BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE

ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍: ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ସାହିତ୍ୟ ସିନ୍ଧୁ (ଗଦ୍ୟ ବିଭାଗ)

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୦: ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ବିବେକାନନ୍ଦ

ଲେଖକ: ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତି

୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):

  • ସୂତ୍ର ୧ (ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ମୂଳ ଉତ୍ସ): 'ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ବିବେକାନନ୍ଦ' ପ୍ରବନ୍ଧଟି ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ବିଶିଷ୍ଟ ଗ୍ରନ୍ଥ 'ଛତ୍ରପତି ବିବେକାନନ୍ଦ' ପୁସ୍ତକରୁ ସଂଗୃହୀତ ।
  • ସୂତ୍ର ୨ (ପରିଚୟ ଓ ଘଟଣାବଳୀ): ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦତ୍ତ (ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ)ଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ଆବିର୍ଭାବର ପ୍ରକୃତ 'ଏନ୍ତୁଡ଼ିଶାଳ' ହେଉଛି ଦକ୍ଷିଣେଶ୍ୱର ଏବଂ ନିର୍ମାତା ତଥା 'ଧାତ୍ରୀ' ଥିଲେ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସ ।
  • ସୂତ୍ର ୩ (ଗୁରୁଙ୍କ ପରମ ଆଦେଶ): ନରେନ୍ଦ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କ ପରି ସମାଧିରେ ଲୀନ ରହିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଧିକ୍କାର କରି ବିଶାଳ ବଟବୃକ୍ଷ ପରି ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଆର୍ତ୍ତ ଜନଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସେବା ଦେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।
  • ସୂତ୍ର ୪ (ପ୍ରଥମ ମଠ ଓ ଦୀକ୍ଷା): ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହସ୍ଥ ଭକ୍ତ ସୁରେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ର ବରାହନଗରସ୍ଥିତ ଏକ ପୁରୁଣା କୋଠା ଯୁବକ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସାଧନା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ୧୮୮୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଆଣ୍ଟପୁର ଗ୍ରାମରେ ଧୁନି ଜାଳି ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସ ଇଭ୍ (Christmas Eve) ରାତ୍ରିରେ ଶିଷ୍ୟମାନେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ୧୮୮୭ ଜାନୁଆରୀରେ ପାରମ୍ପରିକ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ସମୁଦାୟ ୧୬ ଜଣ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ ।
  • ସୂତ୍ର ୫ (ପ୍ରଥମ ଶିଷ୍ୟ ଓ ପରିଭ୍ରମଣ): ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ ହାଥରସ ରେଳ ଷ୍ଟେସନର ଷ୍ଟେସନମାଷ୍ଟର ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୁପ୍ତ (ସ୍ୱାମୀ ସଦାନନ୍ଦ) । ଗାଜୀପୁରରେ ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ ପାଓହାରୀ ବାବାଙ୍କ ସହ ତାଙ୍କର ସାକ୍ଷାତ ହୋଇଥିଲା ।
  • ସୂତ୍ର ୬ (ଭାରତ ଭ୍ରମଣ ଓ ଉପଲବ୍ଧି): 'ଭୋକିଲା ପେଟରେ ଧର୍ମ ଅନାବଶ୍ୟକ' - ଏହା ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାଣୀ ଥିଲା, ଯାହା ବିବେକାନନ୍ଦ ଭାରତ ପରିକ୍ରମାରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭବ କଲେ । ଦରିଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କ ସେବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସନ୍ନ୍ୟାସ ବୋଲି ସେ ଦୃଢ଼ ମତ ପ୍ରକାଶ କଲେ ।
  • ସୂତ୍ର ୭ (କନ୍ୟାକୁମାରୀ ସଂକଳ୍ପ): ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣ ସୀମା କନ୍ୟାକୁମାରୀର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଶେଷ ଶିଳାଖଣ୍ଡ (ବିବେକାନନ୍ଦ ରକ୍)ରେ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ହୋଇ ସେ ବିଶ୍ୱବିଜୟ ତଥା ଦେଶର ଉତ୍ଥାନ ପାଇଁ ଦରିଆପାରି ଯିବାକୁ (ଚିକାଗୋ ଧର୍ମ ମହାସଭା) ସ୍ଥିର ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲେ ।
  • ୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:

    ନରେନ୍ଦ୍ର ଥିଲେ ବାଇଶି ବର୍ଷର ଜଣେ ଯୁବକ, ପିତା ବିଶ୍ୱନାଥ ଦତ୍ତଙ୍କ ଅକାଳ ବିୟୋଗ ପରେ ସଂସାରର ସମସ୍ତ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ସଂଘର୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲା । ସେ ପରମହଂସ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରଣତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନେଇ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ସମାଧି ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ମୁକ୍ତି ଲୋଡୁଥିଲେ । ଦିନେ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ନରେନ୍ଦ୍ର ସମାଧିମଗ୍ନ ହେବା ପରେ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ କହିଲେ- 'ମାତା ତୋତେ ସବୁ ଦେଖାଇଦେଲେ, ଏବେ ତାଲା ବନ୍ଦ ହେଲା ଓ ଚାବି ମୋ ପାଖରେ ରହିଲା । ସବୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେଲେ ଏହା ପୁଣି ଫେରିପାଇବୁ ।' ଠାକୁର କହିଲେ, ତୁ କେବଳ ନିଜ ମୁକ୍ତି ଚାହୁଁଛୁ? ମୁଁ ଭାବିଥିଲି ତୁ ଏକ ବିଶାଳ ବଟବୃକ୍ଷ ପରି ହେବୁ, ଯାହାର ଛାଇରେ ହଜାର ହଜାର ଆର୍ତ୍ତ ଜନତା ଆଶ୍ରୟ ପାଇବେ ।

    ଠାକୁରଙ୍କ ତିରୋଧାନ ପରେ ଯୁବକମାନେ ବରାହନଗର ମଠରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଭିତରେ କାଞ୍ଜିକାକୁଡ଼ି ପତ୍ର ସିଝା ଓ ଲୁଣ ଖାଇ ସାଧନା କଲେ । ସ୍ୱାମୀ ରାମକୃଷ୍ଣାନନ୍ଦ (ଶଶୀଭୂଷଣ) ମଠ ଜଗି ରହିଲେ, ଆଉ ବିବେକାନନ୍ଦ ଏକାକୀ ପରିବ୍ରାଜକ ରୂପେ ପଦଯାତ୍ରାରେ ସମଗ୍ର ଭାରତ ପରିକ୍ରମା କଲେ । ସାନ୍ତାଳ ବସ୍ତିରେ ଭୋକିଲା ଶିଶୁମାନଙ୍କ କରୁଣ ଚେହେରା, କ୍ଷେତ୍ରୀ ମହାରାଜାଙ୍କ ଦରବାରରେ ବାଇଜୀର 'ପ୍ରଭୁ ମେରା ଅବଗୁଣ ଚିତ ନ ଧରୋ' ଭଜନରେ ସମଦୃଷ୍ଟିର ଦିବ୍ୟ ଅନୁଭୂତି, ଏବଂ ଶେଷରେ କନ୍ୟାକୁମାରୀର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପ୍ରସ୍ତର ଖଣ୍ଡ ଉପରେ ବସି ଭାରତର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ଓ ମାନବ ସେବାର ଶପଥ ନେଇ ସେ ସାଧାରଣ ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ଯୁଗନାୟକ 'ଛତ୍ରପତି ବିବେକାନନ୍ଦ'ରେ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲେ ।

    ୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):

  • ଭୁଲ୍ ୧: 'ଭୋକିଲା ପେଟରେ ଧର୍ମ ଅନାବଶ୍ୟକ' - ଏହା ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ନିଜସ୍ୱ ଉକ୍ତି ବୋଲି ପିଲାମାନେ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି ।
  • ସଂଶୋଧନ: ଏହା ମୂଳତଃ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସଙ୍କ ଉକ୍ତି ଥିଲା, ଯାହାର ସତ୍ୟତା ବିବେକାନନ୍ଦ ସମଗ୍ର ଭାରତ ଭ୍ରମଣ କରି ମର୍ମେ ମର୍ମେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ ।

  • ଭୁଲ୍ ୨: ବରାହନଗର ମଠ କିଏ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ କିଏ ସର୍ବଦା ମଠ ଜଗି ରହୁଥିଲେ?
  • ସଂଶୋଧନ: ବରାହନଗରର ପୁରୁଣା କୋଠା ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୃହସ୍ଥ ଭକ୍ତ 'ସୁରେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ର' ଦେଇଥିଲେ । ମଠ ଛାଡ଼ି କେବେହେଲେ ବାହାରକୁ ନ ଯାଇ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଫେରିବା ବାଟକୁ ଚାହିଁ ବସିଥିବା ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଥିଲେ 'ସ୍ୱାମୀ ରାମକୃଷ୍ଣାନନ୍ଦ' (ଶଶୀଭୂଷଣ) ।

  • ଭୁଲ୍ ୩: ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରଥମ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଶିଷ୍ୟଙ୍କ ନାମ ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ।
  • ସଂଶୋଧନ: ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ ହାଥରସ ରେଳ ଷ୍ଟେସନର ଷ୍ଟେସନମାଷ୍ଟର ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୁପ୍ତ, ଯାହାଙ୍କ ସନ୍ନ୍ୟାସ ନାମ ଥିଲା 'ସ୍ୱାମୀ ସଦାନନ୍ଦ' ।

  • ଭୁଲ୍ ୪: ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ବିଶ୍ୱନାଥ ବାନାର୍ଜୀ କିମ୍ବା ମହାନ୍ତି ବୋଲି ଲେଖିବା ।
  • ସଂଶୋଧନ: ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ 'ବିଶ୍ୱନାଥ ଦତ୍ତ' ଥିଲା । ସେ କଲିକତାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଆଟର୍ଣ୍ଣି ଥିଲେ ।

    ୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):

    କେବଳ ଏକାକୀ ଘରେ ବନ୍ଦ ହୋଇ ନିଜ ପରୀକ୍ଷା ଫଳ ବା ସ୍ୱାର୍ଥ ଚିନ୍ତା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜୀବନ ମହାନ ହୁଏ ନାହିଁ । ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ସମାଜର ଦୁଃଖୀ, ନିଷ୍ପେଷିତ ଓ ଅବହେଳିତ ଲୋକଙ୍କ ସେବାରେ ନିଜ ଜ୍ଞାନ ଓ ସାମର୍ଥ୍ୟକୁ ବିନିଯୋଗ କରେ, ସେତେବେଳେ ସେ ସାଧାରଣ ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ଅସାଧାରଣ ବିବେକାନନ୍ଦରେ ପରିଣତ ହୁଏ । 'ଜୀବ ସେବା ହିଁ ଶିବ ସେବା' ଏବଂ 'ମାନବ ସେବା ହିଁ ଈଶ୍ୱର ସେବା' - ଏହି ମହାମନ୍ତ୍ର ଆମ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ନିସ୍ୱାର୍ଥପର କର୍ମଯୋଗୀ ହେବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଏ ।

    ୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:

  • ପ୍ରବନ୍ଧ: ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ବିବେକାନନ୍ଦ
  • ଲେଖକ: ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତି (ଜନ୍ମ: ୧୯୩୮, କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଟାଙ୍ଗୀ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଜରିପଡ଼ା ଗ୍ରାମ; ମୃତ୍ୟୁ: ୨୦୦୬)
  • ବୃତ୍ତି: ଅଧ୍ୟାପନା (ଦର୍ଶନ, ବିଜ୍ଞାନ ଓ ସାହିତ୍ୟର ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ)
  • ମୁଖ୍ୟ ପୁସ୍ତକ: ବିଜ୍ଞାନ ଦୃଷ୍ଟି, ଆକାଶର ଆହ୍ୱାନ, ଆମେରୁ ଭାଷଣ, ବିଜ୍ଞାନ ଦିଗନ୍ତ, ସକ୍ରେଟିସ୍ ଓ ପ୍ଲେଟୋ, ଅସ୍ତିତ୍ୱବାଦର ମର୍ମକଥା, ଗ୍ରୀକ୍ ଜାତିର ଜୀବନଗାଥା, ଛତ୍ରପତି ବିବେକାନନ୍ଦ ।
  • ପ୍ରବନ୍ଧର ଉତ୍ସ: 'ଛତ୍ରପତି ବିବେକାନନ୍ଦ' ପୁସ୍ତକର ଅଂଶବିଶେଷ
  • ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଓ ଘଟଣା:
  • ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦତ୍ତ (ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ): ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରମୁଖ ଶିଷ୍ୟ ।
  • ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସ: ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁ, ଯିଏ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭିତରେ ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ ଶକ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ।
  • ସୁରେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ର: ଗୃହସ୍ଥ ଭକ୍ତ, ଯିଏ ବରାହନଗରରେ ପୁରୁଣା କୋଠା ଯୋଗାଇ ଦେଇଥିଲେ ।
  • ଆଣ୍ଟପୁର ଗ୍ରାମ: ବାବୁରାମ (ସ୍ୱାମୀ ପ୍ରେମାନନ୍ଦ)ଙ୍କ ମାଆଙ୍କ ଗ୍ରାମ, ଯେଉଁଠି ଖ୍ରୀଷ୍ଟମାସ ଇଭ୍‌ରେ ଧୁନି ଜାଳି ସନ୍ନ୍ୟାସ ସଂକଳ୍ପ ନିଆଯାଇଥିଲା ।
  • ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଶିଷ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା: ୧୬ ଜଣ (ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ, ରାଖାଲ, ବାବୁରାମ, ଯୋଗେନ୍ଦ୍ରନାଥ, ନିରଞ୍ଜନ, ଶଶୀଭୂଷଣ, ତାରକନାଥ, ହରିନାଥ, କାଳୀପ୍ରସାଦ, ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର, ଗୋପାଳ, ଲାଟୁ, ସାରଦା, ସୁବୋଧ, ଗଙ୍ଗାଧର, ହରିପ୍ରସନ୍ନ) ।
  • ସ୍ୱାମୀ ରାମକୃଷ୍ଣାନନ୍ଦ (ଶଶୀଭୂଷଣ): ମଠ ଜଗି ଏକାକୀ ରହିଥିବା ନିଷ୍ଠାବାନ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ।
  • ହାଥରସ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ: ଷ୍ଟେସନମାଷ୍ଟର ଶରତ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୁପ୍ତ (ସ୍ୱାମୀ ସଦାନନ୍ଦ) ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଶିଷ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ।
  • ପାଓହାରୀ ବାବା: ଗାଜୀପୁରର ସିଦ୍ଧଯୋଗୀ ।
  • କ୍ଷେତ୍ରୀ ରାଜଦରବାର: ବାଇଜୀର ଭଜନ ଗାନ 'ପ୍ରଭୁ ମେରା ଅବଗୁଣ ଚିତ ନ ଧରୋ' ।
  • କନ୍ୟାକୁମାରୀ: ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ପବିତ୍ର ଶିଳାଖଣ୍ଡ (ବିବେକାନନ୍ଦ ରକ୍), ଯେଉଁଠି ସେ ବିଶ୍ୱବିଜୟ ଓ ମାନବ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଦରିଆପାରି ଯିବାର ସଂକଳ୍ପ ନେଇଥିଲେ ।
  • ୬. ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ଓ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନ):

    ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ:

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ପ୍ରାଣର ଅଭାବ = ପ୍ରାଣହୀନ, ସେହିପରି କ'ଣ ହେବ ଲେଖ ।

    (କ) ତେଜର ଅଭାବ

    (ଖ) ଉଦ୍ୟମର ଅଭାବ

    (ଗ) ଆଶାର ଅଭାବ

    (ଘ) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଅଭାବ

    ଉତ୍ତର:

    (କ) ତେଜର ଅଭାବ = ତେଜହୀନ ।

    (ଖ) ଉଦ୍ୟମର ଅଭାବ = ଉଦ୍ୟମହୀନ ।

    (ଗ) ଆଶାର ଅଭାବ = ଆଶାହୀନ (ନିରାଶ) ।

    (ଘ) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟର ଅଭାବ = ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟହୀନ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨: ନିମ୍ନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ବିପରୀତାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ ।

    ଜଟିଳ, ସୂକ୍ଷ୍ମ, ଦୃଢ଼, ସ୍ୱାର୍ଥ, ଆଦର୍ଶ

    ଉତ୍ତର:

  • ଜଟିଳ - ସରଳ
  • ସୂକ୍ଷ୍ମ - ସ୍ଥୂଳ
  • ଦୃଢ଼ - ଶିଥିଳ (ବା କୋମଳ)
  • ସ୍ୱାର୍ଥ - ପରାର୍ଥ (ବା ନିସ୍ୱାର୍ଥ)
  • ଆଦର୍ଶ - ଅନାଦର୍ଶ
  • ପ୍ରଶ୍ନ ୩: ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ ସହ ସମାସର ନାମ ଲେଖ ।

    ଅନଭିଜ୍ଞ, ଅନାସକ୍ତ, ନିଃସ୍ୱ, ସହପାଠୀ

    ଉତ୍ତର:

  • ଅନଭିଜ୍ଞ = ନାହିଁ ଅଭିଜ୍ଞତା ଯାହାର (ନଞ୍ ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସ) ଅଥବା ନ ଅଭିଜ୍ଞ (ନଞ୍ ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ) ।
  • ଅନାସକ୍ତ = ନାହିଁ ଆସକ୍ତି ଯାହାର (ନଞ୍ ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସ) ଅଥବା ନ ଆସକ୍ତ (ନଞ୍ ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ) ।
  • ନିଃସ୍ୱ = ନାହିଁ ସ୍ୱ (ଧନସମ୍ପତ୍ତି) ଯାହାର (ନଞ୍ ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସ) ।
  • ସହପାଠୀ = ସମାନ ପାଠ ଯାହାର (ବହୁବ୍ରୀହି ସମାସ) ବା ସହ ପାଠ ପଢ଼େ ଯିଏ (ଉପପଦ ତତ୍ପୁରୁଷ ସମାସ) ।
  • ପ୍ରଶ୍ନ ୪: 'ଗୁଣରେ ଯିଏ ମୁଗ୍ଧ' = 'ଗୁଣମୁଗ୍ଧ' ସେହିପରି 'ମୁଗ୍ଧ' ଶେଷରେ ଥାଇ ଅନ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ ।

    ଉତ୍ତର:

    (କ) ରୂପରେ ଯିଏ ମୁଗ୍ଧ = ରୂପମୁଗ୍ଧ

    (ଖ) ପ୍ରେମରେ ଯିଏ ମୁଗ୍ଧ = ପ୍ରେମମୁଗ୍ଧ

    (ଗ) ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟରେ ଯିଏ ମୁଗ୍ଧ = ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟମୁଗ୍ଧ

    (ଘ) ଭକ୍ତିରେ ଯିଏ ମୁଗ୍ଧ = ଭକ୍ତିମୁଗ୍ଧ

    (ଙ) ସଙ୍ଗୀତରେ ଯିଏ ମୁଗ୍ଧ = ସଙ୍ଗୀତମୁଗ୍ଧ

    ପ୍ରଶ୍ନ ୫: ସୂତ୍ରପାତ, ଆଲୋକପାତ ଭଳି 'ପାତ' ଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ବାଛି ଲେଖ ।

    ଉତ୍ତର:

    ପ୍ରବନ୍ଧରେ ବ୍ୟବହୃତ 'ପାତ' ଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:

  • ରେଖାପାତ
  • ଉପପାତ
  • ପାଦପାତ
  • ବଜ୍ରପାତ
  • ପତନପାତ
  • ପ୍ରଶ୍ନ ୬: ବିବେକ + ଆନନ୍ଦ = ବିବେକାନନ୍ଦ । ସେହିପରି କ'ଣ ହେବ ଲେଖ ।

    ହୃଦ + ଆନନ୍ଦ

    ନିତ୍ୟ + ଆନନ୍ଦ

    ବ୍ରହ୍ମ + ଆନନ୍ଦ

    ପରମ + ଆନନ୍ଦ

    ଉତ୍ତର:

  • ହୃଦ + ଆନନ୍ଦ = ହୃଦାନନ୍ଦ
  • ନିତ୍ୟ + ଆନନ୍ଦ = ନିତ୍ୟାନନ୍ଦ
  • ବ୍ରହ୍ମ + ଆନନ୍ଦ = ବ୍ରହ୍ମାନନ୍ଦ
  • ପରମ + ଆନନ୍ଦ = ପରମାନନ୍ଦ
  • ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ:

    ପ୍ରଶ୍ନ ୭: 'ନରେନ୍ ବୁଢ଼ାପିତାଙ୍କୁ ହରାଇଲା' କହିବାର କାରଣ କ'ଣ?

    ଉତ୍ତର: ନରେନ୍ଦ୍ର ମାତ୍ର ବାଇଶି ବର୍ଷର ଅନଭିଜ୍ଞ ଯୁବକ ଥିବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ପିତା ବିଶ୍ୱନାଥ ଦତ୍ତଙ୍କର ଅକାଳ ବିୟୋଗ ଘଟିଥିଲା । ଫଳରେ ସଂସାର ଚଳାଇବା ଓ ପରିବାର ପ୍ରତିପୋଷଣ କରିବାର ସମସ୍ତ ଗୁରୁ ଦାୟିତ୍ୱ ତାଙ୍କରି କାନ୍ଧ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା ଏବଂ ସେ ସଂସାରରେ ନିଃସହାୟ ଓ ଏକୁଟିଆ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ । ତେଣୁ ଏପରି କୁହାଯାଇଛି ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୮: ମହାନ କର୍ମ କିଏ ସମ୍ପାଦନ କରିଥାନ୍ତି?

    ଉତ୍ତର: ପ୍ରାବନ୍ଧିକଙ୍କ ମତରେ, ଜଗତରେ ଯେତେ ମହାନ ଓ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ କର୍ମ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଛି, ସେସବୁ କୌଣସି ଦଳବଳ ବା ଗହଳି ଦ୍ୱାରା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏକୁଟିଆ ଦୃଢ଼ମନା ବୀରପୁରୁଷ ମଣିଷଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଛି ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୯: ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନରେ କେଉଁ ବ୍ୟାକୁଳତା ଥିଲା ବୋଲି ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି?

    ଉତ୍ତର: ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ମନରେ ନିର୍ବିକଳ୍ପ ସମାଧିର ଦିବ୍ୟ ଅନୁଭୂତି ଲାଭ କରିବାର ଏକ ପ୍ରବଳ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ବ୍ୟାକୁଳତା ଥିଲା, ଯାହା ଗୁରୁକୃପା ବିନା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟରେ ଲଭ୍ୟ ନଥିଲା ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୦: ସମାଧିରେ ବୁଡ଼ି ନ ଯିବାପାଇଁ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ କାହିଁକି କହିଥିଲେ?

    ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ଚାହୁଁଥିଲେ ଯେ ନରେନ୍ଦ୍ର ଶୁକଦେବଙ୍କ ପରି କେବଳ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସମାଧିସ୍ଥ ନ ହୋଇ ଏକ ବିଶାଳ ବଟବୃକ୍ଷ ପରି ସହସ୍ର ସହସ୍ର ଆର୍ତ୍ତ, ଭୋକିଲା ଓ କ୍ଳାନ୍ତ ମଣିଷଙ୍କୁ ଆଶ୍ରୟ, ଶାନ୍ତି ଓ ସେବା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ । ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କୁ ସମାଧିରେ ଲୀନ ନ ରହିବାକୁ କହିଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୧: ସନ୍ନ୍ୟାସର କେଉଁ ଧର୍ମକୁ ବିବେକାନନ୍ଦ ବାଛି ନେଇଥିଲେ?

    ଉତ୍ତର: କେବଳ ବନଜଙ୍ଗଲରେ ବସି ନିଜ ମୁକ୍ତି ଖୋଜିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସମାଜର ନିଷ୍ପେଷିତ, ଦରିଦ୍ର ଓ ଭୋକିଲା 'ଜନତା ଜନାର୍ଦନ'ଙ୍କ ସେବା କରିବା ଏବଂ 'ଦରିଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କ ସେବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଈଶ୍ୱର ସେବା' - ସନ୍ନ୍ୟାସର ଏହି ମହାନ କର୍ମଯୋଗ ଧର୍ମକୁ ବିବେକାନନ୍ଦ ବାଛି ନେଇଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୨: ଜନତା ଜନାର୍ଦନ କାହିଁକି ଅବହେଳିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ?

    ଉତ୍ତର: ତତ୍କାଳୀନ ଭାରତବର୍ଷରେ ରାଜନୈତିକ ଛଳନା, ପରାଧୀନତାର ଅନ୍ଧକାର, ଶୋଷଣ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଓ କୁସଂସ୍କାର ଯୋଗୁଁ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ନିରୀହ ସାଧାରଣ ଲୋକ ବା ଜନତା ଜନାର୍ଦନ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅବହେଳିତ ଓ ଦୟନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ି ରହିଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୩: ଇହଧାମ ତ୍ୟାଗ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ନରେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରତି ଆଦେଶ କ'ଣ ଥିଲା?

    ଉତ୍ତର: ଇହଧାମ ତ୍ୟାଗ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ନିଜର ସମସ୍ତ ତରୁଣ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ହାତରେ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଜଗତର କଲ୍ୟାଣ ସାଧନ ତଥା ମାନବ ଜାତିର ଉଦ୍ଧାର ନିମନ୍ତେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ନରେନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୪: ଶିଷ୍ୟମାନେ କେଉଁଠି ନିଜର କେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ?

    ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କର ପରମ ଗୃହସ୍ଥ ଭକ୍ତ ସୁରେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ମିତ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦତ୍ତ ବରାହନଗରର ଏକ ପୁରୁଣା ପରିତ୍ୟକ୍ତ କୋଠାରେ ଶିଷ୍ୟମାନେ ନିଜର ପ୍ରଥମ କେନ୍ଦ୍ର (ବରାହନଗର ମଠ) ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୫: ସ୍ୱାମୀ ରାମକୃଷ୍ଣାନନ୍ଦ ମଠ ଛାଡ଼ି ବାହାରକୁ ଯାଇନଥିଲେ କାହିଁକି?

    ଉତ୍ତର: ସ୍ୱାମୀ ରାମକୃଷ୍ଣାନନ୍ଦ (ଶଶୀଭୂଷଣ)ଙ୍କ ମନରେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ସେବାଭାବ ଥିଲା ଯେ, ବାହାରକୁ ପରିଭ୍ରମଣରେ ବାହାରି ଯାଇଥିବା ଗୁରୁଭାଇମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯିଏ ଯେତେବେଳେ ଫେରିବ, ତାକୁ ମଠରେ ଆଶ୍ରୟ ଓ ସେବା ଦେବା ପାଇଁ ଜଣେ କାହାରି ଉପସ୍ଥିତ ରହିବା ଏକାନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ । ତେଣୁ ସେ କଦାପି ମଠ ଛାଡ଼ି ବାହାରକୁ ଯାଇନଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୬: ପ୍ରଥମ କରି ବିବେକାନନ୍ଦ କେଉଁଠାକୁ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ?

    ଉତ୍ତର: ୧୮୮୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ପ୍ରଥମ କରି ବିବେକାନନ୍ଦ ହିମାଳୟ ଅଭିମୁଖେ ପରିଭ୍ରମଣରେ ବାହାରି ବାଟରେ ବନାରସ (କାଶୀ), ଅଯୋଧ୍ୟା, ବୃନ୍ଦାବନ, ଆଗ୍ରା ଓ ଲକ୍ଷ୍ନୌ ପ୍ରଭୃତି ତୀର୍ଥସ୍ଥାନ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୭: ବିବେକାନନ୍ଦ ଭୋକରେ ରହୁଥିବାର କାରଣ କ'ଣ?

    ଉତ୍ତର: ପରିବ୍ରାଜକ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ରୂପେ ସେ କାହା ପାଖରେ ହାତ ପାତୁ ନଥିଲେ କିମ୍ବା ନିଜ ପାଖରେ ଅର୍ଥ ବା ଖାଦ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରୁ ନଥିଲେ । ତେଣୁ ଲୋକେ ଯାହା ଯାଚି ଦେଉଥିଲେ ତାହା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟଥା ଅନେକ ଦିନ ଧରି ତାଙ୍କୁ ଉପବାସରେ କାଳାତିପାତ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୮: ବିବେକାନନ୍ଦ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟହୀନ ଭାବରେ ପାଦରେ ଚାଲିଚାଲି ଭାରତସାରା ବୁଲିଥିଲେ କାହିଁକି?

    ଉତ୍ତର: ଭାରତବର୍ଷର ପ୍ରକୃତ ଦୁଃଖ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ସାଧାରଣ ଜନତାର ଅବସ୍ଥାକୁ ନିଜ ଆଖିରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରିବା ଏବଂ ଭବିଷ୍ୟତ କର୍ମପନ୍ଥା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଜଣେ ଅନାମଧେୟ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ଭାବରେ ପାଦରେ ଚାଲିଚାଲି ସମଗ୍ର ଭାରତ ପରିକ୍ରମା କରିଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୧୯: କେଉଁ ଘଟଣାରେ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ହୃଦୟ ବିଗଳିତ ହୋଇଥିଲା?

    ଉତ୍ତର: ଗୋଟିଏ ଆଦିବାସୀ ବସ୍ତିରେ ସାନ୍ତାଳମାନଙ୍କର ଅତିଥି ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବିବେକାନନ୍ଦ ଦେଖିଲେ ଯେ, ଦିନକୁ ମୁଠାଏ ଅନ୍ନ ପାଉ ନଥିବା ଓ ଗଛର ପତ୍ର ଚେର ଖାଇ ଭୋକ ମାରୁଥିବା ସାନ୍ତାଳମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିରେ ନିଜ ଭୋକିଲା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ତାଙ୍କରି ଖାଇବା ପିଇବା ପ୍ରତି ସର୍ବାଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେଉଛନ୍ତି । ଏହା ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ଗଭୀର କାରୁଣ୍ୟରେ ବିଗଳିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୦: 'ଭୋକିଲା ପେଟରେ ଧର୍ମ ଅନାବଶ୍ୟକ' - ଏହା କାହାର ଉକ୍ତି ଥିଲା?

    ଉତ୍ତର: ଏହା ଯୁଗାବତାର ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସଙ୍କର ଅମୃତମୟ ଉକ୍ତି ଥିଲା ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୧: ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ଶତ୍ରୁ କିଏ ବୋଲି ବିବେକାନନ୍ଦ ଭାବିଲେ?

    ଉତ୍ତର: ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ଶତ୍ରୁ ବାହାରର କେହି ନୁହେଁ, ବରଂ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ଅଜ୍ଞାନତା, କୁସଂସ୍କାର ଏବଂ ସମାଜର ତାମସିକତା ହିଁ ମଣିଷର ପ୍ରକୃତ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ବିବେକାନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧି କରିଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୨: ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କର ଅସଲ ଶକ୍ତି କ'ଣ?

    ଉତ୍ତର: ଚୁମ୍ବକ ଲୁହାକୁ ନିଜ ଆଡ଼କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିନେଲା ଭଳି ସାଧାରଣ ମଣିଷକୁ ପ୍ରେମ, ତ୍ୟାଗ ଓ କର୍ମ ମାର୍ଗରେ ମୁହାଁଇ ଦେବା ଏବଂ ସ୍ପର୍ଶ ମାତ୍ରକେ ଅପରର ଜୀବନକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଦେବା ହିଁ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କର ଅସଲ ଶକ୍ତି ଥିଲା ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୩: ଶେଷରେ ବିବେକାନନ୍ଦ କ'ଣ କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ?

    ଉତ୍ତର: ଶେଷରେ ବିବେକାନନ୍ଦ କନ୍ୟାକୁମାରୀର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଶିଳାଖଣ୍ଡରେ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ହୋଇ ଭାରତର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ଓ ଜନସେବା ପାଇଁ ଦରିଆପାରି ଯାଇ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜଗତରେ (ଚିକାଗୋ ଧର୍ମ ମହାସଭାରେ) ଭାରତୀୟ ସନାତନ ଧର୍ମ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ବିଜୟ ଧ୍ୱଜା ଉଡ଼ାଇବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ ।

    ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ:

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୪: ଭାରତୀୟ ଦର୍ଶନରେ, ମନୁଷ୍ୟର ସେବା ହିଁ ଈଶ୍ୱର ସେବା ।

    ଉତ୍ତର:

    ସଂଶିତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି ପ୍ରଖ୍ୟାତ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ରଚିତ 'ଛତ୍ରପତି ବିବେକାନନ୍ଦ' ପୁସ୍ତକରୁ ଗୃହୀତ 'ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ବିବେକାନନ୍ଦ' ଶୀର୍ଷକ ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଆନୀତ । ଏଠାରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଭାରତୀୟ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଦର୍ଶନର ମୂଳତତ୍ତ୍ୱ ଓ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଜୀବନ ଆଦର୍ଶ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି ।

    ଭାରତୀୟ ସନାତନ ଦର୍ଶନରେ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜୀବ ମଧ୍ୟରେ ପରମାତ୍ମାଙ୍କ ଅଂଶ ବିଦ୍ୟମାନ । 'ଜୀବ ହିଁ ଶିବ' ଏହି ବୈଦାନ୍ତିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଅନୁସାରେ କୌଣସି ନିରାକାର ବା ମନ୍ଦିରସ୍ଥ ମୂର୍ତ୍ତିର ପୂଜା କରିବା ଅପେକ୍ଷା ଦୁଃଖୀ, ଆର୍ତ୍ତ ଓ ନିଷ୍ପେଷିତ ମନୁଷ୍ୟର ସେବା କରିବା ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଆରାଧନା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥାଏ । ବିବେକାନନ୍ଦ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଠାରୁ ଏହି ଦିବ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରି ଭାରତ ଭ୍ରମଣ କାଳରେ ଦରିଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କ ସେବାକୁ ହିଁ ସନ୍ନ୍ୟାସର ଚରମ ଲକ୍ଷ୍ୟ ବୋଲି ପ୍ରତିପାଦିତ କରିଥିଲେ । ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ସେବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଈଶ୍ୱର ସେବା - ଲେଖକଙ୍କର ଏହି ଉକ୍ତିଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯଥାର୍ଥ ଓ ପ୍ରଣିଧାନଯୋଗ୍ୟ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୫: ଭୋକିଲା ଲୋକଙ୍କର ଦୁଃଖକୁ ନିଜ ଆଖିରେ ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ ବିଗଳିତ ହେଲା ।

    ଉତ୍ତର:

    ଉଦ୍ଧୃତ ଗଦ୍ୟାଂଶଟି ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ 'ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ବିବେକାନନ୍ଦ' ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ସଂଗୃହୀତ । ଏଠାରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ପରିବ୍ରାଜକ ଜୀବନର କରୁଣ ଅନୁଭୂତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ହୃଦୟର ଅପାର ମାନବିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ।

    ସମଗ୍ର ଭାରତ ପରିକ୍ରମା କାଳରେ ବିବେକାନନ୍ଦ ପାଦରେ ଚାଲିଚାଲି ଗାଁ ଗଣ୍ଡା ବୁଲିଥିଲେ । ରାଜା ପ୍ରାସାଦର ବିଳାସ ଅପେକ୍ଷା ସେ ଗରିବ, କୃଷକ, ମୂଲିଆ ଓ ଆଦିବାସୀ ସାନ୍ତାଳଙ୍କ କୁଟୀରରେ ଆତିଥ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ । ଦେଶର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ମଣିଷ ଦିନକୁ ଦୁଇ ଓଳି ଦୁଇ ମୁଠା ଅନ୍ନ ନପାଇ ଗଛର ଛାଲି, ଚେରମୂଳ ଓ ପତ୍ର ଖାଇ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଉଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ସେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କରିଥିଲେ । ଏହି ଅସହାୟ ଭୋକିଲା ମଣିଷମାନଙ୍କର ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ଦେଖି ତ୍ୟାଗୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ହୃଦୟ ଅଶ୍ରୁଳ କାରୁଣ୍ୟରେ ବିଗଳିତ ହୋଇଉଠିଥିଲା । ପ୍ରକୃତରେ ବିବେକାନନ୍ଦ ଥିଲେ ଜନଗଣଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ଦରଦୀ ବନ୍ଧୁ, ତାହା ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୬: ଦରିଦ୍ର ନାରାୟଣଙ୍କ ସେବା ହିଁ ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ଯଥାର୍ଥ ବ୍ରତ ।

    ଉତ୍ତର:

    ଉକ୍ତ ପଂକ୍ତିଟି ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ରଚିତ 'ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ବିବେକାନନ୍ଦ' ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଆଦୃତ । ଏଠାରେ ସନ୍ନ୍ୟାସ ଧର୍ମର ପ୍ରକୃତ ସଂଜ୍ଞା ଓ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ବିଷୟରେ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଛି ।

    ପାରମ୍ପରିକ ଅର୍ଥରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ କହିଲେ ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରି ଗିରିଗୁମ୍ଫାରେ ଜପତପ କରିବା କଥା ବୁଝାଉଥିଲା । ମାତ୍ର ବିବେକାନନ୍ଦ ସନ୍ନ୍ୟାସର ଏକ ନୂତନ ବିପ୍ଳବୀ ଭାଷ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କଲେ । ଭାରତର କୋଣ ଅନୁକୋଣ ଭ୍ରମଣ କରି ସେ ଦେଖିଲେ ଯେ ଦେଶର କୋଟି କୋଟି ଜନତା ଅନାହାର ଓ ଅଜ୍ଞାନତାରେ ସଢ଼ୁଛନ୍ତି । ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମୁକ୍ତି ଅପେକ୍ଷା ଦୀନଦରିଦ୍ରଙ୍କ ମୁହଁରେ ହସ ଫୁଟାଇବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସେବା କରିବା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ । ଦରିଦ୍ର ହିଁ ସାକ୍ଷାତ୍ ନାରାୟଣ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେବା ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଚ୍ଚା ସନ୍ନ୍ୟାସୀର ଚରମ ତଥା ପରମ ବ୍ରତ ବୋଲି ବିବେକାନନ୍ଦ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥିଲେ ।

    ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନ:

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୭: ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କର ଭାରତ ପରିକ୍ରମାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ପରିଣତି ଆଲୋଚନା କର ।

    ଉତ୍ତର:

    ପ୍ରଖ୍ୟାତ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ରଚିତ 'ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ବିବେକାନନ୍ଦ' ପ୍ରବନ୍ଧରେ ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ଭାରତ ପରିକ୍ରମାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ତାହାର ଦୂରପ୍ରସାରୀ ପରିଣତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାଞ୍ଜଳ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ।

    ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:

    ୧. ଗୁରୁ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ତିରୋଧାନ ପରେ ବରାହନଗର ମଠର ଚାରିକାନ୍ଥ ଭିତରେ ଆବଦ୍ଧ ନ ରହି ଦେଶର ପ୍ରକୃତ ସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ କରିବା ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ।

    ୨. ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ପୁରାଣର ଜ୍ଞାନକୁ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅନୁଭୂତି ସହ ତୁଳନା କରି ସତ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧି କରିବା ।

    ୩. ଜଣେ ସେନାପତି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପରଖି ନେବା ଭଳି ଭାରତବର୍ଷର ଗ୍ରାମେ ଗ୍ରାମେ ଘୂରି ବୁଲି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁଖଦୁଃଖ, ସମସ୍ୟା ଓ ଶକ୍ତିକୁ ଆକଳନ କରିବା ।

    ପରିଣତି:

    ୧. ଭାରତ ଭ୍ରମଣ କାଳରେ ସେ ଉପଲବ୍ଧି କଲେ ଯେ ଦେଶରେ କୋଟି କୋଟି ଲୋକ ଅନାହାରରେ ଅଛନ୍ତି । ସେଥିପାଇଁ ଗୁରୁଙ୍କ ବାଣୀ 'ଭୋକିଲା ପେଟରେ ଧର୍ମ ଅନାବଶ୍ୟକ'ର ସତ୍ୟତା ସେ ମର୍ମେ ମର୍ମେ ଅନୁଭବ କଲେ ।

    ୨. କ୍ଷେତ୍ରୀ ରାଜଦରବାରରେ ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ ବାଇଜୀର ଭଜନ 'ପ୍ରଭୁ ମେରା ଅବଗୁଣ ଚିତ ନ ଧରୋ' ଶୁଣି ତାଙ୍କ ମନରୁ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣତା ଦୂର ହେଲା ଏବଂ ସେ ସମଦର୍ଶୀ ହେଲେ ।

    ୩. ପରିଶେଷରେ ଭାରତର ଦକ୍ଷିଣ ସୀମା କନ୍ୟାକୁମାରୀର ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଶିଳାଖଣ୍ଡ ଉପରେ ଧ୍ୟାନମଗ୍ନ ହୋଇ ସେ ଅନୁଭବ କଲେ ଯେ, ଭାରତର ପୁନରୁତ୍ଥାନ ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଦରିଆପାରି ଯିବାକୁ ହେବ । ଏହି ପରିକ୍ରମାର ପରିଣତି ସ୍ୱରୂପ ସେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜଗତର ଚିକାଗୋ ଧର୍ମ ମହାସଭାରେ ବିଶ୍ୱବିଜୟ ହାସଲ କରି ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ଗୌରବ ଟେକ ରଖିଥିଲେ ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୮: କେଉଁ କେଉଁ ଘଟଣାବଳୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କୁ ଗୃହତ୍ୟାଗୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ପରିବର୍ତ୍ତେ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ହେବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା, ଆଲୋଚନା କର ।

    ଉତ୍ତର:

    ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଅନୁସାରେ, ନରେନ୍ଦ୍ରନାଥ କେବଳ ମଠବାସୀ କିମ୍ବା ହିମାଳୟଚାରୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ହୋଇ ରହି ନଥିଲେ; ବରଂ କେତେକ ବିଶିଷ୍ଟ ଘଟଣା ତାଙ୍କୁ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଓ ଯୁଗପ୍ରବର୍ତ୍ତକରେ ପରିଣତ କରିଥିଲା:

    ୧. ଗୁରୁ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ତାଗିଦ୍: ନରେନ୍ଦ୍ର ନିର୍ବିକଳ୍ପ ସମାଧିରେ ଲୀନ ରହିବାକୁ ଚାହିଁବାରୁ ଗୁରୁ ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଭର୍ତ୍ସନା କରି କହିଥିଲେ- "ତୁ ଗୋଟାଏ ପ୍ରକାଣ୍ଡ ବଟବୃକ୍ଷ ପରି ହେବୁ ଏବଂ ତୋ' ଛାୟାରେ ହଜାର ହଜାର ମଣିଷ ଆଶ୍ରୟ ପାଇବେ ।" ଏହି ଘଟଣା ତାଙ୍କର ଆତ୍ମକେନ୍ଦ୍ରିକ ମୁକ୍ତି କାମନାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଚୂରମାର କରିଦେଇଥିଲା ।

    ୨. ବରାହନଗରର ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ ସହନଶୀଳତା: ବରାହନଗର ମଠରେ କାଞ୍ଜିକାକୁଡ଼ି ପତ୍ର ସିଝା ଖାଇ ସାଧନା କରିବା ସମୟରେ ସେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟର ଜ୍ୱାଳାକୁ ନିଜେ ଅଙ୍ଗେ ନିଭେଇଥିଲେ ।

    ୩. ସାନ୍ତାଳ ବସ୍ତିର ଅନୁଭୂତି: ଆଦିବାସୀ ସାନ୍ତାଳମାନେ ନିଜେ ଉପବାସ ରହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଦରରେ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ଦେଉଥିବା ଦେଖି ତାଙ୍କ ହୃଦୟ କାନ୍ଦି ଉଠିଥିଲା । ଭୋକିଲା ମଣିଷ ପାଇଁ କିଛି ନକରିପାରିବାର ଅସହାୟତାରେ ସେ ବାଘ ଆଗରେ ନିଜକୁ ସମର୍ପି ଦେବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଛାଇ ନଥିଲେ ।

    ୪. ରାଜା ମହାରାଜାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା: ସେ ବୁଝିଥିଲେ ଯେ କେବଳ ଉପଦେଶ ନୁହେଁ, ସମାଜର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଧନୀ ଓ ଶାସକବର୍ଗଙ୍କ ଶକ୍ତିକୁ ଦରିଦ୍ର ଜନତାର କଲ୍ୟାଣରେ ଲଗାଇବାକୁ ହେବ । ମହୀଶୂର, ଖେତ୍ରୀ ପ୍ରଭୃତି ରାଜାମାନଙ୍କୁ ସେ ଏହି ଆଦର୍ଶରେ ଦୀକ୍ଷିତ କରିଥିଲେ ।

    ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଜୀବନ ଅନୁଭୂତି ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କୁ ପାରମ୍ପରିକ ଗୃହତ୍ୟାଗୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଜଣେ ବିପ୍ଳବୀ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ରୂପେ ଗଢ଼ି ତୋଳିଥିଲା ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୨୯: "ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଅର୍ଜିତ ଜ୍ଞାନ, ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ଜୀବନର ନିବିଡ଼ ଅନୁଭୂତିରୁ ଜୀବନ୍ୟାସ ପାଇ କ୍ରିୟାଶୀଳ ହୁଏ"- ପଠିତ ପ୍ରବନ୍ଧ ଅନୁସରଣରେ ଏ ଉକ୍ତିର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।

    ଉତ୍ତର:

    'ନରେନ୍ଦ୍ରରୁ ବିବେକାନନ୍ଦ' ପ୍ରବନ୍ଧରେ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ଉପରୋକ୍ତ ଉକ୍ତିଟି ଜ୍ଞାନ ଓ କର୍ମର ସମନ୍ୱୟ ବିଷୟରେ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୂଲ୍ୟବାନ ତଥ୍ୟ ଉପସ୍ଥାପନ କରେ ।

    କେବଳ ପୋଥିପତ୍ର ବା ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ମଣିଷ ପଣ୍ଡିତ ହୋଇପାରେ, ମାତ୍ର ସେହି ଜ୍ଞାନ ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବାସ୍ତବ ଜୀବନର କଠିନ ପରୀକ୍ଷା ଓ ଅନୁଭୂତିରେ ସିଦ୍ଧ ନ ହୋଇଛି, ସେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତାହା ମୃତପ୍ରାୟ ହୋଇ ରହିଥାଏ । ବିବେକାନନ୍ଦ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଦର୍ଶନ, ଭାରତୀୟ ବେଦ, ଉପନିଷଦ ଓ ନ୍ୟାୟଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅଗାଧ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ମାତ୍ର ସେହି ଜ୍ଞାନ କେବଳ ମସ୍ତିଷ୍କର ବିଳାସ ହୋଇ ରହି ନଥିଲା ।

    ଯେତେବେଳେ ସେ ଦେଶସାରା ପାଦରେ ଚାଲି ବୁଲିଲେ, ଦାରିଦ୍ର୍ୟର କଷାଘାତ ଦେଖିଲେ, ଭୋକିଲା ମଣିଷର କ୍ରନ୍ଦନ ଶୁଣିଲେ ଏବଂ ସାନ୍ତାଳଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ବାଇଜୀ ଓ ରାଜା-ମହାରାଜାଙ୍କ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକଲବ୍ଧ ଜ୍ଞାନ ଜୀବନ୍ତ ହୋଇଉଠିଲା । ସେ ବୁଝିଲେ ଯେ ମଣିଷର ସେବା ବିନା ଶାସ୍ତ୍ରଜ୍ଞାନ ନିରର୍ଥକ । ଏହି ନିବିଡ଼ ଅନୁଭୂତି ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ ବକ୍ତା ଓ ମହାନ୍ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକରେ ରୂପାନ୍ତରିତ କଲା । ତେଣୁ ପ୍ରାବନ୍ଧିକଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତିଟି ସର୍ବତୋଭାବେ ସତ୍ୟ ଓ ଯଥାର୍ଥ ।

    ତୁମପାଇଁ କାମ:

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୦: ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଲିଖିତ 'ଛତ୍ରପତି ବିବେକାନନ୍ଦ' ପୁସ୍ତକଟି ପାଠ କର ।

    ଉତ୍ତର:

    ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜ ବିଦ୍ୟାଳୟର ପାଠାଗାର ବା ସ୍ଥାନୀୟ ପୁସ୍ତକାଳୟରୁ ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଶରତ କୁମାର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜୀବନୀ ଗ୍ରନ୍ଥ 'ଛତ୍ରପତି ବିବେକାନନ୍ଦ' ସଂଗ୍ରହ କରି ପାଠ କରିବେ । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ସ୍ୱାମୀଜୀଙ୍କ ବାଲ୍ୟକାଳ, ଗୁରୁସଙ୍ଗ, ପରିବ୍ରାଜକ ଜୀବନ, ଚିକାଗୋ ଧର୍ମସଭାରେ ଭାଷଣ ଏବଂ ରାମକୃଷ୍ଣ ମିଶନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଭଳି ରୋମାଞ୍ଚକର ତଥା ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ଅଧ୍ୟାୟଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ଭାଷାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି ।

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୧: ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ ଲେଖା ଓ ବାଣୀଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଲେଖ ।

    ଉତ୍ତର:

    ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦଙ୍କ କେତୋଟି ଅମର ଓ ଯୁଗାନ୍ତକାରୀ ବାଣୀ:

    ୧. "ଉଠ, ଜାଗ୍ରତ ହୁଅ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ୟସ୍ଥଳରେ ନ ପହଞ୍ଚିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଟକି ଯାଅ ନାହିଁ ।" (Arise, awake, and stop not till the goal is reached.)

    ୨. "ଜୀବରେ ଦୟା ନୁହେଁ, ଜୀବ ସେବା ହିଁ ଶିବ ସେବା ।"

    ୩. "ନିଜ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖ, ଏହି ବିଶ୍ୱାସ ହିଁ ତୁମ ଭିତରେ ଥିବା ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିକୁ ଜାଗ୍ରତ କରିବ ।"

    ୪. "ଭୀରୁତା ଓ ଦୁର୍ବଳତା ହିଁ ପାପ, ସାହସ ଓ ନିର୍ଭୀକତା ହିଁ ପୁଣ୍ୟ ।"

    ୫. "ସମଗ୍ର ଜଗତ ଆମର ଏକ ପରିବାର; ସ୍ୱାର୍ଥପରତା ହିଁ ମୃତ୍ୟୁ, ନିସ୍ୱାର୍ଥପରତା ହିଁ ଜୀବନ ।"

    ପ୍ରଶ୍ନ ୩୨: ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଜୀବନୀ ସଂଗ୍ରହ କରି ପଢ଼ ।

    ଉତ୍ତର:

    ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ ପରମହଂସ (୧୮୩୬-୧୮୮୬) ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ହୁଗୁଳି ଜିଲ୍ଲା କାମାରପୁକୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ବାଲ୍ୟନାମ ଗଦାଧର ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ୟାୟ ଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ କଲିକତା ନିକଟସ୍ଥ ଦକ୍ଷିଣେଶ୍ୱର କାଳୀ ମନ୍ଦିରର ପୂଜକ ହୋଇ ସାଧନା ବଳରେ ମା' ଭବତାରିଣୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଦର୍ଶନ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ସେ ଇସଲାମ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟ ପ୍ରଭୃତି ସମସ୍ତ ଧର୍ମର ସାଧନା କରି "ଯତ ମତ, ତତ ପଥ" (ଅର୍ଥାତ୍ ଯେତେ ମତ, ସେତେ ପଥ) ମହାସତ୍ୟ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥିଲେ । ସ୍ୱାମୀ ବିବେକାନନ୍ଦ ତାଙ୍କରି ପରମ ଶିଷ୍ୟ ଥିଲେ । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ 'ଶ୍ରୀରାମକୃଷ୍ଣ କଥାମୃତ' ପୁସ୍ତକ ପାଠ କରି ତାଙ୍କ ଜୀବନୀ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବେ ।

    🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App