ 6(b)) ର ସମସ୍ତ ସୂତ୍ରାବଳୀ, ଉପପାଦ୍ୟ ଓ ନିର୍ଭୁଲ୍ ସମାଧାନ ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
ରାସ୍ତା, ଫଳକ ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରର କାହାଣୀ:
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆପଣଙ୍କ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍ରେ ଗୁଗଲ୍ ମ୍ୟାପ୍ସ (Google Maps) ଏବଂ GPS ପ୍ରଣାଳୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ସ୍ଥାନାଙ୍କ ଜ୍ୟାମିତି (ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ଦ୍ରାଘିମା) ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଦୁଇଟି ସହର ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତା ଏବଂ ଜମିର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ଓ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ମାପ ପାଇଁ ସ୍ଥାନାଙ୍କ ଜ୍ୟାମିତିର ସୂତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
ସଂକଳ୍ପ / ସୂତ୍ର | ଗାଣିତିକ ରୂପ | ମନ୍ତବ୍ୟ / ସର୍ତ୍ତ
ଦୂରତା ସୂତ୍ର | D = √[(x₂ - x₁)² + (y₂ - y₁)²] | ଦୁଇ ବିନ୍ଦୁ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା
ମୂଳବିନ୍ଦୁରୁ ଦୂରତା | OP = √(x² + y²) | O(୦, ୦) ରୁ P(x, y)
ଅନ୍ତର୍ବିଭାଜନ ସୂତ୍ର | P = ((mx₂ + nx₁) / (m + n), (my₂ + ny₁) / (m + n)) | m:n ଅନୁପାତରେ ଅନ୍ତର୍ବିଭାଜନ
ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁ ସୂତ୍ର | P = ((x₁ + x₂) / ୨, (y₁ + y₂) / ୨) | m = n = ୧ ହେଲେ
ତ୍ରିଭୁଜର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ | ୧/୨ |x₁(y₂ - y₃) + x₂(y₃ - y₁) + x₃(y₁ - y₂)| | ସର୍ବଦା ଧନାତ୍ମକ ଏକକ
ଏକରେଖୀୟତା ସର୍ତ୍ତ | x₁(y₂ - y₃) + x₂(y₃ - y₁) + x₃(y₁ - y₂) = ୦ | କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ଶୂନ ହୁଏ
ମୂଳବିନ୍ଦୁ ଥିଲେ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ | ୧/୨ |x₁y₂ - x₂y₁| | ଗୋଟିଏ ଶୀର୍ଷବିନ୍ଦୁ (୦, ୦) ହେଲେ
୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):
(-୩, ୦) ଓ (୫, ୬) ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ମନେକର P₁(x₁, y₁) = (-୩, ୦) ଏବଂ P₂(x₂, y₂) = (୫, ୬)
ଦୂରତା ସୂତ୍ର: D = √[(x₂ - x₁)² + (y₂ - y₁)²]
⇒ D = √[(୫ - (-୩))² + (୬ - ୦)²]
⇒ D = √[(୫ + ୩)² + ୬²]
⇒ D = √[୮² + ୬²]
⇒ D = √[୬୪ + ୩୬]
⇒ D = √୧୦୦ = ୧୦ ଏକକ
ଉତ୍ତର: ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱୟ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ୧୦ ଏକକ।
(୦, ୨) ଓ (୨, ୦) ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱୟର ସଂଯୋଜକ ରେଖାଖଣ୍ଡକୁ ୧ : ୨ ଅନୁପାତରେ ଅନ୍ତର୍ବିଭାଜନ କରୁଥିବା ବିନ୍ଦୁର ସ୍ଥାନାଙ୍କ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର।
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ଏଠାରେ (x₁, y₁) = (୦, ୨), (x₂, y₂) = (୨, ୦) ଏବଂ ଅନୁପାତ m : n = ୧ : ୨
ଅନ୍ତର୍ବିଭାଜନ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ:
x = (mx₂ + nx₁) / (m + n) = (୧(୨) + ୨(୦)) / (୧ + ୨) = (୨ + ୦) / ୩ = ୨/୩
y = (my₂ + ny₁) / (m + n) = (୧(୦) + ୨(୨)) / (୧ + ୨) = (୦ + ୪) / ୩ = ୪/୩
ଉତ୍ତର: ବିଭାଜନ ବିନ୍ଦୁର ସ୍ଥାନାଙ୍କ (୨/୩, ୪/୩)।
ଯଦି (୧, -୨) ବିନ୍ଦୁଟି (୪, ୨) ଓ (k, -୬) ବିନ୍ଦୁଦ୍ୱୟର ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁ ହୁଏ, ତେବେ k ର ମାନ ନିରୂପଣ କର।
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁର x-ସ୍ଥାନାଙ୍କ = (x₁ + x₂) / ୨
ଦତ୍ତ ମଧ୍ୟବିନ୍ଦୁର x-ସ୍ଥାନାଙ୍କ = ୧
⇒ (୪ + k) / ୨ = ୧
⇒ ୪ + k = ୨
⇒ k = ୨ - ୪ = -୨
ଉତ୍ତର: k ର ମାନ -୨।
k ର କେଉଁ ମୂଲ୍ୟ ପାଇଁ (୨, ୩), (୩, k) ଏବଂ (୫, ୯) ବିନ୍ଦୁତ୍ରୟ ଏକ ସରଳରେଖା ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ (ଏକରେଖୀୟ) ହେବେ?
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ବିନ୍ଦୁତ୍ରୟ ଏକରେଖୀୟ ହେବାର ସର୍ତ୍ତ:
x₁(y₂ - y₃) + x₂(y₃ - y₁) + x₃(y₁ - y₂) = ୦
ଏଠାରେ (x₁, y₁) = (୨, ୩), (x₂, y₂) = (୩, k), (x₃, y₃) = (୫, ୯)
⇒ ୨(k - ୯) + ୩(୯ - ୩) + ୫(୩ - k) = ୦
⇒ 2k - ୧୮ + ୩(୬) + ୧୫ - 5k = ୦
⇒ 2k - ୧୮ + ୧୮ + ୧୫ - 5k = ୦
⇒ -3k + ୧୫ = ୦
⇒ 3k = ୧୫
⇒ k = ୧୫ / ୩ = ୫
ଉତ୍ତର: k ର ମାନ ୫।
ଗୋଟିଏ ତ୍ରିଭୁଜର ଶୀର୍ଷବିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ସ୍ଥାନାଙ୍କ (୧, -୩), (୨, -୫) ଓ (x, ୧) ଏବଂ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୪ ବର୍ଗ ଏକକ ହେଲେ, x ର ମାନ ନିରୂପଣ କର।
ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର:
ତ୍ରିଭୁଜର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ = ୧/୨ |x₁(y₂ - y₃) + x₂(y₃ - y₁) + x₃(y₁ - y₂)| = ୪
⇒ |୧(-୫ - ୧) + ୨(୧ - (-୩)) + x(-୩ - (-୫))| = ୮
⇒ |୧(-୬) + ୨(୪) + x(୨)| = ୮
⇒ |-୬ + ୮ + 2x| = ୮
⇒ |୨ + 2x| = ୮
ଏଥିରୁ ଦୁଇଟି ସମ୍ଭାବନା ମିଳେ:
(i) ୨ + 2x = ୮ ⇒ 2x = ୬ ⇒ x = ୩
(ii) ୨ + 2x = -୮ ⇒ 2x = -୧୦ ⇒ x = -୫
ଉତ୍ତର: x ର ମାନ ୩ ବା -୫।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App