BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE

ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ (ପଦ୍ୟ): ଅଧ୍ୟାୟ ୫ - ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):

  • କବି ଓ ଚିନ୍ତାଧାରା: ପ୍ରଗତିବାଦୀ ଓ ସାମ୍ୟବାଦୀ କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ (ଜନ୍ମ: ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଚଣାହାଟ ଗ୍ରାମ)।
  • ଐତିହାସିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି: 'ନବଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ'ର ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନରେ (୧୯୩୫) ଏହି କବିତାଟି ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ସଙ୍ଗୀତ ଭାବେ ଗାନ କରାଯାଇଥିଲା।
  • ପୁରସ୍କାର: 'ଅବାନ୍ତର' କବିତା ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ।
  • ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ କୃତି: 'ରକ୍ତଶିଖା', 'ଶାନ୍ତିଶିଖା', 'ଛାଇର ଛିଟା', 'ଅଲୋଡ଼ାଲୋଡ଼ା', 'କିଞ୍ଚିତ'।
  • ମୂଳ ସ୍ୱର: ଶୋଷଣମୁକ୍ତ, ଶ୍ରେଣୀହୀନ ସମାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗଠନ ଏବଂ ନବଜାଗରଣର ଜୟଗାନ।
  • ବନ୍ଧନହରା କାହାକୁ କୁହାଯାଇଛି? ନବଯୁଗର ବିପ୍ଳବୀ ତରୁଣ ସମାଜକୁ, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେଶ ଓ ମାନବଜାତିର କଲ୍ୟାଣ କରିବେ।
  • କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ:
  • ବକ୍ଷ ଶୋଣିତେ (ଛାତିର ରକ୍ତରେ) ଲକ୍ଷ ଜୀବନେ ଆଲୋକଧାରା ଖେଳାଇବା।
  • ବନ୍ଧନରାଜି ଛିନ୍ନ କରି କ୍ରନ୍ଦନ ଶେଷ କରିବା।
  • ଜାତି-ଉପଜାତି, ଖଣ୍ଡିତ ଦେଶର ଭେଦଭାବ ଦୂର କରିବା।
  • ମହାମାନବର ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିରେ ଦୁଃଖଜ୍ୱାଳା ଶାନ୍ତ କରିବା।
  • ମରୁ ପଥରେ ନିର୍ଝର ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ମୋହ-ମମତାର କୁହେଳି ଭେଦ କରିବା।
  • ଅତୀତର ଜୀର୍ଣ୍ଣତାକୁ ଚିରି ନୂତନ ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ମାଣ କରିବା।
  • ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:

    ପରାଧୀନ ଭାରତବର୍ଷ ଏବଂ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ସମାଜରେ ସାଧାରଣ ଖଟିଖିଆ, ମଜୁରିଆ ଓ ଦୁଃଖୀ ମଣିଷମାନେ ଶୋଷଣ, ଅତ୍ୟାଚାର, ଜାତିଭେଦ ଓ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଶିକୁଳିରେ ବନ୍ଧା ପଡ଼ିଥିଲେ। ସେହି ଅନ୍ଧକାରମୟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯୁବପିଢ଼ି ଥିଲେ ଏକମାତ୍ର ଆଶାର ଆଲୋକବର୍ତ୍ତିକା।

    କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏକ ମହାଜାଗରଣର ବିଗୁଲ ବଜାଇ କହିଲେ — "ହେ ନବଯୁଗର ତରୁଣ! ତୁମେ ନିଜର ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନ। ତୁମେ କୌଣସି ଶିକୁଳିର ଦାସ ନୁହଁ, ତୁମେ ବନ୍ଧନହରା!" କବି ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ନିଜ ଛାତିର ତେଜୀୟାନ୍ ରକ୍ତ ଦେଇ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଅସହାୟ ଜୀବନରେ ଆଲୋକ ଭରିଦିଅ। ଧନୀ-ଦରିଦ୍ର, ଜାତି-ଉପଜାତି, ଏବଂ ଦେଶ-ରାଜ୍ୟର ସୀମା ଭାଙ୍ଗି ମହାମାନବତାର ପବିତ୍ର ଶଙ୍ଖ ଫୁଙ୍କ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଶୋଷିତଙ୍କ କ୍ରନ୍ଦନ ଶେଷ ହେବ।

    ଯୁବକମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ ନକରି, ମରଣ ଦ୍ୱାରରେ ପାଦ ଥାପି ଅମରତାର ଗାନ ଗାଇବା ଉଚିତ। ଯେଉଁ ଅପମାନର ବୋଝ ମାନବ ଜାତି ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ବହନ କରି ଆସିଛି, ତାହାକୁ ଧୋଇଦେବାକୁ ହେବ। କଠିନ ମରୁଭୂମି ସଦୃଶ ନିରାଶାମୟ ପଥରେ ଆଶାର ମଧୁର ଝରଣା ଫୁଟାଇବାକୁ ହେବ। ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ବେଳେ ମାୟା, ମୋହ ଓ ଆଳସ୍ୟର କୁହୁଡ଼ି ଆସିବ, ମାତ୍ର ସେହି ତନ୍ଦ୍ରାକୁ ଛିନ୍ନ କରି ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀକୁ ହସାଇବାକୁ ହେବ। ଅତୀତର ଜୀର୍ଣ୍ଣ, ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି ଏକ ନୂତନ, ସୁନ୍ଦର ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ି ବିଜୟର ମାଳା ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ କବି ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):

  • ତ୍ରୁଟି ୧: କବିତାଟି ପ୍ରଥମେ କେଉଁଠାରେ ଗାନ କରାଯାଇଥିଲା? ପିଲାମାନେ ଲେଖନ୍ତି ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିବସରେ। ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର: ୧୯୩୫ ମସିହାରେ 'ନବଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ'ର ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନରେ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଙ୍ଗୀତ ରୂପେ।
  • ତ୍ରୁଟି ୨: 'ବନ୍ଧନହରା' କାହାକୁ କୁହାଯାଇଛି? ଅନେକ ପିଲା କବି ନିଜକୁ କିମ୍ବା ଈଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଭାବନ୍ତି। ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର: ନବଯୁଗର ବିପ୍ଳବୀ ତରୁଣ ସମାଜକୁ।
  • ତ୍ରୁଟି ୩: 'ସ୍ୟନ୍ଦନ' ଶବ୍ଦର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ: ପିଲାମାନେ 'ସ୍ପନ୍ଦନ' (କମ୍ପନ) ଏବଂ 'ସ୍ୟନ୍ଦନ' (ରଥ) ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ସ୍ୟନ୍ଦନ ଅର୍ଥ 'ରଥ' ଏବଂ ସ୍ପନ୍ଦନ ଅର୍ଥ 'ହୃଦୟର କମ୍ପନ ବା ଶିହରଣ'।
  • ତ୍ରୁଟି ୪: 'ତନ୍ଦ୍ରାପରଶ'ର ସମାସ ନିର୍ଣ୍ଣୟ: ଏହା 'ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ' (ତନ୍ଦ୍ରାର ପରଶ)। ପିଲାମାନେ ଭୁଲରେ କର୍ମଧାରୟ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି।
  • ତ୍ରୁଟି ୫: 'ଅବାନ୍ତର' ପୁସ୍ତକର ବିଶେଷତ୍ୱ: ଏହା ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ କବିତା ସଂକଳନ।
  • ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):

    ଆଜିର ସମାଜରେ ମଧ୍ୟ ଯୁବପିଢ଼ି ସାମାଜିକ ଅସମାନତା, ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ, ଆଳସ୍ୟ, ନକାରାତ୍ମକ ମାନସିକତା ଏବଂ ସାଇବର ଅପରାଧ ଭଳି ଅନେକ ଅଦୃଶ୍ୟ ଶିକୁଳିରେ ବାନ୍ଧି ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। କବିଙ୍କର "ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା" ଆହ୍ୱାନ ଆଜିର ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ଏହି ସମସ୍ତ ମାନସିକ ଓ ସାମାଜିକ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଭାଙ୍ଗି, ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସର ସହିତ ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ଓ ଦେଶ ନିର୍ମାଣରେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଏ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:

    ବିଷୟବସ୍ତୁ ସୂଚକ | ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ

    କବିଙ୍କ ନାମ | ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ (୧୯୧୨ - ୧୯୮୭)

    ଜନ୍ମସ୍ଥାନ | ଚଣାହାଟ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲା

    କବିଙ୍କ ଧାରା | ପ୍ରଗତିବାଦୀ, ବିପ୍ଳବୀ ଓ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରା

    ସାହିତ୍ୟିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ | ନବଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ (ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ)

    ପ୍ରଥମ ଗାନ ଉତ୍ସବ | ନବଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦର ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନ (୧୯୩୫)ର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଗୀତି

    ପୁରସ୍କାର | କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ('ଅବାନ୍ତର' ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ)

    ପ୍ରମୁଖ ପୁସ୍ତକ | ରକ୍ତଶିଖା, ଶାନ୍ତିଶିଖା, ଛାଇର ଛିଟା, ଅଲୋଡ଼ାଲୋଡ଼ା, କିଞ୍ଚିତ

    'ବନ୍ଧନହରା' ଅର୍ଥ | ସକଳ ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ (ନବଯୁଗର ତରୁଣ ସମାଜ)

    କବିତାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ | ଶୋଷଣମୁକ୍ତ, ଶ୍ରେଣୀହୀନ ସମାଜ ଗଠନ ଓ ମାନବବାଦର ପ୍ରତିଷ୍ଠା

    କବିତାର ଛନ୍ଦ | ଉଦ୍‌ବୋଧନ ମୂଳକ ପ୍ରଗତିବାଦୀ ମୁକ୍ତଛନ୍ଦ

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୬. ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ):

    [ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପ୍ରଶ୍ନ ୧ ରୁ ୭)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧. ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।

    ନବଯୁଗର _____ ମାନଙ୍କୁ ଜାଗି ଉଠିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି। (ଶୋଷିତ, କୃଷକ, ବୃଦ୍ଧ, ତରୁଣ)

    ଉତ୍ତର: ତରୁଣ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨. ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ପାଦ ପୂରଣ କର।

    ଲକ୍ଷ ଜୀବନେ ଖେଳାଅ _____ । (ସମାଜବାଦୀଧାରା, ଆଲୋକଧାରା, ଉତ୍ସାହବାଣୀ, ଅନ୍ଧକାରଧାରା)

    ଉତ୍ତର: ଆଲୋକଧାରା।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩. 'ସଂଚିତ' କେଉଁ ପଦ ? (ବିଶେଷ୍ୟ, ବିଶେଷଣ, ସର୍ବନାମ, ଅବ୍ୟୟ)

    ଉତ୍ତର: ବିଶେଷଣ ପଦ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୪. କେଉଁଟି 'ତିମିର'ର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ହେବ ଲେଖ।

    (କ) ଅନ୍ଧାର (ଖ) ରାତ୍ରି (ଗ) ସନ୍ଧ୍ୟା (ଘ) କଳା

    ଉତ୍ତର: (କ) ଅନ୍ଧାର।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୫. 'ତନ୍ଦ୍ରାପରଶ' କେଉଁ ସମାସ ?

    (କର୍ମଧାରୟ, ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ, ପଞ୍ଚମୀ ତତ୍ପୁରୁଷ, ବହୁବ୍ରୀହି)

    ଉତ୍ତର: ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ (ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ: ତନ୍ଦ୍ରାର ପରଶ = ତନ୍ଦ୍ରାପରଶ)।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୬. 'ଭୁବନ' - ଏହିପରି 'ଅନ' ପର ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗିଥିବା ୩ଟି ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

    ଉତ୍ତର:

    ୧. ଜୀବନ (ଜୀବ୍ + ଅନ)

    ୨. ବନ୍ଧନ (ବନ୍ଧ୍ + ଅନ)

    ୩. ଗମନ (ଗମ୍ + ଅନ)

    ପ୍ରଶ୍ନ ୭. 'ନିର୍ଝର' ଶବ୍ଦର ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ କଲେ କ'ଣ ହେବ ?

    (କ) ନିଃ+ଝର (ଖ) ନିର୍+ଝର (ଗ) ନି+ଝର (ଘ) ନୀ+ଝର

    ଉତ୍ତର: (କ) ନିଃ + ଝର = ନିର୍ଝର (ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି)।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପ୍ରଶ୍ନ ୮ ରୁ ୧୮)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୮. ବନ୍ଧନହରା କେଉଁମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୁହାଯାଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: ନବଯୁଗର ବିପ୍ଳବୀ ତରୁଣମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କବି 'ବନ୍ଧନହରା' ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ସାମାଜିକ, ରାଜନୈତିକ ତଥା ଶୋଷଣର ବନ୍ଧନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଦେଶକୁ ନୂତନ ମାର୍ଗ ଦେଖାଇବେ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୯. କେଉଁଠାରେ ଆଲୋକଧାରା ଖେଳାଇବାକୁ କବି କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ନିଜ ବକ୍ଷର ଶୋଣିତ (ଛାତିର ତେଜୀୟାନ୍ ରକ୍ତ) ବିନିମୟରେ ଶୋଷିତ, ନିଷ୍ପେଷିତ ଓ ଅନ୍ଧକାରରେ ଥିବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମାନବଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆଲୋକଧାରା ଖେଳାଇବାକୁ କବି କହିଛନ୍ତି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୦. କବି କ'ଣ ଲୁପ୍ତ ହେବାକୁ କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ମାନବ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜନ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଜାତି, ଉପଜାତି ଏବଂ ସଙ୍କୀର୍ଣ୍ଣତାରେ ଖଣ୍ଡବିଖଣ୍ଡିତ ହୋଇଥିବା ଶହ ଶହ ଦେଶର କୃତ୍ରିମ ସୀମାରେଖା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲୁପ୍ତ ହୋଇଯାଉ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୧. କାହାର ଶଙ୍ଖଧ୍ୱନିରେ ଦୁଃଖ ଜ୍ୱାଳା ପ୍ରଶମିତ ହେବ ?

    ଉତ୍ତର: ବିଶ୍ୱମୈତ୍ରୀ ଓ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରତୀକ 'ମହାମାନବ'ର ଶଙ୍ଖନାଦରେ ନିପୀଡ଼ିତ ଜନତାର ସକଳ ଦୁଃଖଜ୍ୱାଳା ପ୍ରଶମିତ ବା ଶାନ୍ତ ହେବ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୨. କେଉଁଠାରେ ଅମର ଗାନ ଗାଇବାପାଇଁ କବି କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୟ ନକରି, ମରଣର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ନିଜ ଚରଣ (ପାଦ) ଅର୍ପଣ କରି ଅମର ଗାନ ଗାଇବା ପାଇଁ କବି ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୩. ତିମିରକାରା ଭାଙ୍ଗିଦେବା କଥା କବି କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ସମାଜରେ ବ୍ୟାପିଥିବା ଅଜ୍ଞାନତା, ଶୋଷଣ, ଅନ୍ୟାୟ ଓ ପରାଧୀନତାରୂପୀ ଅନ୍ଧକାର କାରାଗାର ମାନବତାର ବିକାଶକୁ ଅବରୋଧ କରି ରଖିଛି। ସେହି ତିମିର କାରାଗାରକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ମୁକ୍ତିର ଆଲୋକ ବିସ୍ତାର କରିବା ପାଇଁ କବି କହିଛନ୍ତି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୪. ମରୁ ପଥରେ କବି କ'ଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ହତାଶା ଓ ନୈରାଶ୍ୟରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୁଷ୍କ ମରୁଭୂମି ସଦୃଶ ଜୀବନପଥରେ ଆଶା, ଉତ୍ସାହ ଓ ପ୍ରେମର ସ୍ୱଚ୍ଛ 'ନିର୍ଝର' (ଝରଣା) ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ କବି କହିଛନ୍ତି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୫. 'ସମ୍ମୁଖେ ତବ' - 'ତବ' ଏଠାରେ କାହା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୁହାଯାଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: 'ସମ୍ମୁଖେ ତବ' ପଦରେ 'ତବ' ଶବ୍ଦଟି ସନ୍ଧାନୀ ତଥା କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିବା ବିପ୍ଳବୀ 'ତରୁଣ ସାଧକ' ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କୁହାଯାଇଛି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୬. ଭୁବନସାରା ହସାଇବା ପାଇଁ କ'ଣ ଭିନ୍ନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ଆନନ୍ଦର ହସ ଖେଳାଇବା ପାଇଁ ମୋହ, ମାୟା, ମମତା ଏବଂ ଆଳସ୍ୟରୂପୀ 'ତନ୍ଦ୍ରା-ପରଶ'କୁ ଭିନ୍ନ ବା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ କୁହାଯାଇଛି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୭. ଭବିଷ୍ୟତର ତରୁଣମାନେ କ'ଣ କଲେ ଜାଗି ଉଠିବେ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ଅତୀତର ଜୀର୍ଣ୍ଣ, ପୁରୁଣା କୁସଂସ୍କାରପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନକୁ ଚିରି ଫିଙ୍ଗିଦେଇ ନିଜ ହୃଦୟର ବିପ୍ଳବୀ ସ୍ପନ୍ଦନରେ ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ପୀଡ଼ନରୂପୀ ପର୍ବତକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କଲେ ଯୁବକମାନେ ନୂତନ ଭବିଷ୍ୟତ ରୂପେ ଜାଗି ଉଠିବେ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୮. ବିଜୟର ମାଳା ଘେନିବା ପୂର୍ବରୁ କ'ଣ ହେଉ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ବିଜୟର ମାଳା ଗ୍ରହଣ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ସମାଜରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ଅର୍ଗଳରାଜି (ପ୍ରତିବନ୍ଧକ, ବନ୍ଧନ ଓ କବାଟର ଖୁଳି) ଭାଙ୍ଗି ଚୂରମାର ହୋଇପଡ଼ୁ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ (ପ୍ରଶ୍ନ ୧୯ ରୁ ୨୧)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୯.

    "ମରଣ ଦୁଆରେ ଚରଣ ଅରପି

    ଗାଆରେ ଅମର ଗାନ,

    ପୋଛିଦିଅ ଆଜି ମାନବ ଶିରରୁଁ

    ସଂଚିତ ଅପମାନ।"

    ସରଳାର୍ଥ:

    ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉତ୍ସ: ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ପୁସ୍ତକ 'ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ'ର ପ୍ରଗତିବାଦୀ କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚିତ 'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତାରୁ ସଂଗୃହୀତ।

    ପ୍ରସଙ୍ଗ: ମାନବ ସମାଜର ମୁକ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଯୁବପିଢ଼ି କିପରି ନିର୍ଭୟ ଭାବରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବଳିଦାନ ଦେବା ଉଚିତ, ତାହା କବି ଏଠାରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।

    ବ୍ୟାଖ୍ୟା:

    କବିଙ୍କ ମତରେ, ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ମାନବଜାତି ପରାଧୀନତା, ସାମାଜିକ ଅବହେଳା, ଶୋଷଣ ଓ ଭେଦଭାବର ଶିକାର ହୋଇ ନିଜ ମସ୍ତକରେ ଅପମାନର ବୋଝ ବହନ କରି ଆସିଛି। ଏହି ଦୀର୍ଘ ଦିନର ସଂଚିତ ଅପମାନକୁ ପୋଛିବା ସାଧାରଣ କଥା ନୁହେଁ। ଏଥିପାଇଁ ଚରମ ସାହସ ଓ ତ୍ୟାଗ ଆବଶ୍ୟକ।

    ତେଣୁ କବି ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନେ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଆଦୌ ଭୟ ନକରି ସାହସର ସହିତ ମରଣର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ପଦାର୍ପଣ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ଅମରତାର ଜୟଗାନ କରନ୍ତୁ। ନିଜ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ସମାଜରୁ ଶୋଷଣ ଓ ଅନ୍ୟାୟକୁ ମୂଳୋତ୍ପାଟନ କଲେ ହିଁ ମାନବ ସମାଜ କଳଙ୍କ ଓ ଅପମାନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଗୌରବର ଶିଖରରେ ପହଞ୍ଚିପାରିବ।

    ମନ୍ତବ୍ୟ: ପଦ୍ୟାଂଶଟିରେ କବିଙ୍କର ବିପ୍ଳବୀ ଚେତନା ଏବଂ ମାନବବାଦୀ ଆଦର୍ଶର ଅପୂର୍ବ ପରିପ୍ରକାଶ ଘଟିଛି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୦.

    "ଭିନ୍ନ କରି ସେ ତନ୍ଦ୍ରା ପରଶ

    ହସାଅ ଭୁବନ ସାରା"

    ସରଳାର୍ଥ:

    ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉତ୍ସ: ଆଲୋଚ୍ୟ ପଦ୍ୟପଂକ୍ତିଟି ବିଶିଷ୍ଟ ବିପ୍ଳବୀ କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚିତ 'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତା ଶୀର୍ଷକରୁ ଆନୀତ।

    ପ୍ରସଙ୍ଗ: ସାଧକ ଯୁବକମାନେ କିପରି ଆଳସ୍ୟ ଓ ମୋହମାୟାର ବନ୍ଧନ କାଟି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଆନନ୍ଦର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରସାର କରିବେ, ତାହା କବି ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

    ବ୍ୟାଖ୍ୟା:

    ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟର ଅନ୍ୱେଷଣରେ ବାହାରିଥିବା ସନ୍ଧାନୀ ଯୁବକଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଅନେକ ବାଧାବିଘ୍ନ ଉପୁଜିଥାଏ। ପାରିବାରିକ ମୋହ, ମମତା ଏବଂ ଆରାମପ୍ରଦ ଆଳସ୍ୟ (ତନ୍ଦ୍ରା) ମଣିଷର କର୍ମପ୍ରେରଣାକୁ ଶିଥିଳ କରିଦିଏ ଏବଂ କୁହୁଡ଼ି ଭଳି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଘୋଡ଼ାଇ ପକାଏ।

    କବି ତରୁଣ ସାଧକଙ୍କୁ ସଚେତନ କରାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ସବୁ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଆକର୍ଷଣ ଓ ନିଦ୍ରାଭାବକୁ ତୁରନ୍ତ ଛିନ୍ନ କରିବାକୁ ହେବ। ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱକୁ ଉଠି ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ହିଁ ଏ ଧରାପୃଷ୍ଠରୁ ଦୁଃଖ ଦୂର ହେବ ଏବଂ ସମଗ୍ର ଭୁବନ ଆନନ୍ଦରେ ହସିଉଠିବ।

    ମନ୍ତବ୍ୟ: ଏଠାରେ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ଆଳସ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରି ବିଶ୍ୱକଲ୍ୟାଣ ବ୍ରତରେ ବ୍ରତୀ ହେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଆଯାଇଛି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୧.

    "ଭାଙ୍ଗି ପଡୁ ଆଜି ଅର୍ଗଳ ରାଜି

    ଘେନ ବିଜୟର ମାଳା।"

    ସରଳାର୍ଥ:

    ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉତ୍ସ: ପଠିତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଲେଖନୀନିସୃତ 'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତାରୁ ଗୃହୀତ।

    ପ୍ରସଙ୍ଗ: ସାମାଜିକ ଅବରୋଧ ଓ କୁସଂସ୍କାରକୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ବିଜୟୀ ହେବା ପାଇଁ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କ ପ୍ରତି କବିଙ୍କ ଆହ୍ୱାନ ଏଠାରେ ପ୍ରତିଫଳିତ।

    ବ୍ୟାଖ୍ୟା:

    ସମାଜ ପ୍ରଗତି ପଥରେ ପୁରାତନ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ, ସାମନ୍ତବାଦୀ ନିୟମକାନୁନ୍ ଏବଂ ଶୋଷଣକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଅର୍ଗଳ (ଦୃଢ଼ କବାଟର ଖୁଳି ବା ବନ୍ଧନ) ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ଏହି ବନ୍ଧନ ଯୋଗୁଁ ସାଧାରଣ ଜନତା ମୁକ୍ତ ଭାବେ ନିଃଶ୍ୱାସ ନେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

    କବି ଯୁବଶକ୍ତିକୁ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଅତୀତର ସମସ୍ତ ଜଡ଼ତା ଓ ବନ୍ଧନରୂପୀ ଅର୍ଗଳ ଆଜି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାଙ୍ଗି ଚୂରମାର ହୋଇପଡ଼ୁ। ଯେତେବେଳେ ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଛିନ୍ନ ହେବ, ସେତେବେଳେ ହିଁ ମାନବିକତାର ପ୍ରକୃତ ବିଜୟ ସମ୍ଭବ ହେବ। ତେଣୁ ବିଜୟର ଜୟମାଲ୍ୟ ପିନ୍ଧିବା ପୂର୍ବରୁ ସମସ୍ତ ବାଧାବିଘ୍ନକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

    ମନ୍ତବ୍ୟ: କବିଙ୍କର ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଯେ ଏକମାତ୍ର ଯୁବଶକ୍ତି ହିଁ ସମାଜର ସମସ୍ତ ବନ୍ଧନ ଭାଙ୍ଗି ବିଜୟ ହାସଲ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପ୍ରଶ୍ନ ୨୨ ରୁ ୨୪)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୨. ଏକ ସାର୍ଥକ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ଗୀତିକା ଭାବରେ 'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତାର ମର୍ମ ଆଲୋଚନା କର।

    ଉତ୍ତର:

    ଉପକ୍ରମ:

    ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରଗତିବାଦୀ ଧାରାର ଅନ୍ୟତମ ପୁରୋଧା ହେଉଛନ୍ତି କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ। ତାଙ୍କ ରଚିତ 'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତାଟି କେବଳ ଏକ ସାଧାରଣ କବିତା ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ପରାଧୀନତା ଓ ଶୋଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏକ ଅଗ୍ନିବର୍ଷୀ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ଗୀତିକା। ୧୯୩୫ ମସିହାରେ 'ନବଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ'ର ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନରେ ଏହା ଉଦ୍‌ଘାଟନୀ ସଙ୍ଗୀତ ଭାବେ ଗାନ କରାଯାଇ ଓଡ଼ିଶାର ଯୁବମାନସରେ ବିପୁଳ ଆଲୋଡ଼ନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା।

    କବିତାର ମୁଖ୍ୟ ମର୍ମବାଣୀ:

    ୧. ଯୁବଶକ୍ତିର ଜାଗରଣ: କବି ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ 'ବନ୍ଧନହରା' ରୂପେ ସମ୍ବୋଧନ କରି ସେମାନଙ୍କ ସୁପ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଛନ୍ତି। ଯୁବପିଢ଼ି ନିଜ ବକ୍ଷର ତେଜୋଦୀପ୍ତ ଶୋଣିତ ବିନିମୟରେ ଅନ୍ଧକାରରେ ନିମଜ୍ଜିତ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମଣିଷଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆଲୋକର ଧାରା ପ୍ରବାହିତ କରିବା ଉଚିତ।

    ୨. ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟ ଓ ଶୋଷଣର ବିଲୋପ: ସମାଜରେ ଥିବା ଜାତି-ଉପଜାତି, ଧନୀ-ଦରିଦ୍ର ତଥା ଦେଶ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା କୃତ୍ରିମ ସୀମା ଓ ଖଣ୍ଡିତ ଭାବନାକୁ ବିଲୋପ କରିବାକୁ କବି ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି। ମହାମାନବର ଶଙ୍ଖନାଦରେ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରୁ କ୍ରନ୍ଦନ ଓ ଦୁଃଖଜ୍ୱାଳା ଦୂର ହେବ।

    ୩. ନିର୍ଭୀକ କର୍ମସାଧନା: କର୍ମପଥରେ ମରଣକୁ ମଧ୍ୟ ଖାତିର ନକରି ଅମର ଗାନ ଗାଇବାକୁ ହେବ। ମାନବ ଜାତି ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ସହି ଆସିଥିବା ଲାଞ୍ଛନା ଓ ଅପମାନକୁ ଧୋଇଦେବା ପାଇଁ ଯୁବପିଢ଼ିକୁ ଆଗେଇ ଆସିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

    ୪. ବାଧାବିଘ୍ନର ବିନାଶ ଓ ମୋହମୁକ୍ତି: କର୍ମପଥରେ ଉଭା ହେଉଥିବା କଣ୍ଟକ, ମୋହ-ମମତାର କୁହୁଡ଼ି ଏବଂ ଆଳସ୍ୟର ତନ୍ଦ୍ରାକୁ ଛିନ୍ନ କରି ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ହସ ଫୁଟାଇବାକୁ କବି ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଶୁଷ୍କ ମରୁଭୂମିରେ ମଧ୍ୟ ଝରଣା ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ଯୁବକମାନଙ୍କର ରହିଛି।

    ୫. ଅତୀତର ଜୀର୍ଣ୍ଣତା ଭାଙ୍ଗି ନୂତନ ଭବିଷ୍ୟତ ନିର୍ମାଣ: ଅତୀତର ଜରାଜୀର୍ଣ୍ଣ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରି, ପୀଡ଼ନର ପାହାଡ଼କୁ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରି ନୂତନ ଯୁଗର ଭିତ୍ତିସ୍ଥାପନ କରିବା ଏବଂ ବିଜୟର ଜୟମାଲ୍ୟ ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ କବି ଦୃଢ଼ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି।

    ଉପସଂହାର:

    'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତାଟି ତାର ଓଜସ୍ୱିନୀ ଭାଷା, ବିପ୍ଳବୀ ଛନ୍ଦ, ଆବେଗମୟ ସ୍ୱର ଏବଂ ବିଶ୍ୱମାନବବାଦୀ ଦର୍ଶନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକ ଅନବଦ୍ୟ ତଥା କାଳଜୟୀ ଉଦ୍‌ବୋଧନ ଗୀତିକା ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ଚିରଭାସ୍ୱର ହୋଇ ରହିଛି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୩. ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ଯୁଗର ଆହ୍ୱାନ ସଂପର୍କରେ କବି କ'ଣ କହିଛନ୍ତି ବିଚାର କର।

    ଉତ୍ତର:

    କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ ଥିଲେ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଚିନ୍ତାନାୟକ। ଯୁଗର ଆହ୍ୱାନକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝି ସେ ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି:

    ୧. ଆତ୍ମସମର୍ପଣ ଓ ବଳିଦାନର ଆହ୍ୱାନ: ସମାଜରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କେବଳ କଥାରେ ଆସେ ନାହିଁ; ଏଥିପାଇଁ ରକ୍ତ ଓ ତ୍ୟାଗ ଆବଶ୍ୟକ। ତେଣୁ ନିଜ ବକ୍ଷର ରକ୍ତ ଦେଇ କୋଟି କୋଟି ଶୋଷିତଙ୍କ ଜୀବନରେ ଆଲୋକ ବିତରଣ କରିବା ହେଉଛି ତରୁଣର ପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ।

    ୨. ସୀମା ଓ ଭେଦଭାବ ବିଲୋପ: ମଣିଷ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଧର୍ମ, ଜାତି, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦେଶର ଯେଉଁ ପ୍ରାଚୀର ଠିଆ ହୋଇଛି, ତାହାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଏକ ଅଖଣ୍ଡ ମାନବ ସମାଜ ଗଠନ କରିବା ଯୁଗର ମୁଖ୍ୟ ଦାବି।

    ୩. ଅନ୍ଧକାର ଓ ଭୟର ବିନାଶ: ପରାଧୀନତା ଓ ଅଜ୍ଞାନତାରୂପୀ ତିମିର କାରାଗାରକୁ ଭାଙ୍ଗି ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟୀ ହୋଇ ଅମର ଗାନ ଗାଇବାକୁ ହେବ। ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡରୁ ଅପମାନର ବୋଝ କାଢ଼ିବାକୁ ହେବ।

    ୪. କର୍ମପଥର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ଜୟ: ମରୁଭୂମି ସଦୃଶ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଆଶାର ନିର୍ଝର ଛୁଟାଇବା ଏବଂ ମୋହମାୟାର କୁହୁଡ଼ି ତଥା ଆଳସ୍ୟକୁ ପରାହତ କରି ବିଶ୍ୱକଲ୍ୟାଣ ସାଧନ କରିବା ହିଁ ଯୁଗର ପ୍ରକୃତ ଆହ୍ୱାନ।

    ୫. ଶୋଷଣର ପାହାଡ଼ ଚୂର୍ଣ୍ଣ: ସାମାଜିକ ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ପୀଡ଼ନର ପର୍ବତକୁ ଯୁବଶକ୍ତି ନିଜ ବିପ୍ଳବୀ କମ୍ପନରେ ଚୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ଉଚିତ ବୋଲି କବି ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୪. 'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତାରେ ବନ୍ଧନରାଜିକୁ ଛିନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ କବି ଶୁଣାଇଥିବା ଆହ୍ୱାନକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର।

    ଉତ୍ତର:

    'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତାର ମୂଳ ପ୍ରାଣବିନ୍ଦୁ ହେଉଛି 'ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତି'। କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାମାଜିକ ଓ ମାନସିକ ବନ୍ଧନକୁ ଛିନ୍ନ କରିବାକୁ ବିପ୍ଳବୀ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି:

    ୧. ଶୋଷଣ ଓ ଅତ୍ୟାଚାରର ବନ୍ଧନ: ଧନିକ ଶ୍ରେଣୀ ଦ୍ୱାରା ନିଷ୍ପେଷିତ ସର୍ବହରା ମଣିଷର ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରନ୍ଦନକୁ ଶେଷ କରିବା ପାଇଁ ଶୋଷଣର ବନ୍ଧନ ଛିନ୍ନ କରିବା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

    ୨. ଜାତିଭେଦର କୁତ୍ସିତ ବନ୍ଧନ: ସମାଜକୁ ପଙ୍ଗୁ କରି ରଖିଥିବା ଜାତି ଓ ଉପଜାତିର ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଲୋପ କରି ଏକତା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ କବି କହିଛନ୍ତି।

    ୩. ଭୌଗୋଳିକ ସୀମାର ବନ୍ଧନ: ମାନବିକତାକୁ ଖଣ୍ଡ ବିଖଣ୍ଡିତ କରୁଥିବା ଶହ ଶହ ଦେଶର କୃତ୍ରିମ ସୀମା ଭାଙ୍ଗି 'ବସୁଧୈବ କୁଟୁମ୍ବକମ୍' ବା ବିଶ୍ୱଭ୍ରାତୃତ୍ୱ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ କବି ପ୍ରେରଣା ଦେଇଛନ୍ତି।

    ୪. ମୋହ ଓ ଆଳସ୍ୟର ବନ୍ଧନ: ଅଗ୍ରଗତି ପଥରେ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ବାଧକ ହେଉଛି ଆଳସ୍ୟ (ତନ୍ଦ୍ରା) ଏବଂ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ମୋହମମତା। ଏହି ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଛିନ୍ନ ନକଲେ ବିଜୟ ଲାଭ ଅସମ୍ଭବ।

    ୫. ପୁରାତନ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସର ଅର୍ଗଳ: ଅତୀତର ଜୀର୍ଣ୍ଣତା ଓ ରକ୍ଷଣଶୀଳତାର ସମସ୍ତ କବାଟ-ଖୁଳି (ଅର୍ଗଳ)କୁ ଭାଙ୍ଗି ଫିଙ୍ଗିଦେବା ପରେ ହିଁ ଯୁବପିଢ଼ି ବିଜୟର ଜୟମାଲ୍ୟ ଧାରଣ କରିପାରିବେ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [ତୁମ ପାଇଁ କାମ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ (ପ୍ରଶ୍ନ ୨୫ ଓ ୨୬)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୫. ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କବିତା ସଂଗ୍ରହ କରି ପଢ଼।

    ଉତ୍ତର:

    କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ କବିତା ସଂକଳନ ସମୂହ:

    ୧. 'ରକ୍ତଶିଖା' (ବିପ୍ଳବୀ ଚେତନାର କାବ୍ୟଗ୍ରନ୍ଥ)

    ୨. 'ଶାନ୍ତିଶିଖା' (ମାନବତା ଓ ଶାନ୍ତିର ବାର୍ତ୍ତା)

    ୩. 'ଅବାନ୍ତର' (କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ)

    ୪. 'ଛାଇର ଛିଟା'

    ୫. 'ଅଲୋଡ଼ାଲୋଡ଼ା'

    ୬. 'କିଞ୍ଚିତ'

    ୭. 'ତର୍ପଣ କରେ ମୁଁ ଦିନେ'

    (ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପାଠାଗାରରୁ ଏହି ପୁସ୍ତକ ସଂଗ୍ରହ କରି ଅଧ୍ୟୟନ କରିପାରିବେ।)

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୬. ତୁମର ପ୍ରିୟସାଙ୍ଗ ନିକଟକୁ ନବଯୁଗର ଆହ୍ୱାନ ସଂପର୍କରେ ଚିଠି ଲେଖ।

    ଉତ୍ତର:

    ସ୍ଥାନ: କଟକ

    ତାରିଖ: ୦୫/୦୯/୨୦୨୬

    ପ୍ରିୟ ସାଥୀ ରୋହିତ,

    ମୋର ଆନ୍ତରିକ ଭଲପାଇବା ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛା ଗ୍ରହଣ କରିବୁ। ଆଶା କରେ ତୁ ପରିବାର ସହ ଭଲରେ ଥିବୁ।

    ଆଜି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ବହିର ପ୍ରଗତିବାଦୀ କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ରଚିତ 'ଜାଗ ବନ୍ଧନହରା' କବିତାଟି ପଢ଼ିବା ପରେ ମୋ ମନରେ ଏକ ନୂତନ ଉନ୍ମାଦନା ଓ ଚେତନା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଯାହା ତୋ ସହିତ ବାଣ୍ଟିବା ପାଇଁ ଏହି ଚିଠି ଲେଖୁଛି।

    କବି ଏହି କବିତାରେ ଆମ ଭଳି ନବଯୁଗର ତରୁଣମାନଙ୍କୁ 'ବନ୍ଧନହରା' ରୂପେ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି। ଆଜିର ସମାଜରେ ଜାତିଭେଦ, ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ, ନିଶାଗ୍ରସ୍ତତା, ଆଳସ୍ୟ ଓ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଘୃଣା ଭଳି ଅନେକ ଅଦୃଶ୍ୟ ବନ୍ଧନ ମଣିଷକୁ ପଙ୍ଗୁ କରି ରଖିଛି। କବିଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଅନୁଯାୟୀ, ଆମକୁ ମରୁଭୂମି ସଦୃଶ ନିରାଶା ଭିତରେ ଆଶାର ଝରଣା ଫୁଟାଇବାକୁ ହେବ ଏବଂ ମୋହ-ମାୟା ତଥା ଆଳସ୍ୟକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସାରା ପୃଥିବୀରେ ହସ ଫୁଟାଇବାକୁ ହେବ।

    ଆମେ ଯଦି ଆମର ଛାତ୍ର ଜୀବନରୁ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି, ସତ୍ୟ ଓ ନ୍ୟାୟ ପଥରେ ଚାଲି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସେବା କରିବା, ତେବେ ଯାଇ ଆମ ଦେଶର ଉନ୍ନତି ସମ୍ଭବ ହେବ। ତୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କବିତାଟି ନିଶ୍ଚୟ ପଢ଼ିବୁ ଏବଂ ତୋର ମତାମତ ଜଣାଇବୁ।

    ମାଉସୀ ଓ ମଉସାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଜଣାଇବୁ। ତୋ ଚିଠିର ଉତ୍ତରକୁ ଅପେକ୍ଷା ରହିଲି।

    ତୋର ଅନ୍ତରଙ୍ଗ ସାଙ୍ଗ,

    ଆୟୁଷ୍ମାନ

    ଠିକଣା:

    ପ୍ରାପକ:

    ରୋହିତ ମହାପାତ୍ର

    ପ୍ରଯତ୍ନେ: ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମହାପାତ୍ର

    ଗ୍ରାମ/ପୋ: ବଡ଼ମ୍ବା, ଜିଲ୍ଲା: କଟକ, ପିନ୍: ୭୫୪୦୩୧

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ସ୍ପେଶାଲ୍)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୭. 'ନବଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ' କେବେ ଏବଂ କାହା ନେତୃତ୍ୱରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ୧୯୩୫ ମସିହାରେ ଭଗବତୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ, ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ ପ୍ରମୁଖଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ 'ନବଯୁଗ ସାହିତ୍ୟ ସଂସଦ' ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୮. କବି ଅନନ୍ତ ପଟ୍ଟନାୟକ କେଉଁ କବିତା ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: 'ଅବାନ୍ତର' କବିତା ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ (୧୯୮୦ ମସିହାରେ)।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୯. "ମହାମାନବର ଶଙ୍ଖ ଶବଦେ ଶମୁରେ ଦୁଃଖ ଜ୍ୱାଳା" — ଏଠାରେ 'ଶମୁ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ ?

    ଉତ୍ତର: 'ଶମୁ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ପ୍ରଶମିତ ହେଉ ବା କମିଯାଉ / ଶାନ୍ତ ହେଉ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୦. କବି କାହାକୁ 'ପୀଡ଼ନର ପରବତ' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ଯୁଗ ଯୁଗ ଧରି ନିଷ୍ପେଷିତ ଓ ଅବହେଳିତ ମଣିଷ ଉପରେ ଶାସକ ଓ ଶୋଷକ ଶ୍ରେଣୀ ଦ୍ୱାରା ଲଦି ଦିଆଯାଇଥିବା ଅସହ୍ୟ ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ କବି 'ପୀଡ଼ନର ପରବତ' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୧. 'ସ୍ୟନ୍ଦନ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ'ଣ ?

    ଉତ୍ତର: 'ସ୍ୟନ୍ଦନ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି 'ରଥ'।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୨. କବିତାରେ 'ଅର୍ଗଳ' ଶବ୍ଦଟି କେଉଁ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: କବାଟର ଖୁଳି ବା ପ୍ରଗତି ପଥର ପ୍ରତିବନ୍ଧକ/ବନ୍ଧନ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୩. କବିତା ଅନୁସାରେ କୋଟି ପ୍ରଦୀପ କେଉଁଠାରେ ଧାରଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: ଅନ୍ତରରେ (ହୃଦୟରେ) ବିପ୍ଳବୀ ସ୍ପନ୍ଦନ ବହନ କରି ଉଭେ (ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ / ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ) କୋଟି ପ୍ରଦୀପ ଧାରଣ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୪. "ଶଙ୍କିତ ହେଉ କଂପିତ ପ୍ରାଣେ ଚହୁ ଚପଳ ତାରା" — ଏହାର ଗୂଢ଼ାର୍ଥ କ'ଣ ?

    ଉତ୍ତର: ତରୁଣମାନଙ୍କର ପ୍ରଚଣ୍ଡ ଜାଗରଣ ଓ ତେଜ ଦେଖି ଆକାଶର ଚଞ୍ଚଳ ତାରକା ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତ ହୋଇ କମ୍ପିତ ହେବେ; ଅର୍ଥାତ୍ ଅସମ୍ଭବ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ହୋଇଉଠିବ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୫. "ଚିରି ଅତୀତର ଜୀର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ଜାଗ ଆହେ ଭବିଷ୍ୟତ" — ଏଠାରେ 'ଭବିଷ୍ୟତ' କାହାକୁ କୁହାଯାଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: ନବଯୁଗର ତରୁଣ ତଥା ଆଗାମୀ ପିଢ଼ିକୁ 'ଭବିଷ୍ୟତ' ରୂପେ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଇଛି।

    🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App