ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ: ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଧ୍ୟାୟ - ଣତ୍ୱ ବିଧି, ଷତ୍ୱ ବିଧି ଓ ସାଧାରଣ ଅଶୁଦ୍ଧି (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣରୁ "ଣତ୍ୱ ବିଧି, ଷତ୍ୱ ବିଧି ଓ ସାଧାରଣ ଅଶୁଦ୍ଧି" ଅଧ୍ୟାୟରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସର୍ବାଧିକ ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ), ବନାନ ଶୁଦ୍ଧିକରଣ ଓ ବାକ୍ୟ ସଂଶୋଧନ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଥାଏ। ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନିୟମ, ବ୍ୟତିକ୍ରମ, ଶୁଦ୍ଧ-ଅଶୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦ ତାଲିକା ଏବଂ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ବିଧି ଚିହ୍ନଟ ଟ୍ରିକ୍):
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରଶ୍ନ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ତୁରନ୍ତ ସଠିକ୍ ବିକଳ୍ପ ବାଛିବା ପାଇଁ ଏହି ଫର୍ମୁଲାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରୟୋଗ କର:
• ଣତ୍ୱ ବିଧିର ସୁପର ଫର୍ମୁଲା:
ସୂତ୍ର: [ଋ / ର / ଷ] + [ନ] = [ଣ]
ଉଦାହରଣ:
ଯଦି ‘ଋ’, ‘ର’, ‘ଷ’ ଏବଂ ‘ନ’ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ, କ-ବର୍ଗ (କ, ଖ, ଗ, ଘ, ଙ), ପ-ବର୍ଗ (ପ, ଫ, ବ, ଭ, ମ), ଅନ୍ତଃସ୍ଥ ଯ, ୟ, ୱ, ହ କିମ୍ବା ଅନୁସ୍ୱାର (ଂ) ର ବ୍ୟବଧାନ ଥାଏ, ତଥାପି ‘ନ’ ସ୍ଥାନରେ ‘ଣ’ ହୋଇଥାଏ।
ଯଥା:
• ଷତ୍ୱ ବିଧିର ସୁପର ଫର୍ମୁଲା:
ସୂତ୍ର: [ଅ, ଆ ବ୍ୟତୀତ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ / କ / ର] + [ସ] = [ଷ]
ଉଦାହରଣ:
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ ମନେମୋନିକ୍:
• "ଋ-ର-ଷ ରାଜଦରବାର ସୂତ୍ର":
ମନେରଖ: ଋଷି (ଋ), ରାଜା (ର) ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁର୍ଦ୍ଧର ଷଣ୍ଢ (ଷ) ଯେତେବେଳେ ଦରବାରରେ ପାଦ ଦିଅନ୍ତି, ସାଧାରଣ ଦାଣ୍ଡର ଦନ୍ତ୍ୟ 'ନ' ସେମାନଙ୍କ ତେଜ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ୟ 'ଣ' ପାଲଟିଯାଏ! କିନ୍ତୁ ଯଦି ମଝିରେ 'ତ-ବର୍ଗ'ର କାନ୍ଥ ଠିଆ ହୋଇଯାଏ (ରତ୍ନ, କୀର୍ତ୍ତନ, ପ୍ରାର୍ଥନା), ତେବେ 'ନ' ନିଜ ଜିଦ୍ ଛାଡ଼େନାହିଁ, ସେ ଦନ୍ତ୍ୟ 'ନ' ହିଁ ହୋଇ ରହେ!
• "ଅ-ଆ ବନାମ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଯୁଦ୍ଧ":
'ଅ' ଏବଂ 'ଆ' ହେଉଛନ୍ତି ଶାନ୍ତ ସ୍ୱର, ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ଦନ୍ତ୍ୟ 'ସ' ଆରାମରେ ବସିରହେ (ପ୍ରସାଦ, ଆସ୍ତିକ, ପୁରସ୍କାର)। କିନ୍ତୁ ଅନ୍ୟ ଯେକୌଣସି ସ୍ୱର (ଇ, ଉ, ଏ, ଋ...) ଆସିବା ମାତ୍ରେ ଦନ୍ତ୍ୟ 'ସ' ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ ପେଟକଟା ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ୟ 'ଷ' ପାଲଟିଯାଏ (ଅଭିଷେକ, ସୁଷମା, ପରିଷ୍କାର)!
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି / Common Trap Alert):
[!WARNING]
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ସର୍ବାଧିକ ଆସୁଥିବା ୮ଟି ପ୍ରମୁଖ ବନାନ ଭୁଲ୍ ଏବଂ ତାହାର ବ୍ୟାକରଣିକ କାରଣ:
| କ୍ରମ | ଅଶୁଦ୍ଧ ରୂପ (ଭୁଲ୍) | ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ (ଠିକ୍) | ବ୍ୟାକରଣିକ କାରଣ ଓ ସତର୍କତା |
|---|---|---|---|
| ୧ | ପୁରଷ୍କାର | ପୁରସ୍କାର | ପୁରଃ + କାର = ପୁରସ୍କାର ('ଅ' ପରେ ବିସର୍ଗ ଥିବାରୁ ଦନ୍ତ୍ୟ 'ସ' ହେବ)। |
| ୨ | ପରିସ୍କାର | ପରିଷ୍କାର | ପରିଃ + କାର = ପରିଷ୍କାର ('ଇ' ପରେ ବିସର୍ଗ ଥିବାରୁ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ୟ 'ଷ' ହେବ)। |
| ୩ | ପୂଜ୍ୟାସ୍ପଦେଷୁ | ପୂଜାସ୍ପଦେଷୁ | 'ପୂଜା' ସହ 'ଆସ୍ପଦ' ଯୁକ୍ତ ହୋଇ 'ପୂଜାସ୍ପଦ' ହୁଏ, 'ପୂଜ୍ୟାସ୍ପଦ' ଅଶୁଦ୍ଧ। |
| ୪ | ଅପରାହ୍ନ / ପୂର୍ବାହ୍ନ | ଅପରାହ୍ଣ / ପୂର୍ବାହ୍ଣ | 'ର' ଥିବାରୁ 'ହ' ସହିତ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ୟ 'ଣ' (ହ୍ଣ) ଯୁକ୍ତ ହେବ, ଦନ୍ତ୍ୟ 'ନ' ନୁହେଁ। କିନ୍ତୁ 'ମଧ୍ୟାହ୍ନ'ରେ 'ର' ନଥିବାରୁ ତାହା ଦନ୍ତ୍ୟ 'ନ' (ହ୍ନ) ରହିବ! |
| ୫ | ଶାରୀରୀକ / ଶାରିରୀକ | ଶାରୀରିକ | ପ୍ରଥମ 'ର'ରେ ଦୀର୍ଘ-ଈ (ରୀ), ଦ୍ୱିତୀୟ 'ର'ରେ ହ୍ରସ୍ୱ-ଇ (ରି)। |
| ୬ | ସମସ୍ତ ଛାତ୍ରମାନେ | ସମସ୍ତ ଛାତ୍ର / ଛାତ୍ରମାନେ | ବଚନଗତ ଅଶୁଦ୍ଧି। 'ସମସ୍ତ' ଏବଂ 'ମାନେ' ଏକାଠି ବସିପାରିବେ ନାହିଁ। |
| ୭ | ନିର୍ଦ୍ଦୋଷୀ / ନିରପରାଧୀ | ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ / ନିରପରାଧ | ସମାସଗତ ଅଶୁଦ୍ଧି। 'ନିର୍ଦ୍ଦୋଷୀ' ବା 'ନିରପରାଧୀ' ବୋଲି ଶବ୍ଦ ନାହିଁ। |
| ୮ | ଧୂଳିଷାତ୍ / ଅଗ୍ନିଷାତ୍ | ଧୂଳିସାତ୍ / ଅଗ୍ନିସାତ୍ | 'ସାତ୍' ପ୍ରତ୍ୟୟରେ ଷତ୍ୱ ବିଧି ଲାଗେ ନାହିଁ, ସର୍ବଦା ଦନ୍ତ୍ୟ 'ସ' ହୁଏ। |
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଆମେ ରାସ୍ତାଘାଟରେ ଯିବାବେଳେ ବିଭିନ୍ନ ଦୋକାନ ବୋର୍ଡ଼ରେ ଦେଖୁ—କେହି ଲେଖିଥାଏ "ଓଡ଼ିଶା କୋହିନୁର ପ୍ରେସ", କେହି ଲେଖିଥାଏ "ଅଉଷଧ ଦୋକାନ" ବା "ପୋଲିଷ ଷ୍ଟେସନ"। ବୈଦେଶିକ ଶବ୍ଦ 'ପୋଲିସ୍' (Police) ରେ 'ଷ' ଲେଖିଲେ ତାହା ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ ହୁଏ। ବ୍ୟାକରଣର ଏହି ଶୁଦ୍ଧ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଆମକୁ ନିଜ ମାତୃଭାଷାକୁ ଅପଭ୍ରଂଶ ଓ ବିକୃତିରୁ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଶିଖାଏ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ (ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଶୁଦ୍ଧି ବର୍ଗୀକରଣ ଚାର୍ଟ):
| ଅଶୁଦ୍ଧିର ପ୍ରକାର | ଅଶୁଦ୍ଧ ରୂପ | ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ | ନିୟମ / ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ |
|---|---|---|---|
| ୧. ବଚନଗତ | ଗୋଟିଏ ପିମ୍ପୁଡ଼ିଟିଏ | ଗୋଟିଏ ପିମ୍ପୁଡ଼ି / ପିମ୍ପୁଡ଼ିଟିଏ | ଦୁଇଥର ଏକବଚନ ଚିହ୍ନ ବ୍ୟବହାର ଅଶୁଦ୍ଧ। |
| ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକମାନେ | ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲୋକ / ଲୋକମାନେ | 'ପ୍ରତ୍ୟେକ' ଲାଗିଲେ 'ମାନେ' ଲାଗିବ ନାହିଁ। | |
| ଜନତାମାନଙ୍କର | ଜନତାର | 'ଜନତା' ନିଜେ ଏକ ସମୂହବାଚକ ବହୁବଚନ ଶବ୍ଦ। | |
| ସବୁ ବହିଗୁଡ଼ିକ | ସବୁ ବହି / ବହିଗୁଡ଼ିକ | ଦ୍ୱିବାର ବହୁବଚନ ପ୍ରୟୋଗ ବର୍ଜନୀୟ। | |
| ୨. ଲିଙ୍ଗଗତ | ସୁକେଶିନୀ | ସୁକେଶା | 'ସୁକେଶା' ହିଁ ଶୁଦ୍ଧ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ରୂପ। |
| ବୈଶ୍ୟୀ | ବୈଶ୍ୟା | ବୈଶ୍ୟର ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ 'ବୈଶ୍ୟା'। | |
| ୩. ବିଶେଷ୍ୟ-ବିଶେଷଣ | ଆଧିକ୍ୟତା | ଆଧିକ୍ୟ | 'ଆଧିକ୍ୟ' କିମ୍ବା 'ଅଧିକତା' ହେବ। |
| ଉତ୍କର୍ଷତା | ଉତ୍କର୍ଷ | 'ଉତ୍କର୍ଷ' ନିଜେ ବିଶେଷ୍ୟ, 'ତା' ଲାଗିବ ନାହିଁ। | |
| ଐକ୍ୟତା | ଐକ୍ୟ | 'ଐକ୍ୟ' କିମ୍ବା 'ଏକତା' ହେବ। | |
| କାର୍ପଣ୍ୟତା | କାର୍ପଣ୍ୟ / କୃପଣତା | 'କାର୍ପଣ୍ୟ' କିମ୍ବା 'କୃପଣତା' ହେବ। | |
| ସୌଜନ୍ୟତା | ସୌଜନ୍ୟ / ସୁଜନତା | 'ସୌଜନ୍ୟ' କିମ୍ବା 'ସୁଜନତା' ହେବ। | |
| ସାବଧାନ ସହିତ | ସାବଧାନତାର ସହିତ | ବିଶେଷ୍ୟ ପଦ ସହିତ 'ସହିତ' ଯୋଡ଼ାଯାଏ। | |
| ୪. ସନ୍ଧିଗତ | ଉଜ୍ୱଳ | ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ | ଉତ୍ + ଜ୍ୱଳ = ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ (ଦୁଇଟି 'ଜ')। |
| ଦୁରାବସ୍ଥା | ଦୁରବସ୍ଥା | ଦୁଃ + ଅବସ୍ଥା = ଦୁରବସ୍ଥା ('ରା' ନୁହେଁ, 'ର')। | |
| ଗିରିଶ | ଗିରୀଶ | ଗିରି + ଈଶ = ଗିରୀଶ (ଦୀର୍ଘ 'ରୀ')। | |
| ପ୍ରତ୍ୟେହ | ପ୍ରତ୍ୟହ | ପ୍ରତି + ଅହ = ପ୍ରତ୍ୟହ ('ୟେ' ନୁହେଁ)। | |
| ବାକ୍ଦେବୀ | ବାଗ୍ଦେବୀ | ବାକ୍ + ଦେବୀ = ବାଗ୍ଦେବୀ। | |
| ଷାଣ୍ମାସିକ | ଷାଣ୍ମାସିକ | ଷଟ୍ + ମାସିକ = ଷାଣ୍ମାସିକ। | |
| ୫. ସମାସଗତ | ଅହର୍ନିଶି | ଅହର୍ନିଶ | ସମାସାନ୍ତ ପଦରେ 'ଅହର୍ନିଶ' ହୁଏ। |
| ଅହୋରାତ୍ରି | ଅହୋରାତ୍ର | ଅହଃ ଓ ରାତ୍ରି = ଅହୋରାତ୍ର। | |
| ଦିବାରାତ୍ରି | ଦିବାରାତ୍ର | ଦିବା ଓ ରାତ୍ରି = ଦିବାରାତ୍ର। | |
| ନିର୍ଦ୍ଧନୀ | ନିର୍ଦ୍ଧନ | ସମାସରେ 'ନିର୍ଦ୍ଧନ' ଶୁଦ୍ଧ। | |
| ନିରୋଗୀ | ନିରୋଗ | 'ନିରୋଗ' ହିଁ ଶୁଦ୍ଧ ବିଶେଷଣ। | |
| ଶଶୀଭୂଷଣ | ଶଶିଭୂଷଣ | ଯୁକ୍ତ ହେଲେ 'ଶଶି' ହ୍ରସ୍ୱ-ଇ ହୁଏ। | |
| ୬. କୃଦନ୍ତ-ତଦ୍ଧିତ | ଅଧୀନସ୍ଥ | ଅଧୀନ | 'ଅଧୀନ' ହିଁ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ପଦ। |
| ଏକତ୍ରିତ | ଏକତ୍ର | 'ଏକତ୍ର' ହିଁ ଶୁଦ୍ଧ କୃଦନ୍ତ ରୂପ। | |
| ପୌରହିତ୍ୟ | ପୌରୋହିତ୍ୟ | ପୁରୋହିତ + ୟ = ପୌରୋହିତ୍ୟ। | |
| ଭୌଗଲିକ | ଭୌଗୋଳିକ | ଭୂଗୋଳ + ଇକ = ଭୌଗୋଳିକ। | |
| ୭. ବନାନଗତ | ଅନୁସୂୟା | ଅନସୂୟା | 'ଅନସୂୟା' ଶୁଦ୍ଧ ପୌରାଣିକ ବନାନ। |
| ଭୁବନେଶ୍ୱର | ଭୁବନେଶ୍ୱର | 'ଭୁ' ହ୍ରସ୍ୱ-ଉ ହେବ। | |
| ଉଚ୍ଚାରଣ/ଶୀର୍ଷ | ଉଚ୍ଚାରଣ/ଶୀର୍ଷ | ଦୀର୍ଘ-ଈ 'ଶୀର୍ଷ' ହେବ। | |
| ଶୁଶ୍ରୂଷା | ଶୁଶ୍ରୂଷା | ଶ୍ରୁ ନୁହେଁ, ଦୀର୍ଘ 'ଶ୍ରୂ' ହେବ। |
୬. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:
ପ୍ରଥମ ବିଭାଗ: ‘ଷତ୍ୱ’ ବିଧି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପୃଷ୍ଠା ୨୧)
ଉତ୍ତର:
‘ଅ’ ବା ‘ଆ’ ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ (ଇ, ଈ, ଉ, ଊ, ଋ, ଏ, ଐ, ଓ, ଔ) କିମ୍ବା ‘କ’ ଓ ‘ର’ ବର୍ଣ୍ଣ ପରେ ଥିବା ପ୍ରତ୍ୟୟର ଦନ୍ତ୍ୟ ‘ସ’ ସ୍ଥାନରେ ଯେଉଁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ୟ ‘ଷ’ ହୋଇଥାଏ, ତାହାକୁ ବ୍ୟାକରଣରେ ‘ଷତ୍ୱ ବିଧି’ କୁହାଯାଏ।
ଯଥା: ଅଭି + ସେକ = ଅଭିଷେକ, ନିଃ + ସିଦ୍ଧ = ନିଷିଦ୍ଧ, ସୁ + ସମା = ସୁଷମା।
• ପୁରଷ୍କାର ➔ ପୁରସ୍କାର
• ପୂର୍ବାହ୍ନ ➔ ପୂର୍ବାହ୍ଣ
• ଶୁଶୃଷା ➔ ଶୁଶ୍ରୂଷା
• ଧୂଳିଷାତ୍ ➔ ଧୂଳିସାତ୍
• ପାସାଣ ➔ ପାଷାଣ
• ଗୋସ୍ପଦ ➔ ଗୋଷ୍ପଦ
• ଭାଷ୍କର ➔ ଭାସ୍କର
• ନିଷାଦ: ‘ନି’ (ନ୍ + ଇ) ପରେ ଥିବାରୁ ‘ଇ’ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ପରବର୍ତ୍ତୀ ‘ସ’ ସ୍ଥାନରେ ଷତ୍ୱ ବିଧି ଅନୁସାରେ ‘ଷ’ ହୋଇଛି।
• ବିଭୀଷଣ: ‘ଭୀ’ (ଭ୍ + ଈ) ପରେ ‘ଈ’ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ଥିବାରୁ ଷତ୍ୱ ବିଧି ଅନୁଯାୟୀ ‘ଷ’ ହୋଇଛି।
• କୃଷକ: ‘କୃ’ (କ୍ + ଋ) ଥିବାରୁ ‘ଋ’ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ପରେ ‘ଷ’ ହୋଇଛି।
• ଗବେଷଣା: ଗୋ + ଏଷଣା ➔ ଏଠାରେ ‘ଏ’ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ପରେ ‘ଷ’ ହୋଇଛି।
• ଔଷଧ: ଏଠାରେ କୌଣସି ବିଧି ନିୟମ ନଥାଇ ପ୍ରକୃତିଗତ ଭାବେ ‘ସ୍ୱଭାବସିଦ୍ଧ ଷ’ ରହିଛି।
• ପୁରସ୍କାର: ପୁରଃ + କାର ➔ ପୂର୍ବପଦ ‘ପୁର’ ଶେଷରେ ‘ଅ’ ଧ୍ୱନି ରହିଥିବାରୁ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ‘ଷ’ ନ ହୋଇ ଦନ୍ତ୍ୟ ‘ସ’ ହୋଇଛି।
• ସଂସ୍କାର: ସମ୍ + କାର ➔ ଏଠାରେ ଉପସର୍ଗ ‘ସମ୍’ ଥିବାରୁ ମୂର୍ଦ୍ଧନ୍ୟ ‘ଷ’ ନ ହୋଇ ଦନ୍ତ୍ୟ ‘ସ’ ହୋଇଛି।
• ଧୂଳିସାତ୍: ଏଠାରେ ‘ସାତ୍’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ଷତ୍ୱ ବିଧି ନିଷେଧ ନିୟମ ଅନୁସାରେ ‘ସ’ ରହିଛି।
• ଆତ୍ମସାତ୍: ଏଠାରେ ମଧ୍ୟ ‘ସାତ୍’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗ ହୋଇଥିବାରୁ ‘ସ’ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଛି (ଷ ହୋଇନାହିଁ)।
(କ) ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଚୋରାଇ ନେବାପରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ବିସନ୍ନ ହୋଇ ଇତସ୍ତତଃ ଅନ୍ୱେଷଣ କଲେ।
➔ ସଂଶୋଧିତ ବାକ୍ୟ: ସୀତାଙ୍କୁ ରାବଣ ଚୋରାଇ ନେବାପରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ଇତସ୍ତତଃ ଅନ୍ୱେଷଣ କଲେ। (ଭୁଲ୍: ବିସନ୍ନ ➔ ଠିକ୍: ବିଷଣ୍ଣ)
(ଖ) ପତ୍ନୀ ବିରହ ଯୋଗୁଁ ସେ ଅବଷାଦରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ।
➔ ସଂଶୋଧିତ ବାକ୍ୟ: ପତ୍ନୀ ବିରହ ଯୋଗୁଁ ସେ ଅବସାଦରେ କାନ୍ଦିବାକୁ ଲାଗିଲେ। (ଭୁଲ୍: ଅବଷାଦରେ ➔ ଠିକ୍: ଅବସାଦରେ; କାରଣ ‘ଅ’ ପରେ ‘ସ’ ହୁଏ)
(ଗ) କଲମ୍ବସ୍ ଆମେରିକା ଆବିସ୍କାର କରିଥିଲେ।
➔ ସଂଶୋଧିତ ବାକ୍ୟ: କଲମ୍ବସ୍ ଆମେରିକା ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ। (ଭୁଲ୍: ଆବିସ୍କାର ➔ ଠିକ୍: ଆବିଷ୍କାର; ‘ଇ’ ପରେ ‘ଷ’)
(ଘ) ଭଲକାମ କଲେ ପୁରଷ୍କାର ମିଳିଥାଏ।
➔ ସଂଶୋଧିତ ବାକ୍ୟ: ଭଲକାମ କଲେ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥାଏ। (ଭୁଲ୍: ପୁରଷ୍କାର ➔ ଠିକ୍: ପୁରସ୍କାର)
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଭାଗ: ‘ସାଧାରଣ ଅଶୁଦ୍ଧି’ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପୃଷ୍ଠା ୨୯)
• ଅନୁସୂୟା ➔ ଅନସୂୟା
• ପୂଜାସ୍ପଦ ➔ ପୂଜାସ୍ପଦ (ବା ପୂଜନୀୟ / ପୂଜ୍ୟ)
• ଆଶୀଷ ➔ ଆଶିଷ
• ମାର୍ଗଶୀର ➔ ମାର୍ଗଶିର
• କୃର ➔ କ୍ରୂର
• ପ୍ରତିଯୋଗୀତା ➔ ପ୍ରତିଯୋଗିତା
• ଉଣା ➔ ଊଣା
• ଯାତାୟତ ➔ ଯାତାୟାତ
• ଦୁରାବସ୍ଥା ➔ ଦୁରବସ୍ଥା
• ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ ➔ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ
(କ) ସମ୍ବଲପୁରର ଶୀତଳଷଷ୍ଠୀ ଯାତ୍ରା ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ଲୋକମାନେ ଆସିଥିଲେ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ସମ୍ବଲପୁରର ଶୀତଳଷଷ୍ଠୀ ଯାତ୍ରା ଦେଖିବାକୁ ବହୁତ ଲୋକ ଆସିଥିଲେ। (ଅଥବା: ...ଦେଖିବାକୁ ଲୋକମାନେ ଆସିଥିଲେ।)
କାରଣ: ‘ବହୁତ’ ସହିତ ‘ମାନେ’ ବହୁବଚନ ଅଶୁଦ୍ଧି।
(ଖ) ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସଭାରେ ଆବାଳବୃଦ୍ଧ ବନିତାଗଣ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସଭାରେ ଆବାଳବୃଦ୍ଧବନିତା ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ।
କାରଣ: ‘ଆବାଳବୃଦ୍ଧବନିତା’ ନିଜେ ସମଗ୍ର ସମାଜକୁ ବୁଝାଏ, ପୁଣି ‘ଗଣ’ ଯୋଡ଼ିବା ଅଶୁଦ୍ଧ।
(ଗ) ମୁଁ ତୁମର ଉଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ କାମନା କରୁଛି।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ମୁଁ ତୁମର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭବିଷ୍ୟତ କାମନା କରୁଛି।
କାରଣ: ଉତ୍ + ଜ୍ୱଳ = ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ (ଜ୍ଜ୍ୱ ଶୁଦ୍ଧ ସନ୍ଧି ରୂପ)।
(ଘ) ସବୁ କବିମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସିଦ୍ଧହସ୍ତ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ସବୁ କବି ପ୍ରାକୃତିକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସିଦ୍ଧହସ୍ତ। (ଅଥବା: କବିମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ବର୍ଣ୍ଣନାରେ ସିଦ୍ଧହସ୍ତ।)
କାରଣ: ‘ସବୁ’ ଓ ‘ମାନେ’ ଏକାଠି ବ୍ୟବହୃତ ହେବେ ନାହିଁ।
(ଙ) ଶିକ୍ଷୟତ୍ରୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତ୍ରଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଲେ।
କାରଣ: ‘ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ’ ଶୁଦ୍ଧ ବନାନ ଏବଂ ‘ପ୍ରତ୍ୟେକ’ ସହିତ ‘ମାନଙ୍କୁ’ ବସେ ନାହିଁ।
(ଚ) କୋଲକାତା ଭାରତର ବୃହତ୍ତମ ନଗରୀ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: କୋଲକାତା ଭାରତର ବୃହତ୍ତମ ନଗର। (ଅଥବା: ...ଭାରତର ବୃହତୀ ନଗରୀ।)
କାରଣ: ‘ନଗରୀ’ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ବିଶେଷ୍ୟ ସହିତ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ବିଶେଷଣ ‘ବୃହତ୍ତମ’ ର ଅସଙ୍ଗତି।
(ଛ) ପିଲାଟି ସଂକ୍ଷିପ୍ତରେ ଉତ୍ତର ଦେଲା।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ପିଲାଟି ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର ଦେଲା।
କାରଣ: ‘ସଂକ୍ଷିପ୍ତ’ ଏକ ବିଶେଷଣ ପଦ, ତେଣୁ ‘ସଂକ୍ଷେପରେ’ (ବିଶେଷ୍ୟ) ପ୍ରୟୋଗ ଶୁଦ୍ଧ।
(ଜ) ଅନନ୍ୟା ଷାଣ୍ମାସିକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଶ୍ରେଣୀରେ ପ୍ରଥମ ହେଲା।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ଅନନ୍ୟା ଷାଣ୍ମାସିକ ପରୀକ୍ଷାରେ ଶ୍ରେଣୀରେ ପ୍ରଥମ ହେଲା।
କାରଣ: ଷଟ୍ + ମାସିକ = ଷାଣ୍ମାସିକ ('ଷାଣ୍ମାସିକ' ନୁହେଁ)।
(ଝ) ସର୍କସର ବାଘଗୁଡ଼ିକ ହୁଷ୍ଟପୃଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ସର୍କସର ବାଘଗୁଡ଼ିକ ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ ନୁହନ୍ତି।
କାରଣ: ‘ହୃ’ (ହ୍ରସ୍ୱ ଋ-କାର) ଏବଂ ‘ପୁ’ (ହ୍ରସ୍ୱ ଉ-କାର) ଶୁଦ୍ଧ ବନାନ।
(ଞ) ସେ ସପରିବାର ସହିତ ଭୋଜି ଖାଇ ଯାଇଥିଲେ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ସେ ସପରିବାର ଭୋଜି ଖାଇ ଯାଇଥିଲେ। (ଅଥବା: ସେ ପରିବାର ସହିତ ଭୋଜି ଖାଇ ଯାଇଥିଲେ।)
କାରଣ: ‘ସପରିବାର’ର ଅର୍ଥ ହିଁ ‘ପରିବାର ସହିତ’। ପୁନର୍ବାର ‘ସହିତ’ ଲେଖିଲେ ପୌନରୁକ୍ତ ଦୋଷ ଘଟେ।
(ଟ) ମୂଷା ଗଣେଶଙ୍କ ବାହାନ ଅଟେ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ମୂଷା ଗଣେଶଙ୍କ ବାହନ ଅଟେ।
କାରଣ: ‘ବାହାନ’ ଅଶୁଦ୍ଧ, ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ ହେଉଛି ‘ବାହନ’।
(ଠ) ମାନଚିତ୍ର ପଠନ ଦ୍ୱାରା ଭୌଗଲିକ ଜ୍ଞାନ ବୃଦ୍ଧିହୁଏ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ମାନଚିତ୍ର ପଠନ ଦ୍ୱାରା ଭୌଗୋଳିକ ଜ୍ଞାନ ବୃଦ୍ଧିହୁଏ।
କାରଣ: ଭୂଗୋଳ + ଇକ = ଭୌଗୋଳିକ (‘ଗୋ’ ଏବଂ ‘ଳ’ ଶୁଦ୍ଧ)।
(ଡ) ଗିରିଶ ବାବୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବସ୍ରେ କୋରାପୁଟ ଗଲେ।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ଗିରୀଶ ବାବୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରୁ ଦ୍ରୁତଗାମୀ ବସ୍ରେ କୋରାପୁଟ ଗଲେ।
କାରଣ: ଗିରୀଶ (ଦୀର୍ଘ-ଈ), ଭୁବନେଶ୍ୱର (ହ୍ରସ୍ୱ-ଉ) ଏବଂ ଦ୍ରୁତଗାମୀ (ଦ୍ରୁ, ଦୀର୍ଘ-ଊ ନୁହେଁ)।
(ଢ) ରବିନ୍ଦ୍ର ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗୀତାରେ ପ୍ରଥମ ହେଲା।
➔ ଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ: ରବୀନ୍ଦ୍ର ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ପ୍ରଥମ ହେଲା।
କାରଣ: ରବୀନ୍ଦ୍ର (ରବି + ଇନ୍ଦ୍ର = ରବୀନ୍ଦ୍ର, ଦୀର୍ଘ-ଈ) ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତା (ହ୍ରସ୍ୱ-ଇ)।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App