BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE
ଯେଉଁ ବାକ୍ୟରେ କର୍ତ୍ତା ପ୍ରଧାନ ବା ଉକ୍ତ ଥାଏ ।
କର୍ତ୍ତାରେ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି (ଅନୁକ୍ତ କର୍ମ) ଏବଂ କ୍ରିୟାପଦ କର୍ତ୍ତାର ପୁରୁଷ ଓ ବଚନ ଅନୁଯାୟୀ ପରସ୍ମୈପଦ ବା ଆତ୍ମନେପଦ ହୁଏ ।
ଶ୍ଳୋକ: "ଲକ୍ଷଣଂ କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟସ୍ୟ କର୍ତ୍ତରି ପ୍ରଥମା ଭବେତ୍ । ଦ୍ୱିତୀୟାନ୍ତଂ ଭବେତ୍ କର୍ମ କର୍ତ୍ରଧୀନଂ କ୍ରିୟାପଦମ୍ ॥"
ଉଦାହରଣ: ବାଳକଃ ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ଗଚ୍ଛତି । ତ୍ୱଂ ପାଠଂ ପଠସି । ଅହଂ ହସାମି ।
ଯେଉଁ ବାକ୍ୟରେ କର୍ମ ପ୍ରଧାନ ବା ଉକ୍ତ ଥାଏ । କେବଳ ସକର୍ମକ ଧାତୁର କର୍ମବାଚ୍ୟ ହୁଏ ।
କର୍ତ୍ତାରେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି (ଅନୁକ୍ତ କର୍ତ୍ତା), କର୍ମରେ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି (ଉକ୍ତ କର୍ମ) ଏବଂ କ୍ରିୟାପଦ କର୍ମର ପୁରୁଷ ଓ ବଚନ ଅନୁଯାୟୀ ଆତ୍ମନେପଦୀ ହୁଏ (ଧାତୁ + ୟ + ଆତ୍ମନେପଦୀ ତିଙ୍) ।
ଶ୍ଳୋକ: "ପ୍ରୟୋଗେ କର୍ମବାଚ୍ୟସ୍ୟ ତୃତୀୟା କର୍ତ୍ତୃକାରକେ । ପ୍ରଥମାନ୍ତଂ ଭବେତ୍ କର୍ମ କର୍ମାଧୀନଂ କ୍ରିୟାପଦମ୍ ॥"
ଉଦାହରଣ: ବାଳକେନ ବିଦ୍ୟାଳୟଃ ଗମ୍ୟତେ । ମୟା ତ୍ୱଂ କଥ୍ୟସେ । ତ୍ୱୟା ଅହଂ ଦୃଶ୍ୟେ ।
ଯେଉଁ ବାକ୍ୟରେ କର୍ମ ନଥାଏ ଏବଂ କ୍ରିୟା ବା ଭାବ ପ୍ରଧାନ ଥାଏ । କେବଳ ଅକର୍ମକ ଧାତୁର ଭାବବାଚ୍ୟ ହୁଏ ।
କର୍ତ୍ତାରେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଭାବ ଥାଏ, ଏବଂ କ୍ରିୟାପଦ ସର୍ବଦା ଆତ୍ମନେପଦୀ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ (-ୟତେ) ହୁଏ ।
ଶ୍ଳୋକ: "ଭାବବାଚ୍ୟେ କର୍ମାଭାବଃ ତୃତୀୟା କର୍ତ୍ତୃକାରକେ । ପ୍ରଥମପୁରୁଷସ୍ୟୈକବଚନାନ୍ତଂ କ୍ରିୟାପଦମ୍ ॥"
ଉଦାହରଣ: ଶିଶୁନା କ୍ରନ୍ଦ୍ୟତେ । ତ୍ୱୟା ହସ୍ୟତେ । ଅସ୍ମାଭିଃ ସ୍ଥୀୟତେ ।
ଦୁହାଦି ୧୨ଟି ଧାତୁ (ଦୁହ୍, ଯାଚ୍, ପଚ୍, ଦଣ୍ଡ୍, ରୁଧ୍, ପ୍ରଚ୍ଛ୍, ଚି, ବ୍ରୂ, ଶାସ୍, ଜି, ମନ୍ଥ୍, ମୁଷ୍): ଗୌଣ କର୍ମ ୧ମା (ପ୍ରଧାନ), ମୁଖ୍ୟ କର୍ମ ୨ୟା !
ଉଦା: ଗୋପାଳଃ ଗାଂ ଦୁଗ୍ଧଂ ଦୋଗ୍ଧି -> ଗୋପାଳେନ ଗୌଃ (୧ମା) ଦୁଗ୍ଧଂ ଦୁହ୍ୟତେ ।
ଉଦା: ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ୟଂ ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛତି -> ଗୁରୁଣା ଶିଷ୍ୟଃ (୧ମା) ପ୍ରଶ୍ନଂ ପୃଚ୍ଛ୍ୟତେ ।
ନ୍ୟାଦି ୪ଟି ଧାତୁ (ନୀ, ହୃ, କୃଷ୍, ବହ୍): ମୁଖ୍ୟ କର୍ମ ୧ମା (ପ୍ରଧାନ) !
ଉଦା: କୃଷକଃ ଛାଗଂ ଗ୍ରାମଂ ନୟତି -> କୃଷକେନ ଛାଗଃ (୧ମା) ଗ୍ରାମଂ ନୀୟତେ ।
ଉଦା: ପ୍ରଭୁଃ ଭୃତ୍ୟଂ ଗୃହଂ କର୍ଷତି -> ପ୍ରଭୁଣା ଭୃତ୍ୟଃ ଗୃହଂ କୃଷ୍ୟତେ ।
କଥୋପକଥନରେ ପ୍ରୟୋଗ: ଆମେ ଓଡ଼ିଆରେ କହୁ — "ମୁଁ ଭାତ ଖାଉଛି" (କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ) । କିନ୍ତୁ ବିନମ୍ର ଭାବରେ ବା ସାହିତ୍ୟିକ ଭାବରେ କହୁ — "ମୋ ଦ୍ୱାରା ଭୋଜନ କରାଗଲା" (କର୍ମବାଚ୍ୟ) । ସଂସ୍କୃତରେ: "ଅହଂ ଓଦନଂ ଖାଦାମି" -> "ମୟା ଓଦନଃ ଖାଦ୍ୟତେ" ।
"ରାମ ରାବଣକୁ ବଧ କଲେ" -> "ରାମଃ ରାବଣଂ ହତବାନ୍" (କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ) ।
"ରାମଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାବଣ ନିହତ ହେଲା" -> "ରାମେଣ ରାବଣଃ ହତଃ" (କର୍ମବାଚ୍ୟ) ।
ଭାଷାରେ ଗାମ୍ଭୀର୍ଯ୍ୟ, ବିନମ୍ରତା ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ବାଚ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ।
ଭୂ: ଭୂୟତେ, ଭୂୟେତ, ଭୂୟତାମ୍, ଅଭୂୟତ, ଭବିଷ୍ୟତେ
ଗମ୍: ଗମ୍ୟତେ, ଗମ୍ୟେତ, ଗମ୍ୟତାମ୍, ଅଗମ୍ୟତ, ଗଂସ୍ୟତେ
ପଠ୍: ପଠ୍ୟତେ, ପଠ୍ୟେତ, ପଠ୍ୟତାମ୍, ଅପଠ୍ୟତ, ପଠିଷ୍ୟତେ
କୃ: କ୍ରିୟତେ, କ୍ରିୟେତ, କ୍ରିୟତାମ୍, ଅକ୍ରିୟତ, କରିଷ୍ୟତେ
ଦା: ଦୀୟତେ, ଦୀୟେତ, ଦୀୟତାମ୍, ଅଦୀୟତ, ଦାସ୍ୟତେ
Utkal Master Stroke — BSE Odisha ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ସଫଳତା ସିରିଜ୍
ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ — ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣ (Sanskrit Grammar)
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୧: ବାଚ୍ୟ ପ୍ରକରଣ (Vachya Prakarana)
🌟 ଅଧ୍ୟାୟ ପରିଚୟ ଓ ମୌଳିକ ସଂଜ୍ଞା (Concept Foundation)
ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଭାବ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କଥନ ଭଙ୍ଗୀ ବା ପ୍ରକାଶ ଶୈଳୀକୁ 'ବାଚ୍ୟ' (Voice) କୁହାଯାଏ । ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣରେ 'ବାଚ୍ୟ' ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଉଛି 'ପ୍ରଧାନ' ବା 'ଉକ୍ତ' (Subject of Primary Focus) ।
ବାକ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ: କର୍ତ୍ତା (Subject), କର୍ମ (Object) ଏବଂ କ୍ରିୟା ବା ଭାବ (Verb) । ବ୍ୟବହାର ଭେଦରେ ବାକ୍ୟ ତିନି ପ୍ରକାରର:
1. କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ (Active Voice):
2. କର୍ମବାଚ୍ୟ (Passive Voice):
3. ଭାବବାଚ୍ୟ (Impersonal Voice):
⚡ PILLAR 1: Exam Shortcut & Option Elimination Trick (ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ନିୟମ)
🎯 ମାଷ୍ଟର ବିଭକ୍ତି ଓ ବାଚ୍ୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ଟ୍ରିକ୍:
| ବାଚ୍ୟ ପ୍ରକାର | କର୍ତ୍ତୃପଦ (Subject) | କର୍ମପଦ (Object) | କ୍ରିୟାପଦର ରୂପ ଓ ଅନୁଗମନ (Verb Form) | ୩-ସେକେଣ୍ଡ ବାଦ୍ ପଡ଼ିବା ନିୟମ (Elimination) |
|---|---|---|---|---|
| କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ | ୧ମା ବିଭକ୍ତି (ବାଳକଃ, ତ୍ୱମ୍, ଅହମ୍) | ୨ୟା ବିଭକ୍ତି (ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍, ପାଠମ୍) | କର୍ତ୍ତୃବାଚୀ (ପଠତି, ପଠସି, ପଠାମି) | କର୍ତ୍ତା ତୃତୀୟାରେ ଥିଲେ କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ ନୁହେଁ । |
| କର୍ମବାଚ୍ୟ | ୩ୟା ବିଭକ୍ତି (ବାଳକେନ, ତ୍ୱୟା, ମୟା) | ୧ମା ବିଭକ୍ତି (ବିଦ୍ୟାଳୟଃ, ପାଠଃ) | କର୍ମ ଅନୁସାରୀ ଆତ୍ମନେପଦୀ (~ୟତେ, ~ୟନ୍ତେ, ~ୟସେ, ~ୟେ) | କର୍ମ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ଥିଲେ କର୍ମବାଚ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ତୁରନ୍ତ ବାଦ୍ ! |
| ଭାବବାଚ୍ୟ | ୩ୟା ବିଭକ୍ତି (ବାଳକେନ, ତ୍ୱୟା) | କର୍ମ ନାହିଁ (ଅକର୍ମକ) | ନିର୍ବିକଳ୍ପ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ (ସର୍ବଦା '~ୟତେ') | ବହୁବଚନ (~ୟନ୍ତେ) ବା କର୍ମ ଥିଲେ ଭାବବାଚ୍ୟ ବାଦ୍ ! |
⚡ ଦ୍ୱିକର୍ମକ ଧାତୁର ବାଚ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସର୍ଟକଟ୍:
ଶ୍ଳୋକ: "ଗୌଣେ କର୍ମଣି ଦୁହ୍ୟାଦେଃ ପ୍ରଧାନେ ନୀହୃକୃଷ୍ୱହାମ୍ । ବିଭକ୍ତିଃ ପ୍ରଥମା ଜ୍ଞେୟା ଦ୍ୱିତୀୟା ସ୍ୟାତ୍ତଦନ୍ୟତଃ ॥"
🧠 PILLAR 2: Memory Story & Rhyme Mnemonic (ମନେ ରଖିବା ସହଜ ସୂତ୍ର ଓ ଛନ୍ଦ)
🎵 ବାଚ୍ୟ ମାଷ୍ଟର ଛନ୍ଦ (Vachya Master Chhanda):
"କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟେ କର୍ତ୍ତା ୧ମା, କର୍ମେ ୨ୟା ଥାଏ,
କ୍ରିୟାପଦ କର୍ତ୍ତା ପଛେ ସଦା ଧାଇଁଯାଏ !
କର୍ମବାଚ୍ୟେ କର୍ତ୍ତା ୩ୟା, କର୍ମେ ୧ମା ହୁଏ,
କ୍ରିୟା ଯାଇ କର୍ମ ଅନୁସାରେ ରୂପ ନିଏ !
ଭାବବାଚ୍ୟେ କର୍ମ ନାହିଁ, କର୍ତ୍ତା ୩ୟା ଜାଣ,
'~ୟତେ' ଏକବଚନ କ୍ରିୟା ନିୟମ ପ୍ରମାଣ !"
⚠️ PILLAR 3: The No. 1 Common Trap / Mistake Alert (ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ଓ ସତର୍କତା)
| ପ୍ରଶ୍ନ / ପଦବନ୍ଧ | ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ❌ | ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ସଠିକ୍ ରୂପ ✅ | ନିୟମ ଓ ସତର୍କତା (Grammar Secret) |
|---|---|---|---|
| ଦା, ଧା, ସ୍ଥା, ଗୈ, ପା ର କର୍ମବାଚ୍ୟ | ଦାୟତେ, ସ୍ଥାୟତେ, ଗାୟତେ ❌ | ଦୀୟତେ, ସ୍ଥୀୟତେ, ଗୀୟତେ, ପୀୟତେ ✅ | ଆ-କାର ସ୍ଥାନରେ 'ଈ' ହୋଇଯାଏ । ମାତ୍ର ରକ୍ଷାର୍ଥେ 'ପା' -> ପାୟତେ । |
| ଶ୍ରୁ, ଜି, ସ୍ତୁ ର କର୍ମବାଚ୍ୟ | ଶ୍ରୁୟତେ, ଜିୟତେ, ସ୍ତୁୟତେ ❌ | ଶ୍ରୂୟତେ, ଜୀୟତେ, ସ୍ତୂୟତେ ✅ | ହ୍ରସ୍ୱ ସ୍ୱର ଦୀର୍ଘ ହୋଇଯାଏ । |
| କୃ, ମୃ, ହୃ ର କର୍ମବାଚ୍ୟ | କ୍ରିୟତି, କର୍ୟତେ ❌ | କ୍ରିୟତେ, ମ୍ରିୟତେ, ହ୍ରିୟତେ ✅ | ଅନ୍ତ 'ଋ' ସ୍ଥାନରେ 'ରି' ହୁଏ । ମାତ୍ର ସ୍ମୃ -> ସ୍ମର୍ଯ୍ୟତେ । |
| ତୃ, କୃ (ବିକ୍ଷେପେ) ର କର୍ମବାଚ୍ୟ | ତର୍ଯ୍ୟତେ, କର୍ଯ୍ୟତେ ❌ | ତୀର୍ଯ୍ୟତେ, କୀର୍ଯ୍ୟତେ ✅ | ଦୀର୍ଘ 'ୠ' ଥିଲେ 'ଈର୍' ହୁଏ (ତୀର୍ଯ୍ୟତେ) । |
| ବଚ୍, ବଦ୍, ବସ୍, ସ୍ୱପ୍ ର କର୍ମବାଚ୍ୟ | ବଚ୍ୟତେ, ବଦ୍ୟତେ, ବସ୍ୟତେ ❌ | ଉଚ୍ୟତେ, ଉଦ୍ୟତେ, ଉଷ୍ୟତେ, ସୁପ୍ୟତେ ✅ | ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ହୋଇ ବ->ଉ, ସ୍ୱ->ସୁ ହୁଏ । |
| ଗ୍ରହ୍, ପ୍ରଚ୍ଛ୍ ର କର୍ମବାଚ୍ୟ | ଗ୍ରହ୍ୟତେ, ପ୍ରଚ୍ଛ୍ୟତେ ❌ | ଗୃହ୍ୟତେ, ପୃଚ୍ଛ୍ୟତେ ✅ | ଋକାରାଦେଶ ହୋଇ ଗୃହ୍ୟତେ, ପୃଚ୍ଛ୍ୟତେ ହୁଏ । |
| ଭାବବାଚ୍ୟରେ କ୍ରିୟାପଦ | ବାଳକୈଃ ହସ୍ୟନ୍ତେ ❌ | ବାଳକୈଃ ହସ୍ୟତେ ✅ | କର୍ତ୍ତା ବହୁବଚନ ହେଲେ ବି ଭାବବାଚ୍ୟ କ୍ରିୟା ସର୍ବଦା ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ ! |
| କ୍ତବତୁ ରୁ ବାଚ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ | ଶିଷ୍ୟଃ ବେଦଂ ପଠିତବାନ୍ -> ଶିଷ୍ୟେଣ ବେଦଃ ପଠିତବାନ୍ ❌ | ଶିଷ୍ୟେଣ ବେଦଃ ପଠିତଃ ✅ | କର୍ମବାଚ୍ୟରେ କ୍ତବତୁ ନୁହେଁ, କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ 'କ୍ତ' ପ୍ରତ୍ୟୟ ହୁଏ ! |
🚀 PILLAR 4: 30-Second Real Life Connection (ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହ ସଂଯୋଗ)
🎯 PILLAR 5: The 1-Minute Visual Formula Box & Master Rules (ମାଷ୍ଟର ସାରଣୀ ଓ ନିୟମାବଳୀ)
📌 ଧାତୁରୂପ ଗଠନର ୧୦ଟି ମୁଖ୍ୟ ନିୟମ (କର୍ମ ଓ ଭାବବାଚ୍ୟ ଲଟ୍ ୧ମ ପୁରୁଷ ଏକବଚନ):
1. ଦା, ଧା, ମା, ସ୍ଥା, ଗୈ, ହା, ପା (ପାନେ): ଦୀୟତେ, ଧୀୟତେ, ମୀୟତେ, ସ୍ଥୀୟତେ, ଗୀୟତେ, ପୀୟତେ । (ରକ୍ଷଣାର୍ଥେ ପା -> ପାୟତେ) ।
2. ହ୍ରସ୍ୱସ୍ୱର ଦୀର୍ଘ: ଶ୍ରୁ -> ଶ୍ରୂୟତେ, ଜି -> ଜୀୟତେ, ଚି -> ଚୀୟତେ, ସ୍ତୁ -> ସ୍ତୂୟତେ ।
3. ଋ ସ୍ଥାନରେ ରି: ହୃ -> ହ୍ରିୟତେ, କୃ -> କ୍ରିୟତେ, ମୃ -> ମ୍ରିୟତେ, ସୃ -> ସ୍ରିୟତେ । (ମାତ୍ର ଋ -> ଅର୍ଯ୍ୟତେ, ସ୍ମୃ -> ସ୍ମର୍ଯ୍ୟତେ, ଜାଗୃ -> ଜାଗର୍ଯ୍ୟତେ) ।
4. ୠ ସ୍ଥାନରେ ଈର୍: ତୃ -> ତୀର୍ଯ୍ୟତେ, କୃ -> କୀର୍ଯ୍ୟତେ, ସ୍ତୃ -> ସ୍ତୀର୍ଯ୍ୟତେ । (ପୃ -> ପୂର୍ଯ୍ୟତେ) ।
5. ଉପଧାସ୍ଥିତ ନ-ଲୋପ: ମନ୍ଥ୍ -> ମଥ୍ୟତେ, ବନ୍ଧ୍ -> ବଧ୍ୟତେ, ଦଂଶ୍ -> ଦଶ୍ୟତେ, ଭଞ୍ଜ୍ -> ଭଜ୍ୟତେ, ଭ୍ରଂଶ୍ -> ଭ୍ରଶ୍ୟତେ ।
6. ସମ୍ପ୍ରସାରଣ (ବ->ଉ, ସ୍ୱ->ସୁ): ବଚ୍ -> ଉଚ୍ୟତେ, ବଦ୍ -> ଉଦ୍ୟତେ, ବସ୍ -> ଉଷ୍ୟତେ, ବହ୍ -> ଉହ୍ୟତେ, ବପ୍ -> ଉପ୍ୟତେ, ସ୍ୱପ୍ -> ସୁପ୍ୟତେ ।
7. ଯଜ୍ -> ଇଜ୍ୟତେ ।
8. ଣିଜନ୍ତ ଧାତୁର ଣିଚ୍ (ଇ) ଲୋପ: ସ୍ଥାପି -> ସ୍ଥାପ୍ୟତେ, କାରି -> କାର୍ଯ୍ୟତେ, ଭାବି -> ଭାବ୍ୟତେ, ଦର୍ଶି -> ଦର୍ଶ୍ୟତେ ।
9. ବ୍ୟତିକ୍ରମ: ଶୀ -> ଶଯ୍ୟତେ, ଗ୍ରହ୍ -> ଗୃହ୍ୟତେ, ପ୍ରଚ୍ଛ୍ -> ପୃଚ୍ଛ୍ୟତେ, ବ୍ୟଧ୍ -> ବିଧ୍ୟତେ, ହ୍ୱେ -> ହୂୟତେ, ଶାସ୍ -> ଶିଷ୍ୟତେ, ଖନ୍ -> ଖନ୍ୟତେ / ଖାୟତେ ।
10. ମୁଖ୍ୟ ଧାତୁର ଲକାରଭିତ୍ତିକ ରୂପାବଳୀ:
🏆 PILLAR 6: Textbook Exercise Solutions (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର — ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ)
📝 ଭାଗ ୧: ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପୃଷ୍ଠା ୧୦୦ — ୧୦୨)
ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ନିମ୍ନଲିଖିତବାକ୍ୟେଷୁ କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟାନି, କର୍ମବାଚ୍ୟାନି ଭାବବାଚ୍ୟାନି ଚ ପୃଥକ୍ ପୃଥକ୍ ଲିଖତ:
(କ) ଗୁରୁଃ ମାଣବକଂ ବଦତି । -> କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟମ୍ (ଗୁରୁଃ ୧ମା, ମାଣବକଂ ୨ୟା)
(L / ଖ) ବାଳକେନ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଧାବ୍ୟତେ । -> ଭାବବାଚ୍ୟମ୍ (ବାଳକେନ ୩ୟା, ଅକର୍ମକ, ଧାବ୍ୟତେ)
(M / ଗ) କ୍ଷେତ୍ରପତିଃ ଶୃଗାଳଂ ପଶ୍ୟତି । -> କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟମ୍ (କ୍ଷେତ୍ରପତିଃ ୧ମା, ଶୃଗାଳଂ ୨ୟା)
(N / ଘ) ବିଦ୍ୱାନ୍ ସର୍ବୈଃ ପୂଜ୍ୟତେ । -> କର୍ମବାଚ୍ୟମ୍ (ବିଦ୍ୱାନ୍ ୧ମା କର୍ମ, ସର୍ବୈଃ ୩ୟା କର୍ତ୍ତା)
(O / ଙ) ସର୍ବେ ସଂସ୍କୃତଂ ପଠନ୍ତି । -> କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟମ୍ (ସର୍ବେ ୧ମା, ସଂସ୍କୃତଂ ୨ୟା)
(P / ଚ) ତୈଃ ଉଦ୍ୟାନେ ଭ୍ରମ୍ୟତେ । -> ଭାବବାଚ୍ୟମ୍ (ତୈଃ ୩ୟା, ଅକର୍ମକ, ଭ୍ରମ୍ୟତେ)
(Q / ଛ) ଈଶ୍ୱରେଣ ସର୍ବେ ଦୃଶ୍ୟନ୍ତେ । -> କର୍ମବାଚ୍ୟମ୍ (ଈଶ୍ୱରେଣ ୩ୟା, ସର୍ବେ ୧ମା ବହୁବଚନ)
(R / ଜ) ସର୍ବେ ଭବନ୍ତୁ ସୁଖିନଃ । -> କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟମ୍ (ସର୍ବେ ୧ମା)
(S / ଝ) ମୟୂରୈଃ ଆନନ୍ଦେନ ନୃତ୍ୟତେ । -> ଭାବବାଚ୍ୟମ୍ (ମୟୂରୈଃ ୩ୟା, ଅକର୍ମକ, ନୃତ୍ୟତେ)
(T / ଞ) ମୟା ଜଳଂ ପୀୟତେ । -> କର୍ମବାଚ୍ୟମ୍ (ମୟା ୩ୟା, ଜଳଂ ୧ମା କର୍ମ)
ପ୍ରଶ୍ନ ୨: କର୍ତ୍ତୃପଦଂ ପରିବର୍ତ୍ତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ:
(କ) ଅହଂ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପଶ୍ୟାମି । -> ମୟା ଚନ୍ଦ୍ରଃ ଦୃଶ୍ୟତେ ।
(L / ଖ) ସର୍ବେ ଈଶ୍ୱରଂ ପୂଜୟନ୍ତି । -> ସର୍ବୈଃ ଈଶ୍ୱରଃ ପୂଜ୍ୟତେ ।
(M / ଗ) ଅହଂ କାର୍ଯ୍ୟଂ କରୋମି । -> ମୟା କାର୍ଯ୍ୟଂ କ୍ରିୟତେ ।
(N / ଘ) ପୁତ୍ରଃ ଜନକଂ ସେବତେ । -> ପୁତ୍ରେଣ ଜନକଃ ସେବ୍ୟତେ ।
(O / ଙ) ଛାତ୍ରାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କ୍ରୀଡନ୍ତି । -> ଛାତ୍ରୈଃ ବିଦ୍ୟାଳୟେ କ୍ରୀଡ୍ୟତେ ।
(P / ଚ) ଶ୍ୱା ପ୍ରାନ୍ତରେ ଧାବତି । -> ଶୁନା ପ୍ରାନ୍ତରେ ଧାବ୍ୟତେ ।
(Q / ଛ) ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରାନ୍ ପୃଚ୍ଛତି । -> ଶିକ୍ଷକେଣ ଛାତ୍ରାଃ ପୃଚ୍ଛ୍ୟନ୍ତେ ।
ପ୍ରଶ୍ନ ୩: କର୍ମପଦଂ ପରିବର୍ତ୍ତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନପୂରଣଂ କୁରୁତ:
(କ) ଛାତ୍ରଃ ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ଗଚ୍ଛତି । -> ଛାତ୍ରେଣ ବିଦ୍ୟାଳୟଃ ଗମ୍ୟତେ ।
(L / ଖ) ଗୁରବଃ ଛାତ୍ରାନ୍ ଉପଦିଶନ୍ତି । -> ଗୁରୁଭିଃ ଛାତ୍ରାଃ ଉପଦିଶ୍ୟନ୍ତେ ।
(M / ଗ) ଆବାଂ ଗ୍ରାମଂ ଗଚ୍ଛାବଃ । -> ଆବାଭ୍ୟାଂ ଗ୍ରାମଃ ଗମ୍ୟତେ ।
(N / ଘ) ତୌ କାର୍ଯ୍ୟଂ କୁରୁତଃ । -> ତାଭ୍ୟାଂ କାର୍ଯ୍ୟମ୍ କ୍ରିୟତେ ।
(O / ଙ) ବାଳଃ ପୁସ୍ତକଂ ପଠତି । -> ବାଳେନ ପୁସ୍ତକମ୍ ପଠ୍ୟତେ ।
(P / ଚ) ଶିଶୁଃ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପଶ୍ୟତି । -> ଶିଶୁନା ଚନ୍ଦ୍ରଃ ଦୃଶ୍ୟତେ ।
ପ୍ରଶ୍ନ ୪: କ୍ରିୟାପଦାନି ଲିଖିତ୍ୱା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ:
(କ) ଈଶ୍ୱରଃ ଲୋକାନ୍ ପଶ୍ୟତି । -> ଈଶ୍ୱରେଣ ଲୋକାଃ ଦୃଶ୍ୟନ୍ତେ ।
(L / ଖ) ଅହଂ ପାଠାନ୍ ପଠାମି । -> ମୟା ପାଠାଃ ପଠ୍ୟନ୍ତେ ।
(M / ଗ) ବାଳିକାଃ ତତ୍ର କ୍ରୀଡନ୍ତି । -> ବାଳିକାଭିଃ ତତ୍ର କ୍ରୀଡ୍ୟତେ ।
(N / ଘ) ଛାତ୍ରାଃ ମାର୍ଗେ ଗଚ୍ଛନ୍ତି । -> ଛାତ୍ରୈଃ ମାର୍ଗେ ଗମ୍ୟତେ ।
(O / ଙ) ସୀତା ଫଳାନି ଖାଦତି । -> ସୀତୟା ଫଳାନି ଖାଦ୍ୟନ୍ତେ ।
(P / ଚ) ସଃ ଲେଖଂ ଲିଖତି । -> ତେନ ଲେଖଃ ଲିଖ୍ୟତେ ।
ପ୍ରଶ୍ନ ୫: ରାମସ୍ୟ ଦିନଚର୍ଯ୍ୟାଂ ଜ୍ଞାତୁଂ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନପୂରଣଂ କ୍ରିୟତାମ୍:
ପ୍ରାତଃ ବ୍ୟାୟାମଃ — କ୍ରିୟତେ ।
ତଦନନ୍ତରଂ ଦୁଗ୍ଧଂ — ପୀୟତେ ।
ପାଠଃ — ପଠ୍ୟତେ ।
ରାମେଣ ଦଶବାଦନେ ବିଦ୍ୟାଳୟଃ — ଗମ୍ୟତେ ।
ମଧ୍ୟାହ୍ନେ ସନ୍ତୁଳିତାହାରଃ — ଖାଦ୍ୟତେ ।
ଚତୁର୍ବାଦନେ ଗୃହଂ — ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତ୍ୟତେ ।
ଦୂରଦର୍ଶନେ ନାଟକଂ ନ — ଦୃଶ୍ୟତେ ।
(ପଦାବଳୀ: ପଠ୍ୟତେ, ଖାଦ୍ୟତେ, ଦୃଶ୍ୟତେ, ପୀୟତେ, କ୍ରିୟତେ, ଗମ୍ୟତେ, ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତ୍ୟତେ)
📝 ଭାଗ ୨: ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (ପୃଷ୍ଠା ୧୦୪ — ୧୦୫)
ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟାତ୍ ଯଥାର୍ଥପଦଂ ନିରୂପ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ:
(i) ଛାତ୍ରଃ ଛାତ୍ରାବାସେ ତିଷ୍ଠତି । -> ଛାତ୍ରେଣ ଛାତ୍ରାବାସେ ସ୍ଥୀୟତେ । (ସ୍ଥାଦ୍ୟତେ / ସ୍ଥୀୟତେ)
(ii) ଧେନବଃ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଭ୍ରମନ୍ତି । -> ଧେନୁଭିଃ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଭ୍ରମ୍ୟତେ । (ଭ୍ରାମ୍ୟତେ / ଭ୍ରମ୍ୟତେ)
(iii) ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରଂ ପୃଚ୍ଛତି । -> ଶିକ୍ଷକେନ ଛାତ୍ରଃ ପୃଚ୍ଛ୍ୟତେ । (ପ୍ରଚ୍ଛ୍ୟତେ / ପୃଚ୍ଛ୍ୟତେ)
(iv) ଶିଶୁଃ ହସତି । -> ଶିଶୁନା ହସ୍ୟତେ । (ହସ୍ୟତେ / ହାସ୍ୟତେ)
(v) ପିତା ପୁତ୍ରଂ ପାତି (ରକ୍ଷତି) । -> ପିତ୍ରା ପୁତ୍ରଃ ପାୟତେ । (ପୀୟତେ / ପାୟତେ)
(vi) ଭକ୍ତଃ ସଂସାରଂ ତରତି । -> ଭକ୍ତେନ ସଂସାରଃ ତୀର୍ଯ୍ୟତେ । (ତର୍ଯ୍ୟତେ / ତୀର୍ଯ୍ୟତେ)
ପ୍ରଶ୍ନ ୨: ପ୍ରକାଶସ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନାଃ, ଶତାବ୍ଦ୍ୟାଃ ଉତ୍ତରାଣି (କର୍ମବାଚ୍ୟେ ଲିଖତ):
ପ୍ରକାଶଃ: କିଂ ତ୍ୱଂ ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାୟ ଭ୍ରମସି, କ୍ରୀଡସି ପଠସି ଚ ?
ପ୍ରକାଶଃ: କିଂ ତବ ଅଗ୍ରଜଃ ଅଭିନୟଂ କରୋତି ?
ପ୍ରକାଶଃ: ତବ ପିତାମହଃ ବାଟିକାଂ ସିଞ୍ଚତି କିମ୍ ?
ପ୍ରକାଶଃ: ତବ ଅନୁଜଃ କଥାଂ ବଦତି କିମୁ ?
ପ୍ରକାଶଃ: ଅତ୍ର ମଶକାଃ ଦଶନ୍ତି କିମୁ ?
ଶତାବ୍ଦୀ: ଆମ୍, ମୟା ପ୍ରାତରୁତ୍ଥାୟ ଭ୍ରମ୍ୟତେ, କ୍ରୀଡ୍ୟତେ, ପଠ୍ୟତେ ଚ ।
ଶତାବ୍ଦୀ: ନହି, ମମ ଅଗ୍ରଜେନ ଅଭିନୟଃ ନ କ୍ରିୟତେ ।
ଶତାବ୍ଦୀ: ଆମ୍, ମମ ପିତାମହେନ ବାଟିକା ସିଚ୍ୟତେ ।
ଶତାବ୍ଦୀ: ଆମ୍, ମମ ଅନୁଜେନ କଥା ଉଦ୍ୟତେ ।
ଶତାବ୍ଦୀ: ଆମ୍, ଅତ୍ର ମଶକୈଃ ଦଶ୍ୟତେ ।
📝 ଭାଗ ୩: ବାଚ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଅଭ୍ୟାସ (ପୃଷ୍ଠା ୧୦୭ — ୧୦୮)
ପ୍ରଶ୍ନ ୧ (ପୃଷ୍ଠା ୧୦୭): ନିମ୍ନଲିଖିତବାକ୍ୟାନି କର୍ମବାଚ୍ୟେ ପରିବର୍ତ୍ତୟତ:
(କ) ଏକଃ ଚନ୍ଦ୍ରଃ ତମୋ ହନ୍ତି ।
(L / ଖ) ଅହଂ ପିତରଂ ବନ୍ଦେ ।
(M / ଗ) ସୀତା ଗୀତଂ ଗାୟତି ।
(N / ଘ) ରମେଶଃ ଗ୍ରାମମ୍ ଅଗଚ୍ଛତ୍ ।
(O / ଙ) ସୈନିକାଃ ଦେଶଂ ରକ୍ଷନ୍ତି ।
(P / ଚ) ଛାତ୍ରଃ ପାଠଂ ପଠେତ୍ ।
-> ଏକେନ ଚନ୍ଦ୍ରେଣ ତମଃ ହନ୍ୟତେ ।
-> ମୟା ପିତା ବନ୍ଦ୍ୟତେ ।
-> ସୀତୟା ଗୀତଂ ଗୀୟତେ ।
-> ରମେଶେନ ଗ୍ରାମଃ ଅଗମ୍ୟତ ।
-> ସୈନିକୈଃ ଦେଶଃ ରକ୍ଷ୍ୟତେ ।
-> ଛାତ୍ରେଣ ପାଠଃ ପଠ୍ୟେତ ।
ପ୍ରଶ୍ନ ୨ (ପୃଷ୍ଠା ୧୦୮): ନିମ୍ନଲିଖିତାନି ବାକ୍ୟାନି ଭାବବାଚ୍ୟେ ପରିବର୍ତ୍ତୟତ:
(କ) ବୃକ୍ଷାତ୍ ଫଳାନି ପତନ୍ତି ।
(L / ଖ) ଶିଶୁଃ ଭୃଶଂ କ୍ରନ୍ଦତି ।
(M / ଗ) ନୃପଃ ଶତ୍ରୁଂ ହନ୍ତି । (ସକର୍ମକ - କର୍ମବାଚ୍ୟ)
(N / ଘ) ଅଳସଃ ଦିବସେ ଶେତେ ।
(O / ଙ) ଲତା ଶୀଘ୍ରଂ ବର୍ଦ୍ଧତେ ।
(P / ଚ) ସିଂହଃ ବନେ ଗର୍ଜତି ।
(Q / ଛ) ଛାତ୍ରାଃ ଛାତ୍ରାବାସେ ତିଷ୍ଠନ୍ତି ।
-> ବୃକ୍ଷାତ୍ ଫଳୈଃ ପତ୍ୟତେ ।
-> ଶିଶୁନା ଭୃଶଂ କ୍ରନ୍ଦ୍ୟତେ ।
-> ନୃପେଣ ଶତ୍ରୁଃ ହନ୍ୟତେ ।
-> ଅଳସେନ ଦିବସେ ଶଯ୍ୟତେ ।
-> ଲତୟା ଶୀଘ୍ରଂ ବୃଦ୍ଧ୍ୟତେ ।
-> ସିଂହେନ ବନେ ଗର୍ଜ୍ୟତେ ।
-> ଛାତ୍ରୈଃ ଛାତ୍ରାବାସେ ସ୍ଥୀୟତେ ।
📝 ଭାଗ ୪: କୃଦନ୍ତ କ୍ରିୟାର ବାଚ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ପୃଷ୍ଠା ୧୧୧ — ୧୧୨)
ପ୍ରଶ୍ନ ୧ (ପୃଷ୍ଠା ୧୧୧): କ୍ରିୟାପଦଂ କର୍ମବାଚ୍ୟେ ପରିବର୍ତ୍ତ୍ୟ ଲିଖତ (କ୍ତବତୁ -> କ୍ତ):
(i) ରାମଃ ଗ୍ରାମଂ ଗତଃ / ଗତବାନ୍ । -> ରାମେଣ ଗ୍ରାମଃ ଗତଃ ।
(ii) ତ୍ୱଂ ହିମାଳୟଂ ଦୃଷ୍ଟବାନ୍ । -> ତ୍ୱୟା ହିମାଳୟଃ ଦୃଷ୍ଟଃ ।
(iii) ରାଜା ପଣ୍ଡିତସଭାଂ କୃତବାନ୍ । -> ରାଜ୍ଞା ପଣ୍ଡିତସଭା କୃତା ।
(iv) ତେ କଳହଂ କୃତବନ୍ତଃ । -> ତୈଃ କଳହଃ କୃତଃ ।
(v) ରାବଣଃ ସୀତାମ୍ ଅପହୃତବାନ୍ । -> ରାବଣେନ ସୀତା ଅପହୃତା ।
(vi) ପିତା କନ୍ୟାମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍ । -> ପିତ୍ରା କନ୍ୟା ଉକ୍ତା ।
ପ୍ରଶ୍ନ ୨ (ପୃଷ୍ଠା ୧୧୧): କ୍ରିୟାପଦଂ ଭାବବାଚ୍ୟେ ପରିବର୍ତ୍ତ୍ୟ ଲିଖତ (ଅକର୍ମକ କ୍ତବତୁ -> କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ଏକବଚନ କ୍ତ):
(i) ତେ ତତ୍ର କ୍ରୀଡିତବନ୍ତଃ । -> ତୈଃ ତତ୍ର କ୍ରୀଡିତମ୍ ।
(ii) ସଃ କ୍ୱ ଗତଃ ? -> ତେନ କ୍ୱ ଗତମ୍ ?
(iii) ବାଳକାଃ ହସିତବନ୍ତଃ । -> ବାଳକୈଃ ହସିତମ୍ ।
(iv) ଲତା କୁତ୍ର ଗତା ? -> ଲତୟା କୁତ୍ର ଗତମ୍ ?
(v) ତ୍ୱମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍ । -> ତ୍ୱୟା ଉକ୍ତମ୍ ।
ପ୍ରଶ୍ନ ୩ (ପୃଷ୍ଠା ୧୧୧): କ୍ରିୟାପଦଂ କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟେ ପରିବର୍ତ୍ତ୍ୟ ଲିଖତ (କୃତ୍ୟପ୍ରତ୍ୟୟ -> ବିଧିଲିଙ୍ଗ୍ / ଲୃଟ୍):
(i) ଅତ୍ର ଅସ୍ମାଭିଃ ସ୍ଥେୟମ୍ । -> ଅତ୍ର ବୟଂ ତିଷ୍ଠେମ / ସ୍ଥାସ୍ୟାମଃ ।
(ii) ସର୍ବୈଃ କୋଣାର୍କମନ୍ଦିରଂ ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟମ୍ । -> ସର୍ବେ କୋଣାର୍କମନ୍ଦିରଂ ପଶ୍ୟେୟୁଃ / ଦ୍ରକ୍ଷ୍ୟନ୍ତି ।
(iii) ଅସ୍ମାଭିଃ ପରୀକ୍ଷା କର୍ତ୍ତବ୍ୟା । -> ବୟଂ ପରୀକ୍ଷାଂ କୁର୍ଯ୍ୟାମ / କରିଷ୍ୟାମଃ ।
(iv) ରାଜ୍ଞା ଦୋଷୀ ଦଣ୍ଡନୀୟଃ । -> ରାଜା ଦୋଷିଣଂ ଦଣ୍ଡୟେତ୍ / ଦଣ୍ଡୟିଷ୍ୟତି ।
(v) ଦୁର୍ଜନାନାଂ ଦୋଷଃ ପରିହାର୍ଯ୍ୟଃ । -> ଦୁର୍ଜନାଃ ଦୋଷଂ ପରିହରେୟୁଃ / ପରିହରିଷ୍ୟନ୍ତି ।
(vi) ମୟା କର୍ତ୍ତବ୍ୟମ୍ । -> ଅହଂ କୁର୍ଯ୍ୟାମ୍ / କରିଷ୍ୟାମି ।
(vii) ରୋଗିଣା ଶୟିତବ୍ୟମ୍ । -> ରୋଗୀ ଶୟୀତ / ଶୟିଷ୍ୟତେ ।
ପ୍ରଶ୍ନ ୪ (ପୃଷ୍ଠା ୧୧୨): ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟାତ୍ ଯଥାର୍ଥପଦଂ ନିରୂପ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ:
(i) ତେନ ବ୍ୟାକରଣଂ — ଅଧୀତମ୍ ।
(ii) ସଦା ସତ୍ୟଂ — ବକ୍ତବ୍ୟମ୍ ।
(iii) ବ୍ରହ୍ମଚାରିଣା — ଭିକ୍ଷା ଯାଚ୍ୟତେ ।
(iv) — ପୁତ୍ରେଣ ମାତା ଉକ୍ତା ।
(v) ଋଷିଭିଃ — ବିଷ୍ଣୁଃ ସ୍ତୂୟତେ ।
(vi) ହିଂସା — ତ୍ୟାଜ୍ୟା ।
(vii) — ନିୟତିଃ କେନ ବାଧ୍ୟତେ ।
(viii) ତ୍ୱୟା ଜିଜ୍ଞାସା — କର୍ତ୍ତବ୍ୟା ।
(ix) ସର୍ବୈଃ ପାନୀୟଜଳଂ — ପେୟମ୍ ।
(ପଦାବଳୀ: ନିୟତିଃ, ବିଷ୍ଣୁଃ, ଅଧୀତମ୍, ହସିତମ୍, ତ୍ୟାଜ୍ୟା, ଭିକ୍ଷା, ବକ୍ତବ୍ୟମ୍, ପେୟମ୍, ପୁତ୍ରେଣ, କର୍ତ୍ତବ୍ୟା)
ପ୍ରଶ୍ନ ୫ (ପୃଷ୍ଠା ୧୧୨): ବାଚ୍ୟପରିବର୍ତ୍ତନଂ କୁରୁତ (ସମଗ୍ର ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ପରୀକ୍ଷା):
(i) ସର୍ବେ ଭବନ୍ତୁ ସୁଖିନଃ ।
-> ସର୍ବୈଃ ଭୂୟତାଂ ସୁଖିଭିଃ ।
(ii) ରାମଃ ରାବଣଂ ହତବାନ୍ ।
-> ରାମେଣ ରାବଣଃ ହତଃ ।
(iii) ବାନରଃ ବୃକ୍ଷାତ୍ ଫଳଂ ଖାଦତି ।
-> ବାନରେଣ ବୃକ୍ଷାତ୍ ଫଳଂ ଖାଦ୍ୟତେ ।
(iv) ମାତା କନ୍ୟାମ୍ ଅନ୍ନଂ ଭୋଜୟତୁ । (ଣିଜନ୍ତ ଭୋଜନାର୍ଥେ)
-> ମାତ୍ରା କନ୍ୟା ଅନ୍ନଂ ଭୋଜ୍ୟତାମ୍ । (ବା ମାତ୍ରା କନ୍ୟାମ୍ ଅନ୍ନଂ ଭୋଜ୍ୟତାମ୍)
(v) ଦାରାଃ ମେ ସ୍ଥିତାଃ ।
-> ଦାରୈଃ ମେ ସ୍ଥିତମ୍ ।
(vi) ପ୍ରଭୁଃ ଭୃତ୍ୟଂ ଗୃହଂ କର୍ଷତି । (ନ୍ୟାଦି ଦ୍ୱିକର୍ମକ: ମୁଖ୍ୟକର୍ମ ପ୍ରଥମା)
-> ପ୍ରଭୁଣା ଭୃତ୍ୟଃ ଗୃହଂ କୃଷ୍ୟତେ ।
(vii) ଛାୟା କେନ ନିବାର୍ଯ୍ୟତେ ? (କର୍ମବାଚ୍ୟରୁ କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ)
-> କଃ ଛାୟାଂ ନିବାରୟତି ?
(viii) ସେବିତବ୍ୟୋ ମହାବୃକ୍ଷଃ । (କର୍ମବାଚ୍ୟରୁ କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ)
-> ମହାବୃକ୍ଷଂ ସେବେତ / ସେବିଷ୍ୟତେ ।
(ix) ଦୁର୍ଜନଃ ପରିହର୍ତ୍ତବ୍ୟଃ । (କର୍ମବାଚ୍ୟରୁ କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ)
-> ଦୁର୍ଜନଂ ପରିହରେତ୍ ।
(x) ହୀନସେବା ନ କର୍ତ୍ତବ୍ୟା । (କର୍ମବାଚ୍ୟରୁ କର୍ତ୍ତୃବାଚ୍ୟ)
-> ହୀନସେବାଂ ନ କୁର୍ଯ୍ୟାତ୍ ।
🎯 Utkal Master Stroke Summary: ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣର ସର୍ବାଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ଦୀର୍ଘତମ ଅଧ୍ୟାୟ ୧୧ (ବାଚ୍ୟ ପ୍ରକରଣ) ର ସମସ୍ତ ତିନୋଟି ଯାକ ବିଭାଗ, ୧୦ଟି ଧାତୁରୂପ ଗଠନ ନିୟମ, ଦ୍ୱିକର୍ମକ ଓ କୃଦନ୍ତ-ଣିଜନ୍ତ ନିୟମ ଏବଂ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ (ପୃଷ୍ଠା ୧୦୦ ରୁ ୧୧୨) ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ କରାଗଲା ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App