ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ: ପଞ୍ଚମ ଅଧ୍ୟାୟ - ଛନ୍ଦ ଓ ଅଳଙ୍କାର (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣର "ଛନ୍ଦ ଓ ଅଳଙ୍କାର" ଅଧ୍ୟାୟରୁ ୫ ରୁ ୮ ନମ୍ବରର ବହୁବିକଳ୍ପ (MCQ), ଲକ୍ଷଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ଉଦାହରଣ ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିଥାଏ। ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ଛନ୍ଦର ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା, ଯତିପାତ ନିୟମ, ଶବ୍ଦାଳଙ୍କାର ଓ ଅର୍ଥାଳଙ୍କାରର ଭେଦ ଏବଂ ୧୪ଟିଯାକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନର ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୩-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଛନ୍ଦ ଓ ଅଳଙ୍କାର ଚିହ୍ନଟ ଟ୍ରିକ୍):
• ଛନ୍ଦ ଚିହ୍ନଟର ସୁପର ଫର୍ମୁଲା ବକ୍ସ:
ପରୀକ୍ଷାରେ କବିତା ପଦ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ିର ଅକ୍ଷର ଗଣିନିଅ:
1. ଭାଗବତ ବୃତ୍ତ (ନବାକ୍ଷରୀ): ପ୍ରତି ପାଦରେ ୯ଟି ଅକ୍ଷର, ୨ ପାଦରେ ୧ ପଦ। (ଯତିପାତ: ପ୍ରତି ପାଦର ଶେଷରେ)। ଉଦାହରଣ: "ସଂସାରେ ରହି ଯେଉଁ ନର / ସର୍ବ ଭୂତଙ୍କୁ ଦୟାକର।"
2. ନଟବାଣୀ (ବିଭାସ ଚକ୍ରକେଳି): ପ୍ରତି ପାଦରେ ୧୨ଟି ଅକ୍ଷର, ୨ ପାଦରେ ୧ ପଦ। (ଯତିପାତ: ୩ୟ, ୬ଷ୍ଠ, ୯ମ ଓ ଶେଷ ଅକ୍ଷରରେ)।
3. ଶଙ୍କରାଭରଣ: ପ୍ରତି ପାଦରେ ୧୪ଟି ଅକ୍ଷର, ୪ ପାଦରେ ୧ ପଦ (୧ମ, ୨ୟ, ୪ର୍ଥ ପାଦରେ ୧୪ ଅକ୍ଷର, ୩ୟ ପାଦରେ ୮ ଅକ୍ଷର)। (ଯତିପାତ: ୮ମ ଓ ଶେଷ ଅକ୍ଷରରେ)।
4. ରାମକେରୀ: ପ୍ରତି ପାଦରେ ୧୬ଟି ଅକ୍ଷର, ୨ ପାଦରେ ୧ ପଦ। (ଯତିପାତ: ୯ମ, ୧୧ଶ ଓ ୧୬ଶ ଅକ୍ଷରରେ)। ଉଦାହରଣ: "କଳାକଳେବର କହ୍ନାଇ ସଙ୍ଗେ ରୋହିଣୀସୁତ / କରନ୍ତି ମଥୁରା ବିଜୟେ ଦାଣ୍ଡେ ଦେଖ ସଙ୍ଗାତ।"
5. ଚୋଖୀ: ୪ ପାଦରେ ୧ ପଦ। ୧ମ ଓ ୨ୟ ପାଦରେ ୨୯ ଅକ୍ଷର (ଯତି: ୬, ୮, ୧୪, ୧୬, ୨୨, ୨୪, ୨୯); ୩ୟ ପାଦରେ ୯ ଅକ୍ଷର (ଯତି: ୬, ୯); ୪ର୍ଥ ପାଦରେ ୧୩ ଅକ୍ଷର (ଯତି: ୬, ୮, ୧୩)।
6. ବଙ୍ଗଳାଶ୍ରୀ: ପ୍ରତି ପାଦରେ ୨୦ଟି ଅକ୍ଷର, ୨ ପାଦରେ ୧ ପଦ। (ଯତିପାତ: ୬ଷ୍ଠ, ୧୨ଶ ଓ ୨୦ଶ ଅକ୍ଷରରେ)।
7. ଦାଣ୍ଡିବୃତ୍ତ: ୨ ପାଦରେ ୧ ପଦ, କିନ୍ତୁ ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ଅସମାନ (ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଯତିପାତ ନାହିଁ, ଗାୟକ ନିଜ ସୁବିଧାରେ ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି)। ଉଦାହରଣ: ସାରଳା ଦାସଙ୍କ 'ମହାଭାରତ', ବଳରାମ ଦାସଙ୍କ 'ଦାଣ୍ଡି ରାମାୟଣ'।
• ଅଳଙ୍କାର ଚିହ୍ନଟର ସୁପର ଫର୍ମୁଲା:
1. ଅନୁପ୍ରାସ: ଗୋଟିଏ ବା ଏକାଧିକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ବାରମ୍ବାର ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଲେ। (ଉଦାହରଣ: "ବର୍ଷା କାଳେ ବଳି ବାଜେ ବେଣୁ ବନେ ବନେ")।
2. ଯମକ: ଭିନ୍ନାର୍ଥବୋଧକ ଏକା ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦ ବାରମ୍ବାର ଆବୃତ୍ତି ହେଲେ। (ଉଦାହରଣ: "କଳିକା କାଳିକା ବଳିକା ମାଳିକା", "ବରଜୀବ ରସେ")।
3. ଶ୍ଳେଷ: ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ନଭାଙ୍ଗି (ଅଭଙ୍ଗ) ବା ଭାଙ୍ଗି (ସଭଙ୍ଗ) ଦୁଇ ବା ତତୋଧିକ ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କଲେ। (ଶ୍ଳିଷ୍ଟପଦ ଥାଏ)।
4. ଉପମା: ଉପମେୟ ଓ ଉପମାନ ମଧ୍ୟରେ ତୁଳନା ଥାଏ। ଉପମାବାଚକ ଶବ୍ଦ: ପରି, ଯଥା, ସଦୃଶ, ତୁଲ୍ୟ, ଯେସନ, ସରି।
5. ଉତ୍ପ୍ରେକ୍ଷା: ପ୍ରକୃତ ବସ୍ତୁରେ ଅପ୍ରକୃତ ବସ୍ତୁର ସମ୍ଭାବନା ବା ତର୍କଣା। ଚିହ୍ନଟ ଶବ୍ଦ: କି, ସତେକି, ସିନା, ସତେ, ଅବା, କିବା, ବା, ବୋଧେ।
6. ରୂପକ: ଉପମେୟ ଓ ଉପମାନ ମଧ୍ୟରେ ଅଭେଦ କଳ୍ପନା କରାଯାଇ ଉପମେୟରେ ଉପମାନର ଆରୋପ ହୁଏ (ଯଥା: ଦାରିଦ୍ର୍ୟ-ପଙ୍କ, କଳୁଷ-ପଙ୍କ, ଶୋକାନଳ, ଜୀବନ-ସର)।
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ରାଇମ୍ ମନେମୋନିକ୍:
• "ଛନ୍ଦ ସଂଖ୍ୟା ଛନ୍ଦା ସୂତ୍ର":
• "ଅଳଙ୍କାର ଯୋଡ଼ି ଫର୍ମୁଲା":
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି / Mistake Alert):
[!WARNING]
ଛନ୍ଦ ଓ ଅଳଙ୍କାରରେ ପିଲାମାନେ କରୁଥିବା ୩ଟି ପ୍ରମୁଖ ଭ୍ରାନ୍ତି:
1. ଯମକ ବନାମ ଅନୁପ୍ରାସ ଭ୍ରମ:
2. ଉପମା ବନାମ ରୂପକ ଭ୍ରମ:
3. ରାମକେରୀ ବନାମ ନଟବାଣୀ ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା:
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ଯେପରି ଜଣେ ମଣିଷ ସୁନ୍ଦର ପୋଷାକ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧିଲେ ତାର ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ଆକର୍ଷଣୀୟ ହୋଇଉଠେ, ସେହିପରି ଅଳଙ୍କାର ଓ ଛନ୍ଦ ଦ୍ୱାରା ସାହିତ୍ୟ ଶ୍ରୁତିମଧୁର ଓ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ ହୁଏ। ଆମେ ଗାଉଥିବା ସିନେମା ଗୀତ, ଭଜନ (ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା) ଏବଂ ରାପ୍ ସଙ୍ଗ୍ ସବୁକିଛି ଛନ୍ଦ ଓ ଯତିପାତର ନିୟମରେ ହିଁ ସୁନ୍ଦର ଶୁଭେ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
| ଛନ୍ଦ / ଅଳଙ୍କାର | ପଦ / ପାଦ / ବର୍ଗ | ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ | ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ଆଦର୍ଶ ଉଦାହରଣ |
|---|---|---|---|
| ଭାଗବତ ବୃତ୍ତ | ୨ ପାଦରେ ୧ ପଦ | ପ୍ରତି ପାଦରେ ୯ ଅକ୍ଷର | ସଂସାରେ ରହି ଯେଉଁ ନର, ସର୍ବ ଭୂତଙ୍କୁ ଦୟାକର। |
| ନଟବାଣୀ | ୨ ପାଦରେ ୧ ପଦ | ପ୍ରତି ପାଦରେ ୧୨ ଅକ୍ଷର (ଯତି: ୩, ୬, ୯, ୧୨) | ଯହିଁ ପଡ଼ିବ ବିପତ୍ତି ଅବଶ୍ୟ ହେବ ଉଦ୍ଧାର। |
| ରାମକେରୀ | ୨ ପାଦରେ ୧ ପଦ | ପ୍ରତି ପାଦରେ ୧୬ ଅକ୍ଷର (ଯତି: ୯, ୧୧, ୧୬) | କଳାକଳେବର କହ୍ନାଇ ସଙ୍ଗେ ରୋହିଣୀସୁତ। |
| ଚୋଖୀ | ୪ ପାଦରେ ୧ ପଦ | ୧ମ ଓ ୨ୟ = ୨୯, ୩ୟ = ୯, ୪ର୍ଥ = ୧୩ | ତୁହି ମା’ ଜନମ ଭୂମି ପବିତ୍ର ଭାରତ ଭୂମି। |
| ଅନୁପ୍ରାସ | ଶବ୍ଦାଳଙ୍କାର | ଏକ ବା ଏକାଧିକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ପୁନରାବୃତ୍ତି | ଉତ୍କଳ କମଳା ବିଳାସ ଦୀର୍ଘିକା ମରାଳ ମାଳିନୀ ନୀଳାମ୍ବୁ ଚିଲିକା। |
| ଯମକ | ଶବ୍ଦାଳଙ୍କାର | ଏକା ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦର ଭିନ୍ନାର୍ଥ ପ୍ରୟୋଗ | ନବ କାଳିକା ବକାଳିକା ମାଳିକା। |
| ଶ୍ଳେଷ | ଶବ୍ଦାଳଙ୍କାର | ଶ୍ଳିଷ୍ଟ ପଦରୁ ଏକାଧିକ ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ (ଅଭଙ୍ଗ, ସଭଙ୍ଗ) | ବାବୁ ନାକଶିରୀଦାନ ଯୋଗ୍ୟ ଯୋଷାକୁ। |
| ଉପମା | ଅର୍ଥାଳଙ୍କାର | ଉପମେୟ ଓ ଉପମାନ ମଧ୍ୟରେ ସାଦୃଶ୍ୟ (ପରି, ଯଥା) | ଖଣ୍ଡ ଖଣ୍ଡ ଧଳା ମେଘ ଶୁନୀଳ ଅମ୍ବରେ, ଭାସଇ ବୋଇତ ଯଥା ନୀଳ ସମୁଦ୍ରରେ। |
| ଉତ୍ପ୍ରେକ୍ଷା | ଅର୍ଥାଳଙ୍କାର | ଉପମେୟରେ ଉପମାନର ସମ୍ଭାବନା (କି, ସତେକି, ଅବା) | ଶ୍ୱେତାଙ୍ଗ ଚଢ଼େଇ ଗୁହା ସମୁଦ୍ଗତ, ନୀରଭେଦି କିବା ଉଠେ ଐରାବତ। |
| ରୂପକ | ଅର୍ଥାଳଙ୍କାର | ଉପମେୟ ଓ ଉପମାନ ମଧ୍ୟରେ ଅଭେଦ କଳ୍ପନା | ଦାରିଦ୍ର୍ୟ-ପଙ୍କପୂର୍ଣ୍ଣ ମୋ ଜୀବନ-ସର। |
୬. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:
ଉତ୍ତର:
ପଦ୍ୟ ବା କବିତା ରଚନାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମ ବା ଶୈଳୀକୁ ଛନ୍ଦ କୁହାଯାଏ। ଏହା କବିତାକୁ ଗତିଶୀଳ ଓ ଶ୍ରୁତିମଧୁର କରାଏ। ଗୋଟିଏ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଛନ୍ଦରେ ରଚିତ ହୋଇଥିବାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ପଦ୍ୟକୁ ‘ଛାନ୍ଦ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତର:
ଛନ୍ଦର ନିୟମ ଅନୁସାରେ ରଚିତ କବିତାକୁ ଗାନ ବା ଆବୃତ୍ତି କଲାବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପାଦର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅକ୍ଷର ଉପରେ ଯେଉଁ ବିଶ୍ରାମ ନେବାକୁ ହୁଏ, ସେହି ବିଶ୍ରାମ ବା ଶ୍ୱାସଘାତକୁ ‘ଯତି’ ବା ‘ଯତିପାତ’ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତର:
ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଆ କାବ୍ୟର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧ୍ୟାୟ ବା ବିଭାଗ ଏକ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଛନ୍ଦ ଓ ବୃତ୍ତ (ଯଥା: ରାମକେରୀ, ରସକୁଲ୍ୟା, ବଙ୍ଗଳାଶ୍ରୀ ଇତ୍ୟାଦି) ଅନୁସାରେ ରଚିତ ହୋଇ ଗାନ କରାଯାଉଥିବାରୁ ପ୍ରାଚୀନ କାବ୍ୟକୁ ‘ଛାନ୍ଦକାବ୍ୟ’ କୁହାଯାଏ।
ଉତ୍ତର:
ପଦର ପ୍ରତ୍ୟେକ ପଂକ୍ତି (ଧାଡ଼ି) କୁ ‘ପାଦ’ କୁହାଯାଏ। ଏକ କବିତା ପଦରେ ଦୁଇ ବା ତତୋଧିକ ପାଦ ଥାଇପାରେ।
ଉତ୍ତର:
ଛନ୍ଦକୁ ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଏ: (କ) ମିତ୍ରାକ୍ଷର ଛନ୍ଦ ଏବଂ (ଖ) ଅମିତ୍ରାକ୍ଷର ଛନ୍ଦ।
ଉତ୍ତର:
ମିତ୍ରାକ୍ଷର ଛନ୍ଦ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ:
(କ) ପୂର୍ଣ୍ଣ ମିତ୍ରାକ୍ଷର
(ଖ) ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ମିତ୍ରାକ୍ଷର
(ଗ) ଏକାନ୍ତର ମିତ୍ରାକ୍ଷର
ଉତ୍ତର:
ଭକ୍ତକବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ‘ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ’ ‘ଭାଗବତ ବୃତ୍ତ’ ବା ‘ନବାକ୍ଷରୀ ଛନ୍ଦ’ (ପ୍ରତି ପାଦରେ ୯ ଅକ୍ଷର) ରେ ଲିଖିତ।
ଉତ୍ତର:
• ଲକ୍ଷଣ: ଚୋଖୀ ଛନ୍ଦରେ ଚାରୋଟି ପାଦରେ ଗୋଟିଏ ପଦ ହୁଏ। ଏହାର ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ପାଦରେ ୨୯ଟି ଲେଖାଏଁ ଅକ୍ଷର ଥାଏ; ତୃତୀୟ ପାଦରେ ୯ଟି ଅକ୍ଷର ଏବଂ ଚତୁର୍ଥ ପାଦରେ ୧୩ଟି ଅକ୍ଷର ଥାଏ। ଯତିପାତ: ୧ମ ଓ ୨ୟ ପାଦର ୬ଷ୍ଠ, ୮ମ, ୧୪ଶ, ୧୬ଶ, ୨୨ଶ, ୨୪ଶ ଓ ଶେଷ ଅକ୍ଷରରେ; ୩ୟ ପାଦର ୬ଷ୍ଠ ଓ ଶେଷ ଅକ୍ଷରରେ; ୪ର୍ଥ ପାଦର ୬ଷ୍ଠ, ୮ମ ଓ ଶେଷ ଅକ୍ଷରରେ ଯତିପାତ ହୁଏ।
• ଉଦାହରଣ:
"ତୁହି ମା’ ଜନମଭୂମି ପବିତ୍ର ଭାରତଭୂମି
ତୋହର ସନ୍ତାନ ଆମ୍ଭେ ଅଟୁ ସରବେ;
ତୋର ଶ୍ରୀଚରଣ ସେବା ପାଇଁ ମନପ୍ରାଣ ଦେବା
ଗାଇବା ତୋହର ନାମ ଆନନ୍ଦ ରବେ।"
ଉତ୍ତର:
ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ‘ମହାଭାରତ’ ‘ଦାଣ୍ଡିବୃତ୍ତ’ (ଅସମାନ ଅକ୍ଷର ବିଶିଷ୍ଟ ପାଦ) ରେ ରଚିତ।
ଉତ୍ତର:
ସାହିତ୍ୟକୁ ସରସ, ସୁନ୍ଦର, ରମଣୀୟ ଓ ଶ୍ରୁତିମଧୁର କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟବର୍ଦ୍ଧକ ଉପାଦାନ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ, ତାହାକୁ ‘ଅଳଙ୍କାର’ କୁହାଯାଏ। ଏହା କାବ୍ୟର ଶୋଭା ବୃଦ୍ଧି କରେ।
ଉତ୍ତର:
ସାହିତ୍ୟରେ ଅଳଙ୍କାର ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର:
(୧) ଶବ୍ଦାଳଙ୍କାର (ଯଥା: ଅନୁପ୍ରାସ, ଯମକ, ଶ୍ଳେଷ)
(୨) ଅର୍ଥାଳଙ୍କାର (ଯଥା: ଉପମା, ଉତ୍ପ୍ରେକ୍ଷା, ରୂପକ, ବ୍ୟତିରେକ)
ଉତ୍ତର:
ପଦ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ବା ଏକାଧିକ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ବାରମ୍ବାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ଘଟିଲେ ‘ଅନୁପ୍ରାସ’ ଅଳଙ୍କାର ହୁଏ।
ଉତ୍ତର:
• ଉପମେୟ: ଯାହାକୁ ତୁଳନା ଦିଆଯାଇଥାଏ ତାହାକୁ ‘ଉପମେୟ’ କୁହାଯାଏ। (ଯଥା: ‘ମୁଖ ଚନ୍ଦ୍ର ପରି ସୁନ୍ଦର’ ବାକ୍ୟରେ ‘ମୁଖ’ ହେଉଛି ଉପମେୟ)।
• ଉପମାନ: ଯାହା ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଏ ତାହାକୁ ‘ଉପମାନ’ କୁହାଯାଏ। (ଉପରୋକ୍ତ ବାକ୍ୟରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ର’ ହେଉଛି ଉପମାନ)।
(କ) "ଜାତିପ୍ରେମ-ବହ୍ନି ପ୍ରଜ୍ୱଳିତ କର" ➔ ରୂପକ ଅଳଙ୍କାର (ଜାତିପ୍ରେମ ଓ ବହ୍ନି ମଧ୍ୟରେ ଅଭେଦ କଳ୍ପନା କରାଯାଇଛି)।
(ଖ) "କ୍ଷେପଣି କ୍ଷେପଣେ ତୋହରି ସଲିଳେ, ହୀରକର ଉତ୍ସ ଉଠିଲା ସଲୀଳେ" ➔ ଯମକ ଅଳଙ୍କାର (ସଲିଳେ = ଜଳରେ, ସଲୀଳେ = ଲୀଳାପୂର୍ବକ ଭାବେ)।
(ଗ) "ପ୍ରଚେତା ପ୍ରବାଳ ପ୍ରାସାଦର ରୁଚି, ନୀଳ ନୀରୁ ଅବା ଫୁଟି ବାହାରୁଚି" ➔ ଉତ୍ପ୍ରେକ୍ଷା ଅଳଙ୍କାର (ଏଠାରେ ‘ଅବା’ ହେଉଛି ଉତ୍ପ୍ରେକ୍ଷାବାଚକ ପଦ)।
(ଘ) "ଦେଖି ନବ କାଳିକା ବକାଳିକା ମାଳିକା ଆଳି କାଳିକାକାନ୍ତ ସ୍ମରି" ➔ ଯମକ ଅଳଙ୍କାର / ଅନୁପ୍ରାସ ଅଳଙ୍କାର।
(ଙ) "କୀର୍ତ୍ତି ସୌରଭ ଗଲା ଦିଗେ ଦିଗେ ଭାସି" ➔ ରୂପକ ଅଳଙ୍କାର (କୀର୍ତ୍ତି ହେଉଛି ଉପମେୟ ଏବଂ ସୌରଭ ହେଉଛି ଉପମାନ)।
(କ) ଯାହାକୁ ତୁଳନା ଦିଆଯାଏ ତାକୁ ଉପମେୟ କହନ୍ତି।
(ଖ) ଭିନ୍ନାର୍ଥବୋଧକ ଏକ ପ୍ରକାର ଶବ୍ଦର ବାରମ୍ବାର ଆବୃତ୍ତିକୁ ଯମକ ଅଳଙ୍କାର କୁହାଯାଏ।
(ଗ) ଯେଉଁଠାରେ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ଦୁଇ ବା ତହିଁରୁ ଅଧିକ ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରେ ସେଠାରେ ଶ୍ଳେଷ ଅଳଙ୍କାର ହୁଏ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App