ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନ: ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ - ମାନବ ଚକ୍ଷୁ ଓ ବର୍ଣ୍ଣଜଗତ (ଉତ୍କଳ ମାଷ୍ଟର ଷ୍ଟ୍ରୋକ୍)
ପ୍ରିୟ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ, ମାଟ୍ରିକ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଭୌତିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ଶତପ୍ରତିଶତ ନମ୍ବର ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ସପ୍ତମ ଅଧ୍ୟାୟ "ମାନବ ଚକ୍ଷୁ ଓ ବର୍ଣ୍ଣଜଗତ"ର ସମସ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଜ୍ଞା, ଦୃଷ୍ଟିଦୋଷ ନିରାକରଣ ଗାଣିତିକ କୌଶଳ, ପ୍ରାକୃତିକ ଆଲୋକୀୟ ଘଟଣାବଳୀ ଏବଂ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଏଠାରେ ସରଳ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ଓଡ଼ିଆରେ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
୧. ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ (୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଟ୍ରିକ୍):
ଟ୍ରିକ୍ ୧: ଦୃଷ୍ଟିଦୋଷ ଓ ଉପଯୁକ୍ତ ଲେନ୍ସ ମନେରଖିବା ସୂତ୍ର (ଅକ୍ଷର ସଂଖ୍ୟା ଟ୍ରିକ୍):
ସମୀପ (୩ ଅକ୍ଷର) -> ଅବତଳ (୪ ଅକ୍ଷର) [କମ୍ ଅକ୍ଷର ସହିତ ବେଶୀ ଅକ୍ଷର]
ଦୂର (୨ ଅକ୍ଷର) -> ଉତ୍ତଳ (୩ ଅକ୍ଷର)
ନିୟମ: ଦୋଷର ନାମ ଯେତିକି ଅକ୍ଷର, ଉପଯୁକ୍ତ ଲେନ୍ସର ନାମ ତା'ଠାରୁ ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର ଅଧିକ!
ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି (Myopia) -> ଅବତଳ ଲେନ୍ସ (Concave Lens) -> ନେଗେଟିଭ୍ (-) ପାୱାର ।
ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି (Hypermetropia) -> ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ (Convex Lens) -> ପଜିଟିଭ୍ (+) ପାୱାର ।
ଟ୍ରିକ୍ ୨: ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି (Myopia) ପାୱାର ୫-ସେକେଣ୍ଡ୍ କାଲକୁଲେସନ୍:
ଯଦି ବ୍ୟକ୍ତିର ଦୂର ବିନ୍ଦୁ d ସେଣ୍ଟିମିଟର ଦିଆଯାଇଥାଏ, ତେବେ ସିଧାସଳଖ ଲେନ୍ସର ଫୋକସ୍ ଦୂରତା:
f = -d ସେମି
ପାୱାର P = -100 / d ଡାୟୋପ୍ଟର (D)
ଉଦାହରଣ: ଯଦି ଦୂର ବିନ୍ଦୁ 80 ସେମି, ତେବେ P = -100 / 80 = -1.25 D । (କୌଣସି ଜଟିଳ ସମୀକରଣ ବିନା ତୁରନ୍ତ ଉତ୍ତର!)
ଟ୍ରିକ୍ ୩: ପ୍ରକୀର୍ଣ୍ଣନରେ ବର୍ଣ୍ଣାଳୀ କ୍ରମ (VIBGYOR):
ତଳୁ ଉପର କ୍ରମ: V-I-B-G-Y-O-R (ବା-ଘ-ନୀ-ସ-ହ-ନା-ଲା)
ବାଇଗଣୀ (Violet): ସବୁଠାରୁ କମ୍ ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ (λ), ସର୍ବାଧିକ ବିଚଳନ (ବେଶୀ ବଙ୍କାଏ) ।
ଲାଲ (Red): ସର୍ବାଧିକ ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ (λ), ସର୍ବନିମ୍ନ ବିଚଳନ (କମ୍ ବଙ୍କାଏ), ବିଚ୍ଛୁରଣ ସର୍ବନିମ୍ନ (ତେଣୁ ବିପଦ ସଂକେତରେ ବ୍ୟବହୃତ) ।
ଟ୍ରିକ୍ ୪: ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପ୍ରତିସରଣ ଦିନର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି:
ସଅଳ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ = ୨ ମିନିଟ୍ ଆଗରୁ ଦେଖାଯାଏ ।
ବିଳମ୍ବ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ = ୨ ମିନିଟ୍ ପରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।
ମୋଟ ଦିନର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି = ୨ + ୨ = ୪ ମିନିଟ୍ ।
୨. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ:
ଗୋପାଳବାବୁ ଓ ଚଷମା ଦୋକାନର ରହସ୍ୟ:
ଗୋପାଳବାବୁ ଅଫିସରେ ଫାଇଲ୍ ପଢ଼ିବା ବେଳେ ବହିକୁ ଆଖିଠାରୁ ଦୂରକୁ ଠେଲି ଦେଉଥିଲେ କାରଣ ପାଖ ଜିନିଷ ତାଙ୍କୁ ଝାପ୍ସା ଦିଶୁଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଦୂରରେ ଥିବା କାନ୍ଥ ଘଣ୍ଟା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଡାକ୍ତରବାବୁ ହସି କହିଲେ, "ଆପଣଙ୍କର 'ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି' (Hypermetropia) ହୋଇଛି, ଅର୍ଥାତ୍ ଆପଣଙ୍କ ଚକ୍ଷୁଗୋଲକ ଟିକେ ଛୋଟ ହୋଇଯାଇଛି, ଯାହା ଫଳରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ମୁକୁରିକା (Retina) ପଛପଟେ ପଡ଼ୁଛି । ଏହାକୁ ଆଗକୁ ଟାଣିବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଏକ 'ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ' (Convex Lens) ଦରକାର ।"
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ତାଙ୍କ ସାନ ପୁଅ ରାଜୁ କ୍ଲାସର ଶେଷ ଧାଡ଼ିରେ ବସି ବ୍ଲାକବୋର୍ଡ୍ ଦେଖିପାରୁ ନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ପାଖ ବହି ଭଲ ପଢ଼ୁଥିଲା । ଡାକ୍ତର କହିଲେ, "ରାଜୁର 'ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି' (Myopia) ହୋଇଛି, ଚକ୍ଷୁଗୋଲକ ଲମ୍ବିଯାଇଥିବାରୁ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ମୁକୁରିକା ଆଗରେ ହିଁ ମିଶିଯାଉଛି । ତାକୁ ବିଛାଡ଼ି ମୁକୁରିକା ଉପରେ ପକାଇବା ପାଇଁ 'ଅବତଳ ଲେନ୍ସ' (Concave Lens) ଦରକାର ।" ଗୋପାଳବାବୁ ବୁଝିଗଲେ ଯେ ଆଖିର ଲେନ୍ସ ଆଲୋକକୁ କେଉଁଠି ମିଳିତ କରୁଛି ତାହା ହିଁ ଦୃଷ୍ଟିଦୋଷର ରହସ୍ୟ!
୩. ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଭୁଲ୍ (୯୦% ପିଲା କରୁଥିବା ତ୍ରୁଟି):
ଭୁଲ୍ ୧: ନାମର ଅର୍ଥରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ:
ଅନେକ ପିଲା ଭାବନ୍ତି "ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି" ମାନେ ନିକଟ ବସ୍ତୁ ଦେଖି ନ ପାରିବା । ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୁଲ୍!
ସଠିକ୍ ଧାରଣା: ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି (Myopia) ରେ ନିକଟ ବସ୍ତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶେ, ମାତ୍ର ଦୂର ବସ୍ତୁ ଝାପ୍ସା ଦିଶେ । ସେହିପରି ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି (Hypermetropia) ରେ ଦୂର ବସ୍ତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶେ, କିନ୍ତୁ ନିକଟ ବସ୍ତୁ ଝାପ୍ସା ଦିଶେ ।
ଭୁଲ୍ ୨: ପ୍ରକୀର୍ଣ୍ଣନ (Dispersion) ଓ ବିଚ୍ଛୁରଣ (Scattering) କୁ ଏକା ଭାବିବା:
ପ୍ରକୀର୍ଣ୍ଣନ (Dispersion): ପ୍ରିଜ୍ମ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଗଲାବେଳେ ଧଳା ଆଲୋକ ସାତୋଟି ରଙ୍ଗରେ ବିଭାଜିତ ହେବା (ଉଦାହରଣ: ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ, ପ୍ରିଜ୍ମ ବର୍ଣ୍ଣାଳୀ) ।
ବିଚ୍ଛୁରଣ (Scattering): ମାଧ୍ୟମର କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକା ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକ ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗକୁ ଛିଞ୍ଚାଡ଼ି ହୋଇଯିବା (ଉଦାହରଣ: ଆକାଶ ନୀଳ ଦିଶିବା, ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଲାଲ ଦିଶିବା, ଟିଣ୍ଡଲ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ) ।
ଭୁଲ୍ ୩: ଲେନ୍ସ ପାୱାର ଗଣନାରେ ଏକକ ଭୁଲ୍:
P = 1 / f ସୂତ୍ରରେ f ସବୁବେଳେ ମିଟର (m) ରେ ରହିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଯଦି f ସେମିରେ ଥାଏ ତେବେ P = 100 / f ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ । ପିଲାମାନେ ସେମିକୁ ମିଟର ନ କରି ସିଧାସଳଖ ଭାଗ କରି ଶୂନ ପାଆନ୍ତି ।
ଭୁଲ୍ ୪: ତାରା ଓ ଗ୍ରହର ଦପ୍ ଦପ୍ ହେବା କାରଣରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ:
ତାରା ବିନ୍ଦୁ ଉତ୍ସ ହୋଇଥିବାରୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପ୍ରତିସରଣ ଯୋଗୁଁ ଦପ୍ ଦପ୍ ହୁଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଗ୍ରହମାନେ ପୃଥିବୀର ନିକଟରେ ଥିବାରୁ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ଆଲୋକ ଉତ୍ସ (ଅନେକ ବିନ୍ଦୁ ଉତ୍ସର ସମାହାର) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତା ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରସ୍ପରକୁ ପ୍ରଶମିତ କରିଦିଏ ଓ ସେମାନେ ଦପ୍ ଦପ୍ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
୪. ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ (୩୦-ସେକେଣ୍ଡ୍ ଉଦାହରଣ):
୧. ଟ୍ରାଫିକ୍ ବିପଦ ସଂକେତ ଓ ଗାଡ଼ିର ପଛ ଲାଇଟ୍ ଲାଲ୍ କାହିଁକି ?:
ଲାଲ୍ ଆଲୋକର ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା କୁହୁଡ଼ି, ଧୂଳି ଓ ବର୍ଷା ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୁଏ । ଫଳରେ ବହୁ ଦୂରରୁ ଚାଳକଙ୍କୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ଦୁର୍ଘଟଣା ରୋକାଯାଇପାରେ ।
୨. ସିନେମା ହଲ୍ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟର ଓ ଘନ ଜଙ୍ଗଲରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ (ଟିଣ୍ଡଲ୍ ପ୍ରଭାବ):
ଅନ୍ଧାର ସିନେମା ହଲ୍ରେ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟରରୁ ପରଦା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆଲୋକର ଗତିପଥ ଏବଂ ସେଥିରେ ଧୂଳିକଣା ଉଡ଼ୁଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ବାସ୍ତବ ଜୀବନରେ ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରଣ ବା ଟିଣ୍ଡଲ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରମାଣ ।
୩. ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କୁ ଆକାଶ କଳା ଦେଖାଯିବା:
ମହାକାଶରେ କୌଣସି ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ବା ବାୟୁ କଣିକା ନାହିଁ । ତେଣୁ ଆଲୋକର କୌଣସି ବିଚ୍ଛୁରଣ ଘଟେ ନାହିଁ । ସେଥିପାଇଁ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କୁ ଦିନବେଳେ ମଧ୍ୟ ଆକାଶ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧକାରମୟ (କଳା) ଦେଖାଯାଏ ।
୫. ଶେଷ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରିଭିଜନ୍ ସାରଣୀ:
ଦୃଷ୍ଟିଦୋଷ, କାରଣ ଓ ପ୍ରତିକାର ତୁଳନାତ୍ମକ ସାରଣୀ:
ବିଷୟ | ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି (Myopia) | ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି (Hypermetropia) | ଚାଳିଶା (Presbyopia)
କେଉଁ ବସ୍ତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶେ | ନିକଟ ବସ୍ତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ | ଦୂର ବସ୍ତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ | ଦୂର ବସ୍ତୁ ସାଧାରଣତଃ ସ୍ପଷ୍ଟ, ନିକଟ ବସ୍ତୁ ଅସ୍ପଷ୍ଟ
ଦୋଷର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ | ଲେନ୍ସର ବକ୍ରତା ବୃଦ୍ଧି / ଚକ୍ଷୁଗୋଲକ ଲମ୍ବିଯିବା | ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ବୃଦ୍ଧି / ଚକ୍ଷୁଗୋଲକ ଛୋଟ ହୋଇଯିବା | ବୟସ ବୃଦ୍ଧି ଯୋଗୁଁ ସିଲିଆରୀ ମାଂସପେଶୀ ଦୁର୍ବଳ ହେବା
ପ୍ରତିବିମ୍ବ କେଉଁଠି ଗଠିତ ହୁଏ | ମୁକୁରିକା (Retina) ସମ୍ମୁଖରେ | ମୁକୁରିକା (Retina) ପଛପଟେ | ମୁକୁରିକା ପଛପଟେ
ପ୍ରତିକାର ପାଇଁ ଲେନ୍ସ | ଅବତଳ ଲେନ୍ସ (Concave Lens) | ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ (Convex Lens) | ଦ୍ୱି-ଫୋକସୀ ଲେନ୍ସ (Bifocal Lens) / ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ
ପାୱାର ଚିହ୍ନ | ଋଣାତ୍ମକ (-) | ଧନାତ୍ମକ (+) | ଧନାତ୍ମକ (+) / ଉଭୟ
ମୁଖ୍ୟ ମୂଲ୍ୟ ଓ ଧ୍ରୁବାଙ୍କ:
୬. ନିଶ୍ଚିତ ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର୍ଶ ଉତ୍ତର (୧୦ ବର୍ଷର ଟ୍ରେଣ୍ଡ୍):
(BSE Odisha ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର)
(a) ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି
(b) ସମାୟୋଜନ
(c) ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି
(d) ଚାଳିଶା
ଉତ୍ତର: (b) ସମାୟୋଜନ
ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଚକ୍ଷୁ ଲେନ୍ସ ନିଜର ଫୋକସ୍ ଦୂରତାକୁ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ବଦଳାଇ ନିକଟ ଓ ଦୂର ବସ୍ତୁକୁ ମୁକୁରିକା ଉପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଫୋକସ୍ କରିବା କ୍ଷମତାକୁ ସମାୟୋଜନ (Power of Accommodation) କୁହାଯାଏ ।
(a) ସ୍ଵଚ୍ଛପଟ୍ଟଳ
(b) କନୀନିକା
(c) ନେତ୍ରପିତୁଳା
(d) ମୁକୁରିକା
ଉତ୍ତର: (d) ମୁକୁରିକା
ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ମାନବ ଚକ୍ଷୁରେ ବସ୍ତୁର ବାସ୍ତବ ଓ ଓଲଟା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଆଲୋକ ସମ୍ବେଦୀ ପରଦା ମୁକୁରିକା (Retina) ଉପରେ ଗଠିତ ହୁଏ ।
(a) 25 ମି
(b) 2.5 ସେମି
(c) 25 ସେମି
(d) 2.5 ମି
ଉତ୍ତର: (c) 25 ସେମି
ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଜଣେ ସୁସ୍ଥ ବ୍ୟକ୍ତିର ଚକ୍ଷୁ ବିନା କୌଣସି ଚାପରେ ୨୫ ସେମି ଦୂରତାରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିପାରେ । ଏହାକୁ ନିକଟ ବିନ୍ଦୁ କୁହାଯାଏ ।
(a) ନେତ୍ରପିତୁଳା
(b) ମୁକୁରିକା
(c) ସିଲିଆରୀ ମାଂସପେଶୀ
(d) କନୀନିକା
ଉତ୍ତର: (c) ସିଲିଆରୀ ମାଂସପେଶୀ
ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ସିଲିଆରୀ ମାଂସପେଶୀର ସଂକୋଚନ ଓ ପ୍ରସାରଣ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଲେନ୍ସର ବକ୍ରତା ତଥା ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଉତ୍ତର:
(i) ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି ଦୂରୀକରଣ ପାଇଁ:
ଦତ୍ତ ପାୱାର (P1) = -5.5 D
ସୂତ୍ର: f = 1 / P ମିଟର
f1 = 1 / (-5.5) ମି = -10 / 55 ମି = -2 / 11 ମି
= -0.1818 ମି
ସେଣ୍ଟିମିଟରରେ: f1 = -0.1818 × 100 ସେମି = -18.18 ସେମି (ଅବତଳ ଲେନ୍ସ) ।
(ii) ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି ଦୂରୀକରଣ ପାଇଁ:
ଦତ୍ତ ପାୱାର (P2) = +1.5 D
ସୂତ୍ର: f2 = 1 / P2 ମିଟର
f2 = 1 / (+1.5) ମି = 10 / 15 ମି = 2 / 3 ମି
= +0.6667 ମି
ସେଣ୍ଟିମିଟରରେ: f2 = +0.6667 × 100 ସେମି = +66.67 ସେମି (ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ) ।
ଉତ୍ତର:
୧. ମାନବ ଚକ୍ଷୁର ସମାୟୋଜନ କ୍ଷମତାର ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସୀମା ଥାଏ । ସିଲିଆରୀ ମାଂସପେଶୀ ଏକ ସର୍ବନିମ୍ନ ସୀମାଠାରୁ ଅଧିକ ସଂକୁଚିତ ହୋଇ ଲେନ୍ସର ବକ୍ରତାକୁ ଆଉ ଅଧିକ ବଢ଼ାଇ ପାରେ ନାହିଁ ।
୨. ୨୫ ସେମିରୁ କମ୍ ଦୂରତାରେ ବସ୍ତୁ ରହିଲେ ଚକ୍ଷୁ ଲେନ୍ସ ଆଲୋକ ରଶ୍ମିକୁ ମୁକୁରିକା (Retina) ଉପରେ ଏକତ୍ରିତ ବା ଫୋକସ୍ କରିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୁଏ ନାହିଁ ।
୩. ଫଳରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ମୁକୁରିକା ଉପରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଚକ୍ଷୁ ମାଂସପେଶୀ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ପଡ଼ି କଷ୍ଟ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ତେଣୁ ସ୍ଵାଭାବିକ ଚକ୍ଷୁ ୨୫ ସେମିରୁ କମ୍ ଦୂରତାରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖିପାରେ ନାହିଁ ।
ଉତ୍ତର:
ପ୍ରତିବିମ୍ବର ଦୂରତା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ ରହିବ ।
କାରଣ: ଚକ୍ଷୁରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦୂରତା (v) ହେଉଛି ଚକ୍ଷୁ ଲେନ୍ସଠାରୁ ମୁକୁରିକା (Retina) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୂରତା, ଯାହା ସର୍ବଦା ସ୍ଥିର ଥାଏ । ଯେତେବେଳେ ବସ୍ତୁର ଦୂରତା (u) ବଢ଼ାଯାଏ, ସିଲିଆରୀ ମାଂସପେଶୀ ହୁଗୁଳା ହୋଇ ଚକ୍ଷୁ ଲେନ୍ସର ଫୋକସ୍ ଦୂରତା (f) କୁ ବଢ଼ାଇ ଦିଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିବିମ୍ବ ସର୍ବଦା ଠିକ୍ ମୁକୁରିକା ଉପରେ ହିଁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ।
ଉତ୍ତର:
୧. ଦୂର-ବିନ୍ଦୁ (Far Point): ଯେଉଁ ସର୍ବାଧିକ ଦୂରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚକ୍ଷୁ କୌଣସି ବସ୍ତୁକୁ ବିନା ଚାପରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଦେଖିପାରେ, ତାହାକୁ ଚକ୍ଷୁର ଦୂର-ବିନ୍ଦୁ କୁହାଯାଏ । ସାଧାରଣ ସୁସ୍ଥ ଚକ୍ଷୁ ପାଇଁ ଦୂର-ବିନ୍ଦୁ ଅନନ୍ତ ଦୂରତା (Infinity) ଅଟେ ।
୨. ନିକଟ-ବିନ୍ଦୁ (Near Point): ଯେଉଁ ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତାରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଚକ୍ଷୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସହଜରେ ଦେଖିପାରେ, ତାହାକୁ ନିକଟ-ବିନ୍ଦୁ ବା ସ୍ପଷ୍ଟ ଦର୍ଶନର ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତା କୁହାଯାଏ । ସାଧାରଣ ସୁସ୍ଥ ବୟସ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ୨୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର ଅଟେ ।
ଉତ୍ତର:
ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଘଟୁଥିବା ଆଲୋକର ପ୍ରକୀର୍ଣ୍ଣନର ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରାକୃତିକ ଉଦାହରଣ । ଏହା ସର୍ବଦା ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ଦେଖାଯାଏ ।
ସୃଷ୍ଟି ପ୍ରକ୍ରିୟା:
୧. ବର୍ଷା ପରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଭାସୁଥିବା ଅସଂଖ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳକଣାଗୁଡ଼ିକ କ୍ଷୁଦ୍ର ପ୍ରିଜ୍ମ ସଦୃଶ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ।
୨. ପ୍ରତିସରଣ ଓ ପ୍ରକୀର୍ଣ୍ଣନ: ସୂର୍ଯ୍ୟର ଧଳା ଆଲୋକ ଜଳକଣା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲାବେଳେ ପ୍ରତିସୃତ ହୋଇ ସାତୋଟି ବର୍ଣ୍ଣରେ (VIBGYOR) ବିଭାଜିତ ବା ପ୍ରକୀର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ ।
୩. ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପ୍ରତିଫଳନ: ପ୍ରକୀର୍ଣ୍ଣିତ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ଜଳକଣାର ଅପର ପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପୃଷ୍ଠରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପ୍ରତିଫଳନ ଘଟାଏ ।
୪. ପୁନଃ ପ୍ରତିସରଣ: ପ୍ରତିଫଳିତ ଆଲୋକ ରଶ୍ମି ଜଳକଣାରୁ ବାୟୁକୁ ବାହାରିବା ବେଳେ ପୁନର୍ବାର ପ୍ରତିସୃତ ହୋଇ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କୋଣରେ ବଙ୍କାଇ ଦର୍ଶକଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରେ ପହଞ୍ଚେ ।
ଫଳସ୍ୱରୂପ ଆକାଶରେ ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣ ଉପରେ ଏବଂ ବାଇଗଣୀ ବର୍ଣ୍ଣ ତଳେ ଥାଇ ଏକ ସୁନ୍ଦର ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ଧନୁ ବା ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ ।
ନାମାଙ୍କିତ ରେଖାଚିତ୍ର ସଂରଚନା:
ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ (ଧଳା) -> [ଜଳବିନ୍ଦୁ ପୃଷ୍ଠରେ ପ୍ରବେଶ: ପ୍ରତିସରଣ ଓ ପ୍ରକୀର୍ଣ୍ଣନ] -> [ଜଳବିନ୍ଦୁର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପୃଷ୍ଠ: ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପ୍ରତିଫଳନ] -> [ଜଳବିନ୍ଦୁରୁ ବହିର୍ଗମନ: ପୁନଃ ପ୍ରତିସରଣ] -> ସପ୍ତରଙ୍ଗୀ ବର୍ଣ୍ଣାଳୀ (ଉପରେ ଲାଲ, ତଳେ ବାଇଗଣୀ) -> ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷକଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ।
ଉତ୍ତର:
ସଂଜ୍ଞା: କଲଏଡାଲ୍ ଦ୍ରବଣ ବା ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକର ବିଚ୍ଛୁରଣ ଘଟି ଆଲୋକର ଗତିପଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବାର ପରିଘଟଣାକୁ ଟିଣ୍ଡଲ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Tyndall Effect) କୁହାଯାଏ ।
ଉଦାହରଣ:
ଗୋଟିଏ ଅନ୍ଧକାର କୋଠରୀର ଝରକା କିମ୍ବା କାନ୍ଥର ଛୋଟ ଛିଦ୍ର ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଆଲୋକର ଗତିପଥ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଭାବେ ଦେଖାଯାଏ ଏବଂ ସେଥିରେ ଧୂଳିକଣାଗୁଡ଼ିକ ନାଚୁଥିବା ପରି ଦିଶେ । ଏଠାରେ ବାୟୁରେ ଭାସମାନ ଧୂଳିକଣା ଓ ଧୂଆଁ ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହେବା ଯୋଗୁଁ ଆଲୋକର ପଥ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ।
ଅନ୍ୟ ଏକ ଉଦାହରଣ: ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲର ଉପରିସ୍ଥ ଡାଳପତ୍ର (କାନୋପି) ମଧ୍ୟ ଦେଇ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିବା ବେଳେ କୁହୁଡ଼ିର କ୍ଷୁଦ୍ର ଜଳବିନ୍ଦୁ ଦ୍ୱାରା ଆଲୋକ ପଥ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେବା ।
(a) ତାରାଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଦପ୍ଦପ୍ ହୁଏ ?
ଉତ୍ତର:
୧. ତାରାମାନେ ପୃଥିବୀଠାରୁ ବହୁତ ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆଲୋକର 'ବିନ୍ଦୁ ଉତ୍ସ' ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ ।
୨. ତାରାରୁ ଆସୁଥିବା ଆଲୋକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତର ଦେଇ ଗତି କଲାବେଳେ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପ୍ରତିସରଣ ଅନୁଭବ କରେ ।
୩. ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ତାପମାତ୍ରା ଓ ଘନତ୍ୱ ସର୍ବଦା ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହାର ପ୍ରତିସରଣାଙ୍କ ସ୍ଥିର ରହେ ନାହିଁ ।
୪. ଫଳସ୍ୱରୂପ ଚକ୍ଷୁରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ଆଲୋକର ପରିମାଣ ଓ ତାରାର ଆଭାସୀ ସ୍ଥିତି କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବଦଳିଥାଏ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ତାରାଗୁଡ଼ିକ ଦପ୍ ଦପ୍ ହେଲା ପରି ଦିଶନ୍ତି ।
(b) ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକ କାହିଁକି ଦପ୍ଦପ୍ ହୁଏ ନାହିଁ ?
ଉତ୍ତର:
୧. ଗ୍ରହମାନେ ତାରାମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ପୃଥିବୀର ବହୁତ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
୨. ତେଣୁ ଗ୍ରହଗୁଡ଼ିକୁ ବିନ୍ଦୁ ଉତ୍ସ ନ ଭାବି ଅସଂଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ ଆଲୋକ ଉତ୍ସର ଏକ ବିସ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ସମାହାର ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
୩. ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ ପ୍ରତିସରଣ ଯୋଗୁଁ ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁରୁ ଆସୁଥିବା ଆଲୋକର ତୀବ୍ରତା କମିଲେ ଅନ୍ୟ ବିନ୍ଦୁର ଆଲୋକ ତୀବ୍ରତା ବଢ଼ି ତାହାକୁ ପ୍ରଶମିତ (ବାଲାନ୍ସ) କରିଦିଏ ।
୪. ଫଳରେ ଆମ ଆଖିରେ ପହଞ୍ଚୁଥିବା ମୋଟ ଆଲୋକର ପରିମାଣ ହାରାହାରି ସ୍ଥିର ରହେ । ତେଣୁ ଗ୍ରହମାନେ ଦପ୍ ଦପ୍ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
(c) ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ କାହିଁକି ଗାଢ଼ ଲାଲ୍ ଦେଖାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର:
୧. ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାସ୍ତ ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦିଗ୍ବଳୟ ନିକଟରେ ଥାଆନ୍ତି ।
୨. ଏହି ସମୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକକୁ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଏକ ଅଧିକ ମୋଟା ସ୍ତର ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ପଥ ଅତିକ୍ରମ କରି ଦର୍ଶକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିବାକୁ ପଡ଼େ ।
୩. ରେଲେଙ୍କ ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରଣ ନିୟମ ଅନୁସାରେ କମ୍ ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ନୀଳ ଓ ବାଇଗଣୀ ଆଲୋକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର କଣିକା ଦ୍ୱାରା ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗରେ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇ ବାଟରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ ।
୪. ସର୍ବାଧିକ ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ ଥିବା ଲାଲ୍ ଆଲୋକ ସର୍ବନିମ୍ନ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇ ସିଧାସଳଖ ଆମ ଆଖିରେ ପହଞ୍ଚେ । ତେଣୁ ସୂର୍ଯ୍ୟୋଦୟ ବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଗାଢ଼ ଲାଲ୍ ଦେଖାଯାଏ ।
(d) ଆକାଶ କାହିଁକି ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର:
୧. ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଯବକ୍ଷାରଜାନ ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରଭୃତି ବାୟୁର ଅଣୁଗୁଡ଼ିକର ଆକାର ଦୃଶ୍ୟମାନ ଆଲୋକର ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର ଅଟେ ।
୨. ଏହି କ୍ଷୁଦ୍ର କଣିକାଗୁଡ଼ିକ ଦୀର୍ଘ ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ (ଲାଲ) ଅପେକ୍ଷା କ୍ଷୁଦ୍ର ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ନୀଳ ଆଲୋକକୁ ପ୍ରାୟ ୧.୮ ଗୁଣ ଅଧିକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବରେ ବିଚ୍ଛୁରିତ କରନ୍ତି ।
୩. ଏହି ବିଚ୍ଛୁରିତ ନୀଳ ଆଲୋକ ସମଗ୍ର ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ବ୍ୟାପିଯାଇ ଆମ ଚକ୍ଷୁରେ ପ୍ରବେଶ କରେ । ତେଣୁ ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ନୀଳ ଦେଖାଯାଏ ।
(e) ମହାକାଶଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଆକାଶ କାହିଁକି ନୀଳ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନ୍ଧାରୁଆ ଜଣାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର:
୧. ମହାକାଶରେ କୌଣସି ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ନ ଥାଏ ।
୨. ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଓ ଧୂଳିକଣା ନ ଥିବାରୁ ସେଠାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକର କୌଣସି ପ୍ରକାରର ବିଚ୍ଛୁରଣ (Scattering) ଘଟିପାରେ ନାହିଁ ।
୩. ଆଲୋକ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇ ମହାକାଶଚାରୀଙ୍କ ଚକ୍ଷୁରେ ପହଞ୍ଚି ନ ପାରିବାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଆକାଶ ନୀଳ ପରିବର୍ତ୍ତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧାରୁଆ ବା କଳା ଦେଖାଯାଏ ।
(f) ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣକୁ କାହିଁକି ବିପଦ ସଂକେତ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର:
୧. ଦୃଶ୍ୟମାନ ଆଲୋକ ବର୍ଣ୍ଣାଳୀ ମଧ୍ୟରେ ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣର ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ (ନୀଳ ଆଲୋକର ପ୍ରାୟ ୧.୮ ଗୁଣ) ।
୨. ଆଲୋକର ବିଚ୍ଛୁରଣ ତରଙ୍ଗଦୈର୍ଘ୍ୟର ଚତୁର୍ଥ ଘାତ ସହିତ ବ୍ୟୁତ୍କ୍ରମାନୁପାତୀ ହୋଇଥିବାରୁ, ଲାଲ ଆଲୋକ କୁହୁଡ଼ି, ଧୂଆଁ ଓ ଧୂଳିକଣା ଦ୍ୱାରା ସବୁଠାରୁ କମ୍ ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୁଏ ।
୩. ଫଳରେ ଏହା ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ମଧ୍ୟରେ ବହୁତ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନିଜର ତୀବ୍ରତା ବଜାୟ ରଖି ଗତି କରିପାରେ ଏବଂ ଦୂରରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଏ । ତେଣୁ ଲାଲ ବର୍ଣ୍ଣକୁ ବିପଦ ସଂକେତ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
ଅଧିକ ଜାଣିବା ପାଇଁ (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର):
ଉତ୍ତର:
ଦତ୍ତ:
ଦୋଷ: ସମୀପ ଦୃଷ୍ଟି (Myopia)
ବ୍ୟକ୍ତିର ଦୂରବିନ୍ଦୁ (Far Point) = 80 ସେମି = 0.80 ମିଟର
ଅନନ୍ତ ଦୂରତାରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ ବସ୍ତୁ ଦୂରତା u = -∞
ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦୂରତା v = -80 ସେମି = -0.80 ମିଟର
ଲେନ୍ସ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ:
1 / f = 1 / v - 1 / u
1 / f = 1 / (-0.80) - 1 / (-∞)
1 / f = -1 / 0.80 - 0 = -10 / 8 = -1.25 D
ଫୋକସ୍ ଦୂରତା f = -0.80 ମିଟର = -80 ସେମି
ପାୱାର P = 1 / f = 1 / (-0.80) = -1.25 D
ନିର୍ଣ୍ଣୟ:
ବ୍ୟବହୃତ ଲେନ୍ସର ପ୍ରକୃତି: ଅବତଳ ଲେନ୍ସ (Concave Lens)
ଲେନ୍ସର ଆବଶ୍ୟକ ପାୱାର: -1.25 D ।
ଉତ୍ତର:
ଦୂର ଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରତିକାର ପ୍ରଣାଳୀ:
ଦୂର ଦୃଷ୍ଟି (Hypermetropia) ସମ୍ପନ୍ନ ବ୍ୟକ୍ତିର ଚକ୍ଷୁରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ମୁକୁରିକା ପଛରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଉପଯୁକ୍ତ ଫୋକସ୍ ଦୂରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ (Convex Lens) ବ୍ୟବହାର କଲେ, ଏହା ଆଲୋକ ରଶ୍ମିକୁ ଆବଶ୍ୟକ ପରିମାଣରେ ଅଭିସାରୀ (Converge) କରିଦିଏ, ଯାହାଫଳରେ ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଠିକ୍ ମୁକୁରିକା (Retina) ଉପରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଏବଂ ବସ୍ତୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦିଶେ ।
ନାମାଙ୍କିତ ଚିତ୍ର ବିବରଣୀ:
ନିକଟ ବସ୍ତୁ N (25 ସେମି) -> ଚଷମାର ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ -> ଚକ୍ଷୁ ଲେନ୍ସ -> ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଠିକ୍ ମୁକୁରିକା (Retina) ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ।
ଗାଣିତିକ ସମାଧାନ:
ଦତ୍ତ:
ସ୍ପଷ୍ଟ ଦର୍ଶନର ସର୍ବନିମ୍ନ ଦୂରତା (ବସ୍ତୁ ଦୂରତା), u = -25 ସେମି = -0.25 ମିଟର
ଦୋଷଯୁକ୍ତ ଚକ୍ଷୁର ନିକଟ ବିନ୍ଦୁ (ପ୍ରତିବିମ୍ବ ଦୂରତା), v = -1 ମିଟର = -100 ସେମି
ଲେନ୍ସ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ:
1 / f = 1 / v - 1 / u
1 / f = 1 / (-100) - 1 / (-25)
1 / f = -1 / 100 + 1 / 25
1 / f = (-1 + 4) / 100
1 / f = +3 / 100 ସେମି
ଫୋକସ୍ ଦୂରତା f = +100 / 3 ସେମି = +1 / 3 ମିଟର
ପାୱାର P = 1 / f (ମିଟରରେ) = 1 / (+1/3) = +3 D
ନିର୍ଣ୍ଣୟ:
ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ +3 D (ଡାୟୋପ୍ଟର) ପାୱାର ବିଶିଷ୍ଟ ଉତ୍ତଳ ଲେନ୍ସ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App