BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE
ଭାଷାରେ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ମାତ୍ରା ବା ବିଭକ୍ତିର ଭୁଲ୍ ଅର୍ଥକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନର୍ଥ କରିଦିଏ । ସଂସ୍କୃତ ସୁଭାଷିତ କହେ:
ତେଣୁ ଶୁଦ୍ଧ ଭାବେ ଲେଖିବା ଓ କହିବା ପାଇଁ ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି ନିୟମ ଅମୂଲ୍ୟ ।
ଦ୍ୱିତୀୟା: ଅଭିତଃ, ପରିତଃ, ସର୍ବତଃ, ଉଭୟତଃ, ପ୍ରତି, ଅନୁ, ଧିକ୍, ବିନା, ଅନ୍ତରା, ଅନ୍ତରେଣ, ଅଧି-ଶୀ/ସ୍ଥା/ଆସ୍ ।
ତୃତୀୟା: ସହ, ସାକମ୍, ସାର୍ଦ୍ଧମ୍, ଯେନାଙ୍ଗବିକାରଃ, ହେତୌ, ପ୍ରକୃତ୍ୟାଦିଭ୍ୟଃ, ଇତ୍ଥମ୍ଭୂତଲକ୍ଷଣେ, ଅଳମ୍ (ନିବାରଣେ) ।
ଚତୁର୍ଥୀ: ନମଃ, ସ୍ୱସ୍ତି, ସ୍ୱାହା, ସ୍ୱଧା, ଅଳମ୍ (ସାମର୍ଥ୍ୟେ), ରୁଚ୍, ଧାରି, କ୍ରୁଧ୍, ଦ୍ରୁହ୍, ଈର୍ଷ୍ୟ, ଅସୂୟ, ସ୍ପୃହ୍ ।
ପଞ୍ଚମୀ: ବିନା, ବହିଃ, ଆରାତ୍, ଋତେ, ପୃଥକ୍, ଆରଭ୍ୟ, ଭୀ-ତ୍ରା, ଜୁଗୁପ୍ସା, ବିରାମ, ପ୍ରମାଦ ।
ଷଷ୍ଠୀ/ସପ୍ତମୀ: ଯତଶ୍ଚ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣମ୍, ସ୍ନେହ, ବିଶ୍ୱାସ, ଅନୁରକ୍ତ, ଆୟୁକ୍ତ, କୁଶଳ, ନିପୁଣ ।
Utkal Master Stroke — BSE Odisha ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ସଫଳତା ସିରିଜ୍
ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ — ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣ (Sanskrit Grammar)
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୩: ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ (Bhrama Sanshodhana)
🌟 ଅଧ୍ୟାୟ ପରିଚୟ ଓ ମୌଳିକ ସଂଜ୍ଞା (Concept Foundation)
ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ନିୟମାନୁବଦ୍ଧ ଭାଷା । ବାକ୍ୟ ରଚନା ସମୟରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅଜାଣତରେ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଭୁଲ୍ କରିଥାନ୍ତି:
1. ଶବ୍ଦରୂପଗତ ଭ୍ରମ: ଶବ୍ଦର ଲିଙ୍ଗ, ବଚନ, ପ୍ରାତିପଦିକ ଅନ୍ତ (ଅକାରାନ୍ତ, ଇକାରାନ୍ତ, ହଳନ୍ତ) ତଥା ସର୍ବନାମ ଓ ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ଶବ୍ଦର ଅଶୁଦ୍ଧ ରୂପ ପ୍ରୟୋଗ ।
2. କାରକଗତ ଭ୍ରମ: କାରକ ବିଭକ୍ତି (କର୍ତ୍ତା, କର୍ମ, କରଣ, ସମ୍ପ୍ରଦାନ, ଅପାଦାନ, ଅଧିକରଣ) ଏବଂ ଉପପଦ ବିଭକ୍ତି (ପ୍ରତି, ବିନା, ସହ, ନମଃ, ଅଳମ୍, ବହିଃ, ଭୀ, ରୁଚ୍, କ୍ରୁଧ୍ ଇତ୍ୟାଦି) ର ନିୟମ ଲଙ୍ଘନ ।
3. ଧାତୁଗତ ଭ୍ରମ: ଲକାର (କାଳ), ପୁରୁଷ (ପ୍ରଥମ, ମଧ୍ୟମ, ଉତ୍ତମ), ପଦ (ପରସ୍ମୈପଦ, ଆତ୍ମନେପଦ) ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍ତ ରୂପ (କ୍ତ୍ୱା, ଲ୍ୟପ୍, ତୁମୁନ୍, ଶତୃ, ଶାନଚ୍) ର ଅସଙ୍ଗତ ପ୍ରୟୋଗ ।
ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷାରେ ବାକ୍ୟ ସଂଶୋଧନ (Sentence Correction) ଏକ ନିଶ୍ଚିତ ମାର୍କ ଦେଉଥିବା ବିଭାଗ । ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ସମସ୍ତ ୨୫୫ଟି ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ ବାକ୍ୟ ଆୟତ୍ତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ପରୀକ୍ଷାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାର୍କ ହାସଲ କରିପାରିବେ ।
⚡ PILLAR 1: Exam Shortcut & Option Elimination Trick (ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ନିୟମ)
| ଭୁଲ୍ ଦେଖିବାର ସ୍ଥାନ (Error Spot) | ସାଧାରଣ ଭ୍ରମ ଚିହ୍ନ (Trap Sign) | ସିଧାସଳଖ ବାଦ୍ ଦେବା (Elimination) | ସଠିକ୍ ରୂପ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ନିୟମ (Selection Rule) |
|---|---|---|---|
| ହରି, କବି, ଭ୍ରାତୃ ର ଷଷ୍ଠୀ | ହରିସ୍ୟ, କବିସ୍ୟ, ଭ୍ରାତାସ୍ୟ ❌ | '-ସ୍ୟ' ଯୁକ୍ତ ଅପ୍ରାକୃତିକ ରୂପ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । | ଇ-କାରାନ୍ତ/ଋ-କାରାନ୍ତେ ହରେଃ, କବେଃ, ଭ୍ରାତୁଃ । |
| ଉପପଦ ଧାତୁ: କ୍ରୁଧ୍, ରୁଚ୍ | ଶିଷ୍ୟଂ କ୍ରୁଧ୍ୟତି, ମାଂ ରୋଚତେ ❌ | ଦ୍ୱିତୀୟା ଥିବା ବିକଳ୍ପ ତୁରନ୍ତ ବାଦ୍ ! | ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି: ଶିଷ୍ୟାୟ କ୍ରୁଧ୍ୟତି, ମହ୍ୟଂ ରୋଚତେ । |
| ଉପପଦ ଧାତୁ: ଭୀ, ତ୍ରାସ, ରକ୍ଷ | ବ୍ୟାଘ୍ରଂ ବିଭେତି, ବିପଦି ରକ୍ଷ ❌ | ଦ୍ୱିତୀୟା ବା ସପ୍ତମୀ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । | ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି: ବ୍ୟାଘ୍ରାତ୍ ବିଭେତି, ବିପଦଃ ରକ୍ଷ । |
| ବହିଃ, ଆରଭ୍ୟ, ବିନା | ଗ୍ରାମସ୍ୟ ବହିଃ, ବାଲ୍ୟସ୍ୟ ଆରଭ୍ୟ ❌ | ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ଥିବା ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ! | ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି: ଗ୍ରାମାତ୍ ବହିଃ, ବାଲ୍ୟାତ୍ ଆରଭ୍ୟ । |
| ଉପସର୍ଗ ଯୁକ୍ତ କ୍ତ୍ୱା | ପ୍ରଣିପତ୍ୱା, ପରିତ୍ୟକ୍ତ୍ୱା ❌ | ଉପସର୍ଗ ଥାଇ 'କ୍ତ୍ୱା' ଥିଲେ ବାଦ୍ ! | ଉପସର୍ଗ ପୂର୍ବେ ଥିଲେ ଲ୍ୟପ୍ (ୟ) ହୁଏ: ପ୍ରଣିପତ୍ୟ, ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ । |
| ଲଭ୍ ଧାତୁ ତୁମୁନ୍ | ଲଭିତୁମ୍ ❌ | 'ଇ' ଯୁକ୍ତ ରୂପ ବାଦ୍ ! | ଲବ୍ଧୁମ୍ (ଭ୍ + ତୁମ୍ = ବ୍ଧୁମ୍) । |
| ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ଶବ୍ଦ | ପଞ୍ଚାଃ ବାଳକାଃ, ଅଷ୍ଟାନି ଫଳାନି ❌ | ରୂପ ବିକୃତି ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । | ପଞ୍ଚ ବାଳକାଃ, ଅଷ୍ଟ / ଅଷ୍ଟୌ ଫଳାନି । |
🧠 PILLAR 2: Memory Story & Rhyme Mnemonic (ମନେ ରଖିବା ସହଜ ସୂତ୍ର ଓ ଛନ୍ଦ)
🎵 ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ ମାଷ୍ଟର ଛନ୍ଦ (Bhrama Sanshodhana Chhanda):
"ହରେଃ, ଭ୍ରାତୁଃ, ବିଦୁଷଃ ଷଷ୍ଠୀ ମନେରଖ ସାର,
କ୍ରୁଧ୍, ରୁଚ୍, ଦାନେ ଚତୁର୍ଥୀ, ଭୟେ ପଞ୍ଚମୀ ଆକାର !
ଉପସର୍ଗ ଥିଲେ 'ଲ୍ୟପ୍' ପ୍ରଣିପତ୍ୟ ପଦ ନିଏ,
ଅନେନ ମାର୍ଗେଣ, ପଞ୍ଚଭିଃ ମୁଦ୍ରାଭିଃ ଶୋଭା ପାଏ !
ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ନିୟମେ ଯିଏ ଦିଏ ଶୁଦ୍ଧ ଧ୍ୟାନ,
ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷାରେ ସିଏ ପାଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନ !"
⚠️ PILLAR 3: The No. 1 Common Trap / Mistake Alert (ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ପ୍ରମୁଖ ୧୦ଟି ବୋର୍ଡ଼ ଟ୍ରାପ୍)
1. 'ହରିସ୍ୟ ଗାଂ ପଶ୍ୟ' ❌ -> 'ହରେଃ ଗାଂ ପଶ୍ୟ' ✅ (ଇ-କାରାନ୍ତ ଷଷ୍ଠୀରେ 'ହରେଃ' ହୁଏ, ହରିସ୍ୟ ନୁହେଁ) ।
2. 'ପିତା ପୁତ୍ରାୟ ଅଭିକ୍ରୁଧ୍ୟତି' ❌ -> 'ପିତା ପୁତ୍ରମ୍ ଅଭିକ୍ରୁଧ୍ୟତି' ✅ (ଉପସର୍ଗଯୁକ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ ଧାତୁରେ ଚତୁର୍ଥୀ ନ ହୋଇ ଦ୍ୱିତୀୟା ହୁଏ !) ।
3. 'କର୍ତ୍ତବ୍ୟମ୍ ଅସମାପ୍ୟ ନ ବିରମସ୍ୱ' ❌ -> 'କର୍ତ୍ତବ୍ୟମ୍ ଅସମାପ୍ୟ ନ ବିରମ' ✅ (ବି-ରମ୍ ପରସ୍ମୈପଦୀ) ।
4. 'ଅହଂ ଧନଂ ଲପ୍ସ୍ୟାମି' ❌ -> 'ଅହଂ ଧନଂ ଲପ୍ସ୍ୟେ' ✅ (ଲଭ୍ ଧାତୁ ଆତ୍ମନେପଦୀ) ।
5. 'ଦେବଂ ପ୍ରଣିପତ୍ୱା ଆଗଚ୍ଛାମି' ❌ -> 'ଦେବଂ ପ୍ରଣିପତ୍ୟ ଆଗଚ୍ଛାମି' ✅ (ଉପସର୍ଗ ଲାଗିଲେ କ୍ତ୍ୱା ସ୍ଥାନରେ ଲ୍ୟପ୍ ହୁଏ) ।
6. 'ଯଶଃ ଲଭିତୁଂ ଯତସ୍ୱ' ❌ -> 'ଯଶଃ ଲବ୍ଧୁଂ ଯତସ୍ୱ' ✅ (ଲଭ୍ + ତୁମୁନ୍ = ଲବ୍ଧୁମ୍) ।
7. 'ବାଳକଦ୍ୱୟଂ ଗଚ୍ଛତଃ' ❌ -> 'ବାଳକଦ୍ୱୟଂ ଗଚ୍ଛତି' ✅ ('ଦ୍ୱୟମ୍' ଶବ୍ଦ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ଏକବଚନ, ତେଣୁ କ୍ରିୟା ଏକବଚନ ହେବ) ।
8. 'ସୂର୍ଯ୍ୟଃ ଉଦିତେ ପଦ୍ମଂ ବିକସତି' ❌ -> 'ସୂର୍ଯ୍ୟେ ଉଦିତେ ପଦ୍ମଂ ବିକସତି' ✅ (ଭାବେ ସପ୍ତମୀ) ।
9. 'ବିଦ୍ୱାନାନାଂ ସର୍ବତ୍ର ଆଦରଃ' ❌ -> 'ବିଦୁଷାଂ ସର୍ବତ୍ର ଆଦରଃ' ✅ (ବିଦ୍ୱସ୍ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ବହୁବଚନ 'ବିଦୁଷାମ୍') ।
10. 'ମାତା କନ୍ୟାମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍' ❌ -> 'ମାତା କନ୍ୟାମ୍ ଉକ୍ତବତୀ' ✅ (ମାତା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ହେତୁ କ୍ତବତୁ ପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍ତ ରୂପ 'ଉକ୍ତବତୀ') ।
🚀 PILLAR 4: 30-Second Real Life Connection (ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହ ସଂଯୋଗ)
"ଯଦ୍ୟପି ବହୁ ନାଧୀଷେ ତଥାପି ପଠ ପୁତ୍ର ବ୍ୟାକରଣମ୍ । ସ୍ୱଜନଃ ଶ୍ୱଜନୋ ମା ଭୂତ୍ ସକଳଂ ଶକଳଂ ସକୃତ୍ ଶକୃତ୍ ॥"
(ସ୍ୱଜନ = ନିଜ ଲୋକ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ୱଜନ = କୁକୁର ! ସକଳ = ସମଗ୍ର, କିନ୍ତୁ ଶକଳ = ଖଣ୍ଡ ବିଖଣ୍ଡ !)
🎯 PILLAR 5: The 1-Minute Visual Formula Box & Master Rules (ଶ୍ରେଣୀବିଭାଗୀୟ ନିୟମାବଳୀ)
📌 ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନର ୩ଟି ପ୍ରମୁଖ ସୂତ୍ରାବଳୀ:
1. ଶବ୍ଦରୂପ ସୂତ୍ର: ଇ-କାରାନ୍ତ ଓ ଋ-କାରାନ୍ତରେ ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନେ 'ଏଃ' ଓ 'ଉଃ' (ହରେଃ, ପିତୁଃ, ଭ୍ରାତୁଃ) । ହଳନ୍ତ ଶବ୍ଦେ ପ୍ରାତିପଦିକ ଅନୁଯାୟୀ (ବିଦୁଷାମ୍, କର୍ମଣଃ, ଆତ୍ମନଃ, ଭଗବତଃ) ।
2. କାରକ ଉପପଦ ସୂତ୍ର:
3. ଧାତୁରୂପ ସୂତ୍ର: ଉପସର୍ଗ ପୂର୍ବକ କ୍ରୁଧ୍/ଦ୍ରୁହ୍ ଦ୍ୱିତୀୟାନ୍ତ । ଉପସର୍ଗ ଲାଗିଲେ 'କ୍ତ୍ୱା' ସ୍ଥାନରେ 'ଲ୍ୟପ୍' । ଆତ୍ମନେପଦୀ ଧାତୁରେ ପରସ୍ମୈପଦୀ ରୂପ ଅଶୁଦ୍ଧ (ଲଭ୍, ସେବ୍, ବୃଧ୍) ।
🏆 PILLAR 6: Textbook Exercise Solutions (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ — ସମସ୍ତ ୨୫୫ଟି ବାକ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ)
📝 ଭାଗ ୧: ଶବ୍ଦରୂପଗତ ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ (ପ୍ରଶ୍ନ ୧ ରୁ ୬୯)
| କ୍ରମ | ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ ❌ | ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ସଠିକ୍ ବାକ୍ୟ ✅ | ବ୍ୟାକରଣଗତ କାରଣ ଓ ନିୟମ (Grammar Rule) |
|---|---|---|---|
| 1 | ହରିସ୍ୟ ଗାଂ ପଶ୍ୟ । | ହରେଃ ଗାଂ ପଶ୍ୟ । | ହରି ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ 'ହରେଃ' । |
| 2 | ଭୂପତ୍ୟୁଃ ଆଦେଶଂ ପାଳୟ । | ଭୂପତେଃ ଆଦେଶଂ ପାଳୟ । | ଭୂପତି ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ 'ଭୂପତେଃ' । |
| 3 | ରବିଃ ଭ୍ରାତାସ୍ୟ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛତି । | ରବିଃ ଭ୍ରାତୁଃ ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛତି । | ଭ୍ରାତୃ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ 'ଭ୍ରାତୁଃ' । |
| 4 | ହେ ବିଷ୍ଣୁଃ! ରକ୍ଷ । | ହେ ବିଷ୍ଣୋ! ରକ୍ଷ । | ବିଷ୍ଣୁ ଶବ୍ଦର ସମ୍ବୋଧନ ଏକବଚନ 'ହେ ବିଷ୍ଣୋ' । |
| 5 | ବୃଦ୍ଧସ୍ୟ ପ୍ରାଣଃ ଅସ୍ଥିରାଃ ଭବନ୍ତି । | ବୃଦ୍ଧସ୍ୟ ପ୍ରାଣାଃ ଅସ୍ଥିରାଃ ଭବନ୍ତି । | 'ପ୍ରାଣ' ଶବ୍ଦ ସର୍ବଦା ନିତ୍ୟ ବହୁବଚନାନ୍ତ । |
| 6 | କୁମାରୀନାଂ ଲୀଳା । | କୁମାରୀଣାଂ ଲୀଳା । | ରକାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ନକାରର ଣତ୍ୱ ହୁଏ । |
| 7 | ଅମ୍ବେ! ମାଂ ରକ୍ଷ । | ଅମ୍ବ! ମାଂ ରକ୍ଷ । | ଅମ୍ବା ଶବ୍ଦର ସମ୍ବୋଧନେ 'ହେ ଅମ୍ବ' । |
| 8 | ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଜଗନ୍ନାଥଂ ସେବତେ । | ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ଜଗନ୍ନାଥଂ ସେବତେ । | ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମା ଏକବଚନରେ ବିସର୍ଗ (ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ) ହୁଏ । |
| 9 | ମମ ସ୍ୱସରଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି । | ମମ ସ୍ୱସାରଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି । | ସ୍ୱସୃ ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମା ବହୁବଚନ 'ସ୍ୱସାରଃ' । |
| 10 | ସୁନ୍ଦରୀ ବାଳିକେ । | ସୁନ୍ଦର୍ଯ୍ୟୌ ବାଳିକେ । | ବାଳିକେ (ଦ୍ୱିବଚନ) ଅନୁସାରେ ବିଶେଷଣ 'ସୁନ୍ଦର୍ଯ୍ୟୌ' ହେବ । |
| 11 | ସରଳୟା ନୀତିନା । | ସରଳୟା ନୀତ୍ୟା । | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ନୀତି ଶବ୍ଦର ୩ୟା ଏକବଚନ 'ନୀତ୍ୟା' । |
| 12 | ହେ ମାତା! ଅତ୍ର ଆଗଚ୍ଛ । | ହେ ମାତଃ! ଅତ୍ର ଆଗଚ୍ଛ । | ମାତୃ ଶବ୍ଦର ସମ୍ବୋଧନ ଏକବଚନ 'ହେ ମାତଃ' । |
| 13 | ବଧୋଃ ଭ୍ରାତା ଆଗଚ୍ଛତି । | ବଧ୍ୱାଃ ଭ୍ରାତା ଆଗଚ୍ଛତି । | ବଧୂ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ 'ବଧ୍ୱାଃ' । |
| 14 | ମହାନଦୌ ତରୀଃ ଚଳତି । | ମହାନଦ୍ୟାଂ ତରୀଃ ଚଳତି । | ନଦୀ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନ 'ନଦ୍ୟାମ୍' । |
| 15 | କାକଃ ଚଞ୍ଚୁନା ଖାଦତି । | କାକଃ ଚଞ୍ଚ୍ୱା ଖାଦତି । | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଚଞ୍ଚୁ ଶବ୍ଦର ୩ୟା ଏକବଚନ 'ଚଞ୍ଚ୍ୱା' । |
| 16 | ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସାଗରସ୍ୟ ଦୁହିତା । | ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ ସାଗରସ୍ୟ ଦୁହିତା । | ପ୍ରଥମା ଏକବଚନରେ 'ଲକ୍ଷ୍ମୀଃ' ହୁଏ । |
| 17 | ରାମସ୍ୟ ପୁସ୍ତକଃ ସୁନ୍ଦରମ୍ । | ରାମସ୍ୟ ପୁସ୍ତକଂ ସୁନ୍ଦରମ୍ । | ପୁସ୍ତକ ଶବ୍ଦ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ, ତେଣୁ 'ପୁସ୍ତକମ୍' ହେବ । |
| 18 | ଉଦ୍ୟାନେ ବହବଃ ପୁଷ୍ପାଣି ସନ୍ତି । | ଉଦ୍ୟାନେ ବହୂନି ପୁଷ୍ପାଣି ସନ୍ତି । | କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ପୁଷ୍ପାଣି ବିଶେଷ୍ୟ ଅନୁସାରେ ବିଶେଷଣ 'ବହୂନି' ହେବ । |
| 19 | ଭୀମଃ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନସ୍ୟ ଜାନୌ ଅତାଡୟତ୍ । | ଭୀମଃ ଦୁର୍ଯ୍ୟୋଧନଂ ଜାନୁନି ଅତାଡୟତ୍ । | ଜାନୁ ଶବ୍ଦ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ, ସପ୍ତମୀରେ 'ଜାନୁନି' । |
| 20 | ପଦ୍ମପତ୍ରେ ଅମ୍ବୁଂ ପଶ୍ୟ । | ପଦ୍ମପତ୍ରେ ଅମ୍ବୁ ପଶ୍ୟ । | ଅମ୍ବୁ ଶବ୍ଦ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱିତୀୟା ଏକବଚନରେ 'ଅମ୍ବୁ' ହୁଏ । |
| 21 | କୁକ୍କୁରଃ ଅସ୍ଥିଂ ଚର୍ବତି । | କୁକ୍କୁରଃ ଅସ୍ଥି ଚର୍ବତି । | ଅସ୍ଥି କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ, ଦ୍ୱିତୀୟାରେ 'ଅସ୍ଥି' ହୁଏ । |
| 22 | ଭ୍ରମରଃ ମଧୁଂ ପିବତି । | ଭ୍ରମରଃ ମଧୁ ପିବତି । | ମଧୁ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ 'ମଧୁ' ହୁଏ । |
| 23 | ରାମଃ ଫଳାନ୍ ଆନୟତି । | ରାମଃ ଫଳାନି ଆନୟତି । | କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ଫଳ ଶବ୍ଦ ଦ୍ୱିତୀୟା ବହୁବଚନରେ 'ଫଳାନି' ହୁଏ । |
| 24 | ବାରିଂ ବିନା ମତ୍ସ୍ୟାଃ ନ ଜୀବନ୍ତି । | ବାରି ବିନା ମତ୍ସ୍ୟାଃ ନ ଜୀବନ୍ତି । | ବାରି କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ, ଦ୍ୱିତୀୟାରେ 'ବାରି' ହୁଏ । |
| 25 | ସମ୍ରାଟଂ ପ୍ରଜାଃ ବଦନ୍ତି । | ସମ୍ରାଜଂ ପ୍ରଜାଃ ବଦନ୍ତି । | ସମ୍ରାଜ୍ ଶବ୍ଦର ଦ୍ୱିତୀୟା ଏକବଚନ 'ସମ୍ରାଜମ୍' । |
| 26 | ପଥା ବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି । | ପଥି ବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି । | ପଥିନ୍ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନ 'ପଥି' । |
| 27 | ବିଦ୍ୱାନାନାଂ ସର୍ବତ୍ର ଆଦରଃ ଭବତି । | ବିଦୁଷାଂ ସର୍ବତ୍ର ଆଦରଃ ଭବତି । | ବିଦ୍ୱସ୍ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ବହୁବଚନ 'ବିଦୁଷାମ୍' । |
| 28 | ଆତ୍ମାୟାଃ ଉନ୍ନତିଂ କୁରୁ । | ଆତ୍ମନଃ ଉନ୍ନତିଂ କୁରୁ । | ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଆତ୍ମନ୍ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ 'ଆତ୍ମନଃ' । |
| 29 | ଚନ୍ଦ୍ରମାୟାଃ ସୂର୍ଯ୍ୟଃ ବୃହତ୍ତରଃ । | ଚନ୍ଦ୍ରମସଃ ସୂର୍ଯ୍ୟଃ ବୃହତ୍ତରଃ । | ଚନ୍ଦ୍ରମସ୍ ଶବ୍ଦର ପଞ୍ଚମୀ ଏକବଚନ 'ଚନ୍ଦ୍ରମସଃ' । |
| 30 | ରୋଗିସ୍ୟ ସେବାଂ କୁରୁ । | ରୋଗିଣଃ ସେବାଂ କୁରୁ । | ରୋଗିନ୍ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ 'ରୋଗିଣଃ' । |
| 31 | ବିଦ୍ୱାନଂ ରାଜା ପୂଜୟତି । | ବିଦ୍ୱାଂସଂ ରାଜା ପୂଜୟତି । | ବିଦ୍ୱସ୍ ଶବ୍ଦର ଦ୍ୱିତୀୟା ଏକବଚନ 'ବିଦ୍ୱାଂସମ୍' । |
| 32 | ବିଦ୍ୱସାଂ ହୃଦୟଂ ନିର୍ମଳମ୍ । | ବିଦୁଷାଂ ହୃଦୟଂ ନିର୍ମଳମ୍ । | ବିଦ୍ୱସ୍ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ବହୁବଚନ 'ବିଦୁଷାମ୍' । |
| 33 | ଜ୍ଞାନୀଭ୍ୟଃ ରାଜା ଧନଂ ଦଦାତି । | ଜ୍ଞାନିଭ୍ୟଃ ରାଜା ଧନଂ ଦଦାତି । | ଜ୍ଞାନିନ୍ ଶବ୍ଦ ଚତୁର୍ଥୀ ବହୁବଚନରେ ହ୍ରସ୍ୱ 'ଜ୍ଞାନିଭ୍ୟଃ' ହୁଏ । |
| 34 | ଗଚ୍ଛନ୍ତୌ ଛାତ୍ରାଃ ଶ୍ଳୋକଂ ପଠନ୍ତି । | ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ଛାତ୍ରାଃ ଶ୍ଳୋକଂ ପଠନ୍ତି । | ଛାତ୍ରାଃ (ବହୁବଚନ) ଅନୁସାରେ 'ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ' ହେବ । |
| 35 | ଭଗବାନସ୍ୟ ଦୟା ମହାନ୍ । | ଭଗବତଃ ଦୟା ମହତୀ । | ଭଗବତ୍ ର ଷଷ୍ଠୀ 'ଭଗବତଃ' ଏବଂ ଦୟା ଅନୁସାରେ 'ମହତୀ' । |
| 36 | ବର୍ଷାସୁ ସରିତାନାଂ ଜଳମ୍ ଆବିଳଂ ଭବତି । | ବର୍ଷାସୁ ସରିତାଂ ଜଳମ୍ ଆବିଳଂ ଭବତି । | ସରିତ୍ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ବହୁବଚନ 'ସରିତାମ୍' । |
| 37 | ବିପଦାତ୍ ମିତ୍ରଂ ରକ୍ଷ । | ବିପଦଃ ମିତ୍ରଂ ରକ୍ଷ । | ବିପଦ୍ ଶବ୍ଦର ପଞ୍ଚମୀ ଏକବଚନ 'ବିପଦଃ' । |
| 38 | ଶିଶୂନାଂ ବାକ୍ ମଧୁରମ୍ । | ଶିଶୂନାଂ ବାକ୍ ମଧୁରା । | ବାଚ୍ ଶବ୍ଦ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ, ତେଣୁ ବିଶେଷଣ 'ମଧୁରା' ହେବ । |
| 39 | ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟସ୍ୟ ପରିଷଦେ କାଳିଦାସଃ ଆସୀତ୍ । | ବିକ୍ରମାଦିତ୍ୟସ୍ୟ ପରିଷଦି କାଳିଦାସଃ ଆସୀତ୍ । | ପରିଷଦ୍ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନ 'ପରିଷଦି' । |
| 40 | ସମିତେଷୁ ମହାଭାରତଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀଷଣତମମ୍ । | ସମିତ୍ସୁ ମହାଭାରତଯୁଦ୍ଧଂ ଭୀଷଣତମମ୍ । | ସମିଧ୍ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ବହୁବଚନ 'ସମିତ୍ସୁ' । |
| 41 | ସରିତାତ୍ ଯୋଷିତଃ ଜଳମ୍ ଆନୟନ୍ତି । | ସରିତଃ ଯୋଷିତଃ ଜଳମ୍ ଆନୟନ୍ତି । | ସରିତ୍ ଶବ୍ଦର ପଞ୍ଚମୀ ଏକବଚନ 'ସରିତଃ' । |
| 42 | ଆପଦେଷୁ ଦୁର୍ଗାଂ ସ୍ମର । | ଆପତ୍ସୁ ଦୁର୍ଗାଂ ସ୍ମର । | ଆପଦ୍ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ବହୁବଚନ 'ଆପତ୍ସୁ' । |
| 43 | ସମ୍ପଦେ ଗର୍ବଂ ମା କୁରୁ । | ସମ୍ପଦି ଗର୍ବଂ ମା କୁରୁ । | ସମ୍ପଦ୍ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନ 'ସମ୍ପଦି' । |
| 44 | ବ୍ୟୋମେ ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଶୋଭନ୍ତେ । | ବ୍ୟୋମ୍ନି ନକ୍ଷତ୍ରାଣି ଶୋଭନ୍ତେ । | ବ୍ୟୋମନ୍ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନ 'ବ୍ୟୋମ୍ନି' । |
| 45 | ମୂର୍ଖାଣାଂ ଜନ୍ମଃ ନିରର୍ଥକମ୍ । | ମୂର୍ଖାଣାଂ ଜନ୍ମ ନିରର୍ଥକମ୍ । | ଜନ୍ମନ୍ ଶବ୍ଦ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଥମାରେ 'ଜନ୍ମ' ହୁଏ । |
| 46 | କର୍ମସ୍ୟ ଅନୁରୂପଂ ଫଳମ୍ । | କର୍ମଣଃ ଅନୁରୂପଂ ଫଳମ୍ । | କର୍ମନ୍ ଶବ୍ଦର ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ 'କର୍ମଣଃ' । |
| 47 | ବ୍ୟାଧଃ ଧନୁନା ମୃଗାନ୍ ମାରୟତି । | ବ୍ୟାଧଃ ଧନୁଷା ମୃଗାନ୍ ମାରୟତି । | ଧନୁସ୍ ଶବ୍ଦର ତୃତୀୟା ଏକବଚନ 'ଧନୁଷା' । |
| 48 | ସର୍ବେ ପ୍ରେମେଣ ବଶୀଭୂତାଃ ଭବନ୍ତି । | ସର୍ବେ ପ୍ରେମ୍ଣା ବଶୀଭୂତାଃ ଭବନ୍ତି । | ପ୍ରେମନ୍ ଶବ୍ଦର ତୃତୀୟା ଏକବଚନ 'ପ୍ରେମ୍ଣା' । |
| 49 | ଗୁଣିନଃ ମହାତ୍ମାନଃ ଚ ବୟସଂ ନ ପଶ୍ୟନ୍ତି । | ଗୁଣିନଃ ମହାତ୍ମାନଃ ଚ ବୟଃ ନ ପଶ୍ୟନ୍ତି । | ବୟସ୍ ଶବ୍ଦ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ 'ବୟଃ' ହୁଏ । |
| 50 | ମେ ଭ୍ରାତା ଗ୍ରାମଂ ଗଚ୍ଛତି । | ମମ ଭ୍ରାତା ଗ୍ରାମଂ ଗଚ୍ଛତି । | ବାକ୍ୟର ଆରମ୍ଭରେ ବୈକଳ୍ପିକ ରୂପ 'ମେ' ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ନାହିଁ । |
| 51 | କସ୍ମାତ୍ ଦିଶଃ ବାୟୁଃ ବହତି ? | କସ୍ୟାଃ ଦିଶଃ ବାୟୁଃ ବହତି ? | ଦିଶ୍ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ପଞ୍ଚମୀ ହେତୁ ସର୍ବନାମ 'କସ୍ୟାଃ' ହେବ । |
| 52 | ଅୟଂ ଲତା ସୁନ୍ଦରମ୍ । | ଇୟଂ ଲତା ସୁନ୍ଦରୀ । | ଲତା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ହେତୁ 'ଇୟଂ' ଓ 'ସୁନ୍ଦରୀ' ହେବ । |
| 53 | ନଃ ଇଦଂ ଗୃହମ୍ । | ଅସ୍ମାକମ୍ ଇଦଂ ଗୃହମ୍ । | ବାକ୍ୟାରମ୍ଭରେ 'ନଃ' ବସେ ନାହିଁ, 'ଅସ୍ମାକମ୍' ହେବ । |
| 54 | ଏତସ୍ୟାଂ ବୃକ୍ଷେ କୋକିଳଃ କୂଜତି । | ଏତସ୍ମିନ୍ ବୃକ୍ଷେ କୋକିଳଃ କୂଜତି । | ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବୃକ୍ଷେ ହେତୁ 'ଏତସ୍ମିନ୍' ହେବ । |
| 55 | ହେ ସଖେ! ତେ ଗୃହଂ କୁତ୍ର ? | ହେ ସଖେ! ତବ ଗୃହଂ କୁତ୍ର ? | ସମ୍ବୋଧନ ପଦ ପରେ 'ତେ' ବସେ ନାହିଁ, 'ତବ' ହେବ । |
| 56 | ସର୍ବାଃ ବାଳକାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି । | ସର୍ବେ ବାଳକାଃ ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ଗଚ୍ଛନ୍ତି । | ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବହୁବଚନରେ 'ସର୍ବେ' ହୁଏ । |
| 57 | ଯୌ ବାଳିକେ ଆଗତେ, ତାଭ୍ୟାଂ ଶିକ୍ଷକଃ ଜ୍ଞାନଂ ଦଦାତି । | ୟେ ବାଳିକେ ଆଗତେ, ତାଭ୍ୟାଂ ଶିକ୍ଷକଃ ଜ୍ଞାନଂ ଦଦାତି । | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଦ୍ୱିବଚନରେ 'ୟେ' ହୁଏ । |
| 58 | ଅୟମ୍ ଇମଂ ବ୍ୟାକରଣମ୍ ଅପଠତ୍ । | ଅୟମ୍ ଇଦଂ ବ୍ୟାକରଣମ୍ ଅପଠତ୍ । | ବ୍ୟାକରଣ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ହେତୁ 'ଇଦମ୍' ହେବ । |
| 59 | ଏତେ ରତ୍ନାନି ମୂଲ୍ୟବନ୍ତଃ । | ଏତାନି ରତ୍ନାନି ମୂଲ୍ୟବନ୍ତି । | କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ରତ୍ନାନି ଅନୁସାରେ 'ଏତାନି' ଓ 'ମୂଲ୍ୟବନ୍ତି' । |
| 60 | ମମ ଦ୍ୱୌ ଲେଖନ୍ୟୌ । | ମମ ଦ୍ୱେ ଲେଖନ୍ୟୌ । | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଲେଖନୀ ଦ୍ୱିବଚନରେ 'ଦ୍ୱେ' ହୁଏ । |
| 61 | ପଞ୍ଚାଃ ବାଳକାଃ ଧାବନ୍ତି । | ପଞ୍ଚ ବାଳକାଃ ଧାବନ୍ତି । | ପଞ୍ଚନ୍ ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମାରେ 'ପଞ୍ଚ' ହୁଏ । |
| 62 | ଅଷ୍ଟାନି ଫଳାନି ଆନୟ । | ଅଷ୍ଟୌ / ଅଷ୍ଟ ଫଳାନି ଆନୟ । | ଅଷ୍ଟନ୍ ଶବ୍ଦର ରୂପ 'ଅଷ୍ଟ' ବା 'ଅଷ୍ଟୌ' ହୁଏ । |
| 63 | ବିଂଶତୟଃ ଧେନବଃ ଚରନ୍ତି । | ବିଂଶତିଃ ଧେନବଃ ଚରନ୍ତି । | ବିଂଶତି ଶବ୍ଦ ନିତ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଏକବଚନାନ୍ତ । |
| 64 | ପୃଥିବ୍ୟାଂ ସପ୍ତାଃ ସମୁଦ୍ରାଃ ସନ୍ତି । | ପୃଥିବ୍ୟାଂ ସପ୍ତ ସମୁଦ୍ରାଃ ସନ୍ତି । | ସପ୍ତନ୍ ଶବ୍ଦର ପ୍ରଥମାରେ 'ସପ୍ତ' ହୁଏ । |
| 65 | ବିଂଶତୟଃ ବାଳକାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି । | ବିଂଶତିଃ ବାଳକାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି । | ସଂଖ୍ୟାବାଚକ 'ବିଂଶତିଃ' ନିତ୍ୟ ଏକବଚନ । |
| 66 | ଶିଷ୍ୟଃ ଆଚାର୍ଯ୍ୟାଣୀଂ ନମତି । | ଶିଷ୍ୟଃ ଆଚାର୍ଯ୍ୟାନୀଂ ନମତି । | ଆଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଅର୍ଥରେ 'ଆଚାର୍ଯ୍ୟାନୀମ୍' ହୁଏ । |
| 67 | ଯାଦୃଶା ଭାବନା ତାଦୃଶା ସିଦ୍ଧିଃ । | ଯାଦୃଶୀ ଭାବନା ତାଦୃଶୀ ସିଦ୍ଧିଃ । | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗରେ 'ଯାଦୃଶୀ' ଓ 'ତାଦୃଶୀ' ହୁଏ । |
| 68 | ଏଷା ବଧୂଃ ଅକେଶୀ । | ଏଷା ବଧୂଃ ଅକେଶା । | ସ୍ତ୍ରୀ ପ୍ରତ୍ୟୟ ନିୟମାନୁସାରେ 'ଅକେଶା' ହୁଏ । |
| 69 | କାଳମୁଖୀ ଭୟଂ ଜନୟତି । | କାଳମୁଖା ଭୟଂ ଜନୟତି । | ସ୍ୱାଙ୍ଗବାଚୀ ନ ହୋଇ ସାଧାରଣେ ଟାପ୍ ହୋଇ 'କାଳମୁଖା' ହୁଏ । |
📝 ଭାଗ ୨: କାରକଗତ ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ (ପ୍ରଶ୍ନ ୭୦ ରୁ ୨୦୪)
| କ୍ରମ | ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ ❌ | ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ସଠିକ୍ ବାକ୍ୟ ✅ | କାରକ / ଉପପଦ ନିୟମ (Grammar Rule) |
|---|---|---|---|
| 70 | ଦୀନସ୍ୟ ପ୍ରତି ଦୟା କର୍ତ୍ତବ୍ୟା । | ଦୀନଂ ପ୍ରତି ଦୟା କର୍ତ୍ତବ୍ୟା । | 'ପ୍ରତି' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 71 | ମୂର୍ଖସ୍ୟ ଧିକ୍ । | ମୂର୍ଖଂ ଧିକ୍ । | 'ଧିକ୍' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 72 | ଗ୍ରାମାତ୍ ଅଭିତଃ ଗାବଃ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି । | ଗ୍ରାମମ୍ ଅଭିତଃ ଗାବଃ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି । | 'ଅଭିତଃ' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 73 | ରାମଃ ଅଯୋଧ୍ୟାମ୍ ଆସ୍ତେ । | ରାମଃ ଅଯୋଧ୍ୟାମ୍ ଅଧ୍ୟାସ୍ତେ । | ଅଧି ପୂର୍ବକ ଆସ୍ ଧାତୁ ଯୋଗେ ଆଧାରରେ ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 74 | ପଞ୍ଚଦଶେଷୁ ବର୍ଷେଷୁ ଗୀତାଂ ପଠାମି । | ପଞ୍ଚଦଶ ବର୍ଷାଣି ଗୀତାଂ ପଠାମି । | କାଳାଧ୍ୱନୋରତ୍ୟନ୍ତସଂଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 75 | ବିଧାତା! ମାଂ ପ୍ରତି ଦୟାଂ କୁରୁ । | ବିଧାତଃ! ମାଂ ପ୍ରତି ଦୟାଂ କୁରୁ । | ବିଧାତୃ ଶବ୍ଦର ସମ୍ବୋଧନ ଏକବଚନ 'ବିଧାତଃ' । |
| 76 | ବାଳକୈଃ ବିଦ୍ୟାଳୟଂ ଗମ୍ୟତେ । | ବାଳକୈଃ ବିଦ୍ୟାଳୟଃ ଗମ୍ୟତେ । | କର୍ମବାଚ୍ୟରେ କର୍ମରେ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି । |
| 77 | ପକ୍ଷିଣଃ ମଧୁରଃ କୂଜନ୍ତି । | ପକ୍ଷିଣଃ ମଧୁରଂ କୂଜନ୍ତି । | କ୍ରିୟାବିଶେଷଣେ ଦ୍ୱିତୀୟା କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ଏକବଚନ । |
| 78 | ଭାରତବର୍ଷେ ଭରତେନ ଇତି ରାଜା ଆସୀତ୍ । | ଭାରତବର୍ଷେ ଭରତଃ ଇତି ରାଜା ଆସୀତ୍ । | 'ଇତି' ଯୋଗେ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି । |
| 79 | ଦେବଦତ୍ତଃ ଗ୍ରାମେ ଆବସତି । | ଦେବଦତ୍ତଃ ଗ୍ରାମମ୍ ଆବସତି । | ଆ-ବସ୍ ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 80 | ତବ ମମ ଚ ଅନ୍ତରା ପୁସ୍ତକମସ୍ତି । | ତ୍ୱାଂ ମାଂ ଚ ଅନ୍ତରା ପୁସ୍ତକମ୍ ଅସ୍ତି । | 'ଅନ୍ତରା' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 81 | ଗୃହସ୍ୟ ପରିତଃ ବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି । | ଗୃହଂ ପରିତଃ ବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି । | 'ପରିତଃ' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 82 | ଶିବଃ କୈଳାସେ ଅଧିତିଷ୍ଠତି । | ଶିବଃ କୈଳାସମ୍ ଅଧିତିଷ୍ଠତି । | ଅଧି-ସ୍ଥା ଯୋଗେ ଆଧାରରେ ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 83 | ଅଭୁକ୍ତଃ ଭିକ୍ଷୁଃ ଗୃହମ୍ ଉପବସତି । | ଅଭୁକ୍ତଃ ଭିକ୍ଷୁଃ ଗୃହେ ଉପବସତି । | ଉପବାସ (ଅନଶନ) ଅର୍ଥେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 84 | ଛାତ୍ରାଃ ଗୁରବେ ପ୍ରଣମନ୍ତି । | ଛାତ୍ରାଃ ଗୁରୁଂ ପ୍ରଣମନ୍ତି । | ପ୍ର-ଣମ୍ ଧାତୁ ଯୋଗେ କର୍ମରେ ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 85 | ପିତା ଗୃହସ୍ୟ ଯାବତ୍ ଗଚ୍ଛତି । | ପିତା ଗୃହଂ ଯାବତ୍ ଗଚ୍ଛତି । | 'ଯାବତ୍' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 86 | ବୃକ୍ଷସ୍ୟ ଅଧ୍ୟଧି ଫଳାନି ସନ୍ତି । | ବୃକ୍ଷମ୍ ଅଧ୍ୟଧି ଫଳାନି ସନ୍ତି । | 'ଅଧ୍ୟଧି' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 87 | ଜଳସ୍ୟ ଅନ୍ତରେଣ ମତ୍ସ୍ୟାଃ ନ ଜୀବନ୍ତି । | ଜଳମ୍ ଅନ୍ତରେଣ ମତ୍ସ୍ୟାଃ ନ ଜୀବନ୍ତି । | 'ଅନ୍ତରେଣ' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 88 | ପୁତ୍ରଃ ପିତ୍ରେ ନମସ୍କରୋତି । | ପୁତ୍ରଃ ପିତରଂ ନମସ୍କରୋତି । | ନମସ୍କୃ ଧାତୁ ଯୋଗେ କର୍ମରେ ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 89 | ସିଂହଃ ବନେ ଅଧିବସତି । | ସିଂହଃ ବନମ୍ ଅଧିବସତି । | ଅଧି-ବସ୍ ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 90 | ପିତା ପୁତ୍ରାୟ ଅଭିକ୍ରୁଧ୍ୟତି । | ପିତା ପୁତ୍ରମ୍ ଅଭିକ୍ରୁଧ୍ୟତି । | ଉପସର୍ଗଯୁକ୍ତ କ୍ରୁଧ୍ ଧାତୁରେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 91 | ଦେଶସ୍ୟ ସର୍ବତଃ ଅଶାନ୍ତି ଦୃଶ୍ୟତେ । | ଦେଶଂ ସର୍ବତଃ ଅଶାନ୍ତିଃ ଦୃଶ୍ୟତେ । | 'ସର୍ବତଃ' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 92 | ଅଶ୍ୱଃ ଶୀଘ୍ରଃ ଧାବତି । | ଅଶ୍ୱଃ ଶୀଘ୍ରଂ ଧାବତି । | କ୍ରିୟାବିଶେଷଣେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 93 | ତ୍ୱଂ ମମ ଅନୁ ଆଗଚ୍ଛ । | ତ୍ୱଂ ମାମ୍ ଅନୁ ଆଗଚ୍ଛ । | 'ଅନୁ' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 94 | ମାର୍ଗସ୍ୟ ଉଭୟତଃ ବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି । | ମାର୍ଗମ୍ ଉଭୟତଃ ବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି । | 'ଉଭୟତଃ' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 95 | ବିଦ୍ୟା ବିନା ଜୀବନଂ ବୃଥା । | ବିଦ୍ୟାଂ ବିନା ଜୀବନଂ ବୃଥା । | 'ବିନା' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 96 | ରାମଃ ଶ୍ୟାମାୟ ଅଭିଦ୍ରୁହ୍ୟତି । | ରାମଃ ଶ୍ୟାମମ୍ ଅଭିଦ୍ରୁହ୍ୟତି । | ଉପସର୍ଗଯୁକ୍ତ ଦ୍ରୁହ୍ ଧାତୁରେ ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 97 | ସଃ ମାସେନ ସାହିତ୍ୟଂ ପଠତି । | ସଃ ମାସଂ ସାହିତ୍ୟଂ ପଠତି । | ନିରନ୍ତର ସଂଯୋଗେ (କାଳାଧ୍ୱନୋଃ) ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 98 | ଶ୍ରମସ୍ୟ ଋତେ ବିଦ୍ୟା ନ ଭବତି । | ଶ୍ରମମ୍ ଋତେ ବିଦ୍ୟା ନ ଭବତି । | 'ଋତେ' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 99 | ଗୋବିନ୍ଦଃ ପାଠେ ଅଭିନିବିଶତେ । | ଗୋବିନ୍ଦଃ ପାଠମ୍ ଅଭିନିବିଶତେ । | 'ଅଭିନିବିଶତେ' ଯୋଗେ ଆଧାରରେ ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 100 | ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଃ ଜାତୌ କ୍ଷତ୍ରିୟଃ । | ବିଶ୍ୱାମିତ୍ରଃ ଜାତ୍ୟା କ୍ଷତ୍ରିୟଃ । | ଜାତିବାଚକ ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 101 | ବଳ୍କଳେଷୁ ତାପସଃ । | ବଳ୍କଳୈଃ ତାପସଃ । | ଇତ୍ଥମ୍ଭୂତଲକ୍ଷଣେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 102 | ମମ ବିଦ୍ୟାୟାଂ ପ୍ରୟୋଜନମ୍ । | ମମ ବିଦ୍ୟୟା ପ୍ରୟୋଜନମ୍ । | ପ୍ରୟୋଜନାର୍ଥେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 103 | କାଣସ୍ୟ ଚକ୍ଷୁଷଃ କିମ୍ ? | କାଣେନ ଚକ୍ଷୁଷା କିମ୍ ? | ଅଙ୍ଗବିକାରେ ତଥା 'କିମ୍' ଯୋଗେ ତୃତୀୟା । |
| 104 | ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିଣାଂ ସାର୍ଦ୍ଧମ୍ ଉପବିଷ୍ଟଃ । | ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧମ୍ ଉପବିଷ୍ଟଃ । | 'ସାର୍ଦ୍ଧମ୍' ଯୋଗେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 105 | ବିଳମ୍ବେ ଅଳମ୍ । | ବିଳମ୍ବେନ ଅଳମ୍ । | ନିବାରଣାର୍ଥେ 'ଅଳମ୍' ଯୋଗେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 106 | ଗୁରୁଭକ୍ତେଃ ସଃ ସର୍ବାନ୍ ଅତିକ୍ରାମତି । | ଗୁରୁଭକ୍ତ୍ୟା ସଃ ସର୍ବାନ୍ ଅତିକ୍ରାମତି । | ହେତୌ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 107 | ମିତ୍ରାଣାଂ ସହ ଗଚ୍ଛ । | ମିତ୍ରୈଃ ସହ ଗଚ୍ଛ । | 'ସହ' ଯୋଗେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 108 | ମମ ଭଗିନୀ ମତ୍ ବର୍ଷେ ଅବରଃ । | ମମ ଭଗିନୀ ମତ୍ ବର୍ଷେଣ ଅବରା । | କାଳବାଚକ ଅନ୍ତରାର୍ଥେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 109 | ଅୟଂ ବାଳକଃ ନାମ୍ନି ଶ୍ରୀଧରଃ । | ଅୟଂ ବାଳକଃ ନାମ୍ନା ଶ୍ରୀଧରଃ । | ପ୍ରକୃତ୍ୟାଦିଭ୍ୟ ଉପସଂଖ୍ୟାନମ୍ (ତୃତୀୟା) । |
| 110 | ରାମଃ ମତ୍ ମାସମ୍ ଅବରଃ । | ରାମଃ ମତ୍ ମାସେନ ଅବରଃ । | ପରିମାଣାର୍ଥେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 111 | କନ୍ଦର୍ପଃ ଆକୃତିନା ସୁନ୍ଦରଃ । | କନ୍ଦର୍ପଃ ଆକୃତ୍ୟା ସୁନ୍ଦରଃ । | ପ୍ରକୃତ୍ୟାଦିଭ୍ୟଃ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 112 | ଦୁଗ୍ଧଂ ପ୍ରକୃତ୍ୟାଂ ମଧୁରମ୍ । | ଦୁଗ୍ଧଂ ପ୍ରକୃତ୍ୟା ମଧୁରମ୍ । | ପ୍ରକୃତ୍ୟାଦିଭ୍ୟଃ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 113 | ଗୋବିନ୍ଦଃ ଧନେ ହୀନଃ । | ଗୋବିନ୍ଦଃ ଧନେନ ହୀନଃ । | 'ହୀନ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 114 | ସାଧୁଃ ସ୍ୱଭାବେ ସରଳଃ । | ସାଧୁଃ ସ୍ୱଭାବେନ ସରଳଃ । | ପ୍ରକୃତ୍ୟାଦିଭ୍ୟଃ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 115 | ତ୍ୱମ୍ ଅସ୍ମିନ୍ ମାର୍ଗେ ଗଚ୍ଛ । | ତ୍ୱମ୍ ଅନେନ ମାର୍ଗେଣ ଗଚ୍ଛ । | ପନ୍ଥାର୍ଥେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 116 | କୃଷକଃ ଗ୍ରାମେ ଦୁଃଖେ ତିଷ୍ଠତି । | କୃଷକଃ ଗ୍ରାମେ ଦୁଃଖେନ ତିଷ୍ଠତି । | ସୁଖ-ଦୁଃଖାଦୌ କ୍ରିୟାବିଶେଷଣେ ତୃତୀୟା । |
| 117 | ତୃଷାର୍ତ୍ତଃ ଜଳେ ତୃପ୍ୟତି । | ତୃଷାର୍ତ୍ତଃ ଜଳେନ ତୃପ୍ୟତି । | କରଣେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 118 | ଛାତ୍ରାଃ କ୍ରମାତ୍ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି । | ଛାତ୍ରାଃ କ୍ରମେଣ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି । | କ୍ରମାର୍ଥେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 119 | ଅୟଂ ବାଳକଃ ପାଦୟୋଃ ଖଞ୍ଜଃ । | ଅୟଂ ବାଳକଃ ପାଦେନ ଖଞ୍ଜଃ । | ଯେନାଙ୍ଗବିକାରଃ (ତୃତୀୟା) । |
| 120 | ମୃଗଃ ସ୍ୱେଚ୍ଛାୟାଂ ଭ୍ରମତି । | ମୃଗଃ ସ୍ୱେଚ୍ଛୟା ଭ୍ରମତି । | ପ୍ରକୃତ୍ୟାଦିଭ୍ୟଃ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି । |
| 121 | ଦାତା ଦରିଦ୍ରାନ୍ ଧନଂ ଦଦାତି । | ଦାତା ଦରିଦ୍ରେଭ୍ୟଃ ଧନଂ ଦଦାତି । | ଦାନାର୍ଥେ ସମ୍ପ୍ରଦାନେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 122 | ସ୍ୱାମୀ ଭୃତ୍ୟଂ କ୍ରୁଧ୍ୟତି । | ସ୍ୱାମୀ ଭୃତ୍ୟାୟ କ୍ରୁଧ୍ୟତି । | କ୍ରୁଧ୍ ଧାତୁ ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 123 | ବାଳକାନ୍ ମୋଦକାଃ ରୋଚନ୍ତେ । | ବାଳକେଭ୍ୟଃ ମୋଦକାଃ ରୋଚନ୍ତେ । | ରୁଚ୍ୟର୍ଥାନାଂ ପ୍ରୀୟମାଣଃ (ଚତୁର୍ଥୀ) । |
| 124 | ମାତରଂ ଦୁର୍ଗାଂ ନମଃ । | ମାତ୍ରେ ଦୁର୍ଗାୟୈ ନମଃ । | 'ନମଃ' ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 125 | ହାରସ୍ୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଂ ପ୍ରଦେୟମ୍ । | ହାରାୟ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣଂ ପ୍ରଦେୟମ୍ । | ତାଦର୍ଥ୍ୟେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 126 | ମିତ୍ରଂ ବିନା ମାଂ ସ୍ୱର୍ଗୋଽପି ନ ସ୍ୱଦତେ । | ମିତ୍ରଂ ବିନା ସ୍ୱର୍ଗୋଽପି ମହ୍ୟଂ ନ ସ୍ୱଦତେ । | ସ୍ୱଦ୍ (ରୁଚି) ଅର୍ଥେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 127 | ତ୍ୱଂ କସ୍ମାତ୍ କତିମୁଦ୍ରାଃ ଧାରୟସି ? | ତ୍ୱଂ କସ୍ମୈ କତି ମୁଦ୍ରାଃ ଧାରୟସି ? | ଧାରେରୁତ୍ତମର୍ଣ୍ଣଃ (ଚତୁର୍ଥୀ) । |
| 128 | ବାଳିକା ପୁଷ୍ପେଣ ସ୍ପୃହୟତି । | ବାଳିକା ପୁଷ୍ପାୟ ସ୍ପୃହୟତି । | ସ୍ପୃହେରୀପ୍ସିତଃ (ଚତୁର୍ଥୀ) । |
| 129 | ଇନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ପୁଷ୍ପାଣି ବଷଟ୍ । | ଇନ୍ଦ୍ରାୟ ପୁଷ୍ପାଣି ବଷଟ୍ । | 'ବଷଟ୍' ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 130 | ମାତା ପୁତ୍ରେଣ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଦର୍ଶୟତି । | ମାତା ପୁତ୍ରାୟ ଚନ୍ଦ୍ରଂ ଦର୍ଶୟତି । | ଦୃଶେଃ ପ୍ରତ୍ୟର୍ଥେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 131 | ମାଂ ପୁସ୍ତକଂ ଦେହି । | ମହ୍ୟଂ ପୁସ୍ତକଂ ଦେହି । | ଦାନାର୍ଥେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 132 | ଦୁର୍ଜନଃ ସଜ୍ଜନାତ୍ ଅସୂୟତି । | ଦୁର୍ଜନଃ ସଜ୍ଜନାୟ ଅସୂୟତି । | ଅସୂୟ୍ ଧାତୁ ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 133 | ଶ୍ରୀଧରଃ ରାମଂ ଈର୍ଷ୍ୟତି । | ଶ୍ରୀଧରଃ ରାମାୟ ଈର୍ଷ୍ୟତି । | ଈର୍ଷ୍ୟ୍ ଧାତୁ ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 134 | ଭକ୍ତିଃ ଜ୍ଞାନସ୍ୟ କଳ୍ପତେ । | ଭକ୍ତିଃ ଜ୍ଞାନାୟ କଳ୍ପତେ । | କ୍ଳ୍ପୃ-ସମ୍ପଦ୍ୟମାନେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 135 | ଅଗ୍ନାୟ ସ୍ୱାହା । | ଅଗ୍ନୟେ ସ୍ୱାହା । | 'ସ୍ୱାହା' ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 136 | ପ୍ରଜାନାଂ ସ୍ୱସ୍ତି ଭବତୁ । | ପ୍ରଜାଭ୍ୟଃ ସ୍ୱସ୍ତି ଭବତୁ । | 'ସ୍ୱସ୍ତି' ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 137 | ଛାତ୍ରଃ ଶିକ୍ଷକଂ ନିବେଦୟତି । | ଛାତ୍ରଃ ଶିକ୍ଷକାୟ ନିବେଦୟତି । | ନିବେଦନାର୍ଥେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 138 | ପିତା ପୁତ୍ରଂ କ୍ରୀଡନକଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋତି । | ପିତା ପୁତ୍ରାୟ କ୍ରୀଡନକଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋତି । | ପ୍ରତି-ଶ୍ରୁ ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 139 | ପିତୃପୁରୁଷାଣାଂ ସ୍ୱଧା । | ପିତୃପୁରୁଷେଭ୍ୟଃ ସ୍ୱଧା । | 'ସ୍ୱଧା' ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 140 | ବୟଂ ପଠନସ୍ୟ ଗଚ୍ଛାମଃ । | ବୟଂ ପଠନାୟ ଗଚ୍ଛାମଃ । | କ୍ରିୟାର୍ଥୋପପଦସ୍ୟ ଚ କର୍ମଣି ସ୍ଥାନିନଃ (ଚତୁର୍ଥୀ) । |
| 141 | ଅହଂ ତ୍ୱାଂ ଦିବ୍ୟଚକ୍ଷୁଃ ଦଦାମି । | ଅହଂ ତୁଭ୍ୟଂ ଦିବ୍ୟଚକ୍ଷୁଃ ଦଦାମି । | ଦାନାର୍ଥେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 142 | ସର୍ପଃ ନକୁଳଂ ବିଭେତି । | ସର୍ପଃ ନକୁଳାତ୍ ବିଭେତି । | ଭୀତ୍ରାର୍ଥାନାଂ ଭୟହେତୁଃ (ପଞ୍ଚମୀ) । |
| 143 | ଗ୍ରାମସ୍ୟ ବହିଃ ବାଳକାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି । | ଗ୍ରାମାତ୍ ବହିଃ ବାଳକାଃ କ୍ରୀଡନ୍ତି । | 'ବହିଃ' ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 144 | ଈଶ୍ୱରସ୍ୟ ଅନ୍ୟଃ କଃ ସହାୟଃ ? | ଈଶ୍ୱରାତ୍ ଅନ୍ୟଃ କଃ ସହାୟଃ ? | 'ଅନ୍ୟ' ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 145 | ଅସ୍ୟ ନଗରସ୍ୟ ଉତ୍ତରା ନଦୀ ବହତି । | ଅସ୍ମାତ୍ ନଗରାତ୍ ଉତ୍ତରା ନଦୀ ବହତି । | ଦିଗ୍ବାଚୀ ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 146 | ଚୌରଃ ରକ୍ଷିଣଂ ନିଲୀୟତେ । | ଚୌରଃ ରକ୍ଷିଣଃ ନିଲୀୟତେ । | ଅନ୍ତର୍ଦ୍ଧୌ ଯେନାଦର୍ଶନମିଚ୍ଛତି (ପଞ୍ଚମୀ) । |
| 147 | ଛାତ୍ରଃ ପଠନସ୍ୟ ବିରମତି । | ଛାତ୍ରଃ ପଠନାତ୍ ବିରମତି । | ବିରାମାର୍ଥେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 148 | ଅଶୋକଃ ରାମସ୍ୟ କନୀୟାନ୍ । | ଅଶୋକଃ ରାମାତ୍ କନୀୟାନ୍ । | ତୁଳନାର୍ଥେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 149 | କଟକମ୍ ଆରାତ୍ ମହାନଦୀ । | କଟକାତ୍ ଆରାତ୍ ମହାନଦୀ । | 'ଆରାତ୍' ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 150 | ବିପଦି ତ୍ରାୟସ୍ୱ ମାମ୍ । | ବିପଦଃ ତ୍ରାୟସ୍ୱ ମାମ୍ । | ରକ୍ଷାର୍ଥେ (ତ୍ରା) ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 151 | ବଧୂଃ ଶ୍ୱଶୁରଂ ଲଜ୍ଜତେ । | ବଧୂଃ ଶ୍ୱଶୁରାତ୍ ଲଜ୍ଜତେ । | ଲଜ୍ଜାର୍ଥେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 152 | ଧର୍ମଃ ନାନା ସୁଖଂ ନାସ୍ତି । | ଧର୍ମାତ୍ ନାନା ସୁଖଂ ନାସ୍ତି । | 'ନାନା' ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 153 | ଗୃହସ୍ୟ ଆରାତ୍ ଉପବନମସ୍ତି । | ଗୃହାତ୍ ଆରାତ୍ ଉପବନମସ୍ତି । | 'ଆରାତ୍' ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 154 | ଭଗବାନ୍ ମାଂ ବିପଦାତ୍ ରକ୍ଷତି । | ଭଗବାନ୍ ମାଂ ବିପଦଃ ରକ୍ଷତି । | ବିପଦ୍ ଶବ୍ଦର ପଞ୍ଚମୀ ଏକବଚନ 'ବିପଦଃ' । |
| 155 | ସାଧୁଃ ଅନ୍ୟାୟଂ ଜୁଗୁପ୍ସତେ । | ସାଧୁଃ ଅନ୍ୟାୟାତ୍ ଜୁଗୁପ୍ସତେ । | ଜୁଗୁପ୍ସା ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 156 | ସାଧୁଃ ପାପଂ ପରାଜୟତେ । | ସାଧୁଃ ପାପାତ୍ ପରାଜୟତେ । | ପରାଜେରସୋଢ଼ଃ (ପଞ୍ଚମୀ) । |
| 157 | ପଠନସ୍ୟ ପ୍ରାକ୍ ଈଶ୍ୱରଂ ସ୍ମର । | ପଠନାତ୍ ପ୍ରାକ୍ ଈଶ୍ୱରଂ ସ୍ମର । | 'ପ୍ରାକ୍' ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 158 | ପଠନସ୍ୟ ପରମ୍ କ୍ରୀଡ଼ । | ପଠନାତ୍ ପରମ୍ କ୍ରୀଡ଼ । | 'ପରମ୍' ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 159 | ବାଲ୍ୟସ୍ୟ ପ୍ରଭୃତି ଶ୍ରମଂ କୁରୁ । | ବାଲ୍ୟାତ୍ ପ୍ରଭୃତି ଶ୍ରମଂ କୁରୁ । | 'ପ୍ରଭୃତି' ଯୋଗେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 160 | ପୁଷ୍ପାଣାଂ ଫଳାନି ଜାୟନ୍ତେ । | ପୁଷ୍ପେଭ୍ୟଃ ଫଳାନି ଜାୟନ୍ତେ । | ଜନିକର୍ତ୍ତୁଃ ପ୍ରକୃତିଃ (ପଞ୍ଚମୀ) । |
| 161 | କାର୍ଯ୍ୟମିଦଂ ତବ ସୁକରମ୍ । | କାର୍ଯ୍ୟମିଦଂ ତ୍ୱୟା ସୁକରମ୍ । | କୃତ୍ୟଯୋଗେ କର୍ତ୍ତରି ତୃତୀୟା । |
| 162 | କାର୍ଯ୍ୟମିଦଂ ମମ ଦୁଷ୍କରମ୍ । | କାର୍ଯ୍ୟମିଦଂ ମୟା ଦୁଷ୍କରମ୍ । | କୃତ୍ୟଯୋଗେ କର୍ତ୍ତରି ତୃତୀୟା । |
| 163 | ରାମେଣ ତୁଳା ନାସ୍ତି । | ରାମସ୍ୟ ତୁଳା ନାସ୍ତି । | 'ତୁଳା' ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 164 | ଦୁଗ୍ଧଂ ପାନଂ କୁରୁ । | ଦୁଗ୍ଧସ୍ୟ ପାନଂ କୁରୁ । | କୃଦନ୍ତ ପ୍ରୟୋଗେ କର୍ମଣି ଷଷ୍ଠୀ । |
| 165 | ସାଧୂନ୍ ଦର୍ଶନଂ ପୁଣ୍ୟମ୍ । | ସାଧୂନାଂ ଦର୍ଶନଂ ପୁଣ୍ୟମ୍ । | କୃଦନ୍ତ ଯୋଗେ କର୍ମଣି ଷଷ୍ଠୀ । |
| 166 | ମମ ଗୃହାତ୍ ଦକ୍ଷିଣେ ପୁଷ୍ପବାଟିକା । | ମମ ଗୃହସ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣେନ ପୁଷ୍ପବାଟିକା । | ଏନପ୍-ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 167 | କର୍ଣ୍ଣାୟ ସମଃ ବୀରଃ ନାସ୍ତି । | କର୍ଣ୍ଣସ୍ୟ ସମଃ ବୀରଃ ନାସ୍ତି । | 'ସମଃ' ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 168 | ଅହଂ ଦିବସେ ତ୍ରିଃ ସ୍ନାନଂ କରୋମି । | ଅହଂ ଦିବସସ୍ୟ ତ୍ରିଃ ସ୍ନାନଂ କରୋମି । | କୃତ୍ୱୋଽର୍ଥପ୍ରୟୋଗେ କାଳେ ଷଷ୍ଠୀ । |
| 169 | ଗୃହାତ୍ ପୁରଃ ମନ୍ଦିରଂ ଶୋଭତେ । | ଗୃହସ୍ୟ ପୁରଃ ମନ୍ଦିରଂ ଶୋଭତେ । | 'ପୁରଃ' ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 170 | ଭାରତାତ୍ ଉତ୍ତରେଣ ହିମାଳୟଃ । | ଭାରତସ୍ୟ ଉତ୍ତରେଣ ହିମାଳୟଃ । | ଏନପ୍ ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 171 | ଗୃହମ୍ ଅନ୍ତିକେ ଉଦ୍ୟାନମ୍ । | ଗୃହସ୍ୟ ଅନ୍ତିକେ ଉଦ୍ୟାନମ୍ । | 'ଅନ୍ତିକେ' ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 172 | ଅହଂ ଦିନାତ୍ ସକୃତ୍ ଅନ୍ନଂ ଖାଦାମି । | ଅହଂ ଦିନସ୍ୟ ସକୃତ୍ ଅନ୍ନଂ ଖାଦାମି । | କୃତ୍ୱୋଽର୍ଥେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 173 | ଏତତ୍ ମାଂ ମତମ୍ । | ଏତତ୍ ମମ ମତମ୍ । | 'ମତ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 174 | ଭାରତାତ୍ ଦକ୍ଷିଣେନ କନ୍ୟାକୁମାରୀ । | ଭାରତସ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣେନ କନ୍ୟାକୁମାରୀ । | ଏନପ୍ ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 175 | ପୁତ୍ରଂ କୃତେ ଯତ୍ନଂ କୁରୁ । | ପୁତ୍ରସ୍ୟ କୃତେ ଯତ୍ନଂ କୁରୁ । | 'କୃତେ' ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 176 | କୃଷ୍ଣଃ ଦୈତ୍ୟାନାଂ ଘାତକଃ । | କୃଷ୍ଣଃ ଦୈତ୍ୟାନ୍ ଘାତକଃ । | ଅକାଦି ପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍ତେ କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା । |
| 177 | ଅଗ୍ନିଃ କାଷ୍ଠେ ତୃପ୍ୟତି । | ଅଗ୍ନିଃ କାଷ୍ଠସ୍ୟ / କାଷ୍ଠେନ ତୃପ୍ୟତି । | ତୃପ୍ତି ଅର୍ଥେ ଶେଷେ ଷଷ୍ଠୀ ବା କରଣେ ତୃତୀୟା । |
| 178 | ସଃ ମାସେ ଚତୁଃ ପୁରୀଂ ଗଚ୍ଛତି । | ସଃ ମାସସ୍ୟ ଚତୁଃ ପୁରୀଂ ଗଚ୍ଛତି । | କୃତ୍ୱୋଽର୍ଥେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 179 | କୃଷ୍ଣଃ ମାତ୍ରେ ସ୍ମରତି । | କୃଷ୍ଣଃ ମାତୁଃ ସ୍ମରତି । | ଉତ୍କଣ୍ଠାପୂର୍ବକ ସ୍ମରଣେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 180 | ଧନାତ୍ ହେତୋଃ ବିଦେଶଂ ଗଚ୍ଛତି । | ଧନସ୍ୟ ହେତୋଃ ବିଦେଶଂ ଗଚ୍ଛତି । | 'ହେତୌ' ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 181 | ରାତ୍ରିଃ ଗତାୟାଂ ତେ ଗୃହମାଗଚ୍ଛନ୍ । | ରାତ୍ରୌ ଗତାୟାଂ ତେ ଗୃହମାଗଚ୍ଛନ୍ । | ଭାବେ ସପ୍ତମୀ (ରାତ୍ରୌ ଗତାୟାମ୍) । |
| 182 | ନଦୀଭ୍ୟଃ ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ରତମା । | ନଦୀନାଂ / ନଦୀଷୁ ଗଙ୍ଗା ପବିତ୍ରତମା । | ଯତଶ୍ଚ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣମ୍ (ଷଷ୍ଠୀ / ସପ୍ତମୀ) । |
| 183 | ଜନନୀ ପୁତ୍ରାୟ ସ୍ନିହ୍ୟତି । | ଜନନୀ ପୁତ୍ରେ ସ୍ନିହ୍ୟତି । | ସ୍ନିହ୍ ଧାତୁ ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 184 | ବାଳକଃ ନିଦ୍ରିତେ ଅହଂ ଗମିଷ୍ୟାମି । | ବାଳକେ ନିଦ୍ରିତେ ଅହଂ ଗମିଷ୍ୟାମି । | ଭାବେ ସପ୍ତମୀ । |
| 185 | କଥଂ ମାଂ ନ ବିଶ୍ୱସିଷି ? | କଥଂ ମୟି ନ ବିଶ୍ୱସିଷି ? | ବିଶ୍ୱସ୍ ଧାତୁ ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 186 | ରାଜା ଯଶସି ଧନଂ ଦଦାତି । | ରାଜା ଯଶସେ ଧନଂ ଦଦାତି । | ତାଦର୍ଥ୍ୟେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 187 | ଅୟଂ ସାହିତ୍ୟେନ ନିପୁଣଃ । | ଅୟଂ ସାହିତ୍ୟେ ନିପୁଣଃ । | 'ନିପୁଣ' ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 188 | କବିଭ୍ୟଃ କାଳିଦାସଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ । | କବୀନାଂ / କବିଷୁ କାଳିଦାସଃ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ । | ଯତଶ୍ଚ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣମ୍ (ଷଷ୍ଠୀ / ସପ୍ତମୀ) । |
| 189 | ଚନ୍ଦ୍ରଃ ଉଦିତେ କୁମୁଦଂ ବିକସତି । | ଚନ୍ଦ୍ରେ ଉଦିତେ କୁମୁଦଂ ବିକସତି । | ଯସ୍ୟ ଚ ଭାବେନ ଭାବଲକ୍ଷଣମ୍ (ସପ୍ତମୀ) । |
| 190 | ସୂର୍ଯ୍ୟଃ ଉଦିତେ ପଦ୍ମଂ ବିକସତି । | ସୂର୍ଯ୍ୟେ ଉଦିତେ ପଦ୍ମଂ ବିକସତି । | ଭାବେ ସପ୍ତମୀ । |
| 191 | ତବ କର୍ମେ ଅଧିକାରଃ ଅସ୍ତି । | ତବ କର୍ମଣି ଅଧିକାରଃ ଅସ୍ତି । | କର୍ମନ୍ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନ 'କର୍ମଣି' । |
| 192 | ଛାତ୍ରାଃ ଗୁରବେ ଅନୁରକ୍ତାଃ । | ଛାତ୍ରାଃ ଗୁରୌ ଅନୁରକ୍ତାଃ । | 'ଅନୁରକ୍ତ' ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 193 | ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରାୟ ବିରକ୍ତଃ । | ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରେ ବିରକ୍ତଃ । | 'ବିରକ୍ତ' ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 194 | ବାଳକଃ ଅନ୍ଧସ୍ୟ କରଂ ଧୃତ୍ୱା ନୟତି । | ବାଳକଃ ଅନ୍ଧଂ କରେ ଧୃତ୍ୱା ନୟତି । | ଗ୍ରହଣାର୍ଥେ ହସ୍ତେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 195 | ପିତାୟାଂ ଭକ୍ତିଂ କୁର୍ଯ୍ୟାତ୍ । | ପିତରି ଭକ୍ତିଂ କୁର୍ଯ୍ୟାତ୍ । | ପିତୃ ଶବ୍ଦର ସପ୍ତମୀ ଏକବଚନ 'ପିତରି' । |
| 196 | ପ୍ରଭୁପଦଂ ତବ ଯୁଜ୍ୟତେ । | ପ୍ରଭୁପଦଂ ତ୍ୱୟି ଯୁଜ୍ୟତେ । | ଯୁଜ୍ (ଯୋଗ୍ୟ) ଅର୍ଥେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 197 | କଥମ୍ ଏତତ୍ ତ୍ୱତ୍ ସମ୍ଭାବ୍ୟତେ । | କଥମ୍ ଏତତ୍ ତ୍ୱୟି ସମ୍ଭାବ୍ୟତେ । | ସମ୍ଭାବନାର୍ଥେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 198 | ବ୍ୟାଧଃ ଚର୍ମଣେ ବ୍ୟାଘ୍ରଂ ହନ୍ତି । | ବ୍ୟାଧଃ ଚର୍ମଣି ବ୍ୟାଘ୍ରଂ ହନ୍ତି । | ନିମିତ୍ତାତ୍ କର୍ମଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 199 | ବ୍ୟାଧଃ ଦନ୍ତାଭ୍ୟାଂ ଗଜଂ ହନ୍ତି । | ବ୍ୟାଧଃ ଦନ୍ତୟୋଃ ଗଜଂ ହନ୍ତି । | ନିମିତ୍ତାତ୍ କର୍ମଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 200 | ବ୍ୟାଧଃ କେଶେଭ୍ୟଃ ଚମରୀଂ ହନ୍ତି । | ବ୍ୟାଧଃ କେଶେଷୁ ଚମରୀଂ ହନ୍ତି । | ନିମିତ୍ତାତ୍ କର୍ମଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 201 | ମମ ଶିକ୍ଷକଃ ଗଣିତସ୍ୟ ଦକ୍ଷଃ । | ମମ ଶିକ୍ଷକଃ ଗଣିତେ ଦକ୍ଷଃ । | 'ଦକ୍ଷ' ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
| 202 | ବ୍ୟାଧଃ ମାଂସେ ମୃଗଂ ହନ୍ତି । | ବ୍ୟାଧଃ ମାଂସାୟ ମୃଗଂ ହନ୍ତି । | ମାଂସ ଶରୀରର ଅଙ୍ଗ ନୁହେଁ, ତାଦର୍ଥ୍ୟେ ଚତୁର୍ଥୀ । |
| 203 | ଶିକ୍ଷକଃ ଆଗତେ ଛାତ୍ରାଃ ନୀରବାଃ ଅଭବନ୍ । | ଶିକ୍ଷକେ ଆଗତେ ଛାତ୍ରାଃ ନୀରବାଃ ଅଭବନ୍ । | ଭାବେ ସପ୍ତମୀ । |
| 204 | ବ୍ୟାକରଣମ୍ ଅଧୀତୀ ଜନଃ ବିଦ୍ୱାନ୍ । | ବ୍ୟାକରଣେ ଅଧୀତୀ ଜନଃ ବିଦ୍ୱାନ୍ । | 'ଅଧୀତୀ' ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି । |
📝 ଭାଗ ୩: ଧାତୁଗତ ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ (ପ୍ରଶ୍ନ ୨୦୫ ରୁ ୨୫୫)
| କ୍ରମ | ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଶୁଦ୍ଧ ବାକ୍ୟ ❌ | ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ସଠିକ୍ ବାକ୍ୟ ✅ | ଧାତୁରୂପ ଓ ପ୍ରତ୍ୟୟ ନିୟମ (Grammar Rule) |
|---|---|---|---|
| 205 | ଅହଂ ଧନଂ ଲପ୍ସ୍ୟାମି । | ଅହଂ ଧନଂ ଲପ୍ସ୍ୟେ । | ଲଭ୍ ଧାତୁ ଆତ୍ମନେପଦୀ ଲୃଟ୍ ଉତ୍ତମ ପୁରୁଷେ 'ଲପ୍ସ୍ୟେ' । |
| 206 | ଭିକ୍ଷୁକଃ ଗ୍ରାମେ ଅଭିକ୍ଷତ୍ । | ଭିକ୍ଷୁକଃ ଗ୍ରାମେ ଅଭିକ୍ଷତ । | ଭିକ୍ଷ୍ ଧାତୁ ଆତ୍ମନେପଦୀ ଲଙ୍ଗ୍ ଏକବଚନେ 'ଅଭିକ୍ଷତ' । |
| 207 | ଯୂୟଂ ମାତୁଳଗୃହେ ଅବର୍ତ୍ତନ୍ତ । | ଯୂୟଂ ମାତୁଳଗୃହେ ଅବର୍ତ୍ତଧ୍ୱମ୍ । | ବୃତ୍ ଧାତୁ ଆତ୍ମନେପଦୀ ମଧ୍ୟମ ବହୁବଚନେ 'ଅବର୍ତ୍ତଧ୍ୱମ୍' । |
| 208 | ବୟଂ ଗୀତଂ ଗାସ୍ୟଥ । | ବୟଂ ଗୀତଂ ଗାସ୍ୟାମଃ । | ବୟଂ (ଉତ୍ତମ ବହୁବଚନ) ଅନୁସାରେ 'ଗାସ୍ୟାମଃ' । |
| 209 | ସଃ ତବ ଉପଦେଶମ୍ ଅବିସ୍ମରତ୍ । | ସଃ ତବ ଉପଦେଶଂ ବ୍ୟସ୍ମରତ୍ । | ବି-ସ୍ମୃ ଧାତୁର ଲଙ୍ଗ୍ ରୂପ 'ବ୍ୟସ୍ମରତ୍' । |
| 210 | ଅହଂ ଲଗୁଡ଼େନ ସର୍ପମ୍ ଅହନ୍ । | ଅହଂ ଲଗୁଡ଼େନ ସର୍ପମ୍ ଅହନମ୍ । | ହନ୍ ଧାତୁ ଲଙ୍ଗ୍ ଉତ୍ତମ ଏକବଚନରେ 'ଅହନମ୍' । |
| 211 | ଗୁରୁଃ ସର୍ବଂ ଶାସତି । | ଗୁରୁଃ ସର୍ବଂ ଶାସ୍ତି । | ଶାସ୍ ଧାତୁ ଲଟ୍ ପ୍ରଥମ ଏକବଚନରେ 'ଶାସ୍ତି' । |
| 212 | ଭବାନ୍ ପୁତ୍ରଂ ଶାସତୁ । | ଭବାନ୍ ପୁତ୍ରଂ ଶାସ୍ତୁ । | ଶାସ୍ ଧାତୁ ଲୋଟ୍ ପ୍ରଥମ ଏକବଚନରେ 'ଶାସ୍ତୁ' । |
| 213 | ଯୂୟମ୍ ଅଧୁନା ଗ୍ରାମଂ ଯାହି । | ଯୂୟମ୍ ଅଧୁନା ଗ୍ରାମଂ ଯାତ । | ଯୂୟଂ ମଧ୍ୟମ ବହୁବଚନ ହେତୁ ଲୋଟ୍ରେ 'ଯାତ' । |
| 214 | ତେ ନକ୍ତଂ କାର୍ଯ୍ୟମ୍ ଅକରୋତ୍ । | ତେ ନକ୍ତଂ କାର୍ଯ୍ୟମ୍ ଅକୁର୍ବନ୍ । | ତେ (ପ୍ରଥମା ବହୁବଚନ) ହେତୁ ଲଙ୍ଗ୍ରେ 'ଅକୁର୍ବନ୍' । |
| 215 | ତେ ମାଂ ବିଭ୍ୟନ୍ତି । | ତେ ମତ୍ ବିଭ୍ୟତି । | ଭୀ ଧାତୁ ଲଟ୍ ପ୍ରଥମ ବହୁବଚନରେ 'ବିଭ୍ୟତି' ହୁଏ । |
| 216 | ଭବାନ୍ ଅତ୍ର ତିଷ୍ଠ । | ଭବାନ୍ ଅତ୍ର ତିଷ୍ଠତୁ । | 'ଭବାନ୍' ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ହେତୁ 'ତିଷ୍ଠତୁ' ହେବ । |
| 217 | ତ୍ୱଂ କସ୍ମାତ୍ ନ ଅବିଭେତ୍ ? | ତ୍ୱଂ କସ୍ମାତ୍ ନ ଅବିଭେଃ ? | ତ୍ୱଂ ମଧ୍ୟମ ପୁରୁଷ ହେତୁ ଲଙ୍ଗ୍ରେ 'ଅବିଭେଃ' । |
| 218 | ବୟଂ ଧନମ୍ ଅଦଦ୍ୱ । | ବୟଂ ଧନମ୍ ଅଦଦ୍ମ । | ଦା ଧାତୁ ଲଙ୍ଗ୍ ଉତ୍ତମ ବହୁବଚନରେ 'ଅଦଦ୍ମ' । |
| 219 | ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଦେବତାୟୈ ପୁଷ୍ପଂ ଦଦତୁ । | ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଦେବତାୟୈ ପୁଷ୍ପଂ ଦଦାତୁ । | ଦା ଧାତୁ ଲୋଟ୍ ପ୍ରଥମ ଏକବଚନରେ 'ଦଦାତୁ' । |
| 220 | ତେ ଗୀତଂ ଶୃଣୁୟାତ୍ । | ତେ ଗୀତଂ ଶୃଣୁୟୁଃ । | ତେ (ବହୁବଚନ) ଅନୁସାରେ ବିଧିଲିଙ୍ଗ୍ରେ 'ଶୃଣୁୟୁଃ' । |
| 221 | ଅହଂ ଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତୁବାନ୍ । | ଅହଂ ଧନଂ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍ । | ପ୍ର-ଆପ୍ + କ୍ତବତୁ = 'ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍' । |
| 222 | ବୟଂ ପୁଷ୍ପାଣି ନେଷ୍ୟଥ । | ବୟଂ ପୁଷ୍ପାଣି ନେଷ୍ୟାମଃ । | ବୟଂ ଉତ୍ତମ ବହୁବଚନ ହେତୁ 'ନେଷ୍ୟାମଃ' । |
| 223 | ଆବାଂ କଥାଂ ଶୃଣୁଥଃ । | ଆବାଂ କଥାଂ ଶୃଣ୍ୱଃ । | ଆବାଂ ଉତ୍ତମ ଦ୍ୱିବଚନ ହେତୁ 'ଶୃଣ୍ୱଃ' । |
| 224 | ସଃ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ନୁହି । | ସଃ ଯଶଃ ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ । | ସଃ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ହେତୁ ଲୋଟ୍ରେ 'ପ୍ରାପ୍ନୋତୁ' । |
| 225 | ଛାତ୍ରାଃ କନ୍ଦୁକମ୍ ଅକ୍ରୀଡତ୍ । | ଛାତ୍ରାଃ କନ୍ଦୁକେନ ଅକ୍ରୀଡନ୍ । | କରଣେ ତୃତୀୟା (କନ୍ଦୁକେନ) ଓ କ୍ରିୟା 'ଅକ୍ରୀଡନ୍' । |
| 226 | ଭବାନ୍ ତସ୍ମୈ ମା କ୍ରୁଧ୍ୟ । | ଭବାନ୍ ତସ୍ମୈ ମା କ୍ରୁଧ୍ୟତୁ । | ଭବାନ୍ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ହେତୁ 'କ୍ରୁଧ୍ୟତୁ' ହେବ । |
| 227 | ତସ୍ୟ ମନେ ଦୁଃଖମ୍ ଅଜାୟନ୍ତ । | ତସ୍ୟ ମନସି ଦୁଃଖମ୍ ଅଜାୟତ । | ମନସି ସପ୍ତମୀ ଓ ଦୁଃଖମ୍ ଏକବଚନେ 'ଅଜାୟତ' । |
| 228 | କୃଷକାଃ ଶସ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରେ କାର୍ଯ୍ୟଂ କରୋତି । | କୃଷକାଃ କୃଷିକ୍ଷେତ୍ରେ କାର୍ଯ୍ୟଂ କୁର୍ବନ୍ତି । | କୃଷକାଃ (ବହୁବଚନ) ଅନୁସାରେ 'କୁର୍ବନ୍ତି' । |
| 229 | ଯୂୟଂ ତଂ ପୃଚ୍ଛନ୍ତୁ । | ଯୂୟଂ ତଂ ପୃଚ୍ଛତ । | ଯୂୟଂ ମଧ୍ୟମ ବହୁବଚନ ହେତୁ ଲୋଟ୍ରେ 'ପୃଚ୍ଛତ' । |
| 230 | ତୃଷାର୍ତ୍ତଃ ଜଳମ୍ ଇଚ୍ଛେୟୁଃ । | ତୃଷାର୍ତ୍ତଃ ଜଳମ୍ ଇଚ୍ଛେତ୍ । | ଏକବଚନ ହେତୁ ବିଧିଲିଙ୍ଗ୍ରେ 'ଇଚ୍ଛେତ୍' । |
| 231 | ବାଳିକା ତ୍ୱାମ୍ ଅଲଜ୍ଜତ୍ । | ବାଳିକା ତ୍ୱତ୍ ଅଲଜ୍ଜତ । | ଲଜ୍ଜାର୍ଥେ ପଞ୍ଚମୀ ଓ ଆତ୍ମନେପଦେ 'ଅଲଜ୍ଜତ' । |
| 232 | ଅହଂ ମିତ୍ରଂ ପ୍ରଚ୍ଛିଷ୍ୟାମି । | ଅହଂ ମିତ୍ରଂ ପ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି । | ପ୍ରଚ୍ଛ୍ ଧାତୁ ଲୃଟ୍ ଉତ୍ତମ ଏକବଚନରେ 'ପ୍ରକ୍ଷ୍ୟାମି' । |
| 233 | ମୃଗଃ ବନେ ଅପ୍ରବିଶତ୍ । | ମୃଗଃ ବନେ ପ୍ରାବିଶତ୍ । | ପ୍ର-ବିଶ୍ ଧାତୁର ଲଙ୍ଗ୍ ରୂପ 'ପ୍ରାବିଶତ୍' । |
| 234 | ଭବାନ୍ ଅତ୍ର ଭକ୍ଷୟ । | ଭବାନ୍ ଅତ୍ର ଭକ୍ଷୟତୁ । | ଭବାନ୍ ପ୍ରଥମ ପୁରୁଷ ହେତୁ ଲୋଟ୍ରେ 'ଭକ୍ଷୟତୁ' । |
| 235 | ଅହଂ କବିତାଂ ରଚୟିଷ୍ୟାମଃ । | ଅହଂ କବିତାଂ ରଚୟିଷ୍ୟାମି । | ଅହଂ ଏକବଚନ ହେତୁ 'ରଚୟିଷ୍ୟାମି' । |
| 236 | ସଃ ପୁତ୍ରାୟ ପତ୍ରମ୍ ଅପ୍ରେରୟତ୍ । | ସଃ ପୁତ୍ରାୟ ପତ୍ରଂ ପ୍ରୈରୟତ୍ । | ପ୍ର-ଈର୍ (ଣିଚ୍) ଲଙ୍ଗ୍ ରୂପ 'ପ୍ରୈରୟତ୍' । |
| 237 | କୃପଣାଃ ଧନଂ ସ୍ପୃହୟତି । | କୃପଣାଃ ଧନଂ ସ୍ପୃହୟନ୍ତି । | କୃପଣାଃ ବହୁବଚନ ହେତୁ 'ସ୍ପୃହୟନ୍ତି' । |
| 238 | ମାତା ଦୁହିତରମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍ । | ମାତା ଦୁହିତରମ୍ ଉକ୍ତବତୀ । | ମାତା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ହେତୁ 'ଉକ୍ତବତୀ' ହେବ । |
| 239 | ମିତ୍ରଂ ତ୍ୱାମ୍ ଉକ୍ତବାନ୍ । | ମିତ୍ରଂ ତ୍ୱାମ୍ ଉକ୍ତବତ୍ । | ମିତ୍ରଂ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ହେତୁ 'ଉକ୍ତବତ୍' ହେବ । |
| 240 | ଅସ୍ମାଭିଃ ବନଂ ଦୃଷ୍ଟମ୍ । | ଅସ୍ମାଭିଃ ବନଂ ଦୃଷ୍ଟମ୍ । | କ୍ତ-ପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍ତ ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ 'ଦୃଷ୍ଟମ୍' । |
| 241 | ଧନଂ ଲଭନ୍ ସଃ ହୃଷ୍ୟତି । | ଧନଂ ଲଭମାନଃ ସଃ ହୃଷ୍ୟତି । | ଲଭ୍ ଆତ୍ମନେପଦୀ ହେତୁ ଶାନଚ୍ 'ଲଭମାନଃ' ହୁଏ । |
| 242 | ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପଶ୍ୟନ୍ ଶିଶବଃ ନୃତ୍ୟନ୍ତି । | ଚନ୍ଦ୍ରଂ ପଶ୍ୟନ୍ତଃ ଶିଶବଃ ନୃତ୍ୟନ୍ତି । | ଶିଶବଃ (ବହୁବଚନ) ଅନୁସାରେ ଶତୃ 'ପଶ୍ୟନ୍ତଃ' ହେବ । |
| 243 | ଦେବଂ ପ୍ରଣିପତ୍ୱା ଅହମ୍ ଆଗଚ୍ଛାମି । | ଦେବଂ ପ୍ରଣିପତ୍ୟ ଅହମ୍ ଆଗଚ୍ଛାମି । | ଉପସର୍ଗ ପୂର୍ବେ ଥିଲେ କ୍ତ୍ୱା ସ୍ଥାନରେ ଲ୍ୟପ୍ (ପ୍ରଣିପତ୍ୟ) ହୁଏ । |
| 244 | ସୈନିକଃ ଯୁଧ୍ୟନ୍ କ୍ଲାନ୍ତଃ ଭବତି । | ସୈନିକଃ ଯୁଧ୍ୟମାନଃ କ୍ଲାନ୍ତଃ ଭବତି । | ଯୁଧ୍ ଆତ୍ମନେପଦୀ ହେତୁ ଶାନଚ୍ 'ଯୁଧ୍ୟମାନଃ' । |
| 245 | ପଞ୍ଚ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ ଗୁରୁଃ ପୃଷ୍ଟବତ୍ । | ପଞ୍ଚ ପ୍ରଶ୍ନାନ୍ ଗୁରୁଃ ପୃଷ୍ଟବାନ୍ । | ଗୁରୁଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ହେତୁ କ୍ତବତୁ 'ପୃଷ୍ଟବାନ୍' । |
| 246 | ତ୍ୱଂ ଗ୍ରାମେ ବସ୍ତବ୍ୟମ୍ । | ତ୍ୱୟା ଗ୍ରାମେ ବସ୍ତବ୍ୟମ୍ । (ବା ତ୍ୱଂ ଗ୍ରାମେ ବସ୍ସ୍ୟସି) | କୃତ୍ୟପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଗେ କର୍ତ୍ତାରେ ତୃତୀୟା (ତ୍ୱୟା) । |
| 247 | ଗୃହେ ବସିତ୍ୱା କିଂ କରୋଷି ? | ଗୃହେ ଉଷିତ୍ୱା କିଂ କରୋଷି ? | ବସ୍ + କ୍ତ୍ୱା = 'ଉଷିତ୍ୱା' (ସମ୍ପ୍ରସାରଣ) । |
| 248 | ବାଳକଦ୍ୱୟଂ ଗଚ୍ଛତଃ । | ବାଳକଦ୍ୱୟଂ ଗଚ୍ଛତି । | 'ଦ୍ୱୟମ୍' ଏକବଚନ ହେତୁ କ୍ରିୟା ଏକବଚନ 'ଗଚ୍ଛତି' । |
| 249 | ମାଂ ପରିତ୍ୟକ୍ତ୍ୱା କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛସି ? | ମାଂ ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛସି ? | ପରି ଉପସର୍ଗ ଯୋଗୁଁ ଲ୍ୟପ୍ ହୋଇ 'ପରିତ୍ୟଜ୍ୟ' ହେବ । |
| 250 | ମେଘଂ ଦୃଶ୍ୟନ୍ ମୟୂରଃ ନୃତ୍ୟତି । | ମେଘଂ ପଶ୍ୟନ୍ ମୟୂରଃ ନୃତ୍ୟତି । | ଦୃଶ୍ ଧାତୁର ଶତୃପ୍ରତ୍ୟୟାନ୍ତ ରୂପ 'ପଶ୍ୟନ୍' ହୁଏ । |
| 251 | ମୟା ମାର୍ଗେ ଲତା ଦୃଷ୍ଟଃ । | ମୟା ମାର୍ଗେ ଲତା ଦୃଷ୍ଟା । | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଲତା କର୍ମ ଅନୁସାରେ କ୍ତପ୍ରତ୍ୟୟ 'ଦୃଷ୍ଟା' ହେବ । |
| 252 | ବିଦୁଷଂ ପୂଜା କର୍ତ୍ତବ୍ୟଃ । | ବିଦୁଷାଂ ପୂଜା କର୍ତ୍ତବ୍ୟା । | ପୂଜା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ବିଶେଷଣ 'କର୍ତ୍ତବ୍ୟା' । |
| 253 | ଭୀତାଃ ବାଳକାଃ ପଳାୟନ୍ତି । | ଭୀତାଃ ବାଳକାଃ ପଳାୟନ୍ତେ । | ପରା-ଅୟ୍ ଧାତୁ ଆତ୍ମନେପଦୀ, ତେଣୁ 'ପଳାୟନ୍ତେ' ହେବ । |
| 254 | ସଃ ପିତୁଃ ବିପୁଳଂ ସମ୍ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍ । | ସଃ ପିତୁଃ ବିପୁଳାଂ ସମ୍ପଦଂ ପ୍ରାପ୍ତବାନ୍ । | ସମ୍ପଦ୍ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ କର୍ମ ହେତୁ ବିଶେଷଣ 'ବିପୁଳାମ୍' ହେବ । |
| 255 | ଯଶଃ ଲଭିତୁଂ ଯତସ୍ୱ । | ଯଶଃ ଲବ୍ଧୁଂ ଯତସ୍ୱ । | ଲଭ୍ + ତୁମୁନ୍ = 'ଲବ୍ଧୁମ୍' । |
🎯 Utkal Master Stroke Summary: ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣର ଅଧ୍ୟାୟ ୧୩ (ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ) ର ସମସ୍ତ ତିନୋଟି ବିଭାଗ (ଶବ୍ଦରୂପଗତ, କାରକଗତ, ଧାତୁଗତ) ଏବଂ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ୨୫୫ଟି ଯାକ ବାକ୍ୟର ଶୁଦ୍ଧ ରୂପ ଓ ବ୍ୟାକରଣ ନିୟମ ୧୦୦% ସଠିକତା ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାହିତ ହେଲା ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App