ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ (ପଦ୍ୟ): ଅଧ୍ୟାୟ ୪ - ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାସିତା ହୋଇ ମାତା ସୀତା ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ତପୋବନରେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ। ସୀତାଙ୍କ ହୃଦୟ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ବିରହ ଓ ଦାରୁଣ ଦୁଃଖରେ ଜର୍ଜରିତ ଥିଲା। ସେହି ଦୁଃଖିନୀ ସତୀ ସୀତାଙ୍କ ମନରେ ଆଶାର ଆଲୋକ ଭରିଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରଭାତର ଦେବୀ ଉଷା ଏକ ସ୍ନେହମୟୀ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ରୂପରେ ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମରେ ଅବତରଣ କଲେ।
ଉଷା ନିଜ କଅଁଳ ହାତରେ କାକରରୂପୀ ମୁକ୍ତାକୁ ଉପହାର ଧରି କଷାୟ (ଗେରୁଆ) ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ ପୂର୍ବକ ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ନେତ୍ରରେ କୁଟୀର ବାହାରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ ଏବଂ କୋକିଳ କଣ୍ଠରେ ଡାକିଲେ — "ଦରଶନ ଦିଅ ସତି, ରାତି ପାହିଲା!"
ଉଷାଙ୍କ ଆଗମନରେ ସମଗ୍ର ପ୍ରକୃତି ଏକ ରାଜକୀୟ ଉତ୍ସବରେ ପରିଣତ ହେଲା। ମନ୍ଦ ମଳୟ ପବନ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଲା, ଭ୍ରମର ଗୁଣୁଗୁଣୁ କରି ବୀଣା ବଜାଇଲା, ବନର ସୁଗନ୍ଧ ନୃତ୍ୟ କଲା ଏବଂ କୁମ୍ଭାଟୁଆ ପକ୍ଷୀ ଭାଟ ସଦୃଶ ସ୍ତୁତିଗାନ କଲା। ମୁନିମାନଙ୍କ ବେଦଧ୍ୱନି ବୈକୁଣ୍ଠ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଲା।
ଆଶ୍ରମର ବୃଦ୍ଧା ତପସ୍ୱିନୀ ଅନୁକମ୍ପା ସୀତାଙ୍କୁ ଜଗାଇ ଉଷାଙ୍କ ସହିତ ସାକ୍ଷାତ କରାଇଲେ। ସୀତା ମଧ୍ୟ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ତରେ ଉଷାଙ୍କ ପଦବନ୍ଦନା କରି ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ କାମନା କଲେ। ଏହାପରେ ପବିତ୍ରା ତମସା ନଦୀ ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପାଇଁ ତରଙ୍ଗରୂପୀ ହାତ ପ୍ରସାରଣ କରି ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା। ପ୍ରକୃତିର ଏହି ଅତୁଳନୀୟ ସହାନୁଭୂତି ଓ ସ୍ନେହ ସୀତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଶୋକକୁ ପାଶୋରାଇ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ନବଜୀବନର ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇଲା।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
ମଣିଷ ଯେତେବେଳେ ଜୀବନରେ ଏକାକୀ ହୋଇଯାଏ, ସମାଜ ଦ୍ୱାରା ତ୍ୟକ୍ତ ହୁଏ କିମ୍ବା ଗଭୀର ମାନସିକ ଆଘାତ ପାଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରକୃତି ହିଁ ତାର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଚିକିତ୍ସକ (ହେଲର୍) ସାଜିଥାଏ। ସକାଳର ଉଷାର ସ୍ନିଗ୍ଧ ଆଲୋକ, ପକ୍ଷୀଙ୍କ କାକଳି ଓ ଶାନ୍ତ ପବନ ଯେପରି ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଉପଶମ କରିଥିଲା, ସେହିପରି ପ୍ରକୃତିର କୋଳରେ କିଛି ସମୟ ବିତାଇଲେ ମଣିଷ ନୂଆ ଉତ୍ସାହ ଓ ସକାରାତ୍ମକ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରେ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
ବିଷୟବସ୍ତୁ ସୂଚକ | ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ
କବିଙ୍କ ନାମ | ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର (ଜନ୍ମ: ବରପାଲି, ବରଗଡ଼)
କାବ୍ୟର ନାମ ଓ ଉତ୍ସ | 'ତପସ୍ୱିନୀ' (ଚତୁର୍ଥ ସର୍ଗ)
ଉଷାଙ୍କ ରୂପ | ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ରୂପ, ଅରୁଣ କଷାୟ ବସ୍ତ୍ର ପରିହିତା
ଉପହାର | କରପଲ୍ଲବରେ ନୀହାର (କାକର) ରୂପୀ ମୁକ୍ତା
ନେତ୍ରର ଉପମା | ବିକଚ ରାଜୀବ (ପ୍ରସ୍ଫୁଟିତ ପଦ୍ମଫୁଲ)
ସ୍ୱାଗତ କଳାକାର | ସମୀର (ଗାୟକ), ଭ୍ରମର (ବୀଣାକାର), ସୁରଭି (ନର୍ତ୍ତକୀ), କୁମ୍ଭାଟୁଆ (ଭାଟ)
ଆଶ୍ରମ ତପସ୍ୱିନୀ | ଅନୁକମ୍ପା (ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମର ମାତୃସମା ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ)
ଆଶ୍ରମଧାତ୍ରୀ ନଦୀ | ତମସା ନଦୀ (ନିର୍ମଳ ତରଙ୍ଗରୂପୀ ହସ୍ତରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ)
ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା | ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚିର ମଙ୍ଗଳ ଓ ଶୁଭ କାମନା
ପ୍ରମୁଖ କାବ୍ୟିକ ବିଶେଷତ୍ୱ | ପ୍ରକୃତିର ଅପୂର୍ବ ମାନବୀକରଣ (Personification)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୬. ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ):
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର:
(କ) ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମଫୁଲ ସଦୃଶ ନେତ୍ର
(ଖ) ମୁଦ୍ରିତ ପଦ୍ମଫୁଲ ସଦୃଶ ନେତ୍ର
(ଗ) ପଦ୍ମଫୁଲ ପରି ମୁଖ
(ଘ) ନୀଳ ପଦ୍ମ ସଦୃଶ ନେତ୍ର
ଉତ୍ତର: (କ) ଫୁଟିଥିବା ପଦ୍ମଫୁଲ ସଦୃଶ ନେତ୍ର।
(କ) ଲାଲ୍ ରଙ୍ଗର ପାଟବସ୍ତ୍ର
(ଖ) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆରକ୍ତ କିରଣରୂପୀ ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର
(ଗ) ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର
(ଘ) କଳା ରଙ୍ଗର ବସ୍ତ୍ର
ଉତ୍ତର: (ଖ) ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଆରକ୍ତ କିରଣରୂପୀ ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର।
(କ) ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ପରାଏ
(ଖ) ଶୁଭ୍ର ସଉରଭ ରସିକେ
(ଗ) ଆଶ୍ରମ ଧାତ୍ରୀ ପରାଏ
(ଘ) ବିକଚ ରାଜୀବ-ଦୃଶା
ଉତ୍ତର: (ଖ) ଶୁଭ୍ର ସଉରଭ ରସିକେ।
ଉତ୍ତର: ସୀତା ବିଦେହ ରାଜ୍ୟର ରାଜା ଜନକଙ୍କ କନ୍ୟା ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ 'ବୈଦେହୀ' କୁହାଯାଏ।
ଶୋକାନଳ, କରପଲ୍ଲବ, ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦୀପ, ପଦ୍ମଫୁଲ।
ଉତ୍ତର: ପଦ୍ମଫୁଲ (ଏହା ରୂପକ କର୍ମଧାରୟ ନୁହେଁ; ଶୋକାନଳ = ଶୋକରୂପକ ଅନଳ, କରପଲ୍ଲବ = କରରୂପକ ପଲ୍ଲବ, ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦୀପ = ମଙ୍ଗଳରୂପକ ପ୍ରଦୀପ)।
କର, ବାସ, ବଳି, ପଦ।
ଉତ୍ତର:
ସମୀର, ରାଜୀବ, ତିମିର, ସୁରଭି।
ଉତ୍ତର:
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ | ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
(କ) ସମୀର | (୧) ବୀଣାବାଦକ
(ଖ) ଭ୍ରମର | (୨) ଗାୟକ
(ଗ) ସୁରଭି | (୩) ଭାଟ
(ଘ) କୁମ୍ଭାଟୁଆ | (୪) ନର୍ତ୍ତକୀ
ଉତ୍ତର:
(କ) ସମୀର — (୨) ଗାୟକ
(ଖ) ଭ୍ରମର — (୧) ବୀଣାବାଦକ
(ଗ) ସୁରଭି — (୪) ନର୍ତ୍ତକୀ
(ଘ) କୁମ୍ଭାଟୁଆ — (୩) ଭାଟ
(କ) କରପଲ୍ଲବେ ନୀହାର _____ ଧରି। (ମୁକ୍ତା / ରତ୍ନ / ମଣି)
(ଖ) ନୃତ୍ୟ କଲା ପରାୟେ _____। (ସୁରଭି / ସମୀର / ତମସା)
ଉତ୍ତର:
(କ) ମୁକ୍ତା
(ଖ) ସୁରଭି
କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର:
ଉତ୍ତର: ପ୍ରଭାତର ଦେବୀ ଉଷା କୋକିଳ କଣ୍ଠରେ ନିର୍ବାସିତା ସତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଏହି କଥା କହିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ନିର୍ବାସିତା ଶୋକସନ୍ତପ୍ତା ସତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରି ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଉପଶମ କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନବଜୀବନ ଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଉଷା ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମକୁ ଆଗମନ କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: "ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା ପ୍ରଭାତୀ ତାରା ଉଦେ ଦେଖି" ପଦରୁ ଜଣାପଡୁଛି ଯେ ଉଷା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମଙ୍ଗଳମୟ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ଆଗମନ କରିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ଉଷା ନିଜ କଅଁଳ କରପଲ୍ଲବରେ ନୀହାର (ଶିଶିର ବା କାକର) ରୂପକ ମୁକ୍ତାକୁ ସୀତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପହାର ସ୍ୱରୂପ ଆଣିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: କବି ଉଷାଙ୍କ କର (ହାତ) ବୋଲି ଗଛଲତାର କଅଁଳ କଅଁଳ ପଲ୍ଲବ (ପତ୍ର) କୁ କଳ୍ପନା କରିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ଉଷା ସତୀ ସୀତାଙ୍କ କୁଟୀରର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ (ବାହାର ଅଗଣା) ରେ ରହି ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେବା ପାଇଁ ଡାକିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଉଷାଦେବୀ ନିଜର ଦୂତ ସଦୃଶ କଳକଣ୍ଠ (କୋକିଳ) ର ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଶଯ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ କହିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଉଷା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ଆରକ୍ତ କିରଣରୂପକ ଅରୁଣ କଷାୟ (ଗେରୁଆ) ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: କବି ଉଷାଙ୍କୁ ଏକ ଶାନ୍ତ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ (ତପସ୍ୱିନୀ) ରୂପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ସତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନବଜୀବନ ଦେବା, ତାଙ୍କ ଶୋକାକୁଳ ମନରେ ଆଶାର ସଞ୍ଚାର କରିବା ଏବଂ ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଚରଣ ଦର୍ଶନ କରିବା ଉଷାଙ୍କ ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ଆଗମନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା।
ଉତ୍ତର: ଉଷାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସମୀର ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇଲା, ଭ୍ରମର ବୀଣା ବଜାଇଲା, ବନର ସୁଗନ୍ଧ ନୃତ୍ୟ କଲା ଏବଂ କୁମ୍ଭାଟୁଆ ଭାଟ ହୋଇ ସ୍ତୁତି ପାଠ କଲା।
ଉତ୍ତର: ସୀତା ଅଯୋଧ୍ୟାର ମହାରାଣୀ ତଥା ପତିବ୍ରତା ନାରୀମାନଙ୍କ ଶିରୋମଣି ହୋଇଥିବାରୁ ତପୋବନରେ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ରାଜକୀୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୌରବ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ଥିଲା, ତେଣୁ ଉଷା ତାଙ୍କୁ ଏହିପରି ସମ୍ବୋଧନ କଲେ।
ଉତ୍ତର: ପ୍ରଭାତ ସମୟରେ ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମର ମୁନିକୁମାରମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ନିଃସୃତ ଓଁକାର ଧ୍ୱନି ଓ ବେଦମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣକୁ ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବୀଣାଝଙ୍କାର ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି।
ଉତ୍ତର: ବେଦଧ୍ୱନି ଓ ଓଁକାର ଝଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ସମଗ୍ର ବନଭୂମି ଦିବ୍ୟ, ପବିତ୍ର ଓ ଆଲୋକିତ ହୋଇଉଠିଲା ଏବଂ ତାହା ବୈକୁଣ୍ଠ ସଦୃଶ ଆନନ୍ଦମୟ ହୋଇଗଲା।
ଉତ୍ତର: ଅନୁକମ୍ପା ହେଉଛନ୍ତି ମହର୍ଷି ବାଲ୍ମୀକିଙ୍କ ତପୋବନର ଜଣେ ପରମ ସ୍ନେହମୟୀ ବୃଦ୍ଧା ତପସ୍ୱିନୀ ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣୀ, ଯିଏ ସୀତାଙ୍କୁ ମାତୃସମ ସ୍ନେହ ଦେଉଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ଅନୁକମ୍ପା ସୀତାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ସ୍ୱୟଂ ଉଷାଦେବୀ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ରୂପରେ କାକର ମୁକ୍ତା ଉପହାର ଧରି ତାଙ୍କ କୁଟୀର ଦ୍ୱାରରେ ଅପେକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଶଯ୍ୟା ତ୍ୟାଗ କରି ଉଷାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦିଅନ୍ତୁ।
ଉତ୍ତର: ସୀତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଉଦ୍ଭାସିତ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ତେଜୋଦୀପ୍ତ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ କବି ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସହିତ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ନିରପରାଧା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଲୋକାପବାଦ ଭୟରେ ପ୍ରାଣପ୍ରିୟ ସ୍ୱାମୀ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତା ହୋଇଥିବାରୁ ସୀତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଅସହ୍ୟ ଶୋକ ଓ ବେଦନାରେ ଜର୍ଜରିତ ଥିଲା।
ଉତ୍ତର: ସୀତା ଉଷାଙ୍କ ପଦ ବନ୍ଦନା କରି କହିଲେ ଯେ, ଉଷା ଅନ୍ଧକାର ବିନାଶକାରିଣୀ ଓ ଜଗତର ଶୁଭଦାୟିନୀ; ସେ ଯେପରି ସଦାବେଳେ ରଘୁକୁଳ ଓ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ବିଧାନ କରନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ଉଷା ପ୍ରଭାତରେ ପବିତ୍ର, ଶୁଭ୍ର ଓ ନିର୍ମଳ ସୁଗନ୍ଧିତ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବାରୁ ସୀତା ତାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିରେ 'ଶୁଭ୍ର ସଉରଭ ରସିକେ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: ସୀତା ନିଜ ପାଇଁ କିଛି ନ ମାଗି କେବଳ ନିଜ ସ୍ୱାମୀ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଚିର କଲ୍ୟାଣ ଓ ରଘୁବଂଶର ମଙ୍ଗଳ ହିଁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର: ତମସା ନଦୀ ଆଶ୍ରମର ଜଣେ ସ୍ନେହମୟୀ ଧାତ୍ରୀ (ଲାଳନପାଳନକାରିଣୀ ମାଆ) ପରି ସମସ୍ତଙ୍କ ସେବା କରୁଥିବାରୁ ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରୁଥିବାରୁ ତାକୁ ଆଶ୍ରମଧାତ୍ରୀ କୁହାଯାଇଛି।
ଉତ୍ତର: ତମସା ନଦୀ ନିଜ ବକ୍ଷରେ ପଦ୍ମଫୁଲ ବିଞ୍ଚି, କୂଳରେ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦୀପ ସଜାଇ ଏବଂ ନିର୍ମଳ ଶୀତଳ ଜଳ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରଖି ସୀତାଙ୍କ ଆଗମନକୁ ଉତ୍କଣ୍ଠାର ସହ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲା।
ଉତ୍ତର: ତମସା ନଦୀ ନିଜର ନିର୍ମଳ ତରଙ୍ଗରୂପୀ ହସ୍ତ ପ୍ରସାରଣ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ କୋଳେଇ ନେଇଥିଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶରୀରକୁ ସ୍ପର୍ଶ କରି ସ୍ୱାଗତ ଜଣାଇଥିଲା।
ଉତ୍ତର: ଜଗତଜନନୀ, ପରମ ପବିତ୍ରା ସତୀ ସୀତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଚରଣ ସ୍ପର୍ଶ ଓ ତାଙ୍କୁ ନିଜ କୋଳରେ ସ୍ନାନ କରାଇବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିବାରୁ ତମସା ନିଜକୁ ସମଗ୍ର ସଂସାରରେ ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟବତୀ ମନେକରିଛି।
ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ:
"ଦେବା ପାଇଁ ନବ ଜୀବନ
ଆସିଲେ କି ମର୍ତ୍ତ୍ୟେ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ରୂପ ଧରି ?"
ଉତ୍ତର:
ପ୍ରସଙ୍ଗ:
ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ ଅମର କାବ୍ୟ 'ତପସ୍ୱିନୀ' ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆମ ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ ପୁସ୍ତକର 'ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା' କବିତାରୁ ଗୃହୀତ। ଏଠାରେ ପ୍ରଭାତର ଦେବୀ ଉଷାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ରୂପର ମନୋଜ୍ଞ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି।
ସରଳାର୍ଥ:
ନିର୍ବାସିତା ସୀତା ଦାରୁଣ ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମରେ କାଳାତିପାତ କରୁଥିଲେ। ସେହି ଦୁଃଖିନୀ ସତୀଙ୍କ ମନରେ ଆଶା ଓ ଶାନ୍ତି ଭରିଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରଭାତର ଆଗମନ ଘଟିଲା। ଉଷାଦେବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପ୍ରଭାତକାଳୀନ କିରଣରୂପୀ ଗେରୁଆ ବସ୍ତ୍ର (ଅରୁଣ କଷାୟ ବାସ) ପରିଧାନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଏତେ ଶାନ୍ତ, ସ୍ନିଗ୍ଧ ଓ ପବିତ୍ର ଦିଶୁଥିଲା ଯେ ମନେହେଉଥିଲା ସତେ ଯେପରି ସେ ସ୍ୱର୍ଗରୁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟମଣ୍ଡଳକୁ ଦୁଃଖିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନୂତନ ଜୀବନ ଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ (ତପସ୍ୱିନୀ) ବେଶରେ ଅବତରଣ କରିଛନ୍ତି।
ମନ୍ତବ୍ୟ:
ପ୍ରକୃତିକୁ ମାନବୀୟ ସହାନୁଭୂତିଶୀଳ ରୂପ ଦେବାରେ କବିଙ୍କ କଳ୍ପନା ଅତୁଳନୀୟ।
"ବୈକୁଣ୍ଠେ ଦେଇ ତୃପତି
ଅନନ୍ତ ଶ୍ରୁତିକି ଗତି
ବନେ ତୋଷିଲା ସ୍ୱରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବୀଣା ସ୍ୱନ।"
ଉତ୍ତର:
ପ୍ରସଙ୍ଗ:
ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ କାଳଜୟୀ କାବ୍ୟ 'ତପସ୍ୱିନୀ'ର 'ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା' କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ। ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମର ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବାତାବରଣ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ସରଳାର୍ଥ:
ପ୍ରଭାତ ହେବା ମାତ୍ରେ ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମର ଋଷିକୁମାରମାନେ ବେଦପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେମାନଙ୍କ କଣ୍ଠରୁ ଉଚ୍ଚାରିତ ପବିତ୍ର ଓଁକାର ନାଦ ଓ ସାମଗାନ ଏତେ ମଧୁର ଓ ଦିବ୍ୟ ଥିଲା ଯେ, ତାହା ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ବୈକୁଣ୍ଠଧାମକୁ ତୃପ୍ତ କଲା ଏବଂ ଅନନ୍ତ ଦିଗବିଦିଗକୁ ବ୍ୟାପିଗଲା। ଆଶ୍ରମର ସେହି ପବିତ୍ର ବେଦଧ୍ୱନି ଦେବୀ ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବୀଣାଝଙ୍କାର ପରି ସମଗ୍ର ବନଭୂମିକୁ ପରମ ଆନନ୍ଦ ଓ ପବିତ୍ରତାରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲା।
ମନ୍ତବ୍ୟ:
ଏଠାରେ ଆଶ୍ରମ ପରିବେଶର ଶାନ୍ତ, ଗମ୍ଭୀର ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଚିତ୍ର ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଫୁଟିଉଠିଛି।
"ଭାଗ୍ୟବତୀ ମୋତେ ସଂସାରେ ବୋଲିବେ
ବୋଲି ଏ ମନେ ଘେନି
ସୀତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା କୋଳେ ତମସା ନିର୍ମଳ ପାଣି।"
ଉତ୍ତର:
ପ୍ରସଙ୍ଗ:
ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ 'ତପସ୍ୱିନୀ' କାବ୍ୟର 'ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା' ଶୀର୍ଷକ କବିତାରୁ ଗୃହୀତ। ତମସା ନଦୀର ସୀତା-ଭକ୍ତି ଓ ଆନନ୍ଦ ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ।
ସରଳାର୍ଥ:
ସତୀ ସୀତା ସ୍ନାନ କରିବା ପାଇଁ ତମସା ନଦୀ କୂଳରେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଜଗତଜନନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ନିଜ ବକ୍ଷରେ ସ୍ନାନ କରାଇବାର ସୁଯୋଗ ପାଇ ତମସା ନଦୀ ଆନନ୍ଦରେ ବିଭୋର ହୋଇଉଠିଲା। ସେ ଭାବିଲା ଯେ ସୀତାଙ୍କ ପରି ପରମ ସତୀଙ୍କ ପଦସ୍ପର୍ଶ ଲାଭ କରି ସେ ସମଗ୍ର ସଂସାରରେ ସବୁଠାରୁ ଭାଗ୍ୟବତୀ ନଦୀ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେବ। ତେଣୁ ସେ ନିଜର ନିର୍ମଳ ଶୀତଳ ଜଳରୂପୀ କୋଳରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଅତି ସ୍ନେହରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲା।
ମନ୍ତବ୍ୟ:
ତମସା ନଦୀର ମାତୃସୁଲଭ ସ୍ନେହ ଓ ଭକ୍ତିଭାବ ପ୍ରକୃତିର ଜୀବନ୍ତ ରୂପକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରେ।
"ଶୁଭ୍ର ସଉରଭ ରସିକେ
ରଘୁକୁଳ-ନଭ-ଦୀପିକେ
ପ୍ରଣମି ତୋହର ପଦେ କରେ ଏତିକି ବିନତି।"
ଉତ୍ତର:
ପ୍ରସଙ୍ଗ:
ପଠିତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ ରଚିତ 'ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା' କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ। ଉଷାଙ୍କ ନିକଟରେ ସତୀ ସୀତାଙ୍କ ପ୍ରଣାମ ଓ ବିନମ୍ର ପ୍ରାର୍ଥନା ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ।
ସରଳାର୍ଥ:
ପ୍ରଭାତରେ ଉଷାଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇ ସୀତା ତାଙ୍କ ପବିତ୍ର ଚରଣରେ ପ୍ରଣାମ ଜଣାଇଲେ। ସେ ଉଷାଙ୍କୁ ନିର୍ମଳ ଆଲୋକ ଓ ସୁଗନ୍ଧର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ତଥା ରଘୁବଂଶର ଭାଗ୍ୟାକାଶର ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦୀପ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ସୀତା ନିଜର ବନବାସ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଉଷାଙ୍କ ନିକଟରେ କେବଳ ଏତିକି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ ଯେ, ସେ ଯେପରି ସଦାସର୍ବଦା ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ର ଓ ରଘୁକୁଳ ଉପରେ ଶୁଭଦୃଷ୍ଟି ରଖି ସେମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ ସାଧନ କରନ୍ତି।
ମନ୍ତବ୍ୟ:
ଏଠାରେ ସୀତାଙ୍କର ଅକଳ୍ପନୀୟ ପତିଭକ୍ତି, ତ୍ୟାଗ ଓ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ମହାନତାର ପରିଚୟ ମିଳେ।
ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର:
ଉତ୍ତର:
ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ 'ତପସ୍ୱିନୀ' କାବ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ 'ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା' କବିତାରେ ବାଲ୍ମୀକି ତପୋବନର ପ୍ରଭାତକାଳୀନ ପ୍ରାକୃତିକ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନୋରମ ଭାବେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି:
୧. ଉଷାଙ୍କ ଆଗମନ ଓ ପ୍ରକୃତିର ସଜବାଜ:
ପ୍ରଭାତୀ ତାରାର ଉଦୟ ସହିତ ଉଷାଦେବୀ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ବେଶରେ କାକରରୂପୀ ମୁକ୍ତା ଉପହାର ଧରି ଆଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ତାଙ୍କ ପରିହିତ ଅରୁଣ କଷାୟ ବସ୍ତ୍ର ସମଗ୍ର ଆକାଶକୁ ଆରକ୍ତ ଆଭାରେ ମଣ୍ଡିତ କଲା।
୨. ପ୍ରକୃତିର ସ୍ୱାଗତ ସଙ୍ଗୀତ:
ଉଷାଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ପ୍ରକୃତିରାଣୀ ଏକ ଉତ୍ସବମୁଖର ରୂପ ଧାରଣ କଲା। ମଳୟ ସମୀରଣ ଗାୟକ ସାଜି ସୁଲୁସୁଲିଆ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କଲା। ଭ୍ରମରମାନେ ଗୁଣୁଗୁଣୁ ଧ୍ୱନିରେ ବୀଣା ବାଦନ କଲେ। ବନର ସୁଗନ୍ଧ ନର୍ତ୍ତକୀ ପରି ଚାରିଆଡ଼େ ନୃତ୍ୟ କଲା ଏବଂ କୁମ୍ଭାଟୁଆ ପକ୍ଷୀ ଭାଟ ପରି ସ୍ତୁତିଗାନ କଲା।
୩. ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବେଦଧ୍ୱନି:
ଋଷିକୁମାରମାନଙ୍କ କଣ୍ଠରୁ ନିଃସୃତ ଓଁକାର ଓ ବେଦମନ୍ତ୍ରର ଧ୍ୱନି ସରସ୍ୱତୀଙ୍କ ବୀଣାଝଙ୍କାର ପରି ସମଗ୍ର ବନଭୂମିକୁ ପବିତ୍ର କଲା। ଏହି ଧ୍ୱନି ବୈକୁଣ୍ଠଧାମକୁ ତୃପ୍ତ କରିବା ସହ ଆଶ୍ରମ ପରିବେଶକୁ ଦିବ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କଲା।
୪. ତମସା ନଦୀର ସ୍ନେହମୟୀ ରୂପ:
ନିର୍ମଳ ଜଳରାଶି ବିଶିଷ୍ଟା ତମସା ନଦୀ ପଦ୍ମଫୁଲର ଶଯ୍ୟା ଓ କୂଳରେ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦୀପ ସଜାଇ ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ କରାଇବା ପାଇଁ ତରଙ୍ଗରୂପୀ କୋଳ ପ୍ରସାରଣ କଲା।
ଉପସଂହାର:
ଏହିପରି ଭାବରେ ପ୍ରକୃତିର ବାହ୍ୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପବିତ୍ରତାର ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟରେ ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମର ପ୍ରଭାତ ଏକ ଅପାର୍ଥିବ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା।
ଉତ୍ତର:
'ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା' କବିତାରେ ପ୍ରଭାତର ଦେବୀ ଉଷାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାସିତା ସତୀ ସୀତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାଗତ ଜଣାଇବାର ଶୈଳୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ:
୧. ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ରୂପରେ ଉପସ୍ଥିତି:
ସୀତାଙ୍କ ବିରହ ବେଦନା ଓ ଶୋକକୁ ଉପଶମ କରିବା ପାଇଁ ଉଷା ପ୍ରଶାନ୍ତ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ ରୂପ ଧାରଣ କରି ଆସିଥିଲେ। ସେ ଅରୁଣ ରଙ୍ଗର କଷାୟ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ ଏବଂ କଅଁଳ କରପଲ୍ଲବରେ ନୀହାର-ମୁକ୍ତା (କାକର) ଉପହାର ଧରି ଆଶ୍ରମ କୁଟୀର ବାହାରେ ବିନମ୍ରତାର ସହ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ।
୨. ମଧୁର ସମ୍ବୋଧନ:
ଉଷା ନିଜେ ନ ଡାକି କୋକିଳର ମଧୁର କଣ୍ଠ ମାଧ୍ୟମରେ ସୀତାଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାର ସହ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ — "ଦରଶନ ଦିଅ ସତି, ରାତି ପାହିଲା!" ସେ ସୀତାଙ୍କୁ 'ରାଜ୍ୟରାଣୀ' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରି ତାଙ୍କ ରାଜକୀୟ ଓ ସତୀତ୍ୱ ଗୌରବକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇଲେ।
୩. ସମଗ୍ର ପ୍ରକୃତିକୁ ନିୟୋଜନ:
ଉଷା ସୀତାଙ୍କ ସ୍ୱାଗତ ପାଇଁ ପ୍ରକୃତିର ସମସ୍ତ ଉପାଦାନକୁ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଇଥିଲେ। ସମୀରକୁ ଗାୟକ, ଭ୍ରମରକୁ ବୀଣାବାଦକ, ସୁରଭିକୁ ନର୍ତ୍ତକୀ ଏବଂ କୁମ୍ଭାଟୁଆକୁ ଭାଟ ରୂପେ ସଜାଇ ଏକ ଅଭୂତପୂର୍ବ ଅଭିନନ୍ଦନ ପର୍ବ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।
୪. ଶୋକ ନିବାରଣ ଓ ନବଜୀବନ ପ୍ରଦାନ:
ସୀତା ଯେପରି ନିଜର ଦାରୁଣ ଏକାକୀତ୍ୱ ଓ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଆଶାର ଆଲୋକ ଦେଖିପାରିବେ, ସେଥିପାଇଁ ଉଷା ନିଜର ସ୍ନିଗ୍ଧ ଆଲୋକରେ ସୀତାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ସ୍ୱାମୀ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ତେଜୋମୟ ସ୍ମୃତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରାଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର:
ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କ କାବ୍ୟସୃଷ୍ଟିରେ ପ୍ରକୃତି ଚିତ୍ରଣର ଏକ ଅନନ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ରହିଛି। 'ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା' କବିତାରୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରକୃତି ଚିତ୍ରଣର ନିମ୍ନଲିଖିତ ବିଶେଷତ୍ୱ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ:
୧. ମାନବୀକରଣ (Personification):
ଗଙ୍ଗାଧରଙ୍କ ପ୍ରକୃତି କେବଳ ଜଡ଼ ବସ୍ତୁ ନୁହେଁ, ବରଂ ସଚେତନ ମାନବ ଚରିତ୍ର। ଉଷା ଏଠାରେ ଯୋଗେଶ୍ୱରୀ, ସମୀର ଗାୟକ, ଭ୍ରମର ବୀଣାବାଦକ, ସୁରଭି ନର୍ତ୍ତକୀ, କୁମ୍ଭାଟୁଆ ଭାଟ ଏବଂ ତମସା ଏକ ସ୍ନେହମୟୀ ଆଶ୍ରମଧାତ୍ରୀ।
୨. ସହାନୁଭୂତିଶୀଳତା ଓ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା:
ଯେତେବେଳେ ସମାଜ ସୀତାଙ୍କୁ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛି, ସେତେବେଳେ ସମଗ୍ର ପ୍ରକୃତି ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖରେ ସମବେଦନା ପ୍ରକାଶ କରି ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇଛି।
୩. ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ପବିତ୍ର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ:
କବି ପ୍ରକୃତିକୁ କେବଳ ଭୋଗର ସାମଗ୍ରୀ ଭାବେ ନ ଦେଖି ଏକ ତପୋବନ ସୁଲଭ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ପବିତ୍ରତାରେ ମଣ୍ଡିତ କରିଛନ୍ତି। ବେଦଧ୍ୱନି, ଓଁକାର ନାଦ ଓ ମଙ୍ଗଳ ପ୍ରଦୀପ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକୃତି ଏକ ପବିତ୍ର ମନ୍ଦିରରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି।
୪. ରୂପକ ଓ ଉପମାର ନିଖୁଣ ପ୍ରୟୋଗ:
ନୀହାର-ମୁକ୍ତା, ବିକଚ ରାଜୀବ-ଦୃଶା, ଅରୁଣ କଷାୟ ବାସ ଆଦି ରୂପକଳ୍ପ କବିଙ୍କ ପ୍ରକୃତି ଦର୍ଶନକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର କଳାତ୍ମକ ରୂପ ପ୍ରଦାନ କରିଛି।
ଉତ୍ତର:
'ତପସ୍ୱିନୀ' କାବ୍ୟର 'ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା' କବିତାରେ ପ୍ରକୃତିର ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ମାନବୀୟ ସ୍ନେହ-ମମତାକୁ ମଧ୍ୟ ବଳିଯାଇଛି:
୧. ଉଷାଙ୍କ ମାତୃସୁଲଭ ଯତ୍ନ: ଦୁଃଖିନୀ ସୀତାଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେବା ପାଇଁ ଉଷା ଉପହାର ଧରି ଆସିବା ଏବଂ କୋକିଳ କଣ୍ଠରେ ଡାକିବା ତାଙ୍କ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାର ପରିଚାୟକ।
୨. ତମସା ନଦୀର ଆଲିଙ୍ଗନ: ତମସା ଏକ ସ୍ନେହମୟୀ ମାଆ ପରି ନିଜ ତରଙ୍ଗରୂପୀ ହସ୍ତରେ ସୀତାଙ୍କୁ କୋଳେଇ ନେଇଛି ଏବଂ ସୀତାଙ୍କୁ ପାଇ ନିଜକୁ ଭାଗ୍ୟବତୀ ମନେକରିଛି।
୩. ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ବନାନୀର ସହଯୋଗ: ପ୍ରକୃତିର ପତ୍ର, ପୁଷ୍ପ, ଭ୍ରମର ଓ ପବନ ମଧ୍ୟ ସୀତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ହରଣ ପାଇଁ ସେବା ଓ ମନୋରଞ୍ଜନରେ ବ୍ରତୀ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହିପରି ଭାବେ ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର ପ୍ରକୃତି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଜୀବନ୍ତ, ସ୍ନେହଶୀଳ ହୃଦୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି।
ଉତ୍ତର: 'ତପସ୍ୱିନୀ' ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେରଙ୍କର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କାଳଜୟୀ କାବ୍ୟ। ଏଥିରେ ରାମାୟଣର ଉତ୍ତରାକାଣ୍ଡ ଆଧାରରେ ବାଲ୍ମୀକି ଆଶ୍ରମରେ ସୀତାଙ୍କ ନିର୍ବାସିତ ଜୀବନ, ତାଙ୍କର ସତୀତ୍ୱ, ତ୍ୟାଗ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ଅପୂର୍ବ ମାନବୀକରଣ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଭାବରେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଛି।
ଉତ୍ତର:
"ମଙ୍ଗଳେ ଅଇଲା ଉଷା ବିକଚ ରାଜୀବ-ଦୃଶା
ମନୋହର କରପଲ୍ଲବେ ନୀହାର-ମୁକ୍ତା ଧରି
ଉପହାର ଦେବା ପାଇଁ ସତୀଙ୍କ କୁଟୀର ଦ୍ୱାରି
ଉଠିଲେ କୋକିଳ କଣ୍ଠେ ପ୍ରମୋଦେ କହି।"
ଉତ୍ତର:
"ପୂର୍ବ ଆକାଶେ ଉଇଁଲା ରବି,
ରଙ୍ଗ ତୂଳୀରେ ଆଙ୍କିଲା ଛବି।
ଶିଶିର ବିନ୍ଦୁ ଘାସରେ ହସେ,
ନୂଆ ଆଶାରେ ଜଗତ ଭାସେ।"
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App