BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE

ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ (ଗଦ୍ୟ): ଅଧ୍ୟାୟ ୯ - ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):

  • ଲେଖକ ଓ ଉତ୍ସ: ବିଶିଷ୍ଟ ଭାଷାବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ପ୍ରଫେସର ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳ (ଜନ୍ମ: ଗଞ୍ଜେଇଡିହ, ଢେଙ୍କାନାଳ) → ପ୍ରବନ୍ଧ ପୁସ୍ତକ: 'ଓଡ଼ିଆ କେବେ'।
  • ଲେଖକଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ କୃତି:
  • ଭାଷା ବିଜ୍ଞାନ: ମଣିଷର ଭାଷା, ଧ୍ୱନି ବିଜ୍ଞାନ, ଇଂରାଜୀ ଉଚ୍ଚାରଣ ଶିକ୍ଷା, ଭାଷାଶାସ୍ତ୍ର ପରିଚୟ।
  • ଭ୍ରମଣ ସାହିତ୍ୟ: ଲଣ୍ଡନ ଚିଠି, ଆମେରିକା ଅନୁଭୂତି, ଗଙ୍ଗାରୁ ଗୋଦାବରୀ।
  • ଅନୁବାଦ: ପ୍ରେମଚାନ୍ଦଙ୍କ 'ଗୋଦାନ', 'ଗବନ', ନେହେରୁଙ୍କ 'ବନ୍ଦୀ ନେହେରୁ'।
  • ପ୍ରବନ୍ଧର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚିନ୍ତାଧାରା:
  • ଜନତାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟୋଜନ ହେଉଛି ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା ବା ମାତୃଭାଷା।
  • ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶ: ବିଦେଶୀ ବସ୍ତ୍ର ବର୍ଜନ କରି ସ୍ୱଦେଶୀ ବସ୍ତ୍ର ଆପଣାଇବା ଭଳି ଭାଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଇଂରେଜୀ ବର୍ଜନ କରି ମାତୃଭାଷାକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେବା। ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତରେ "ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ଯାହାର ମମତା ନାହିଁ, ତାକୁ ଦେଶପ୍ରେମୀ କୁହାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।"
  • ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ: ମାତୃଭାଷା ହେଉଛି ମାତୃଦୁଗ୍ଧ ସଦୃଶ; ମାତୃଭାଷା ବିନା ଜନଗଣଙ୍କ ମୌଳିକ ଶିକ୍ଷା ଅସମ୍ଭବ।
  • ବିଶ୍ୱ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ: ଇସ୍ରାଏଲର ପୁନର୍ଜୀବିତ ଭାଷା 'ହିବ୍ରୁ', ରୁଷିଆର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋଭିଏତ୍‌ରେ ମାତୃଭାଷା ଅଧିକାର, ସ୍କଟଲାଣ୍ଡରେ ମାତୃଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନ।
  • ଲେଖକଙ୍କ କଟାକ୍ଷ: "ବଥ ସିନା ବଥାଏ, ଆବୁ କାହାର ବଥାଏ ନାହିଁ" — ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଂରେଜୀ ଭାଷାର କୃତ୍ରିମ ଆଡ଼ମ୍ବରକୁ ଏଠାରେ ବ୍ୟଙ୍ଗ କରାଯାଇଛି।
  • ସାରକଥା: ଲୋକଙ୍କ ହାତକୁ କ୍ଷମତା ଦେଇ ସେମାନଙ୍କ ମାତୃଭାଷାରେ ଶାସନ ଓ ଶିକ୍ଷା ନଦେଲେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ନିରର୍ଥକ।
  • ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:

    ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳ ଭାରତରେ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ହେଉଥିବା ଅବହେଳା ଏବଂ ଲୋକଶିକ୍ଷାରେ ମାତୃଭାଷାର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟତାକୁ ଅତି ଗମ୍ଭୀର ତଥା ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି।

    ଆମ ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା। ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଲୋକଙ୍କର, ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏବଂ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଶାସନ। ମାତ୍ର ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟର କଥା, ଶାସନ ଓ ଶିକ୍ଷାର ମାଧ୍ୟମ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବିଦେଶୀ ଇଂରେଜୀ ଭାଷାରେ ଚାଲିଛି। କୋଟି କୋଟି ଜନତା ଇଂରେଜୀ ନଜାଣି ନିଜ ଦେଶରେ ହିଁ 'ଆଖି ଥାଇ ଅନ୍ଧ' ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି।

    ଲେଖକ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଗାନ୍ଧିଜୀ ବିଦେଶୀ ବସ୍ତ୍ର ବର୍ଜନ କରି ଖଦୀ ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ ଯେପରି ଡାକରା ଦେଇଥିଲେ, ଭାଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଇଂରେଜୀ ଛାଡ଼ି ମାତୃଭାଷାକୁ ଆପଣାଇବାକୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ। ଗାନ୍ଧିଜୀ ସ୍ପଷ୍ଟ କହିଥିଲେ — "ମାତୃଭାଷା ମାତୃଦୁଗ୍ଧ ପରି ଅମୃତମୟ। ଯେଉଁ ଲୋକର ନିଜ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ନାହିଁ, ସେ କଦାପି ପ୍ରକୃତ ଦେଶଭକ୍ତ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।"

    ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉନ୍ନତ ଦେଶ ଯଥା ଋଷିଆ, ଜାପାନ, ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲର ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ସେମାନେ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ବିଜ୍ଞାନ, ଚିକିତ୍ସା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ପଢ଼ାଇ ବିଶ୍ୱରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି। ମୃତପ୍ରାୟ 'ହିବ୍ରୁ' ଭାଷାକୁ ଇସ୍ରାଏଲ ନିଜର ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା କରି ଚମତ୍କାର ପ୍ରଗତି ହାସଲ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ଆମ ଓଡ଼ିଶାରେ ଗାଁ ଗହଳିକୁ ଯାଉଥିବା ବି.ଡି.ଓ କିମ୍ବା ଇଞ୍ଜିନିୟର ଇଂରେଜୀରେ ନୋଟ୍ ଲେଖନ୍ତି ଏବଂ ଚାଷୀ ମାତୃଭାଷାରେ କୃଷି ଶିକ୍ଷା ପାଇବାରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୁଏ। ଶାସକ ଓ ଶାସିତ ମଧ୍ୟରେ ଇଂରେଜୀ ଭାଷା ଏକ ଅପ୍ରାକୃତିକ ପ୍ରାଚୀର ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଛି। ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଆନଯାଇଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରକୃତ ଲୋକଶିକ୍ଷା ବା ଦେଶର ଉନ୍ନତି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):

  • ତ୍ରୁଟି ୧: ପ୍ରବନ୍ଧଟି କେଉଁ ପୁସ୍ତକରୁ ସଂଗୃହୀତ? ପିଲାମାନେ ଭୁଲରେ 'ମଣିଷର ଭାଷା' ଲେଖନ୍ତି। ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର: 'ଓଡ଼ିଆ କେବେ' ପୁସ୍ତକରୁ।
  • ତ୍ରୁଟି ୨: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତରେ ଦେଶପ୍ରେମର ପ୍ରଥମ ସର୍ତ୍ତ: ନିଜ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ପ୍ରଗାଢ଼ ମମତା ଓ ସମ୍ମାନ ରହିବା।
  • ତ୍ରୁଟି ୩: 'ଋଷିଶ୍ରାଦ୍ଧ' ରୂଢ଼ିପ୍ରୟୋଗର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ: "ବହ୍ୱାରମ୍ଭେ ଲଘୁକ୍ରିୟା" — ଅର୍ଥାତ୍ ଆଡ଼ମ୍ବର ବହୁତ ବଡ଼ କିନ୍ତୁ ଫଳାଫଳ ଅତି ସାମାନ୍ୟ।
  • ତ୍ରୁଟି ୪: 'ହିବ୍ରୁ' କେଉଁ ଦେଶର ଭାଷା? ଏହା ଇସ୍ରାଏଲର ପୁନର୍ଜୀବିତ ଜାତୀୟ ଭାଷା। ପିଲାମାନେ ରୁଷିଆ ବା ଇଂଲଣ୍ଡ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି।
  • ତ୍ରୁଟି ୫: ସ୍ୱଭାବକବି କିଏ? ସ୍ୱଭାବକବି ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର (ଭକ୍ତକବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓଙ୍କ ସହ ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ)।
  • ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):

    ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପିଲା ମାଆ କୋଳରେ ଯେଉଁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଶିଖେ, ସେହି ଭାଷାରେ ଯଦି ତାକୁ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଗଣିତ ବୁଝାଇ ଦିଆଯାଏ, ତେବେ ସେ ଅତି ସହଜରେ ବିଷୟଟିକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିପାରେ। କିନ୍ତୁ ଯଦି ତାକୁ ଇଂରେଜୀରେ ଘୋଷାଇ ଦିଆଯାଏ, ସେ ବିଷୟ ନବୁଝି କେବଳ ପରୀକ୍ଷା ପାସ୍ କରିବା ପାଇଁ ବାନ୍ତି କରିଦିଏ। ଏଥିପାଇଁ ଆଜିର ନୂତନ ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷାନୀତି (NEP 2020)ରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାରେ ମାତୃଭାଷାକୁ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯାଇଛି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:

    ବିଷୟବସ୍ତୁ ସୂଚକ | ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ମୁଖ୍ୟ ତଥ୍ୟ

    ପ୍ରାବନ୍ଧିକଙ୍କ ନାମ | ପ୍ରଫେସର ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳ (୧୯୨୧ - ୧୯୭୪)

    ଜନ୍ମସ୍ଥାନ | ଗଞ୍ଜେଇଡିହ, ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲା

    ପ୍ରବନ୍ଧ ପୁସ୍ତକ | 'ଓଡ଼ିଆ କେବେ'

    ପ୍ରମୁଖ ଭାଷାଗ୍ରନ୍ଥ | ମଣିଷର ଭାଷା, ଧ୍ୱନି ବିଜ୍ଞାନ, ଭାଷାଶାସ୍ତ୍ର ପରିଚୟ

    ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ | ଲଣ୍ଡନ ଚିଠି, ଆମେରିକା ଅନୁଭୂତି, ଗଙ୍ଗାରୁ ଗୋଦାବରୀ

    ଜନତାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟୋଜନ | ମାତୃଭାଷା ବା ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା

    ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ | ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ମମତା ନଥିବା ଲୋକ ଦେଶଭକ୍ତ ନୁହେଁ

    ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କ ତୁଳନା | ମାତୃଭାଷା ହେଉଛି ଶିଶୁ ପାଇଁ ମାତୃଦୁଗ୍ଧ ସଦୃଶ

    ଇସ୍ରାଏଲର ଭାଷା କ୍ରାନ୍ତି | ମୃତପ୍ରାୟ 'ହିବ୍ରୁ' ଭାଷାର ସଫଳ ପୁନରୁଦ୍ଧାର

    ଶାସକ-ଶାସିତ ମଧ୍ୟରେ କାନ୍ଥ | ବିଦେଶୀ ଇଂରେଜୀ ଭାଷା

    ଲୋକଶିକ୍ଷାର ମୂଳ ଆଧାର | ସର୍ବସ୍ତରରେ ମାତୃଭାଷାର ପ୍ରଚଳନ

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ୬. ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ):

    [ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପ୍ରଶ୍ନ ୧ ରୁ ୭)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧. ଦୁଃ + ଭାଗ୍ୟ = ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ। ଏହିପରି 'ଦୁଃ' ଉପସର୍ଗ ଲଗାଇ ଆଉ ଚାରୋଟି ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

    ଉତ୍ତର:

    ୧. ଦୁଃ + ଦିନ = ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ

    ୨. ଦୁଃ + ବଳ = ଦୁର୍ବଳ

    ୩. ଦୁଃ + ଗମ = ଦୁର୍ଗମ

    ୪. ଦୁଃ + ନାମ = ଦୁର୍ନାମ

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨. 'ଅନ୍ନବସ୍ତ୍ର' ପରି ଆଉ ଚାରୋଟି ଯୋଡ଼ା ଶବ୍ଦ ପଠିତ ବିଷୟରୁ ଚୟନ କର।

    ଉତ୍ତର:

    ୧. ଜୀବନ-ଜୀବିକା

    ୨. କଳା-ସଂସ୍କୃତି

    ୩. ରୋଗ-ବ୍ୟାଧି

    ୪. ସୁବିଧା-ସୁଯୋଗ

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩. ଯେପରି 'ମନସ୍' ଶବ୍ଦରେ 'ଇକ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଲାଗି ମାନସିକ ହୋଇଛି, ସେହିପରି ଆଉ ଚାରୋଟି 'ଇକ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

    ଉତ୍ତର:

    ୧. ଶରୀର + ଇକ = ଶାରୀରିକ

    ୨. ସମାଜ + ଇକ = ସାମାଜିକ

    ୩. ଧର୍ମ + ଇକ = ଧାର୍ମିକ

    ୪. ଅଞ୍ଚଳ + ଇକ = ଆଞ୍ଚଳିକ

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୪. ସନ୍ଧିବିଚ୍ଛେଦ କର।

    ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ, ନିରଳସ, ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ, ନିଷ୍କାମ, ଉନ୍ନୋଚନ।

    ଉତ୍ତର:

  • ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ = ସର୍ବ + ଉତ୍କୃଷ୍ଟ (ସ୍ୱର ସନ୍ଧି)
  • ନିରଳସ = ନିଃ + ଅଳସ (ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି)
  • ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ = ନିଃ + ଅବଚ୍ଛିନ୍ନ (ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି)
  • ନିଷ୍କାମ = ନିଃ + କାମ (ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି)
  • ଉନ୍ନୋଚନ = ଉଦ୍ + ମୋଚନ (ବା ଉତ୍ + ମୋଚନ - ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି)
  • ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୫. ବିପରୀତାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।

    ଜ୍ଞାନୀ, ଆମଦାନି, ସନ୍ଦେହ, ଆରମ୍ଭ, ସୁଯୋଗ, ଆଦର୍ଶ

    ଉତ୍ତର:

  • ଜ୍ଞାନୀ — ଅଜ୍ଞାନୀ (ବା ମୂର୍ଖ)
  • ଆମଦାନି — ରପ୍ତାନି
  • ସନ୍ଦେହ — ନିଃସନ୍ଦେହ
  • ଆରମ୍ଭ — ଶେଷ (ବା ସମାପ୍ତି)
  • ସୁଯୋଗ — ଦୁର୍ଯୋଗ
  • ଆଦର୍ଶ — ଅନାଦର୍ଶ
  • ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୬. 'କ' ସ୍ତମ୍ଭ ସହିତ 'ଖ' ସ୍ତମ୍ଭ ଯୋଗ କର।

    'କ' ସ୍ତମ୍ଭ:

    (୧) ଗଣତନ୍ତ୍ର

    (୨) ହିବ୍ରୁ

    (୩) ମାତୃଭୂମି

    (୪) ଅଦୂରଦୃଷ୍ଟି

    (୫) ସଂସ୍କୃତିକେନ୍ଦ୍ର

    (୬) କୃଷି

    'ଖ' ସ୍ତମ୍ଭ ସହିତ ସଠିକ୍ ମେଳନ:

    (୧) ଗଣତନ୍ତ୍ର — ମାତୃଭାଷା

    (୨) ହିବ୍ରୁ — ଇସ୍ରାଏଲ

    (୩) ମାତୃଭୂମି — ଗାନ୍ଧିଜୀ

    (୪) ଅଦୂରଦୃଷ୍ଟି — ଟେକ୍ନିକାଲ ଉଦ୍ଦିଶ୍ୟମ

    (୫) ସଂସ୍କୃତିକେନ୍ଦ୍ର — ପୁରୀ

    (୬) କୃଷି — ଶିକ୍ଷା (ବା ଆଞ୍ଚଳିକ)

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୭. ପ୍ରଦତ୍ତ ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।

    (କ) ଅନୁବାଦକଙ୍କର ମାତୃଭାଷା ଥିଲା _____ । (ଓଡ଼ିଆ, ବଙ୍ଗଳା, ଇଂରାଜୀ, ହିନ୍ଦୀ)

    ଉତ୍ତର: ବଙ୍ଗଳା।

    (ଖ) ଇସ୍ରାଏଲ ସହିତ _____ ଭାଷା ସଂପର୍କିତ। (ହିନ୍ଦୀ, ଇଂରାଜୀ, ହିବ୍ରୁ, ଆରବି)

    ଉତ୍ତର: ହିବ୍ରୁ।

    (ଗ) _____ ସ୍ୱଭାବକବି ଅଟନ୍ତି। (ମଧୁସୂଦନ ରାଓ, ମାୟାଧର ମାନସିଂହ, ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର, ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ)

    ଉତ୍ତର: ଗଙ୍ଗାଧର ମେହେର।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପ୍ରଶ୍ନ ୮ ରୁ ୨୦)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୮. ଜନତାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରୟୋଜନ କ'ଣ ?

    ଉତ୍ତର: ଅନ୍ନବସ୍ତ୍ର ପରି ଜନତାର ପ୍ରଥମ ଓ ପ୍ରଧାନ ପ୍ରୟୋଜନ ହେଉଛି ନିଜର ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷା ବା ମାତୃଭାଷା।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୯. ଦେଶଭକ୍ତ ବୋଲି କାହାକୁ କୁହାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ?

    ଉତ୍ତର: ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ମତରେ, ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିର ନିଜ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଓ ମମତା ନାହିଁ, ତାକୁ କଦାପି ପ୍ରକୃତ ଦେଶଭକ୍ତ କୁହାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୦. ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳମନ୍ତ୍ର କହିଲେ କ'ଣ ବୁଝ ?

    ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସକ୍ରିୟ ସହଯୋଗ ଓ ଅଂଶଗ୍ରହଣ, ଯାହା କେବଳ ଲୋକଭାଷା ବା ମାତୃଭାଷାରେ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କଲେ ହିଁ ସାର୍ଥକ ହୋଇପାରିବ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୧. ସମୂହ ଜନତା ଅଳ୍ପସମୟ ମଧ୍ୟରେ କିପରି ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିବେ ?

    ଉତ୍ତର: ସମୂହ ଜନତାଙ୍କୁ ବିଦେଶୀ ଇଂରେଜୀ ଭାଷା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷା ଦାନ କରାଗଲେ ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ସହଜରେ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିବେ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୨. ବିଦେଶୀ ଭାଷା ଲୋକମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସହଜରେ ପ୍ରସାରିତ ନହେବାର କାରଣ କ'ଣ ?

    ଉତ୍ତର: ବିଦେଶୀ ଭାଷାର ଉଚ୍ଚାରଣ, ବ୍ୟାକରଣ ଓ ଭାବବୋଧ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ସଂସ୍କୃତି ସହିତ ମେଳ ଖାଉନଥିବାରୁ ତାହା ସହଜରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୩. କେଉଁ ଅପ୍ରାକୃତିକ ପାଚେରିକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ପ୍ରଥମେ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଇଂରେଜୀ ଭାଷା ଯୋଗୁଁ ଉଚ୍ଚବର୍ଗର ଶାସକ ଏବଂ ନିରକ୍ଷର ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ଅପ୍ରାକୃତିକ ପାଚେରି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ତାହାକୁ ଭାଙ୍ଗିବା ପାଇଁ ଗାନ୍ଧିଜୀ ପ୍ରୟାସ କରିଥିଲେ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୪. କୃଷି ବିଷୟକ ଶିକ୍ଷା ମାତୃଭାଷାରେ ହେଲେ କି ସୁଫଳ ହୁଅନ୍ତା ?

    ଉତ୍ତର: କୃଷି ଶିକ୍ଷା ମାତୃଭାଷାରେ ଦିଆଗଲେ ପ୍ରକୃତ ଚାଷୀମାନେ ନୂତନ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରଣାଳୀ, ସାର ଓ ବିହନର ବ୍ୟବହାର ସହଜରେ ବୁଝିପାରନ୍ତେ ଏବଂ କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ବହୁଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଆନ୍ତା।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୫. ମାତୃଭାଷା ସଂପର୍କରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଓ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ କିପରି ଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ଗାନ୍ଧିଜୀ ମାତୃଭାଷାକୁ ଜାତୀୟ ମୁକ୍ତି ଓ ଦେଶପ୍ରେମର ମୂଳଦୁଆ ଭାବୁଥିଲେ; ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ କବିଗୁରୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ମାତୃଭାଷାକୁ ଶିଶୁର ମାନସିକ ବିକାଶ ପାଇଁ 'ମାତୃଦୁଗ୍ଧ' ସଦୃଶ ଅମୃତମୟ ବୋଲି କହୁଥିଲେ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୬. ରୁଷ ସରକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋଭିଏତ୍‌ରେ ଲୋକମାନଙ୍କୁ କେଉଁ ଅଧିକାର ଦେଇଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ରୁଷ ସରକାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ସୋଭିଏତ୍ (ଅଞ୍ଚଳ)ର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିବା ଏବଂ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରିବାର ପୂର୍ଣ୍ଣ ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାର ଦେଇଛନ୍ତି।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୭. ଗାଁ ଗହଳରେ ଇଂରେଜି ପଢୁଆ ବି.ଡି.ଓ ଏବଂ ପଞ୍ଚାୟତ ଇଂଜିନିୟରଙ୍କ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ଲେଖକ କି ମନ୍ତବ୍ୟ ଦେଇଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ସେମାନେ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ କଥା ନକହି କୃତ୍ରିମ ଇଂରେଜୀ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଗାଁର ସରଳ ଚାଷୀ ଓ ଜନସାଧାରଣ ସେମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଦୂରେଇ ରୁହନ୍ତି ଏବଂ ଯୋଜନାର ପ୍ରକୃତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଫଳ ହୁଏ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୮. କେଉଁ ଘଟଣା ପାଇଁ ସ୍କଟଲାଣ୍ଡରେ ମାସ ମାସ ଧରି ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ସ୍କଟଲାଣ୍ଡରେ ସେମାନଙ୍କର ନିଜସ୍ୱ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସୁରକ୍ଷା ତଥା ଶାସନରେ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ଦାବି କରି ମାସ ମାସ ଧରି ଆନ୍ଦୋଳନ ଚାଲିଥିଲା।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୯. କେଉଁମାନଙ୍କୁ 'ରିଙ୍ଗ୍ ଲିଡ଼ର' କୁହାଯାଉଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ଓ ଜାତିର ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସାହସର ସହିତ ସଂଗ୍ରାମ କରୁଥିବା ଫକୀରମୋହନ, ମଧୁସୂଦନ ପ୍ରମୁଖ ସଚେତନ କର୍ମୀମାନଙ୍କୁ ତତ୍କାଳୀନ ଶାସକମାନେ 'ରିଙ୍ଗ୍ ଲିଡ଼ର' ବୋଲି କହୁଥିଲେ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୦. ଶାସିତକୁ ଶାସକଙ୍କଠାରୁ କିଏ ଦୂରେଇ ରଖିଛି ବୋଲି ଲେଖକ ଲେଖିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ବିଦେଶୀ ଇଂରେଜୀ ଭାଷାର କଠିନ ପ୍ରାଚୀର ହିଁ ଶାସିତ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଶାସକବର୍ଗଙ୍କଠାରୁ ବହୁ ଦୂରରେ ଅଲଗା କରି ରଖିଛି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ (ପ୍ରଶ୍ନ ୨୧ ରୁ ୨୪)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୧.

    "ମାତୃଭାଷାରେ ମନୁଷ୍ୟର ଯେଉଁ ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତି ହୁଏ, ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷାରେ ତା' ହୁଏ ନାହିଁ।"

    ସରଳାର୍ଥ:

    ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉତ୍ସ: ଆଲୋଚ୍ୟ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ପୁସ୍ତକ 'ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ'ର ବିଶିଷ୍ଟ ଭାଷାବିଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରଫେସର ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ ରଚିତ 'ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା' ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଆନୀତ।

    ପ୍ରସଙ୍ଗ: ମାନବର ମାନସିକ ବିକାଶ ଓ ଭାବ ପ୍ରକାଶରେ ମାତୃଭାଷାର ସ୍ୱାଭାବିକ ଶକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଏଠାରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି।

    ବ୍ୟାଖ୍ୟା:

    ମାତୃଭାଷା ହେଉଛି ମନୁଷ୍ୟର ଜନ୍ମଗତ ଅଧିକାର। ମାଆ କୋଳରେ ଶିଶୁ ଅତି ସହଜରେ ଏହି ଭାଷା ଶିଖିଥାଏ। ନିଜର ମନର ଭାବ, କଳ୍ପନା, ଆନନ୍ଦ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଯେତେ ସ୍ୱଚ୍ଛନ୍ଦ ଓ ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତିର ସହିତ ମାତୃଭାଷାରେ ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇପାରେ, କୌଣସି ବିଦେଶୀ ବା ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷାରେ ତାହା କଦାପି ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।

    ଅନ୍ୟ ଭାଷାରେ କହିବା ବେଳେ ମଣିଷ ପ୍ରଥମେ ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ଚିନ୍ତା କରେ ଏବଂ ତାହାକୁ ଅନୁବାଦ କରି ପ୍ରକାଶ କରେ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଭାବର ସ୍ୱାଭାବିକତା ଓ ଉତ୍ସାହ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ। ତେଣୁ ସୃଜନଶୀଳତା ଏବଂ ପ୍ରାଣର ସ୍ଫୂର୍ତ୍ତି ପାଇଁ ମାତୃଭାଷା ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ ମାଧ୍ୟମ।

    ମନ୍ତବ୍ୟ: ମାତୃଭାଷାର ଅନନ୍ୟ ମହତ୍ତ୍ୱ ଏଥିରେ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୋଇଛି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୨.

    "କିନ୍ତୁ ଆମ ଦେଶରେ ଜ୍ଞାନ ଭଣ୍ଡାରଟା ଇଂରେଜୀରେ ଥିବାରୁ କୋଟି କୋଟି ଜନତା ଆଖି ଥାଇ ଆଉଁ ଅନ୍ଧ।"

    ସରଳାର୍ଥ:

    ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉତ୍ସ: ପଠିତ ବାକ୍ୟଟି ଭାଷାବିଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ 'ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା' ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ସଂଗୃହୀତ।

    ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଇଂରେଜୀ ଭାଷା ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଆମ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଜନସାଧାରଣ କିପରି ଜ୍ଞାନ ଆହରଣରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି, ତାହା ଲେଖକ ଏଠାରେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

    ବ୍ୟାଖ୍ୟା:

    ଆମ ଦେଶ ଭାରତବର୍ଷ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା, ବିଜ୍ଞାନ, ଆଇନ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟ କେବଳ ଇଂରେଜୀ ଭାଷାରେ ହିଁ ଆବଦ୍ଧ ରହିଛି। ଆମ ଦେଶର ଶତକଡ଼ା ଅଶୀ ଭାଗରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଇଂରେଜୀ ଭାଷା ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।

    ଫଳସ୍ୱରୂପ, ସେମାନଙ୍କର ମାନସିକ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଓ ଆଖି ଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ପୁସ୍ତକର ଜ୍ଞାନଭଣ୍ଡାରକୁ ବୁଝିପାରୁ ନାହାନ୍ତି। ଜଣେ ଅନ୍ଧ ବ୍ୟକ୍ତି ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ, ସେହିପରି ଆମ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଜନତା ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ଜ୍ଞାନ ନପାଇ ଅନ୍ଧ ଭଳି ଦିଗ୍‌ହରା ହୋଇ ରହିଛନ୍ତି। ଏହା ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ଏକ ଚରମ ବିଡ଼ମ୍ବନା।

    ମନ୍ତବ୍ୟ: ପ୍ରାବନ୍ଧିକଙ୍କର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଗଭୀର ଦରଦ ଏଥିରେ ପ୍ରକାଶିତ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୩.

    "ବାସ୍ତବରେ ଲୋକଙ୍କ ହାତକୁ କ୍ଷମତା ଦେଇ ତାଙ୍କ ନିଜ ଭାଷାରେ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ନଦେଲେ ସେ କ୍ଷମତାର କିଛି ଅର୍ଥ ନାହିଁ।"

    ସରଳାର୍ଥ:

    ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉତ୍ସ: ଉକ୍ତ ପଂକ୍ତିଟି ପ୍ରଫେସର ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ ରଚିତ 'ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା' ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଉଦ୍ଧୃତ।

    ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ କ୍ଷମତା ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଏବଂ ମାତୃଭାଷାର ଅଭିନ୍ନ ସମ୍ପର୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖକ ଏଠାରେ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ିଛନ୍ତି।

    ବ୍ୟାଖ୍ୟା:

    ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ସରକାର ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ ମାଧ୍ୟମରେ ଗ୍ରାମର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ହାତକୁ କ୍ଷମତା ଦେଇଥିବା କଥା ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ସେହି ପଞ୍ଚାୟତର ନିୟମକାନୁନ୍, ଚିଠିପତ୍ର, ଅର୍ଥ ବରାଦ ଓ ହିସାବକିତାବ ଯଦି ବିଦେଶୀ ଇଂରେଜୀ ଭାଷାରେ ଲେଖାଯାଏ, ତେବେ ଗ୍ରାମର ସାଧାରଣ ଲୋକେ ତାହା କିଛି ବୁଝିପାରିବେ ନାହିଁ।

    ଫଳରେ ସେହି କ୍ଷମତାକୁ ଇଂରେଜୀ ଜାଣିଥିବା କିଛି ମଧ୍ୟସ୍ଥି ବା ବାବୁମାନେ ହିଁ ଉପଭୋଗ କରିବେ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଜନତା ପ୍ରତାରିତ ହେବେ। ତେଣୁ ଲୋକଙ୍କୁ ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତାବାନ କରିବାକୁ ହେଲେ ଶାସନର ଭାଷାକୁ ଲୋକଙ୍କ ମାତୃଭାଷାରେ ପରିଣତ କରିବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ।

    ମନ୍ତବ୍ୟ: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରକୃତ ସଫଳତା ପାଇଁ ମାତୃଭାଷା ଶାସନ ହିଁ ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୪.

    "ବଥ ସିନା ବଥାଏ, ଆବୁ କାହାର ବଥାଏ ନାହିଁ।"

    ସରଳାର୍ଥ:

    ସଂସ୍କୃତି ଓ ଉତ୍ସ: ପଠିତ ଲୋକୋକ୍ତିଟି ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ 'ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା' ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ସଂଗୃହୀତ।

    ପ୍ରସଙ୍ଗ: ଆମ ରାଜ୍ୟରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ପ୍ରତି ଦେଖାଦେଇଥିବା ଉଦାସୀନତା ଓ ନିର୍ଲିପ୍ତତାକୁ ଲେଖକ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଢଗ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟଙ୍ଗ କରିଛନ୍ତି।

    ବ୍ୟାଖ୍ୟା:

    ଶରୀରରେ ବଥ ହେଲେ ତାହା ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦିଏ ଏବଂ ମଣିଷ ତାହାର ଚିକିତ୍ସା କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କରେ। କିନ୍ତୁ ଶରୀରରେ ଯଦି କୌଣସି ଆବୁ (Tumor/ବାହ୍ୟ ମାଂସପିଣ୍ଡୁଳା) ବାହାରିଥାଏ, ତେବେ ତାହା କଷ୍ଟ ଦିଏ ନାହିଁ ସତ, କିନ୍ତୁ ଶରୀରର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିବା ସହ ଭବିଷ୍ୟତରେ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

    ଠିକ୍ ସେହିପରି, ଓଡ଼ିଶାରେ ଇଂରେଜୀ ଭାଷାର ଯେଉଁ ବିରାଟ ଆବୁ ମାଡ଼ିବସିଛି, ତାହା କାହାକୁ କଷ୍ଟ ଦେଉନାହିଁ; ବରଂ ଲୋକେ ତାକୁ ଗର୍ବର ବିଷୟ ମନେକରୁଛନ୍ତି। ନିଜ ମାତୃଭାଷା କ୍ରମଶଃ ମୃତପ୍ରାୟ ହେଉଥିବା ଦେଖି ମଧ୍ୟ କାହାରି ହୃଦୟରେ ବେଦନା ସୃଷ୍ଟି ହେଉନାହିଁ। ଏହି ଚିନ୍ତାହୀନ ନିର୍ବିକାର ମାନସିକତାକୁ ଲେଖକ ଏହି ଢଗ ମାଧ୍ୟମରେ ତୀବ୍ର କଟାକ୍ଷ କରିଛନ୍ତି।

    ମନ୍ତବ୍ୟ: ଲେଖକଙ୍କର ବ୍ୟଙ୍ଗାତ୍ମକ ଉପସ୍ଥାପନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୋଇଛି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପ୍ରଶ୍ନ ୨୫ ରୁ ୨୮)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୫. ମାତୃଭାଷା ଶିକ୍ଷା ହିଁ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ପ୍ରଗତିର ପରିଚାୟକ - ଆଲୋଚନା କର।

    ଉତ୍ତର:

    ଉପକ୍ରମ:

    ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଭାଷାବିଜ୍ଞାନୀ ପ୍ରଫେସର ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ 'ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା' ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଜାତୀୟ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ମାତୃଭାଷାର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟତାକୁ ଅକାଟ୍ୟ ଯୁକ୍ତି ସହ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇଛି।

    ମାତୃଭାଷା ଶିକ୍ଷା ଓ ଜାତୀୟ ପ୍ରଗତି:

    ୧. ସହଜ ବୋଧଗମ୍ୟତା: ଶିଶୁ ଯେଉଁ ଭାଷାରେ ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେ ଏବଂ ଚିନ୍ତା କରେ, ସେହି ଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ପାଇଲେ ତାର ବୌଦ୍ଧିକ ବିକାଶ ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ହୁଏ। ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀର ଅଧିକାଂଶ ଶକ୍ତି କେବଳ ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ବୁଝିବାରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ।

    ୨. ସର୍ବଜନୀନ ଲୋକଶିକ୍ଷା: କୌଣସି ଦେଶ କେବଳ ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଇଂରେଜୀ ପଢୁଆ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉନ୍ନତି କରିପାରିବ ନାହିଁ। କୋଟି କୋଟି କୃଷକ, ଶ୍ରମିକ ଓ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷିତ କରିବାକୁ ହେଲେ ମାତୃଭାଷା ହିଁ ଏକମାତ୍ର ମାଧ୍ୟମ।

    ୩. ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରମାଣ: ଋଷିଆ, ଜାପାନ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଜର୍ମାନୀ ଏବଂ ଇସ୍ରାଏଲ ଭଳି ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜ ମାତୃଭାଷାରେ ଶିକ୍ଷା ଓ ଗବେଷଣା କରି ହିଁ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠତ୍ୱ ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି।

    ୪. ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୁଦୃଢ଼ୀକରଣ: ମାତୃଭାଷାରେ ଶାସନ ଓ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ ସାଧାରଣ ଜନତା ନିଜର ଅଧିକାର ଓ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ସଚେତନ ହୁଅନ୍ତି, ଯାହା ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ।

    ଉପସଂହାର:

    ଯେଉଁ ଜାତି ନିଜ ମାତୃଭାଷାକୁ ଅବହେଳା କରି ଅନ୍ୟ ଭାଷା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ, ସେ କଦାପି ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ ଓ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୬. ମାତୃଭାଷାପ୍ରତି ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କଠାରେ ଯେଉଁ ଉଦାସୀନତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ, ତାହାର ଦୂରୀକରଣ କିପରି କରାଯାଇପାରିବ ଲେଖ।

    ଉତ୍ତର:

    ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ ହେଉଛି ନିଜ ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ତାର ଉଦାସୀନତା ଓ ହୀନମନ୍ୟତା। ଏହି ଉଦାସୀନତା ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ:

    ୧. ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷାରେ ମାତୃଭାଷା ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରୁ ମାତୃଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ କରାଯିବା ଉଚିତ।

    ୨. ସରକାରୀ ଶାସନରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା: ସଚିବାଳୟଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବ୍ଲକ୍ ଓ ପଞ୍ଚାୟତ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମସ୍ତ ସରକାରୀ ନଥିପତ୍ର, ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଏବଂ କୋର୍ଟ-କଚେରୀର ରାୟ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।

    ୩. ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଓ ବିଜ୍ଞାନ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରଣୟନ: ଡାକ୍ତରୀ, ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ବିଜ୍ଞାନର ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକୁ ସରଳ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ ଓ ରଚନା କରାଯିବା ଦରକାର।

    ୪. ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ଜାତୀୟ ଚେତନା ଜାଗରଣ: ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କ ମନରୁ "ଇଂରେଜୀ ନକହିଲେ ସମ୍ମାନ ମିଳିବ ନାହିଁ" ଭଳି ହୀନମନ୍ୟତାକୁ ଦୂର କରି ନିଜ ଭାଷା ପାଇଁ ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କରିବାକୁ ହେବ।

    ୫. ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷା: ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ଚାକିରି ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷା ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଲେଖିବାର ସୁଯୋଗ ରହିବା ଉଚିତ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୭. ମାତୃଭାଷାର ପ୍ରସାର ପାଇଁ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଯେଉଁ ଚିନ୍ତନ ପ୍ରୟାସ କରିଛନ୍ତି, ତାହା ପଠିତ ପ୍ରବନ୍ଧକୁ ଭିତ୍ତିକରି ବିଶ୍ଳେଷଣ କର।

    ଉତ୍ତର:

    ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳ ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧରେ ମାତୃଭାଷାର ପ୍ରସାର ନିମନ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯୁଗୋପଯୋଗୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି:

    ୧. ଭାଷା ପ୍ରେମ ସୃଷ୍ଟି: ପ୍ରଥମେ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ନିଜ ଭାଷା ପ୍ରତି ସ୍ୱାଭାବିକ ଆକର୍ଷଣ ଓ ସମ୍ମାନ ଭାବ ଜାଗ୍ରତ କରିବାକୁ ହେବ।

    ୨. ଇଂରେଜୀ ମୋହଭଙ୍ଗ: ଇଂରେଜୀ କେବଳ ଏକ ସମ୍ପର୍କ ଭାଷା (Link Language) ହୋଇପାରେ, ମାତ୍ର ତାହା କେବେହେଲେ ଲୋକଶିକ୍ଷାର ମାଧ୍ୟମ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାକୁ ପଡ଼ିବ।

    ୩. ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଶବ୍ଦକୋଷ ନିର୍ମାଣ: ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପାଇଁ ଓଡ଼ିଆରେ ନୂଆ ପାରିଭାଷିକ ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱସାହିତ୍ୟକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୁବାଦ କରିବା।

    ୪. ରାଷ୍ଟ୍ରନୀତିରେ ମାତୃଭାଷାର ପ୍ରୟୋଗ: କେବଳ ଭାଷଣ ନଦେଇ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ମାତୃଭାଷାକୁ ଲାଗୁ କରିବା ପାଇଁ ରାଜନୈତିକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଛି।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୮. 'ଜନତାର ସାମୂହିକ ଶିକ୍ଷାପାଇଁ ମାତୃଭାଷା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ମାଧ୍ୟମ' - ଉକ୍ତିଟିର ସତ୍ୟତା ପ୍ରତିପାଦନ କର।

    ଉତ୍ତର:

    ଜନତାର ସାମୂହିକ ଶିକ୍ଷା କହିଲେ ସମାଜର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ମୌଳିକ ଜ୍ଞାନ ପହଞ୍ଚାଇବାକୁ ବୁଝାଏ। ଏଥିପାଇଁ ମାତୃଭାଷା ହିଁ ଏକମାତ୍ର ସତ୍ୟ ଓ ସାର୍ଥକ ମାଧ୍ୟମ:

    ୧. ଗ୍ରାମୀଣ ଚାଷୀ, ଶ୍ରମିକ ଓ ମହିଳାମାନେ କୌଣସି ବିଦେଶୀ ଭାଷା ଶିଖିବା ପାଇଁ ସମୟ ବା ସୁଯୋଗ ପାଆନ୍ତି ନାହିଁ।

    ୨. ସେମାନଙ୍କୁ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ପରିମଳ, କୃଷି, ଆଇନ ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଚେତନତା ବିଷୟରେ ଶିକ୍ଷା ଦେବାକୁ ହେଲେ ସେମାନେ କହୁଥିବା ମାତୃଭାଷାରେ ହିଁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ।

    ୩. ବିଦେଶୀ ଭାଷା ଶିକ୍ଷା କେବଳ ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଧନୀକ ଶ୍ରେଣୀ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ରହି ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କୁ ଅନ୍ଧକାରରେ ରଖେ।

    ୪. ତେଣୁ ସମଗ୍ର ଜାତିକୁ ସାକ୍ଷର, ସଚେତନ ଓ ଆତ୍ମନିର୍ଭରଶୀଳ କରିବାକୁ ହେଲେ ମାତୃଭାଷା ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବିକଳ୍ପ ନାହିଁ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [ତୁମ ପାଇଁ କାମ ଓ ଅଭ୍ୟାସ କାର୍ଯ୍ୟ (ପ୍ରଶ୍ନ ୨୯ ଓ ୩୦)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୯. ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁମାନଙ୍କର ତ୍ୟାଗ ଓ ସାଧନା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ସେହି ମହାନ୍ ସ୍ରଷ୍ଟାମାନଙ୍କର ଜୀବନୀ ପାଠ କର।

    ଉତ୍ତର:

    ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ମହାନ ସେବକଗଣ:

    ୧. ବ୍ୟାସକବି ଫକୀରମୋହନ ସେନାପତି: "ଓଡ଼ିଆ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାଷା ନୁହେଁ" ଷଡ଼ଯନ୍ତ୍ର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ କରି ନିଜ ପ୍ରେସ୍ ସ୍ଥାପନ ପୂର୍ବକ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ।

    ୨. ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସ: 'ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀ' ମାଧ୍ୟମରେ ଭାଷାଭିତ୍ତିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନର ମୁଖ୍ୟ ସୂତ୍ରଧର।

    ୩. କର୍ମବୀର ଗୌରୀଶଙ୍କର ରାୟ: 'ଉତ୍କଳ ଦୀପିକା' ପତ୍ରିକା ଜରିଆରେ ଓଡ଼ିଆ ଜାତୀୟତା ଓ ଭାଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ମଙ୍ଗ ଧରିଥିଲେ।

    ୪. କବିବର ରାଧାନାଥ ରାୟ ଓ ଭକ୍ତକବି ମଧୁସୂଦନ ରାଓ: ଆଧୁନିକ ଓଡ଼ିଆ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ରଚନା କରି ଶିକ୍ଷାର ମୂଳଦୁଆ ପକାଇଥିଲେ।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୦. 'ଜନଜୀବନରେ ମାତୃଭାଷାର ଆବଶ୍ୟକତା' - ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଏକ ତର୍କ ସଭାର ଆୟୋଜନ କର।

    ଉତ୍ତର:

    (ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ "ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଯୁଗରେ ଇଂରେଜୀ ଅପେକ୍ଷା ମାତୃଭାଷା ଶିକ୍ଷା ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ" ଶୀର୍ଷକ ତର୍କ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଅନୁଷ୍ଠିତ କରିବେ।)

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    [ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ସ୍ପେଶାଲ୍)]

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୧. 'ମାତୃଭାଷା ଓ ଲୋକଶିକ୍ଷା' ପ୍ରବନ୍ଧଟି କେଉଁ ପୁସ୍ତକରୁ ସଂଗୃହୀତ ?

    ଉତ୍ତର: ପ୍ରଫେସର ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳଙ୍କ 'ଓଡ଼ିଆ କେବେ' ପୁସ୍ତକରୁ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୨. କବିଗୁରୁ ରବୀନ୍ଦ୍ରନାଥ ମାତୃଭାଷାକୁ କାହା ସହିତ ତୁଳନା କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଶିଶୁ ପାଇଁ ମାତୃଦୁଗ୍ଧ ସହିତ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୩. ଇସ୍ରାଏଲର ପୁନର୍ଜୀବିତ ଜାତୀୟ ଭାଷାର ନାମ କ'ଣ ?

    ଉତ୍ତର: ହିବ୍ରୁ (Hebrew)।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୪. "ମାତୃଭାଷା ପ୍ରତି ଯାହାର ମମତା ନାହିଁ, ତାକୁ ଦେଶଭକ୍ତ କୁହାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ" — ଏହା କାହାର ଅମର ବାଣୀ ?

    ଉତ୍ତର: ଜାତିର ପିତା ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୫. ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଗୋଲୋକ ବିହାରୀ ଧଳ ପ୍ରେମଚାନ୍ଦଙ୍କ କେଉଁ କେଉଁ ଉପନ୍ୟାସକୁ ଓଡ଼ିଆରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: 'ଗୋଦାନ' ଏବଂ 'ଗବନ'।

    🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App