ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ: ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟାୟ (ପଦ୍ୟ) - ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ି (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ମାତୃଭାଷା ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଶତପ୍ରତିଶତ ନମ୍ବର ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଥମ ପଦ୍ୟ "ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ି"ର ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସାରାଂଶ, ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ, ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ସର୍ଟକଟ୍ ଏବଂ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
ବହୁବିକଳ୍ପ ପ୍ରଶ୍ନ (MCQ) ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ପାଇଁ ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବା କୌଶଳ:
• କବି ଓ କାବ୍ୟ ମାଷ୍ଟର ମ୍ୟାପିଂ:
• ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ିର ପ୍ରଭାବ (କ୍ରମିକ ସୂତ୍ର):
• ପାତ୍ର ଓ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଶର୍ଟକଟ୍:
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
"ଗଦାପର୍ବର ମହାସମର ଓ ବ୍ୟାସ ସରୋବର ମାହାତ୍ମ୍ୟ"
ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧର ଅଷ୍ଟାଦଶ ଦିନରେ କୌରବ କୁଳ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇସାରିଥିଲା। ପରାଜିତ ମହାମାନୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଆତ୍ମରକ୍ଷା ପାଇଁ ବ୍ୟାସ ସରୋବରର ଗଭୀର ଜଳ ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଲେ। ବ୍ୟାସ ସରୋବର ଏପରି ଏକ ତୀର୍ଥ ଥିଲା, ଯେଉଁଠି ଶିବଙ୍କ ବର ଯୋଗୁଁ କୌଣସି ଶତ୍ରୁ ବଳପୂର୍ବକ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଭସ୍ମ ହୋଇଯିବ। ସହଦେବଙ୍କ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଭୀମଙ୍କୁ କହିଲେ ଶିବଙ୍କଠାରୁ ସିଂଘନାଦ ମାଗିବାକୁ। ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ଭୋଳାନାଥ ନିଜ ଚିରିକୂଟିରୁ ମଇଁଷି ଶିଙ୍ଗ ନିର୍ମିତ କାଳାନଳ ତେଜସ୍ୱୀ ସିଂଘନାଦ କାଢ଼ି ଭୀମଙ୍କୁ ୩ ଥର ବଜାଇବାକୁ ଦେଲେ। ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଳୟଙ୍କାରୀ ଗର୍ଜନରେ ସ୍ୱର୍ଗ, ମର୍ତ୍ତ୍ୟ, ପାତାଳ ଥରିଉଠିଲା। ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ କାନରେ ସେହି ଧ୍ୱନି ବାଜିବା ମାତ୍ରେ ତାଙ୍କ କ୍ଷତ୍ରିୟ ରକ୍ତ ଫୁଟିଉଠିଲା। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ଯେତେ ବାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅମୃତ ବଚନ ଠେଲି ଦେଇ ସତୁରି ଭାର ଗଦା କାନ୍ଧରେ ପକାଇ ସିଂହ ପରି ବାହାରି ଆସିଲେ।
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
• ତ୍ରୁଟି ୧: ସିଂଘନାଦ କ’ଣ ସେଥିରେ ଭୁଲ୍ ଲେଖିବା।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ସିଂଘନାଦ କୌଣସି ସିଂହର ଗର୍ଜନ ନୁହେଁ! ଏହା ଶିବଙ୍କର ଏକ ମଇଁଷି ଶିଙ୍ଗ ନିର୍ମିତ ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ଯାହାର ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଶହେ ଗୁଣ ଅଧିକ ଓ ଏହା ବାଜିଲେ ପ୍ରଳୟ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
• ତ୍ରୁଟି ୨: ଶିବ କେଉଁଠାରୁ ସିଂଘନାଦ କାଢ଼ିଦେଲେ ?
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ଶିବ ନିଜର ‘ଚିରିକୂଟି’ (ବସ୍ତ୍ର କାନି ବା ଝୁଲା) ରୁ କାଢ଼ି ଭୀମଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ।
• ତ୍ରୁଟି ୩: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଗଦାର ଓଜନ ଭୁଲ୍ ଲେଖିବା।
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଦୁଇଟିଯାକ ଗଦାର ଓଜନ ସତୁରି ସତୁରି ଭାର (ପ୍ରତ୍ୟେକ ସତୁରି ଭାର) ଥିଲା।
• ତ୍ରୁଟି ୪: କାହା ପରାମର୍ଶରେ ଭୀମ ଶିବଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ମାଗିଥିଲେ ?
ଶୁଦ୍ଧ ଧାରଣା: ତ୍ରିକାଳଦର୍ଶୀ ପାଣ୍ଡବ କନିଷ୍ଠ ଭ୍ରାତା ‘ସହଦେବ’ଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ।
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
• ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ଅହଂକାରର ପାର୍ଥକ୍ୟ:
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଜଣେ ମହାମାନୀ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ। ଶତ୍ରୁର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି ପଛଘୁଞ୍ଚା ନଦେବା ତାଙ୍କର କ୍ଷାତ୍ରଧର୍ମ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହିତୋପଦେଶକୁ ଅହଂକାରରେ ଠେଲିଦେବା ଯୋଗୁଁ ସେ ନିଜ ସହ କୌରବ ବଂଶର ସର୍ବନାଶ ଡାକି ଆଣିଲେ। ଏଥିରୁ ଶିକ୍ଷା ମିଳେ ଯେ ସାହସ ସହିତ ବିବେକ ନଥିଲେ ଅହଂକାର ବିନାଶର କାରଣ ହୁଏ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
| ବିଷୟ | ତଥ୍ୟ | ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ |
|---|---|---|
| କବି | ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସ | କନକାବତୀ ପାଟଣା (ଝଙ୍କଡ଼), କଟକ |
| କାବ୍ୟ ଓ ପର୍ବ | ସାରଳା ମହାଭାରତ, ଗଦାପର୍ବ | ଦାଣ୍ଡି ବୃତ୍ତରେ ରଚିତ |
| ମୁଖ୍ୟ ପାତ୍ର | ଭୀମ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ, ଶିବ, ପାର୍ବତୀ, ଲକ୍ଷ୍ମୀ | କ୍ଷାତ୍ରତେଜ ଓ ଦୈବୀଲୀଳା |
| ବ୍ୟାସ ସରୋବର | ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଐତିହାସିକ ସ୍ଥଳୀ | ଶିବଙ୍କ ବରରେ ଅଭୟ ସ୍ଥାନ |
| ସିଂଘନାଦର ନିୟମ | ତିନିଘାନ୍ତି ଶବ୍ଦ (ମାତ୍ର ୩ ଥର ବଜାଇବା) | ଚତୁର୍ଥ ଥର ବଜାଇଲେ ଶିବଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରିଯିବ |
| ପ୍ରଥମ ରଡ଼ି | ପୃଥିବୀ କମ୍ପନ | ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିଦ୍ରାଭଙ୍ଗ |
| ଦ୍ୱିତୀୟ ରଡ଼ି | ଆକାଶ ଓ ପାତାଳ କମ୍ପନ | ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ କ୍ରୋଧ ଓ ବାହାସ୍ଫୋଟ |
| ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ବର | ସାତ ରଡ଼ି ସହିଲେ ଅଜରାମର ହେବେ | ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଅବଜ୍ଞା କରି ବାହାରିଲେ |
୬. ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ):
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ନିର୍ଭୁଲ ଓ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ସମାଧାନ:
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ:
• ଧୃତରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ପୁତ୍ର - ଧାର୍ତ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର (ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ)
• ମରୁତଙ୍କ ପୁତ୍ର - ମାରୁତି (ଭୀମ)
• ପବନଙ୍କ ପୁତ୍ର - ପାବନି (ଭୀମ)
• ପଣ୍ଡୁଙ୍କ ପୁତ୍ର - ପାଣ୍ଡବ
• ଅଦିତିଙ୍କ ପୁତ୍ର - ଆଦିତ୍ୟ
• କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର - କୌନ୍ତେୟ (ଭୀମ)
• ଶୂଳଧର - ଶିବ, ମହାଦେବ
• ସଂକଟ - ବିପଦ, ପ୍ରମାଦ
• ମର୍ତ୍ତ୍ୟ - ପୃଥିବୀ, ମହୀ
• ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ - ଆକାଶ, ଗଗନ
• ନଳିନୀ - ପଦ୍ମ, କମଳ
• ଯମ - କାଳ, ଦଣ୍ଡଧର
• କମଳା - ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଇନ୍ଦିରା
• ଭର୍ସନା - ନିନ୍ଦା, ତିରସ୍କାର
• ତ୍ରିଲୋଚନ: ତିନି ଲୋଚନ ଯାହାର (ଶିବ) - ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସ
• କାଳାନଳ: କାଳ ସଦୃଶ ଅନଳ - ଉପମିତ କର୍ମଧାରୟ ସମାସ
• ନବଦ୍ୱୀପ: ନବ (ନଅ) ଦ୍ୱୀପର ସମାହାର - ଦ୍ୱିଗୁ ସମାସ
• ସପ୍ତସାଗର: ସପ୍ତ (ସାତ) ସାଗରର ସମାହାର - ଦ୍ୱିଗୁ ସମାସ
• ଭୁଜଦଣ୍ଡ: ଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଭୁଜ - ଉପମିତ କର୍ମଧାରୟ ସମାସ
• ଅଜରାମର: ନ ଜରା ଯାହାର ସେ ଅଜର, ନ ମର ଯାହାର ସେ ଅମର; ଅଜର ଓ ଅମର - ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସମାସ
(କ) ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ମାଗନ୍ତୁ ______ ।
ଉତ୍ତର: ପବନର ସୁତ
(ଖ) ଆସନ କମ୍ପିଲା ଯେ ଦେବ ______ ।
ଉତ୍ତର: ଶୂଳଧର
(ଗ) ପାର୍ବତୀ ବୋଇଲେ ଭୀମସେନ ଆମ୍ଭ ______ ।
ଉତ୍ତର: ଉପୁଗାରି
(ଘ) ______ କାଢ଼ିଦିଲେ ସେ ସିଂଘନାଦ।
ଉତ୍ତର: ଚିରିକୂଟିରୁ
(ଙ) ______ ଆସି ପ୍ରବେଶ ହୋଇଲା ବ୍ୟାସ ସରୋବର ତୀରେ।
ଉତ୍ତର: ଅନ୍ତରୀକ୍ଷେ
(ଚ) ______ ମାରି ବାହାସ୍ଫୋଟ ଗର୍ଜିଣ ବେଗେ ଉଠି।
ଉତ୍ତର: ବଚ୍ଛସ୍ଥଳେ
(ଛ) ବୋଇଲୁ ଯେ ଭୀମର ______ ସହିବୁ।
ଉତ୍ତର: ସାତରଡ଼ି
(ଜ) କଦଳୀ ପତ୍ର ପ୍ରାୟେ ______ ମହାତମୀ।
ଉତ୍ତର: କମ୍ପଇ
କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ:
ଉତ୍ତର:
ସିଂଘନାଦ ହେଉଛି ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କର ଏକ ଅଲୌକିକ ଓ ପ୍ରଳୟଙ୍କାରୀ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର, ଯାହା ମଇଁଷି ଶିଙ୍ଗରେ ନିର୍ମିତ। ଏହାର ତେଜ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କଠାରୁ ଶହେ ଗୁଣ ଅଧିକ ଏବଂ ଜ୍ୟୋତି କାଳାନଳ ସଦୃଶ ଭୟଙ୍କର। ଏହା ବାଜିଲେ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହୁଏ।
ଉତ୍ତର:
ତ୍ରିକାଳଦର୍ଶୀ ସହଦେବ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ (ଜଗନ୍ନାଥ) ଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବ୍ୟାସ ସରୋବର ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଛି ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ବର ଯୋଗୁଁ ସେଠାକୁ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରବେଶ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ପବନପୁତ୍ର ଭୀମସେନ ଶିବଙ୍କୁ ଆରାଧନା କରି ସିଂଘନାଦ ମାଗନ୍ତୁ; ତାର ଶବ୍ଦରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବାହାରକୁ ଚାଲିଆସିବ।
ଉତ୍ତର:
ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରି କହିଲେ ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ବିପଦ ବେଳେ ଶିବଙ୍କ କପିଳାସକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ଏକମାତ୍ର ପରମ ଉପକାରୀ ଅଟନ୍ତି। ସେମାନେ ସର୍ବଦା ଶିବଙ୍କ ଭକ୍ତ ହୋଇଥିବାରୁ ସଙ୍କଟ କାଳରେ ତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବା ପାଇଁ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନରେ ଭୀମଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
ଉତ୍ତର:
ଅତୀତରେ କପିଳାସ ଉପରେ ଯେତେବେଳେ ଦୈତ୍ୟ ଓ ଶତ୍ରୁଙ୍କ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଘୋର ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ସେତେବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ନିଜ ବାହୁବଳରେ ସେହି ବିପଦରୁ ଶିବ ଓ କପିଳାସକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ସେହି ଉପକାର ହେତୁ ଶିବ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ପ୍ରତି ସର୍ବଦା କୃପାଶୀଳ ଥିଲେ।
ଉତ୍ତର:
ଶିବ ସିଂଘନାଦକୁ ନିଜ ଚିରିକୂଟିରୁ ବାହାର କରି ଭୀମଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ ଏବଂ ଆଦେଶ ଦେଲେ ଯେ ସେ କେବଳ ତିନିଥର ମାତ୍ର ବାଜିବ। ସିଂଘନାଦ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ (ଆକାଶ) ମାର୍ଗରେ ବିଜୁଳି ବେଗରେ ଉଡ଼ିଆସି ବ୍ୟାସ ସରୋବର ତୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା ଏବଂ ଭୀମ ଡେଇଁପଡ଼ି ତାହାକୁ ନିଜ ହାତରେ ଧରିନେଲେ।
ଉତ୍ତର:
ବ୍ୟାସ ସରୋବର ଏକ ପବିତ୍ର ଐତିହାସିକ ମହାତୀର୍ଥ। ଦକ୍ଷଯଜ୍ଞ ଧ୍ୱଂସ ପରେ କ୍ରୋଧିତ ଶିବ ନିଜ ଶରୀରକୁ ଶୀତଳ କରିବା ପାଇଁ ଏଠାରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ। ମହର୍ଷି ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ତପସ୍ୟାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଶିବ ଏହି ସରୋବରକୁ ବର ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଯଦି କୌଣସି ଅସହାୟ ଶରଣାଗତ ବ୍ୟକ୍ତି ଏଠାରେ ଆତ୍ମଗୋପନ କରିବ, ତେବେ ତାର ଶତ୍ରୁ ବଳପୂର୍ବକ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଧ୍ୱଂସ ହୋଇଯିବ।
ଉତ୍ତର:
ଭୀମସେନ ପ୍ରଥମଥର ସିଂଘନାଦ ବଜାଇବା ମାତ୍ରେ ସମଗ୍ର ମହୀମଣ୍ଡଳ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଲା। ପଦ୍ମପତ୍ର ଉପରେ ପାଣି ପଡ଼ିଲେ ଯେପରି ଥରେ, ସେହିପରି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଦଲଦଲିତ ହୋଇ କମ୍ପିଲା। ମନ୍ଦର ପର୍ବତ ଚଳଚଳ ହେଲା ଏବଂ ବ୍ୟାସ ସରୋବରର ଗଭୀର ନୀରରେ ଶୋଇଥିବା ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ନିଦ୍ରା ହଠାତ୍ ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
ଉତ୍ତର:
ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ିରେ ୬ ଲକ୍ଷ ଯୋଜନ ଦୂର ଆକାଶମଣ୍ଡଳ କମ୍ପିଉଠିଲା। ପାତାଳରେ ଅନନ୍ତ ନାଗର ଫଣା ଥରିଲା। ନବଦ୍ୱୀପ, ସପ୍ତସାଗର ଏବଂ ବିଶାଳ ମେରୁ ପର୍ବତ ଟଳମଳ ହୋଇଗଲା।
ଉତ୍ତର:
ନବଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୱୀପ, କଶେରୁମାନ ଦ୍ୱୀପ, ତାମ୍ରପର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱୀପ, ଗଭସ୍ତିମାନ ଦ୍ୱୀପ, ନାଗଦ୍ୱୀପ, ସୌମ୍ୟଦ୍ୱୀପ, ଗନ୍ଧର୍ବ ଦ୍ୱୀପ, ବାରୁଣ ଦ୍ୱୀପ ଏବଂ କୁମାରିକା ଦ୍ୱୀପ।
ଉତ୍ତର:
ସପ୍ତସାଗରଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ଲବଣ ସାଗର, ଇକ୍ଷୁ ସାଗର, ସୁରା ସାଗର, ସର୍ପି (ଘୃତ) ସାଗର, ଦଧି ସାଗର, ଦୁଗ୍ଧ (କ୍ଷୀର) ସାଗର ଏବଂ ସୁସ୍ୱାଦୁ ଜଳ ସାଗର।
ଉତ୍ତର:
ଦ୍ୱିତୀୟ ରଡ଼ିର କାନଫଟା ଆବାଜ୍ ଶୁଣି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ଛାତିରେ ବାହାସ୍ଫୋଟ ମାରିଲେ। ମା’ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ତାଙ୍କୁ ଯେତେ ବାରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନଶୁଣି ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଠେଲିଦେଲେ ଏବଂ ‘ଯୁଦ୍ଧ ଦେହୀ’ ଗର୍ଜନ କରି ସତୁରି ଭାର ଓଜନର ଗଦା ଧରି ପାଣି ଭିତରୁ ବାହାରି ଆସିଲେ।
ଉତ୍ତର:
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ ବୁଝାଇ କହିଲେ ଯେ, ଆଜି ରାତିକ ପାଇଁ ସେ ପାଣି ଭିତରେ ଲୁଚି ରୁହନ୍ତୁ। ଯଦି ସେ ଭୀମର ଏହି ରଡ଼ିକୁ ସହିଯିବେ, ତେବେ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ପରେ ସେ ଅଜରାମର ହୋଇଯିବେ ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ବିନାଶ କରି ପାରିବେ। ତେଣୁ ସେ କଦାପି ବାହାରକୁ ନଯାଆନ୍ତୁ।
ଉତ୍ତର:
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ନିଜର ଅହଂକାର ଓ କ୍ଷାତ୍ରତେଜ ଯୋଗୁଁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ଅମୃତ ବଚନକୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ ନାହିଁ। ସେ କହିଲେ ଯେ ଶତ୍ରୁର ଆହ୍ୱାନ ଶୁଣି ପାଣି ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିବା କ୍ଷତ୍ରିୟ ପାଇଁ ଲଜ୍ଜାର କଥା। ସେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ବାହୁରେ ଠେଲି ଦେଇ ଅବଜ୍ଞା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ।
ଉତ୍ତର:
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ହିତୋପଦେଶ ନମାନି ତାଙ୍କୁ ଠେଲିଦେବାରୁ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅପମାନିତ ଓ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ। ସେ କଦଳୀପତ୍ର ପରି କମ୍ପିତ ହୋଇ ଅଭିଶାପ ଦେଇ ସେଠାରୁ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧାନ ହୋଇ ବୈକୁଣ୍ଠ ଚାଲିଗଲେ। ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଛାଡ଼ିବା ମାତ୍ରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ହତଶ୍ରୀ ହୋଇପଡ଼ିଲେ।
ଉତ୍ତର:
ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଦୁଇଟିଯାକ ଗଦାର ଓଜନ ସତୁରି ସତୁରି ଭାର ଲେଖାଏଁ (ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ସତୁରି ଭାର) ଥିଲା।
ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ:
"ସଂକଟ କାଳେ ତୁମ୍ଭନ୍ତ ଉଦ୍ଧାରନ୍ତି ପୁଣ
ଦିଅସି ସିଂଘନାଦ ପ୍ରସନ୍ନ ବଦନେଣ ।"
ଉତ୍ତର:
• ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ରଚିତ 'ସାରଳା ମହାଭାରତ'ର 'ଗଦାପର୍ବ' ଅନ୍ତର୍ଗତ ‘ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ି’ କବିତାରୁ ଗୃହୀତ। ଏଠାରେ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ଭୀମସେନଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରି ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି।
• ସରଳାର୍ଥ: ଯେତେବେଳେ ଭୀମଙ୍କ ଧ୍ୟାନରେ ଶିବଙ୍କ ଆସନ ଟଳମଳ ହେଲା, ଶିବ ତାଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧିତ ହେବାକୁ ବସିଥିଲେ। ସେହି ସମୟରେ ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇଦେଲେ ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଅତୀତରେ କପିଳାସ ଉପରେ ଆସିଥିବା ଘୋର ବିପଦ ସମୟରେ ନିଜ ବାହୁବଳରେ ଶିବଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ପରମ ଉପକାରୀ। ତେଣୁ ସେମାନଙ୍କର ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ଶିବ କ୍ରୋଧ ତ୍ୟାଗ କରି ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ଭୀମଙ୍କୁ ଇପ୍ସିତ ସିଂଘନାଦ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଉଚିତ।
"କାଳାନଳ ଜାଣି ବିକାଶି ସିଂଘନାଦ ଜ୍ୟୋତି
ଆଦିତ୍ୟହୁ ଶତେଗୁଣ ତେଜ ବିକାଶନ୍ତି ।"
ଉତ୍ତର:
• ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ବିରଚିତ ‘ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ି’ କବିତାରୁ ସଂଗୃହୀତ। ଏଠାରେ କବି ଶିବଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ବାଦ୍ୟ ‘ସିଂଘନାଦ’ର ଭୟଙ୍କର ଅଲୌକିକ ତେଜ ଓ ପ୍ରଭାବର ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
• ସରଳାର୍ଥ: କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସିଂଘନାଦ କୌଣସି ସାଧାରଣ ବାଦ୍ୟ ନୁହେଁ। ଏହାର ତେଜ ପ୍ରଳୟକାଳୀନ ଅଗ୍ନି (କାଳାନଳ) ସଦୃଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭୟାବହ ଥିଲା। ଆକାଶରେ ଶହେଟି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏକାଠି ଉଦୟ ହେଲେ ଯେପରି ଅସହ୍ୟ ପ୍ରଚଣ୍ଡ କିରଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ, ସିଂଘନାଦରୁ ସେହିପରି ଶତଗୁଣ ତେଜ ନିର୍ଗତ ହେଉଥିଲା। ଏହା ଭୀମଙ୍କ ଆଗାମୀ ପ୍ରଳୟଙ୍କାରୀ ରଡ଼ିର ସୂଚନା ଦେଉଥିଲା।
"ନଳିନୀ ପତ୍ରରେ ଯେହ୍ନେ ପଡ଼ନ୍ତେଣ ପାଣି
ପୃଥିବୀ ଦଲଦଲିତ କମ୍ପଇ ମେଦିନୀ ।"
ଉତ୍ତର:
• ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆଦିକବି ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ରଚିତ ‘ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ି’ କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ। ଭୀମଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ିରେ ପୃଥିବୀ ପୃଷ୍ଠରେ ଯେଉଁ ପ୍ରଳୟଙ୍କାରୀ କମ୍ପନ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, କବି ତାହାର ଏକ ଚମତ୍କାର ପ୍ରାକୃତିକ ଉପମା ମାଧ୍ୟମରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
• ସରଳାର୍ଥ: ପଦ୍ମପତ୍ର (ନଳିନୀ ପତ୍ର) ଉପରେ ପାଣି ଟୋପା ପଡ଼ିଲେ ତାହା ଯେପରି ସ୍ଥିର ରହିନପାରି ଥରହର ହୋଇ ଥରିଉଠେ, ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଧ୍ୱନିରେ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀ ଓ ମେଦିନୀ ସେହିପରି ଦଲଦଲିତ ହୋଇ କମ୍ପିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହା ସିଂଘନାଦର ଅସୀମ ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରୁଛି।
ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ:
ଉତ୍ତର:
ଭୀମସେନ ଶିବଙ୍କଠାରୁ ସିଂଘନାଦ ପାଇ ବ୍ୟାସ ସରୋବର ତୀରରେ ପହଞ୍ଚି ତାହାକୁ ବଜାଇବା ମାତ୍ରେ ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରଳୟଙ୍କାରୀ ଘଟଣାମାନ ଘଟିଥିଲା:
• ପ୍ରଥମ ରଡ଼ିର ପ୍ରଭାବ:
• ଦ୍ୱିତୀୟ ରଡ଼ିର ପ୍ରଭାବ:
ଉତ୍ତର:
• ମହାଭାରତ ଯୁଦ୍ଧର ଶେଷ ଭାଗରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ବ୍ୟାସ ସରୋବରରେ ଶିବଙ୍କ ବର ବଳରେ ଆତ୍ମଗୋପନ କରିଥିଲେ। ସେଠାରେ ଶତ୍ରୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଭସ୍ମ ହେବାର ନିୟମ ଥିବାରୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ଭୀମସେନ ଶିବଙ୍କୁ ସିଂଘନାଦ ମାଗିବା ପାଇଁ ଧ୍ୟାନରେ ବସିଲେ।
• ଭୀମଙ୍କ ତୀବ୍ର ତପସ୍ୟା ଓ ଧ୍ୟାନର ତେଜରେ କୈଳାସରେ ସଦାଶିବଙ୍କ ସିଂହାସନ କମ୍ପିଉଠିଲା। ଶିବ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତୃତୀୟ ନୟନ ଖୋଲିବାକୁ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ମାତା ପାର୍ବତୀ ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କଲେ।
• ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରାଇଦେଲେ ଯେ, ପାଣ୍ଡବମାନେ ଶିବଙ୍କର ପରମ ଭକ୍ତ ଓ ଉପକାରୀ। ଅତୀତରେ କପିଳାସ ଉପରେ ବିପଦ ପଡ଼ିଥିବା ବେଳେ ପାଣ୍ଡବମାନେ ହିଁ ଶିବଙ୍କୁ ସଙ୍କଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ। ସେହି ଉପକାର ବଦଳରେ ପାଣ୍ଡବଙ୍କ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଶିବଙ୍କ ଧର୍ମ।
• ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କଥା ଏବଂ ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ପୂର୍ବ ସ୍ନେହ ହେତୁ ସଦାଶିବ ଶାନ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ପ୍ରସନ୍ନ ଚିତ୍ତରେ ନିଜ ଚିରିକୂଟିରୁ ସିଂଘନାଦ କାଢ଼ି ଭୀମଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ସମ୍ମତ ହେଲେ।
ଉତ୍ତର:
ଭୀମଙ୍କ ସିଂଘନାଦ ରଡ଼ି ଶୁଣି ବ୍ୟାସ ସରୋବରରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟତ ହେବା ବେଳେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା କଥୋପକଥନ:
• ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ବାରଣ:
ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ସ୍ନେହରେ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କୁ କହିଲେ, "ହେ ରାଜନ୍ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ! ତୁମେ ବାହାରକୁ ଯାଅ ନାହିଁ। ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ରହିଛି। ଆଜି ରାତିକ ପାଇଁ ଭୀମର ଏହି ରଡ଼ିକୁ ସହିଯାଅ। କାଲି ସକାଳେ ତୁମେ ଅଜରାମର ହୋଇଯିବ ଏବଂ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ଏକଛତ୍ର ଶାସନ କରିବ। ଭୀମଙ୍କ ଆହ୍ୱାନରେ ଭଳି ବାହାରକୁ ବାହାରିଲେ ତୁମର ବିନାଶ ନିଶ୍ଚିତ।"
• ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଙ୍କ ଉତ୍ତର:
ମହାମାନୀ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ କହିଲେ, "ହେ ଦେବୀ! ମୁଁ ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ କ୍ଷତ୍ରିୟ। ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶତ୍ରୁ ମୋତେ ଡାକୁଥିବା ବେଳେ ଭୟରେ ପାଣି ଭିତରେ ଲୁଚି ରହିଲେ ମୋର କ୍ଷାତ୍ରକୁଳ କଳଙ୍କିତ ହେବ। ମୁଁ କାପୁରୁଷ ପରି ପ୍ରାଣଭିକ୍ଷା ଚାହେଁ ନାହିଁ। ମୁଁ ସମ୍ମୁଖ ସମରରେ ଭୀମର ରକ୍ତ ପିଇବି କିମ୍ବା ବୀରଗତି ପ୍ରାପ୍ତ ହେବି।"
ଏହା କହି ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନ ଅହଂକାରରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କୁ ଠେଲି ଦେଇ ସତୁରି ଭାର ଗଦା ଧରି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ବାହାରି ଆସିଲେ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App