ଉତ୍ତର: 'କୋଣାର୍କ' ଏକାଙ୍କିକାରେ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ କୋଣାର୍କ ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ, ଦଧିନଉତି ସ୍ଥାପନ ସମସ୍ୟା, ବାରଶହ ବଢ଼େଇଙ୍କ ପ୍ରାଣ ସଙ୍କଟ ଏବଂ ବାର ବର୍ଷର ବାଳକ ଧରମାର ଅପୂର୍ବ ଦେଶପ୍ରେମ ତଥା ଶିଳ୍ପୀକୁଳ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆତ୍ମବଳିଦାନର ଐତିହାସିକ ଓ କିମ୍ବଦନ୍ତୀମୂଳକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ନାଟ୍ୟାୟିତ ।

ଉତ୍ତର: ନରସିଂହ ଦେବ ସମୁଦ୍ର କୂଳସ୍ଥ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ତୀରରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କଲେ ।

ଉତ୍ତର: ଧରମାର ମାଆ ବହୁ ବ୍ରତ-ଉପବାସ କରି ତେତିଶ କୋଟି ଦେବଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଧରମାକୁ ପାଇଛନ୍ତି ବୋଲି କହିଲେ ।

ଉତ୍ତର: “ଛାମୁଁ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ପୂଜାରୀ” - ଏହା ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିବେଇ ସାଆନ୍ତରାଙ୍କର ଉକ୍ତି, ଯାହା ସେ ରାଜା ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହଦେବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ କହିଥିଲେ ।

ଉତ୍ତର: ଶ୍ଳୋକ ପ୍ରବଚନ ଶୁଣି ରାଜାଙ୍କର ମନେପଡ଼ିଲା ଯେ କୋଣାର୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପୂର୍ବେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାମ୍ବ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ପୂଜା କରି କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ ।

ଉତ୍ତର: ଛାୟା ମହାଦେବୀ ହେଉଛନ୍ତି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ (ଛାୟାଦେବୀ) ।

ଉତ୍ତର: ଉତ୍କଳରେ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ (ବିଷ୍ଣୁ) ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଥିଲେ ହେଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କର ଗୋଟିଏ ହେଲେ ମହାର୍ଘ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମିତ ହୋଇନାହିଁ ବୋଲି ରାଜା କହିଲେ ।

ଉତ୍ତର: ଶାମ୍ବ ହେଉଛନ୍ତି ଭଗବାନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏବଂ ଜାମ୍ବବତୀଙ୍କ ପୁତ୍ର ।

ଉତ୍ତର: ଶାମ୍ବ କୁଷ୍ଠରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ (କୁଷ୍ଠ ବ୍ୟାଧିଗ୍ରସ୍ତ) ଥିଲେ ।

ଉତ୍ତର: ଶାମ୍ବ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କୁ (ଅର୍କଦେବଙ୍କୁ) ପୂଜା କରି କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତ ହେଲେ ।

ଉତ୍ତର: “ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସ୍ୱୟଂ ନାରାୟଣ” - ଏହା ରାଜା ଲାଙ୍ଗୁଳା ନରସିଂହଦେବ କହିଛନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ରାଜା ମନ୍ଦିରତୋଳା ଦାୟିତ୍ୱ ମନ୍ତ୍ରୀ ଶିବେଇ ସାଆନ୍ତରା ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ କାରିଗର ବିଶୁ ମହାରଣାଙ୍କ ଉପରେ ଅର୍ପଣ କଲେ ।

ଉତ୍ତର: ପଦ୍ମତୋଳା ଗଣ୍ଡ ଉପରେ ମନ୍ଦିର ତୋଳା ହେବାକୁ ସ୍ଥିର ହେଲା ।

ଉତ୍ତର: ଧରମାର ବାପା ହେଉଛନ୍ତି କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥପତି ବିଶୁ ମହାରଣା ।

ଉତ୍ତର: ଧରମାର ବାପା ବାର (୧୨) ବର୍ଷ ହେଲା ଘରୁ କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଯାଇଛନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: “ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଠି ମହାର୍ଘା ଦେଉଳ ତୋଳାଉଛନ୍ତି” - ଏହା ଧରମାର ମାଆ ଧରମା ଆଗରେ କହିଛନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଦେଉଳ ତୋଳା କାର୍ଯ୍ୟ ଦୀର୍ଘ ବାର (୧୨) ବର୍ଷ ଧରି ଚାଲିଛି ।

ଉତ୍ତର: ବାରଶହ (୧୨୦୦) ଜଣ ବଢ଼େଇ ଦେଉଳ ତୋଳାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଦେଉଳର ମୁଣ୍ଡି ବା ଦଧିନଉତି (ଶୀର୍ଷ କଳସ) ବସି ପାରି ନାହିଁ ।

ଉତ୍ତର: “ଚକାଡୋଳା ହେ, ତୁମରି ଇଚ୍ଛା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉ ।” - ଏହା ବିଶୁ ମହାରଣାଙ୍କର ଉକ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଧରମାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ସାହା ହେବେ ବୋଲି ସେ ତା’ ମାଆକୁ କହିଛି ।

ଉତ୍ତର: ଇଷ୍ଟଦେବତା ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଓ ମା’ ମଙ୍ଗଳାଙ୍କୁ ସୁମରଣା କରି ଅନୁକୂଳ କରି ଯିବାକୁ ମାଆ ଧରମାକୁ କହିଲେ ।

ଉତ୍ତର: ଧରମା ବାପାଙ୍କ ପରିଚୟ ପାଇଁ ବାଡ଼ିର କୋଳି ଏବଂ ବାପାଙ୍କ ହାତତିଆରି ଅଖମୁଦି ନେଇ ବାପାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଗଲା ।

ଉତ୍ତର: “ଏ ବାରଶ’ ବଢ଼େଇରେ ଦାୟ ନା ପୁଅରେ ଦାୟ ?” - ଏହା ବିଶୁ ମହାରଣାଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ବଢ଼େଇମାନଙ୍କର ଉକ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଧରମା ଶେଷରେ କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର ଚୂଳରୁ ତଳେ ଥିବା ନୀଳ ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ ଝାସ ଦେଇଛି ।

ଉତ୍ତର: ବାରଶହ ବଢ଼େଇ ବାର ବର୍ଷ ଧରି ଯେଉଁ ଦଧିନଉତି ବସାଇ ପାରିନଥିଲେ, ବାର ବର୍ଷର ବାଳକ ଧରମା ରାତାରାତି ତାହା ବସାଇ ଦେଇଥିଲା । ଏହା ଦେଖି କାରିଗରମାନେ ଆଶଙ୍କା କଲେ ଯେ ଯଦି ରାଜା ଏହି ରହସ୍ୟ ଜାଣିବେ, ତେବେ ବାରଶହ ଶିଳ୍ପୀଙ୍କ ଅପାରଗତା ପାଇଁ ସମସ୍ତଙ୍କର ମୁଣ୍ଡକାଟ ହେବ । ନିଜର ଏକମାତ୍ର ପୁତ୍ରକୁ ବଞ୍ଚାଇବା ଏବଂ ବାରଶହ ବଢ଼େଇ କୁଳର ରକ୍ଷା କରିବା ମଧ୍ୟରେ ବିଶୁ ମହାରଣା ଧର୍ମସଙ୍କଟରେ ପଡ଼ିଲେ । ଏହା ବୁଝିପାରି ଧରମା ନିଜ ଜୀବନ ଅପେକ୍ଷା ଜାତିର ମାନ ଓ ବାରଶହ ଭାଇଙ୍କ ପ୍ରାଣରକ୍ଷାକୁ ବଡ଼ ମଣିଲା । ତେଣୁ ସେ ନିଜେ କୋଣାର୍କ ଦେଉଳ ଚୂଳରୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଡେଇଁ ନିଜର ପ୍ରାଣବଳି ଦେଲା ।

ଉତ୍ତର: ବିଶୁ ମହାରଣା ଜଣେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠ ମୁଖ୍ୟ ଶିଳ୍ପୀ ଏବଂ ଜଣେ ସ୍ନେହୀ ପିତା । ବାର ବର୍ଷ ଧରି ଘର ଛାଡ଼ି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣରେ ଲାଗିଥିବା ବିଶୁ ଯେତେବେଳେ ଜାଣିଲେ ଯେ ଧରମା ତାଙ୍କରି ନିଜ ରକ୍ତର ସନ୍ତାନ, ତାଙ୍କ ପିତୃହୃଦୟ ଆନନ୍ଦାଶ୍ରୁରେ ଭାସିଗଲା । ପୁଅର ଅଲୌକିକ ପ୍ରତିଭା ଦେଖି ସେ ଗର୍ବିତ ହେଲେ । କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ ବଢ଼େଇମାନେ “ପୁଅରେ ଦାୟ ନା ବାରଶହ ବଢ଼େଇରେ ଦାୟ” ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ତୋଳିଲେ, ସେତେବେଳେ ପିତୃସ୍ନେହ ଓ ଜାତିର ସ୍ୱାର୍ଥ ଭିତରେ ସେ ଚରମ ମାନସିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗିଲେ । ପୁଅକୁ ହରାଇବାର ଆଶଙ୍କାରେ ସେ ଦିଗହରା ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ ।

ଉତ୍ତର: ଧରମା ମାତ୍ର ବାର ବର୍ଷର ବାଳକ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅସାଧାରଣ ଶିଳ୍ପୀ ପ୍ରତିଭା, ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ତ୍ୟାଗର ମୂର୍ତ୍ତିମନ୍ତ ପ୍ରତୀକ ଥିଲା । ପିତୃଭକ୍ତିରେ ଉଦ୍ବୁଦ୍ଧ ହୋଇ ସେ ବାପାଙ୍କୁ ସଙ୍କଟରୁ ଉଦ୍ଧାର କରିବାକୁ କୋଣାର୍କ ଆସିଥିଲା । କଠିନ ଦଧିନଉତି ବସାଇ ସେ ନିଜର ବଂଶଗତ କଳା କୌଶଳର ପରାକାଷ୍ଠା ଦେଖାଇଥିଲା । ସବୁଠାରୁ ମହତ୍ତର କଥା ହେଉଛି, ତା’ର ବଳିଦାନ । ସେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ତୁଚ୍ଛ କରି ବାରଶହ ବଢ଼େଇଙ୍କ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ହସି ହସି ସମୁଦ୍ର ଗର୍ଭକୁ ଡେଇଁପଡ଼ିଲା । ଧରମା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ତ୍ୟାଗର ଏକ ଅମଳିନ ଜ୍ୟୋତି ।

(କ) କୋଣାର୍କ ଏକାଙ୍କିକାର ରଚୟିତା କିଏ ?

(A) କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ

(B) ଭଞ୍ଜକିଶୋର ପଟ୍ଟନାୟକ

(C) ମନୋରଞ୍ଜନ ଦାସ

(D) ଗୋପାଳ ଛୋଟରାୟ

ଉତ୍ତର: (B) ଭଞ୍ଜକିଶୋର ପଟ୍ଟନାୟକ