ଅଧ୍ୟାୟ ୦୬: ସନ୍ନନ୍ତ ପ୍ରକରଣ (Sananta Prakarana)
(BSE Odisha ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣ — ୧୦୦% ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍)
⚡ Pillar 1: Exam Shortcut & Option Elimination Trick (ମାଷ୍ଟର ଫର୍ମୁଲା ଓ ୩-ସେକେଣ୍ଡ ଏଲିମିନେସନ ଟ୍ରିକ୍)
୧. ସନ୍ନନ୍ତ ଧାତୁ ମାଷ୍ଟର ଫର୍ମୁଲା ଚାର୍ଟ (Desiderative Master Formulas)
ଯେତେବେଳେ କର୍ତ୍ତା କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ, ସେତେବେଳେ ସେହି କର୍ମସ୍ଥାନୀୟ ଧାତୁ ପରେ ଇଚ୍ଛାର୍ଥରେ ‘ସନ୍’ (ସ୍) ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ସନ୍ନନ୍ତ ଧାତୁ ଗଠିତ ହୁଏ ।
1. ମୂଳ ନିୟମ ଓ ଦ୍ୱିତ୍ୱ ବିଧାନ (Reduplication):
2. ବିଶେଷ ଆତ୍ମନେପଦୀ ସନ୍ନନ୍ତ ଧାତୁ (Very Important for Exam):
3. ସନ୍ନନ୍ତ ପଦରୁ ବିଶେଷ୍ୟ ଓ ବିଶେଷଣ ଗଠନ:
୨. BSE Odisha ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ୩-ସେକେଣ୍ଡ ଏଲିମିନେସନ ଟ୍ରିକ୍ସ (3-Second Elimination Tricks)
| ପ୍ରଶ୍ନର କୀ-ୱାର୍ଡ (Trigger Words) | ଭୁଲ୍ ବିକଳ୍ପ (ତୁରନ୍ତ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ) | ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର (Direct Hit) | ମନେରଖିବା ଲଜିକ୍ / ସର୍ଟକଟ୍ |
|---|---|---|---|
| ଜ୍ଞାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି (ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ) | ଜିଜ୍ଞାସତି | ଜିଜ୍ଞାସତେ (Jijñāsate) | ଜ୍ଞା ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ସର୍ବଦା ଆତ୍ମନେପଦୀ ହୋଇଥାଏ । |
| ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି (ଶୁଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ / ସେବା କରେ) | ଶୁଶ୍ରୂଷତି | ଶୁଶ୍ରୂଷତେ (Śuśrūṣate) | ଶ୍ରୁ ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ଆତ୍ମନେପଦୀ ‘ଶୁଶ୍ରୂଷତେ’ ହୁଏ । |
| ମର୍ତ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି (ମରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ) | ମିମରିଷତି | ମୁମୂର୍ଷତି (Mumūrṣati) | ମୃ ଧାତୁରୁ ମୁମୂର୍ଷତି (ଏବଂ ବିଶେଷଣ ‘ମୁମୂର୍ଷୁଃ’) ହୁଏ । |
| ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଇଚ୍ଛା (ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛା) | ଦ୍ରଷ୍ଟୁକାମା, ଦର୍ଶନେଚ୍ଛା | ଦିଦୃକ୍ଷା (Didṛkṣā) | ଦୃଶ୍ + ସନ୍ + ଆ = ଦିଦୃକ୍ଷା । |
| ଲବ୍ଧୁମ୍ ଇଚ୍ଛୁଃ (ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ବ୍ୟକ୍ତି) | ଲବ୍ଧୁକଃ, ଲିପ୍ସିତଃ | ଲିପ୍ସୁଃ (Lipsuḥ) | ଲଭ୍ + ସନ୍ + ଉ = ଲିପ୍ସୁଃ (ବହୁବଚନରେ ଲିପ୍ସବଃ) । |
| ମୋକ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛୁଃ (ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ) | ମୁକ୍ତିକାମୀ | ମୁମୁକ୍ଷୁଃ (Mumukṣuḥ) | ମୁଚ୍ + ସନ୍ + ଉ = ମୁମୁକ୍ଷୁଃ । |
🧠 Pillar 2: Memory Story & Rhyme Mnemonic (ମନେରଖିବା କାହାଣୀ ଓ ଛନ୍ଦୋବଦ୍ଧ ଶ୍ଳୋକ)
୧. ମନେରଖିବା କାହାଣୀ (The Desirous Hermit Story)
ଆଶ୍ରମର ଜିଜ୍ଞାସୁ ଶିଷ୍ୟ:
ତପୋବନରେ ଜଣେ ଛାତ୍ର ଜ୍ଞାନ ପାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି (ଜିଜ୍ଞାସୁଃ) ଗୁରୁଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା । ତା’ର ପିଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା (ପିପାସା), ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା (ବୁଭୁକ୍ଷା), କିନ୍ତୁ ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଇଚ୍ଛା ଥିଲା ଶାସ୍ତ୍ର ପଢ଼ିବାର (ପିପଠିଷା) ।
ସେ ଦିନରାତି ଗୁରୁଙ୍କ ସେବା କରିବାକୁ ଲାଗିଲା (ଶୁଶ୍ରୂଷତେ), ଗୁରୁ ଧର୍ମ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ (ମୀମାଂସତେ) ।
ଯେତେବେଳେ ଅସୁରମାନେ ମାରିବାକୁ ଆସିଲେ (ଜିଘାଂସନ୍ତି), ରାଜକୁମାରମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ (ୟୁୟୁତ୍ସନ୍ତେ) ।
ଯେଉଁ ସାଧୁ ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରି ମୁକ୍ତି ଚାହାନ୍ତି, ସେ ହେଉଛନ୍ତି ମୁମୁକ୍ଷୁଃ ।
ଏହିପରି ମନର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ଇଚ୍ଛା ‘ସନ୍’ ପ୍ରତ୍ୟୟ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।
⚠️ Pillar 3: The No. 1 Common Trap / Mistake Alert (ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ଓ ତ୍ରୁଟି ନିବାରଣ)
| ବିଷୟ / ପ୍ରସଙ୍ଗ | ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Fatal Trap) | ପ୍ରକୃତ ବ୍ୟାକରଣଗତ ତଥ୍ୟ (Textbook Reality) | ନମ୍ବର କଟିବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ |
|---|---|---|---|
| ପଦଭେଦ (ପରସ୍ମୈପଦୀ କି ଆତ୍ମନେପଦୀ?) | ‘ଜିଜ୍ଞାସତି’ କିମ୍ବା ‘ଶୁଶ୍ରୂଷତି’ ଲେଖିଦିଅନ୍ତି । | ଜ୍ଞା ଓ ଶ୍ରୁ ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ସର୍ବଦା ଆତ୍ମନେପଦୀ (ଜିଜ୍ଞାସତେ, ଶୁଶ୍ରୂଷତେ) । | ତି ସ୍ଥାନରେ ତେ ନ ଲେଖିଲେ ୧ ମାର୍କ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଟେ । |
| କର୍ତ୍ତା ଓ କ୍ରିୟାର ବଚନ ଅସଙ୍ଗତି | ବୃଦ୍ଧାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ପିପଠିଷତଃ ଲେଖନ୍ତି । | କର୍ତ୍ତା ‘ବୃଦ୍ଧାଃ’ (ବହୁବଚନ) ଥିବାରୁ କ୍ରିୟା ପିପଠିଷନ୍ତି ହେବ । | ବଚନ ଭୁଲ୍ ହେଲେ ଅଶୁଦ୍ଧ ହୁଏ । |
| ପିପାସା (ବିଶେଷ୍ୟ) ବନାମ ପିପାସତି (କ୍ରିୟା) | ‘ଶୋଷ ହେଉଛି’ ପାଇଁ କ୍ରିୟା ଓ ବିଶେଷ୍ୟ ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତି । | ମମ ପିପାସା ବର୍ଦ୍ଧତେ (ବିଶେଷ୍ୟ); ମୃଗଃ ଜଳଂ ପିପାସତି (କ୍ରିୟାପଦ) । | ବାକ୍ୟ ଗଠନରେ ଅସଙ୍ଗତି ଦେଖାଦିଏ । |
| ଲିପ୍ସତେ ର ଧାତୁ | ଲିପ୍ ବା ଲିମ୍ପ୍ ଧାତୁ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି । | ଏହାର ମୂଳ ଧାତୁ ହେଉଛି ଲଭ୍ (ଲଭ୍ + ସନ୍ = ଲିପ୍ସତେ) । | ଧାତୁ ଚିହ୍ନଟରେ ଭୁଲ୍ ହୁଏ । |
🎯 Pillar 5: The 1-Minute Visual Formula Box / Master Summary Table (ମାଷ୍ଟର ସାରଣୀ)
```
┌────────────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ ସନ୍ନନ୍ତ ଧାତୁର ପ୍ରମୁଖ ରୂପାନ୍ତରଣ ସାରଣୀ │
├──────────┬──────────────────────┬──────────────────────────────────────┤
│ ମୂଳ ଧାତୁ │ ବିଗ୍ରହ (ଇଚ୍ଛାର୍ଥ) │ ସନ୍ନନ୍ତ ରୂପ (ଲଟ୍ ୧ମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ) │
├──────────┼──────────────────────┼──────────────────────────────────────┤
│ ପଠ୍ │ ପଠିତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ପିପଠିଷତି │
│ ଗମ୍ │ ଗନ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ଜିଗମିଷତି │
│ ପା │ ପାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ପିପାସତି │
│ ଭୁଜ୍ │ ଭୋକ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ବୁଭୁକ୍ଷତି │
│ ଦୃଶ୍ │ ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ଦିଦୃକ୍ଷତେ │
│ ଶ୍ରୁ │ ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ଶୁଶ୍ରୂଷତେ (ସେବା କରେ) │
│ ଜ୍ଞା │ ଜ୍ଞାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ଜିଜ୍ଞାସତେ │
│ ଲଭ୍ │ ଲବ୍ଧୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ଲିପ୍ସତେ │
│ ହନ୍ │ ହନ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ଜିଘାଂସତି │
│ ମୃ │ ମର୍ତ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ମୁମୂର୍ଷତି │
│ ଯୁଧ୍ │ ଯୋଦ୍ଧୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ୟୁୟୁତ୍ସତେ │
│ ମାନ୍ │ ବିଚାରୟିତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି │ ମୀମାଂସତେ │
└──────────┴──────────────────────┴──────────────────────────────────────┘
```
🏆 Pillar 6: Textbook Exercise Solutions (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର — ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ)
୧. ସଂସ୍କୃତଭାଷୟା ଅନୁବାଦଂ କୁରୁତ (ସଂସ୍କୃତରେ ଅନୁବାଦ କର):
(କ) ଛାତ୍ରମାନେ ସଂସ୍କୃତ ପଢ଼ିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି ।
ଅନୁବାଦ: ଛାତ୍ରାଃ ସଂସ୍କୃତଂ ପିପଠିଷନ୍ତି ।
(ଖ) ହରି ରହସ୍ୟ ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛି ।
ଅନୁବାଦ: ହରିଃ ରହସ୍ୟଂ ଜିଜ୍ଞାସତେ ।
(ଗ) ମୁଁ ଚିତ୍ର ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ।
ଅନୁବାଦ: ଅହଂ ଚିତ୍ରଂ ଦିଦୃକ୍ଷେ (ଦିଦୃକ୍ଷାମି) ।
(ଘ) ମାଆ ଦହି ଖାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି ।
ଅନୁବାଦ: ମାତା ଦଧି ବୁଭୁକ୍ଷତି (ଜିଘତ୍ସତି) ।
(ଙ) କେତେକ ଲୋକ ଘରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି ।
ଅନୁବାଦ: କେଚିତ୍ ଜନାଃ ଗୃହେ ତିଷ୍ଠାସନ୍ତି (ବିବତ୍ସନ୍ତି) ।
(ଚ) ଝିଅମାନେ ନାଚିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି ।
ଅନୁବାଦ: କନ୍ୟାଃ ନିନର୍ତ୍ତିଷନ୍ତି ।
(ଛ) ଗାୟକଦୁହେଁ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ ।
ଅନୁବାଦ: ଗାୟକୌ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟସଙ୍ଗୀତଂ ଅଜିଗାସତାମ୍ ।
(ଜ) ପିଲାଟି ଘରକୁ ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବ ।
ଅନୁବାଦ: ଶିଶୁଃ ଗୃହଂ ଜିଗମିଷିଷ୍ୟତି ।
(ଝ) ନେତାମାନେ ଦରିଦ୍ରମାନଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ ।
ଅନୁବାଦ: ନେତାରଃ ଦରିଦ୍ରେଭ୍ୟଃ ଦିତ୍ସେୟୁଃ ।
(ଞ) ତୁମ୍ଭେମାନେ ଗୁରୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କର ।
ଅନୁବାଦ: ୟୂୟଂ ଗୁରୋଃ ଉପଦେଶଂ ଜିଘୃକ୍ଷତ (ଗ୍ରହୀତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତ) ।
(ଟ) ଲୋକମାନେ ଗାଁରେ ରହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିପାରନ୍ତି ।
ଅନୁବାଦ: ଜନାଃ ଗ୍ରାମେ ତିଷ୍ଠାସେୟୁଃ (ବାସ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛେୟୁଃ) ।
(ଠ) ଶିଶୁଦୁଇଟି ଶୋଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି ।
ଅନୁବାଦ: ଶିଶୂ ଶିଶୟିଷେତେ (ସୁଷୁପ୍ସତଃ) ।
(ଡ) ସାଧୁମାନେ ସଂସାର ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛନ୍ତି ।
ଅନୁବାଦ: ସାଧବଃ ସଂସାରଂ ତିତ୍ୟକ୍ଷନ୍ତି ।
(ଢ) ଆମେ ବହିଗୁଡ଼ିକୁ ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ ।
ଅନୁବାଦ: ବୟଂ ପୁସ୍ତକାନି ନିନୀଷାମଃ ।
(ଣ) ତୁମେ ଚିଠିଟିଏ ଲେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲ ।
ଅନୁବାଦ: ତ୍ୱଂ ପତ୍ରମ୍ ଅଲିଲେଖିଷଃ ।
୨. ଏକପଦେନ ଅର୍ଥଂ ପ୍ରକାଶୟତ (ଗୋଟିଏ ପଦରେ ପ୍ରକାଶ କର):
1. ପକ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି = ପିପକ୍ଷତି (ରାନ୍ଧିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରେ)
2. ପାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛସି = ପିପାସସି (ପିଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ)
3. ଜ୍ଞାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମଃ = ଜିଜ୍ଞାସାମହେ (ଜାଣିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରୁଛୁ)
4. ବକ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛେତ୍ = ବିବକ୍ଷେତ୍ (କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିବା ଉଚିତ)
5. ଦାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛା = ଦିତ୍ସା (ଦେବାର ଇଚ୍ଛା)
6. ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଐଚ୍ଛତ୍ = ଅଶୁଶ୍ରୂଷତ (ଶୁଣିବାକୁ/ସେବା କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା)
7. ଦ୍ରଷ୍ଟୁମ୍ ଇଚ୍ଛା = ଦିଦୃକ୍ଷା (ଦେଖିବାର ଇଚ୍ଛା)
8. ଗ୍ରହୀତୁମ୍ ଇଚ୍ଛା = ଜିଘୃକ୍ଷା (ଗ୍ରହଣ କରିବାର ଇଚ୍ଛା)
9. ନେତୁମ୍ ଇଚ୍ଛୁଃ = ନିନୀଷୁଃ (ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ)
୩. ଅଧୋଲିଖିତପଦାନି ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ସଂସ୍କୃତେନ ବାକ୍ୟାନି ରଚୟତ (ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର):
1. ରୁରୁଦିଷତି (କାନ୍ଦିବାକୁ ବସିଛି): ବାଳକଃ ମାତରଂ ବିନା ରୁରୁଦିଷତି ।
2. ଜିହାଂସନ୍ତି (ମାରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି): ଦୁର୍ଜନାଃ ସର୍ବଦା ସାଧୂନ୍ ଜିଘାଂସନ୍ତି ।
3. ମୀମାଂସତେ (ବିଚାର କରୁଛନ୍ତି): ସଭାପତିଃ ବିବାଦଂ ମୀମାଂସତେ ।
4. ୟୁୟୁତ୍ସତେ (ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହେଁ): ଯୋଦ୍ଧା ରଣାଙ୍ଗଣେ ୟୁୟୁତ୍ସତେ ।
5. ବିବକ୍ଷନ୍ତି (କହିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରନ୍ତି): ସଭାୟାଂ ପଣ୍ଡିତାଃ ତତ୍ତ୍ୱଂ ବିବକ୍ଷନ୍ତି ।
6. ଶୁଶ୍ରୂଷତାମ୍ (ସେବା କରନ୍ତୁ): ଶିଷ୍ୟାଃ ଗୁରୁକୁଳେ ଗୁରୂନ୍ ଶୁଶ୍ରୂଷନ୍ତାମ୍ ।
7. ଅଯିୟାସତ୍ (ଯିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲା): ରାମଃ ପିତୁଃ ଆଜ୍ଞୟା ବନମ୍ ଅଯିୟାସତ୍ ।
8. ପିପୃଚ୍ଛିଷତି (ପଚାରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି): ଛାତ୍ରଃ ଶିକ୍ଷକଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପିପୃଚ୍ଛିଷତି ।
୪. ସଂଶୋଧନଂ କୁରୁତ (ଶୁଦ୍ଧ କର):
(କ) ବାଳକଃ ପିତରଂ <u>ଦିଦୃକ୍ଷତି</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ବାଳକଃ ପିତରଂ ଦିଦୃକ୍ଷତେ । (ଦୃଶ୍ ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ଆତ୍ମନେପଦୀ)
(ଖ) ଛାତ୍ରଃ ପୁରସ୍କାରଂ <u>ଲିପ୍ସତି</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ଛାତ୍ରଃ ପୁରସ୍କାରଂ ଲିପ୍ସତେ । (ଲଭ୍ ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ଆତ୍ମନେପଦୀ)
(ଗ) ରମା ପୁଷ୍ପାଣି <u>ଜିଘ୍ରାସତେ</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ରମା ପୁଷ୍ପାଣି ଜିଘ୍ରାସତି । (ଘ୍ରା ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ପରସ୍ମୈପଦୀ)
(ଘ) ମାତୁଳଃ ବିଦେଶଂ <u>ୟିୟାସତେ</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ମାତୁଳଃ ବିଦେଶଂ ୟିୟାସତି । (ୟା ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ପରସ୍ମୈପଦୀ)
(ଙ) ଯନ୍ତ୍ରୀ ମନ୍ଦିରଂ <u>ମୀତ୍ସତେ</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ଯନ୍ତ୍ରୀ ମନ୍ଦିରଂ ନିର୍ମାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି (ମିମିତ୍ସତି) ।
(ଚ) ତସ୍କରଃ ଧନଂ <u>ଜିହୀର୍ଷତେ</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ତସ୍କରଃ ଧନଂ ଜିହୀର୍ଷତି । (ହୃ ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ପରସ୍ମୈପଦୀ)
(ଛ) ଦାତାରଃ ଦରିଦ୍ରେଭ୍ୟଃ ଧନଂ <u>ଦିତ୍ସତି</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ଦାତାରଃ ଦରିଦ୍ରେଭ୍ୟଃ ଧନଂ ଦିତ୍ସନ୍ତି । (ଦାତାରଃ ବହୁବଚନ ହେତୁ)
(ଜ) ବୃଦ୍ଧାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ <u>ପିପଠିଷତଃ</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ବୃଦ୍ଧାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ ପିପଠିଷନ୍ତି । (ବୃଦ୍ଧାଃ ବହୁବଚନ ହେତୁ)
(ଝ) ଅହଂ ବସ୍ତ୍ରଂ <u>ତିତ୍ୟକ୍ଷସି</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ଅହଂ ବସ୍ତ୍ରଂ ତିତ୍ୟକ୍ଷାମି । (ଅହଂ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ହେତୁ)
(ଞ) ତ୍ୱଂ କିଂ <u>ଚିକ୍ରୀଷତି</u> ?
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ତ୍ୱଂ କିଂ ଚିକ୍ରୀଷସି ? (ତ୍ୱଂ ମଧ୍ୟମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ହେତୁ)
(ଟ) ଅଗ୍ନିଃ ଗୃହଂ <u>ଦିଧକ୍ଷତେ</u> ।
ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ: ଅଗ୍ନିଃ ଗୃହଂ ଦିଧକ୍ଷତି । (ଦହ୍ ଧାତୁ ସନ୍ନନ୍ତରେ ପରସ୍ମୈପଦୀ)
୫. ସ୍ତମ୍ଭମେଳନଂ କୁରୁତ (ସ୍ତମ୍ଭ ମେଳନ କର):
| 'କ' ସ୍ତମ୍ଭଃ (ବିଗ୍ରହ / ଅର୍ଥ) | 'ଖ' ସ୍ତମ୍ଭଃ (ସନ୍ନନ୍ତ ପଦ) | ବ୍ୟାକରଣଗତ ବିଶ୍ଳେଷଣ |
|---|---|---|
| (୧) କର୍ତ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତି | ଚିକୀର୍ଷତି | କୃ + ସନ୍ + ଲଟ୍ ପ୍ରଥମ ଏକବଚନ |
| (୨) ଦାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି | ଦିତ୍ସନ୍ତି | ଦା + ସନ୍ + ଲଟ୍ ପ୍ରଥମ ବହୁବଚନ |
| (୩) ନେତୁମ୍ ଇଚ୍ଛେତ୍ | ନିନୀଷେତ୍ | ନୀ + ସନ୍ + ବିଧିଲିଙ୍ଗ୍ ପ୍ରଥମ ଏକବଚନ |
| (୪) ଜୀବିତୁମ୍ ଇଚ୍ଛତୁ | ଜିଜୀବିଷତୁ | ଜୀବ୍ + ସନ୍ + ଲୋଟ୍ ପ୍ରଥମ ଏକବଚନ |
| (୫) ଜ୍ଞାତୁମ୍ ଐଚ୍ଛତ୍ | ଅଜିଜ୍ଞାସତ | ଜ୍ଞା + ସନ୍ + ଲଙ୍ ପ୍ରଥମ ଏକବଚନ |
| (୬) ପାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛାମଃ | ପିପାସାମଃ | ପା + ସନ୍ + ଲଟ୍ ଉତ୍ତମ ବହୁବଚନ |
| (୭) ବକ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛା | ବିବକ୍ଷା | ବଚ୍ + ସନ୍ + ଆ (ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ବିଶେଷ୍ୟ) |
| (୮) ଶ୍ରୋତୁମ୍ ଇଚ୍ଛୁଃ | ଶୁଶ୍ରୂଷୁଃ | ଶ୍ରୁ + ସନ୍ + ଉ (ବିଶେଷଣ) |
| (୯) ସ୍ଥାତୁମ୍ ଇଚ୍ଛା | ତିଷ୍ଠାସା | ସ୍ଥା + ସନ୍ + ଆ (ବିଶେଷ୍ୟ) |
| (୧୦) ଆପ୍ତୁମ୍ ଇଚ୍ଛସି | ଈପ୍ସସି | ଆପ୍ + ସନ୍ + ଲଟ୍ ମଧ୍ୟମ ଏକବଚନ |
| (୧୧) ଅଧ୍ୟେତୁମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତୁ | ଅଧିଜିଗାଂସନ୍ତୁ | ଅଧି + ଇଙ୍ + ସନ୍ + ଲୋଟ୍ ବହୁବଚନ |
୬. ସନ୍ନନ୍ତରୂପାଣି ଲିଖତ (ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ସନ୍ନନ୍ତ ରୂପ ଲେଖ):
1. ବଦ୍ — ଲଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ବହୁବଚନ = ବିବଦିଷନ୍ତି
2. ଲିଖ୍ — ଲଙ୍ ଲକାର ମଧ୍ୟମ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱିବଚନ = ଅଲିଲିଖିଷତମ୍
3. ମୃ — ବିଧିଲିଙ୍ଗ୍ ଲକାର ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ = ମୁମୂର୍ଷେୟମ୍
4. ଡୀ — ଲଟ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ = ଡିଡୟିଷତେ
5. ଦଂଶ୍ — ଲୋଟ୍ ଲକାର ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷ ବହୁବଚନ = ଦିଦଂକ୍ଷାମ
6. ପ୍ରଚ୍ଛ୍ — ଲଙ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ବହୁବଚନ = ଅପିପୃଚ୍ଛିଷନ୍
7. ପଠ୍ — ବିଧିଲିଙ୍ଗ୍ ଲକାର ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଦ୍ୱିବଚନ = ପିପଠିଷେତାମ୍
୭. ମୂଳଧାତୁଂ ନିରୂପୟତ (ସନ୍ନନ୍ତ ପଦରୁ ମୂଳ ଧାତୁ ଚିହ୍ନଟ କର):
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App