BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE

Utkal Master Stroke — BSE Odisha ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ସଫଳତା ସିରିଜ୍

ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ — ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣ (Sanskrit Grammar)

ଅଧ୍ୟାୟ ୧୪: ବ୍ୟାବହାରିକ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦାବଳୀ (Practical Sanskrit Vocabulary)


🌟 ଅଧ୍ୟାୟ ପରିଚୟ ଓ ମୌଳିକ ସଂଜ୍ଞା (Concept Foundation)

ସଂସ୍କୃତ କେବଳ ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରର ଭାଷା ନୁହେଁ, ଏହା ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ବସ୍ତୁ, ପୋଷାକ, ଖାଦ୍ୟପେୟ, ଉପକରଣ ଓ କ୍ରିୟାକଳାପକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଜୀବନ୍ତ ବ୍ୟାବହାରିକ ଭାଷା ।

  • ବ୍ୟାବହାରିକ ଶବ୍ଦାବଳୀର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଦୈନନ୍ଦିନ ଘରୋଇ ଉପକରଣ, ରୋଷେଇ ସାମଗ୍ରୀ, ପୋଷାକପତ୍ର, ପନିପରିବା, ଫଳମୂଳ, ଆଧୁନିକ ବୈଷୟିକ ବସ୍ତୁ ଏବଂ ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ କ୍ରିୟାପଦଗୁଡ଼ିକର ସଠିକ୍ ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଜାଣିବା ଏବଂ ବାକ୍ୟ ରଚନା ତଥା ଅନୁବାଦରେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଶୁଦ୍ଧ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ।
  • ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷାରେ ଅନୁବାଦ ଏବଂ ବାକ୍ୟ ରଚନାରେ ଏହି ଶବ୍ଦାବଳୀରୁ ପ୍ରାୟ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚରାଯାଏ ।

  • ⚡ PILLAR 1: Exam Shortcut & Option Elimination Trick (ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ନିୟମ)

    ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାବହାରିକ ଶବ୍ଦ ସଂସ୍କୃତ ସଠିକ୍ ଶବ୍ଦ (Exact Target) ପରୀକ୍ଷା ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ଟ୍ରିକ୍ (Elimination Key) ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଉଦାହରଣ (Context Example)
    ବୋତାମ (Button) କୁଡ୍ମଳଃ 'ବଟନ୍' ବା ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । ଯୁତକସ୍ୟ କୁଡ୍ମଳଃ ଭଗ୍ନଃ ।
    ପଗଡ଼ି (Turban) ଉଷ୍ଣୀଷମ୍ ଶିରୋବସ୍ତ୍ରମ୍ ନୁହେଁ, ମୁଖ୍ୟ ଶବ୍ଦ 'ଉଷ୍ଣୀଷମ୍' । ଶିରସି ଉଷ୍ଣୀଷଂ ଧାରୟତି ।
    ଶେଯ / ଶଯ୍ୟା (Bed) ତଳ୍ପଃ (ବା ଶଯ୍ୟା) କଟଃ (ମଶିଣା) ସହ ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ସଃ ତଳ୍ପେ ଶେତେ ।
    ସ୍ୱିଚ୍ (Switch) ପିଞ୍ଜଃ ବିଜୁଳି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଧୁନିକ ଶବ୍ଦ । ଦୀପସ୍ୟ ପିଞ୍ଜମ୍ ଆକୁଞ୍ଚୟ ।
    ମହମବତୀ (Candle) ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକା ଦୀପିକା ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । ଅନ୍ଧକାରେ ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକାଂ ପ୍ରଜ୍ୱାଳୟ ।
    ଇସ୍ତ୍ରୀ / ଆଇରନ୍ (Iron) ସମୀକରଃ ସମକାରକ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । ବସ୍ତ୍ରସ୍ୟ ସମୀକରଃ କ୍ରିୟତେ ।
    ଅମୃତଭଣ୍ଡା (Papaya) ମଧୁକର୍କଟୀ କର୍କଟୀ (କାକୁଡ଼ି) ସହ ଭ୍ରମ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ମଧୁକର୍କଟୀ ମଧୁରା ଅସ୍ତି ।
    କଲରା (Bitter gourd) କାରବେଲମ୍ କଟୁଫଳମ୍ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । କାରବେଲଂ ତିକ୍ତଂ ଭବତି ।
    ବନ୍ଧାକୋବି (Cabbage) ହରିତମ୍ କୋବୀ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । ହରିତଂ ଶାକେଷୁ ଉତ୍ତମମ୍ ।
    ମାଇକ୍ରୋଫୋନ୍ (Mic) ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍ ଧ୍ୱନିବର୍ଦ୍ଧକ (ସ୍ପିକର୍) ସହ ଅଦଳବଦଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ସଭାୟାଂ ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍ ଅସ୍ତି ।
    ପେଟ୍ରୋଲ୍ (Petrol) ପ୍ରତୈଳମ୍ ମୃତ୍ତୈଳମ୍ (କିରୋସିନ୍) ସହ ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । ଯାନେ ପ୍ରତୈଳଂ ପୂରୟ ।


    🧠 PILLAR 2: Memory Story & Rhyme Mnemonic (ମନେ ରଖିବା ସହଜ ସୂତ୍ର ଓ ଛନ୍ଦ)

    🎵 ବ୍ୟାବହାରିକ ଶବ୍ଦାବଳୀ ମାଷ୍ଟର ଛନ୍ଦ (Practical Vocabulary Chhanda):

    "କୁଡ୍ମଳ ବୋତାମ, ଉଷ୍ଣୀଷ ପଗଡ଼ି, ତଳ୍ପ ଶେଯର ନାମ,
    ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକା ମହମବତୀ, ପିଞ୍ଜ ସ୍ୱିଚ୍ ପ୍ରଧାନ !
    ମଧୁକର୍କଟୀ ଅମୃତଭଣ୍ଡା, କାରବେଲ କଲରା ଜାଣ,
    ପ୍ରତୈଳ ପେଟ୍ରୋଲ୍, ମୃତ୍ତୈଳ କିରୋସିନ୍, ଶୁଙ୍କୁଳା ପନିକି ପ୍ରମାଣ !
    ଲେଢ଼ି ଚାଟୁଛି, ପିନଷ୍ଟି ବାଟୁଛି, କୁଟ୍ଟତି କୁଟୁଛି ନିତି,
    ବ୍ୟାବହାରିକ ସଂସ୍କୃତ ଶିଖିଲେ ବଢ଼େ ଆମ ସଂସ୍କୃତି !"


    ⚠️ PILLAR 3: The No. 1 Common Trap / Mistake Alert (ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ସାଧାରଣ ଭ୍ରମ ଓ ସତର୍କତା)

    ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ ଭ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟବହାର ❌ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଶୁଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ✅ ସତର୍କତା ଓ ପାର୍ଥକ୍ୟ (Grammar Secret)
    ପେଟ୍ରୋଲ୍ vs କିରୋସିନ୍ ଉଭୟଙ୍କୁ ତୈଳମ୍ କହିବା ❌ ପେଟ୍ରୋଲ୍ = ପ୍ରତୈଳମ୍<br>କିରୋସିନ୍ = ମୃତ୍ତୈଳମ୍ ✅ ମାଟିରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ତେଲ 'ମୃତ୍ତୈଳମ୍' (କିରୋସିନ୍); ପରିଶୋଧିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଲ 'ପ୍ରତୈଳମ୍' (ପେଟ୍ରୋଲ୍) ।
    ମାଇକ୍ vs ସ୍ପିକର୍ ଉଭୟଙ୍କୁ ମାଇକ୍ ଭାବିବା ❌ ମାଇକ୍ (ଧ୍ୱନି ଗ୍ରହଣ କରେ) = ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍<br>ଲାଉଡ଼ସ୍ପିକର୍ (ଧ୍ୱନି ବଢ଼ାଏ) = ଧ୍ୱନିବର୍ଦ୍ଧକମ୍ ✅ ଗ୍ରାହକ (Input) vs ବର୍ଦ୍ଧକ (Output/Amplifier) ।
    ଚାତୁଛି vs ଗିଳୁଛି ଅଦଳବଦଳ କରିବା ❌ ଚାଟୁଛି = ଲେଢ଼ି<br>ଗିଳୁଛି = ଗିଳତି ✅ ଲିହ୍ ଧାତୁରୁ ଲେଢ଼ି, ଗୄ ଧାତୁରୁ ଗିଳତି ।
    ଚାଲୁଣୀ vs ବେଲଣା ଚାଳନୀ ଓ ବେଲ୍ଲନୀ ଭ୍ରମ ❌ ଚାଲୁଣୀ = ଚାଳନୀ<br>ବେଲଣା = ବେଲ୍ଲନୀ ✅ ଚଳନାର୍ଥେ ଚାଳନୀ, ପିଷ୍ଟକ ପ୍ରସାରଣେ ବେଲ୍ଲନୀ ।
    ଗଣିତ କ୍ରିୟାପଦ ଯୋଗ/ବିୟୋଗ ଭୁଲ୍ ❌ ଯୋଗ କରୁଛି = ସଂକଳୟତି<br>ବିୟୋଗ କରୁଛି = ବ୍ୟାକଳୟତି<br>ଗୁଣନ କରୁଛି = ଗୁଣୟତି<br>ହରଣ କରୁଛି = ଭାଜୟତି ✅ ଏହି ଚାରୋଟି ଗାଣିତିକ କ୍ରିୟାପଦ ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ।


    🚀 PILLAR 4: 30-Second Real Life Connection (ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହ ସଂଯୋଗ)

  • ଆମ ଘର ଓ ରୋଷେଇ ଘରେ ସଂସ୍କୃତ: ରୋଷେଇ ଘରକୁ ଗଲେ ଆମେ ଦେଖୁ — ପନିକି (ଶୁଙ୍କୁଳା), ଚାଲୁଣୀ (ଚାଳନୀ), ବେଲଣା (ବେଲ୍ଲନୀ), ତାୱା (ସମ୍ଭ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମ୍), ଖଡ଼ିକା (ସନ୍ଦର୍ବୀ), କୋରଣା (ଇଲୀକବିତ୍ରମ୍) ।
  • ଆମ ଖାଦ୍ୟ ଥାଳିରେ ଥାଏ — ଅମୃତଭଣ୍ଡା ତରକାରୀ (ମଧୁକର୍କଟୀ), କଲରା ଭଜା (କାରବେଲମ୍), ବନ୍ଧାକୋବି (ହରିତମ୍), ସଜନା ଶାଗ (ଶିଗ୍ରୁଃ), ଭେଣ୍ଡି (ଭିଣ୍ଡିଃ), ଜହ୍ନି (କୋଷାତକୀ), ଇଟିଲି (ଇଡ୍ଲିଃ), ଦୋଷା (ଦୋଷା) ।
  • ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଦୈନନ୍ଦିନ କଥାବାର୍ତ୍ତାରେ ବ୍ୟବହାର କରୁ, ସଂସ୍କୃତ ଭାଷା ଆମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସହଜ, ଆପଣାର ଓ ଜୀବନ୍ତ ହୋଇଉଠେ ।

  • 🎯 PILLAR 5: The 1-Minute Visual Formula Box (ମାଷ୍ଟର ଶ୍ରେଣୀଭିତ୍ତିକ ସାରଣୀ)

    📌 ଶବ୍ଦାବଳୀର ୪ଟି ମୁଖ୍ୟ ବର୍ଗୀକରଣ:

    1. ଘରୋଇ ଉପକରଣ ଓ ପୋଷାକ (Household & Clothing): କୁଡ୍ମଳଃ, ଉଷ୍ଣୀଷମ୍, ତଳ୍ପଃ, ବସ୍ତୁଦାନୀ, ପିଞ୍ଜଃ, ନେୟଦୀପଃ, ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକା, ସମୀକରଃ, କ୍ଷୁରପତ୍ରମ୍, କୂପୀ, ସୂଚିକା, କଣ୍ଡୋଳଃ, ଉଷ୍ଣରକ୍ଷକମ୍ ।

    2. ରୋଷେଇ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ (Kitchen & Food): ସନ୍ଦର୍ବୀ, ଚାଳନୀ, ବେଲ୍ଲନୀ, ସମ୍ଭ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମ୍, ଶୁଙ୍କୁଳା, ଇଲୀକବିତ୍ରମ୍, ମଧୁକର୍କଟୀ, ଭଲ୍ଲାତକଫଳମ୍, ସେବମ୍, ଗୃଞ୍ଜନକମ୍, ନିଷ୍ପାବଃ, ହରିତମ୍, କାରବେଲମ୍, ଶିଗ୍ରୁଃ, ଭିଣ୍ଡିଃ, କୋଷାତକୀ, ଛତ୍ରାକମ୍, ଇଡ୍ଲିଃ, ଦୋଷା, ଶଲାଟୁଃ ।

    3. କର୍ମଶାଳା, ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ (Tools, Animals & Modern): କାଗଦମ୍, ପତ୍ରସୂଚୀ, ଦାତ୍ରମ୍/ଲବିତ୍ରମ୍, ଘାସପୁଞ୍ଜଃ, ଶଙ୍କୁଃ/ଆଣିଃ, ଭ୍ରମିଃ, କ୍ରକଚଃ, ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ, କରଣୀ, ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍, ଧ୍ୱନିବର୍ଦ୍ଧକମ୍, ବାତାଟଃ, ଗଞ୍ଜୀକାଃ, ନିଗଡ଼ଃ, ଧଟଃ, ଖଳୀନମ୍, ଦାର୍ଭାଘାଟଃ, ବର୍ତ୍ତକଃ, ଜତୁକା, ମୃତ୍ତୈଳମ୍, ପ୍ରତୈଳମ୍, କରଙ୍କଃ, ହସ୍ତିପକଃ, ଅହିତୁଣ୍ଡିକଃ ।

    4. ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ଦୈନନ୍ଦିନ କ୍ରିୟାପଦ (Daily Action Verbs): ଲେଢ଼ି, ଗିଳତି, ନିଷ୍ଠୀବତି, କାସତେ, କ୍ଷୌତି, ଖଞ୍ଜତି, ଆଲମ୍ବତେ, ଧରତି, ନିଷ୍ପବତେ, କୁଟ୍ଟତି, ପିନଷ୍ଟି, ନିଷ୍ପୀଡ଼ୟତି, ଆଦତ୍ତେ, ଅବସର୍ପତି, ବୀଜତି, ଧ୍ମାତି, ଜୃମ୍ଭତେ, ଚୁଟତି, ଶ୍ୟତି, ଉଡ୍ଡାୟୟତି, ବୟତେ, ତୋଳୟତି, ମାତି, ଚିନୋତି, ସୀବ୍ୟତି, କୂର୍ଦ୍ଦତି, ସଂକଳୟତି, ବ୍ୟାକଳୟତି, ଗୁଣୟତି, ଭାଜୟତି, ତ୍ରୁଟତି ।


    🏆 PILLAR 6: Complete Vocabulary Catalogue (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାବହାରିକ ଶବ୍ଦାବଳୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଗ୍ରହ — ୧୦୦% ସମାଧାନ)


    📂 ବିଭାଗ ୧: ଘରୋଇ ଉପକରଣ, ପୋଷାକ ଓ ସାମଗ୍ରୀ (Household Objects & Clothing)

    କ୍ରମ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ (Sanskrit) ପ୍ରକୃତି / ଲିଙ୍ଗ ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରୟୋଗ (Usage Example)
    1 କାଳକଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ କଳାଜାଇ ଚିହ୍ନ (Mole/Beauty mark) ମୁଖେ ଏକଃ କାଳକଃ ଅସ୍ତି ।
    2 କୁଡ୍ମଳଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବୋତାମ (Button) ଯୁତକେ କୁଡ୍ମଳଂ ସଂଯୋଜୟ ।
    3 ଟୋପୀ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଟୋପି (Cap) ଶିରସି ରକ୍ତା ଟୋପୀ ଶୋଭତେ ।
    4 ଉଷ୍ଣୀଷମ୍ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ପଗଡ଼ି (Turban) ରାଜା ଉଷ୍ଣୀଷଂ ଧାରୟତି ।
    5 ତାୟକମ୍ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ତାବିଜ / ଡେଉଁରିଆ (Amulet) ବାହୌ ତାୟକଂ ବଦ୍ଧମ୍ ।
    6 ପ୍ରାବାରକଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ କୋଟ୍ / ଉତ୍ତରୀୟ (Coat/Overcoat) ଶୀତକାଳେ ପ୍ରାବାରକଂ ପରିଦଧାତି ।
    7 ପଟଗୃହମ୍ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ତମ୍ବୁ (Tent) ସୈନିକାଃ ପଟଗୃହେ ବସନ୍ତି ।
    8 ବିଭେଦଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ କାନ୍ଥର ଫାଟ (Crack in wall) ଭିତ୍ତୌ ବିଭେଦଃ ଦୃଶ୍ୟତେ ।
    9 ଅଟ୍ଟାଧାରିକା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଛାତର ବିମ୍ (Ceiling beam) ଅଟ୍ଟାଧାରିକା ସୁଦୃଢ଼ା ଅସ୍ତି ।
    10 ବୃତିଃ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ବାଡ଼ (Fence) କ୍ଷେତ୍ରସ୍ୟ ପରିତଃ ବୃତିଃ କ୍ରିୟତେ ।
    11 ବୃତ୍ତିଃ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ପରିଧି (Circumference) ବୃତ୍ତସ୍ୟ ବୃତ୍ତିଃ କେନ୍ଦ୍ରାତ୍ ସମାନା ।
    12 ତଳ୍ପଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶେଯ / ଶଯ୍ୟା (Bed/Couch) ସୁକୋମଳେ ତଳ୍ପେ ଶେତେ ।
    13 ବସ୍ତୁଦାନୀ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଆଲମାରୀ (Almirah/Wardrobe) ବସ୍ତୁଦାନୀମଧ୍ୟେ ବସ୍ତ୍ରାଣି ସନ୍ତି ।
    14 ପିଞ୍ଜଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ସ୍ୱିଚ୍ (Electric switch) ପିଞ୍ଜେନ ବିଦ୍ୟୁଦ୍ଦୀପଂ ଜ୍ୱାଳୟ ।
    15 ନେୟଦୀପଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଲଣ୍ଠନ (Lantern) ଗ୍ରାମେ ନେୟଦୀପଃ ପ୍ରଜ୍ୱଳତି ।
    16 ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ମହମବତୀ (Candle) ଅନ୍ଧକାରେ ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକାଂ ପ୍ରଜ୍ୱାଳୟ ।
    17 ସମୀକରଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଆଇରନ୍ / ଇସ୍ତ୍ରୀ (Iron) ବସ୍ତ୍ରାଣାଂ ସମୀକରଃ କ୍ରିୟତେ ।
    18 କ୍ଷୁରପତ୍ରମ୍ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ବ୍ଲେଡ୍ (Blade) କ୍ଷୁରପତ୍ରଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଭବତି ।
    19 କୂପୀ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ବୋତଲ (Bottle) କୂପ୍ୟାଂ ଶୀତଳଜଳମ୍ ଅସ୍ତି ।
    20 ସୂଚିକା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ସେଫ୍ଟିପିନ୍ (Safety pin) ବସ୍ତ୍ରେ ସୂଚିକାଂ ସଂଯୋଜୟ ।
    21 ଅବକାରିକା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଆବର୍ଜନା (Garbage/Waste) ଅବକାରିକାଂ ଦୂରେ କ୍ଷିପ ।
    22 କଣ୍ଡୋଳଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଟୋକେଇ / ଝୁଡ଼ି (Basket) କଣ୍ଡୋଳେ ଫଳାନି ସନ୍ତି ।
    23 ଉଷ୍ଣରକ୍ଷକମ୍ କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ ଥର୍ମୋଫ୍ଲାସ୍କ (Thermos flask) ଉଷ୍ଣରକ୍ଷକେ ଉଷ୍ଣଦୁଗ୍ଧମ୍ ଅସ୍ତି ।


    📂 ବିଭାଗ ୨: ରୋଷେଇ ସାମଗ୍ରୀ, ପନିପରିବା, ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ (Kitchen, Food & Vegetables)

    କ୍ରମ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ (Sanskrit) ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) ବିଶେଷ ବ୍ୟାବହାରିକ ସୂଚନା
    24 ସନ୍ଦର୍ବୀ ଖଡ଼ିକା (ପିଠା ଓଲଟାଇବା କୁମ୍ପି) ପିଷ୍ଟକନିର୍ମାଣେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
    25 ଚାଳନୀ ଚାଲୁଣୀ (Sieve) ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଧନାର୍ଥେ ଚାଳନୀ ।
    26 ବେଲ୍ଲନୀ ବେଲଣା (Rolling pin) ରୋଟିକା ନିର୍ମାଣେ ବେଲ୍ଲନୀ ।
    27 ସମ୍ଭ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମ୍ ତାୱା / ତାଉଆ (Tawa/Pan) ରୋଟିକାଂ ସମ୍ଭ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ପଚତି ।
    28 ଶୁଙ୍କୁଳା ପନିକି (Kitchen cutter) ଶୁଙ୍କୁଳୟା ଶାକଂ କର୍ତ୍ତୟତି ।
    29 ଇଲୀକବିତ୍ରମ୍ କୋରଣା (Grater/Scraper) ନାରିକେଳଂ କୋରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ।
    30 ଅନାନସଫଳମ୍ ସପୁରୀ (Pineapple) ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖଟାମିଠା ଫଳ ।
    31 ମଧୁକର୍କଟୀ ଅମୃତଭଣ୍ଡା (Papaya) ଔଷଧୀୟ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଫଳ ।
    32 ଭଲ୍ଲାତକଫଳମ୍ ଲଙ୍କାଆମ୍ବ / କାଜୁଫଳ (Cashew fruit) ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫଳ ।
    33 ସେବମ୍ ସେଓ / ଆପଲ୍ (Apple) ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ମିଷ୍ଟ ଫଳ ।
    34 ଗୃଞ୍ଜନକମ୍ ଗାଜର (Carrot) ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ଟିକର ମୂଳ ।
    35 ନିଷ୍ପାବଃ ମଟର (Peas) ଶିମ୍ବୀଜାତୀୟ ସବୁଜ ଶସ୍ୟ ।
    36 ହରିତମ୍ ବନ୍ଧାକୋବି (Cabbage) ପତ୍ରବହୁଳ ଶାକବିଶେଷ ।
    37 କାରବେଲମ୍ କଲରା (Bitter gourd) ତିକ୍ତରସଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ପରିବା ।
    38 ଶିଗ୍ରୁଃ ସଜନା (Drumstick) ସଜନା ଛୁଇଁ ଓ ଶାଗ ।
    39 ଭିଣ୍ଡିଃ ଭେଣ୍ଡି (Ladies finger) ଅଙ୍ଗୁଳି ସଦୃଶ ପରିବା ।
    40 କୋଷାତକୀ ଜହ୍ନି (Ridge gourd) ଶାକାହାରୀ ସୁସ୍ୱାଦୁ ତରକାରୀ ।
    41 ଛତ୍ରାକମ୍ ଛତୁ (Mushroom) ଛତା ସଦୃଶ ଉଦ୍ଭିଦଜ ଖାଦ୍ୟ ।
    42 ଇଡ୍ଲିଃ ଇଟିଲି (Idli) ବାଷ୍ପଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ ।
    43 ଦୋଷା ଦୋଷା (Dosa) ତନ୍ନିର୍ମିତ କୁର୍କୁରିଆ ଖାଦ୍ୟ ।
    44 ଶଲାଟୁଃ କଞ୍ଚାଫଳ / ସାଲାଡ୍ (Salad/Raw fruit) ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ କଞ୍ଚା ପନିପରିବା ସାଲାଡ୍ ।


    📂 ବିଭାଗ ୩: ଉପକରଣ, ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଆଧୁନିକ ବସ୍ତୁ (Tools, Flora, Fauna & Modern Objects)

    କ୍ରମ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ (Sanskrit) ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) ବ୍ୟବହାର ଓ ସୂଚନା
    45 କାଗଦମ୍ କାଗଜ (Paper) ଲେଖନାର୍ଥେ କାଗଦମ୍ ।
    46 ପତ୍ରସୂଚୀ ଆଲ୍‌ପିନ୍ (All-pin) ପତ୍ର ସଂଲଗ୍ନ କରିବା ପିନ୍ ।
    47 ଦାତ୍ରମ୍ / ଲବିତ୍ରମ୍ ଦାଆ (Sickle) ଘାସ ବା ଶସ୍ୟ କାଟିବା ଅସ୍ତ୍ର ।
    48 ଘାସପୁଞ୍ଜଃ ପାଳଗଦା (Haystack) ଗୋଖାଦ୍ୟ ପାଳର ଗଦା ।
    49 ଶଙ୍କୁଃ / ଆଣିଃ ଲୁହାକଣ୍ଟା (Iron nail) କାଠ ବା କାନ୍ଥରେ ପିଟାଯାଉଥିବା କଣ୍ଟା ।
    50 ଭ୍ରମିଃ ପେଚକଣ୍ଟା / ସ୍କ୍ରୁ (Screw) ଘୂର୍ଣ୍ଣନଶୀଳ ପେଚକଣ୍ଟା ।
    51 କ୍ରକଚଃ କରତ (Saw) କାଠ କାଟିବା କରତ ।
    52 ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ ବନ୍ଦୁକ (Gun/Rifle) ଶତ୍ରୁ ବା ଶିକାର ମାରିବା ଅସ୍ତ୍ର ।
    53 କରଣୀ କରଣୀ (Trowel) ରାଜମିସ୍ତ୍ରୀର ସିମେଣ୍ଟ ଯୋଡ଼ିବା ଅସ୍ତ୍ର ।
    54 ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍ ମାଇକ୍ରୋଫୋନ୍ (Microphone) ଧ୍ୱନି ତରଙ୍ଗ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଯନ୍ତ୍ର ।
    55 ଧ୍ୱନିବର୍ଦ୍ଧକମ୍ ମାଇକ୍ / ଲାଉଡ଼ସ୍ପିକର୍ (Loudspeaker) ଧ୍ୱନିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ଦୂରକୁ ପ୍ରସାର କରେ ।
    56 ବାତାଟଃ ଗୁଡ଼ି (Kite) ଆକାଶରେ ଉଡ଼ାଯାଉଥିବା କାଗଜ ଗୁଡ଼ି ।
    57 ଗଞ୍ଜୀକାଃ ତାସ୍ (Playing cards) କ୍ରୀଡ଼ାର୍ଥେ ବ୍ୟବହୃତ ତାସ୍ ପତା ।
    58 ନିଗଡ଼ଃ ହାତକଡ଼ି (Handcuffs) ବନ୍ଦୀ ବା ଚୋରର ହାତରେ ବନ୍ଧାଯାଏ ।
    59 ଧଟଃ ବଟକରା (Balance weight) ଓଜନ ମାପିବା ଲୁହା ବଟକରା ।
    60 ଖଳୀନମ୍ ଘୋଡ଼ାଲଗାମ (Horse bridle/bit) ଅଶ୍ୱକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ରଜ୍ଜୁ ।
    61 ଦାର୍ଭାଘାଟଃ କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ (Woodpecker) କାଠକୁ ଖୁମ୍ପି ଗାତ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ ।
    62 ବର୍ତ୍ତକଃ ବତକ (Duck) ଜଳଚର ପକ୍ଷୀ ।
    63 ଜତୁକା ବାଦୁଡ଼ି (Bat) ରାତ୍ରିଚର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପକ୍ଷୀ ।
    64 ନାରିକେଳଶିମ୍ବା ନଡ଼ିଆକତା (Coconut coir) ଦଉଡ଼ି ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ ।
    65 ମୃତ୍ତୈଳମ୍ କିରୋସିନ୍ (Kerosene oil) ଦୀପ ଜଳାଇବା ପାଇଁ ମାଟିତେଲ ।
    66 ପ୍ରତୈଳମ୍ ପେଟ୍ରୋଲ୍ (Petrol) ଯାନବାହନ ଚଳାଇବା ଇନ୍ଧନ ।
    67 କରଙ୍କଃ ଷଢ଼େଇ (Coconut shell) ନଡ଼ିଆର ଟାଣ ଖୋଳ ।
    68 ହସ୍ତିପକଃ ମାହୁନ୍ତ (Elephant keeper/Mahout) ହସ୍ତୀକୁ ଚଳାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ।
    69 ଅହିତୁଣ୍ଡିକଃ ସାପୁଆ କେଳା (Snake charmer) ସାପ ଖେଳାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି ।
    70 ମୁସ୍ତକମ୍ ମୁଥା (Nutgrass) ଔଷଧୀୟ ଘାସ ବିଶେଷ ।
    71 କାଣ୍ଡତିକ୍ତକା ଚିରେଇତା (Chiretta) ଜ୍ୱରନାଶକ ତିକ୍ତ ଔଷଧୀୟ ଗୁଳ୍ମ ।
    72 ପୂତିକା ପୋଇଶାଗ (Basella/Malabar spinach) ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରିୟ ପୋଇଶାଗ ।
    73 କ୍ରୋଷ୍ଟା ବିଛୁଆତି (Stinging nettle) ଦେହରେ ଲାଗିଲେ କୁଣ୍ଡେଇ ହେଉଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ ।


    📂 ବିଭାଗ ୪: ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟାବହାରିକ କ୍ରିୟାପଦ (Daily Practical Action Verbs)

    କ୍ରମ ସଂସ୍କୃତ କ୍ରିୟାପଦ (Verb) ମୂଳ ଧାତୁ ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Action Meaning) ବାକ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ (Sentence Usage)
    74 ଲେଢ଼ି ଲିହ୍ (ଅଦାଦି) ଚାଟୁଛି (Licking) ଶ୍ୱା ଦୁଗ୍ଧଂ ଲେଢ଼ି ।
    75 ଗିଳତି ଗୄ (ତୁଦାଦି) ଗିଳୁଛି (Swallowing) ସର୍ପଃ ମଣ୍ଡୂକଂ ଗିଳତି ।
    76 ନିଷ୍ଠୀବତି ଷ୍ଠିଭ୍ (ଭ୍ୱାଦି) ଛେପ ପକାଉଛି (Spitting) ମାର୍ଗେ ନ ନିଷ୍ଠୀବେତ୍ ।
    77 କାସତେ କାସ୍ (ଆତ୍ମନେ) କାଶୁଛି (Coughing) ରୋଗୀ ଭୃଶଂ କାସତେ ।
    78 କ୍ଷୌତି କ୍ଷୁ (ଅଦାଦି) ଛିଙ୍କୁଛି (Sneezing) ଶୀତେନ ଜନଃ କ୍ଷୌତି ।
    79 ଖଞ୍ଜତି ଖଞ୍ଜ୍ (ଭ୍ୱାଦି) ଛୋଟେଇ ଚାଲୁଛି (Limping) ପାଦରୋଗେଣ ଖଞ୍ଜତି ।
    80 ଆଲମ୍ବତେ ଆ-ଲମ୍ବ୍ ଡେରିହୋଇ ଠିଆହୋଇଛି (Leaning) ଭିତ୍ତିମ୍ ଆଲମ୍ବତେ ।
    81 ଧରତି ଧୃ ପିନ୍ଧୁଛି / ଧାରଣ କରୁଛି (Wearing) ବସ୍ତ୍ରଂ ଧରତି ।
    82 ନିଷ୍ପବତେ ନିସ୍-ପୂ ପାଛୁଡ଼ୁଛି (Winnowing grain) ଶସ୍ୟଂ ନିଷ୍ପବତେ କୃଷକଃ ।
    83 କୁଟ୍ଟତି କୁଟ୍ଟ୍ କୁଟୁଛି (Pounding) ଉଲୂଖଳେ କୁଟ୍ଟତି ।
    84 ପିନଷ୍ଟି ପିଷ୍ (ରୁଧାଦି) ବାଟୁଛି / ପେଷୁଛି (Grinding) ହରିଦ୍ରାଂ ପିନଷ୍ଟି ।
    85 ନିଷ୍ପୀଡ଼ୟତି ନିସ୍-ପୀଡ଼୍ ଚିପୁଡ଼ୁଛି (Squeezing) ଲେମ୍ବୁଫଳଂ ନିଷ୍ପୀଡ଼ୟତି ।
    86 ପୁଟୀକରୋତି ପୁଟୀ-କୃ ଭାଙ୍ଗିକରି ରଖୁଛି (Folding) ବସ୍ତ୍ରଂ ପୁଟୀକରୋତି ।
    87 ଆଦତ୍ତେ ଆ-ଦା ଉପରୁ କାଢୁଛି / ଗ୍ରହଣ କରୁଛି ବସ୍ତୁ ଆଦତ୍ତେ ।
    88 ଅବସର୍ପତି ଅବ-ସୃପ୍ ଖସୁଛି (Slipping) ପାଦଃ ଅବସର୍ପତି ।
    89 ବୀଜତି ବୀଜ୍ ବିଞ୍ଚି ହେଉଛି (Fanning) ବ୍ୟଜନେନ ବୀଜତି ।
    90 ଧ୍ମାତି ଧ୍ମା ଫୁଙ୍କୁଛି (Blowing) ଅଗ୍ନିଂ ଧ୍ମାତି ।
    91 ଜୃମ୍ଭତେ ଜୃମ୍ଭ୍ ହାଇମାରୁଛି (Yawning) କ୍ଳାନ୍ତଃ ଜନଃ ଜୃମ୍ଭତେ ।
    92 ରିଙ୍ଗତି ରିଙ୍ଗ୍ ଆଉଁସୁଛି / ଘୁଷୁରି ଚାଲୁଛି ଶିଶୁଃ ଭୂମୌ ରିଙ୍ଗତି ।
    93 ସ୍ଥଗୟତି ସ୍ଥଗ୍ ଅଟକାଉଛି (Stopping) ଗତିଂ ସ୍ଥଗୟତି ।
    94 ଚୁଟତି ଚୁଟ୍ ଚିମୁଟୁଛି (Pinching) ଅଙ୍ଗୁଲ୍ୟା ଚୁଟତି ।
    95 ନିଷ୍ପୋଷୟତି ନିସ୍-ପୁଷ୍/ତୃଷ୍ ଚୋପା ଛଡ଼ାଉଛି (Peeling) ଫଳସ୍ୟ ତ୍ୱଚଂ ନିଷ୍ପୋଷୟତି ।
    96 ଦୃଶତି ଦୃ ଚିରୁଛି (Tearing) କାଗଦଂ ଦୃଶତି ।
    97 ଶ୍ୟତି ଶୋ ପେନ୍‌ସିଲ୍ କାଟୁଛି (Sharpening) ଲେଖନୀଂ ଶ୍ୟତି ।
    98 ନାମୟତି ନମ୍ (ଣିଚ୍) ନୁଆଁଉଛି (Bending down) ଶାଖାଂ ନାମୟତି ।
    99 ପ୍ରଣୁଦତି ପ୍ର-ନୁଦ୍ ଠେଲୁଛି (Pushing) ଶକଟଂ ପ୍ରଣୁଦତି ।
    100 ପ୍ରତୁମ୍ପତି ପ୍ର-ତୁମ୍ପ୍ ଭରୁଛି (Filling in) ପାତ୍ରଂ ପ୍ରତୁମ୍ପତି ।
    101 ଉଚ୍ଛଳତି / ଉଦ୍‌ଗଚ୍ଛତି ଉତ୍-ଶଲ୍/ଗମ୍ ଉଛୁଳି ପଡ଼ୁଛି (Overflowing) ଦୁଗ୍ଧମ୍ ଉଚ୍ଛଳତି ।
    102 ଅବଚିନୋତି ଅବ-ଚି ତୋଳୁଛି (Plucking flowers) ପୁଷ୍ପାଣି ଅବଚିନୋତି ।
    103 ଉଡ୍ଡାୟୟତି ଉଦ୍-ଡୀ (ଣିଚ୍) ଉଡ଼ାଉଛି (Flying kite/plane) ବାତାଟମ୍ ଉଡ୍ଡାୟୟତି ।
    104 ଊୟତେ ବେ ହାତରେ ବୁଣୁଛି (Hand knitting) ସ୍ୱେଟରଂ ହସ୍ତେନ ଊୟତେ ।
    105 ବୟତେ ବେ ତନ୍ତରେ ବୁଣୁଛି (Weaving in loom) ତନ୍ତୁବାୟଃ ବସ୍ତ୍ରଂ ବୟତେ ।
    106 ତୋଳୟତି ତୁଲ୍ ଓଜନ କରୁଛି (Weighing) ତୁଳାଦଣ୍ଡେନ ତୋଳୟତି ।
    107 ମାତି ମା ମାପୁଛି (Measuring) ପରିମାଣଂ ମାତି ।
    108 ଚିନୋତି ଚି ସଂଗ୍ରହ କରୁଛି (Gathering/Collecting) ଫଳାନି ଚିନୋତି ।
    109 ଉନ୍ନୟତି ଉତ୍-ନୀ ଉଠାଉଛି / ଉନ୍ନତି କରୁଛି (Lifting) ଭାରମ୍ ଉନ୍ନୟତି ।
    110 ମିଶ୍ରୟତି ମିଶ୍ର୍ (ଣିଚ୍) ମିଶାଉଛି (Mixing) ଔଷଧଂ ଜଳେନ ମିଶ୍ରୟତି ।
    111 ପ୍ରସାରୟତି ପ୍ର-ସୃ (ଣିଚ୍) ବିଛାଉଛି (Spreading) ଶଯ୍ୟାଂ ପ୍ରସାରୟତି ।
    112 କର୍ଷତି କୃଷ୍ ହଳ କରୁଛି (Ploughing) କ୍ଷେତ୍ରଂ କର୍ଷତି ।
    113 ସିଞ୍ଚତି ସିଚ୍ ଛିଞ୍ଚୁଛି / ପାଣି ଦେଉଛି (Watering) ବାଟିକାଂ ସିଞ୍ଚତି ।
    114 ଉନ୍ମୂଳୟତି ଉତ୍-ମୂଲ୍ ଉପାଡୁଛି (Uprooting) ତୃଣମ୍ ଉନ୍ମୂଳୟତି ।
    115 ସୀବ୍ୟତି ସିବ୍ ସିଲେଇ କରୁଛି (Sewing/Stitching) ସୂଚ୍ୟା ବସ୍ତ୍ରଂ ସୀବ୍ୟତି ।
    116 ସୂତ୍ରୀକରୋତି ସୂତ୍ରୀ-କୃ ସୂତା କାଟୁଛି (Spinning yarn) କାର୍ପାସେନ ସୂତ୍ରୀକରୋତି ।
    117 ସଂଯୋଜୟତି ସମ୍-ୟୁଜ୍ ଯୋଡୁଛି (Joining/Connecting) ଭଗ୍ନଂ ସଂଯୋଜୟତି ।
    118 ଉତ୍ପ୍ଲବତେ ଉତ୍-ପ୍ଲୁ ଡେଉଁଛି (Jumping/Leaping) ମର୍କଟଃ ଉତ୍ପ୍ଲବତେ ।
    119 କ୍ରାମତି କ୍ରମ୍ ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି (Crossing) ସୀମାଂ କ୍ରାମତି ।
    120 ଆଶିଷତି ଆଙ୍ଗ୍-ଶାସ୍ ଆଶୀର୍ବାଦ କରୁଛନ୍ତି (Blessing) ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ୟମ୍ ଆଶିଷତି ।
    121 କୂର୍ଦ୍ଦତି କୂର୍ଦ୍ଦ୍ କୁଦୁଛି / ଲମ୍ଫ ଦେଉଛି (Hopping) ବାଳକଃ କୂର୍ଦ୍ଦତି ।
    122 ଡୟତେ ଡୀ ଉଡୁଛି (Flying) ବିହଗଃ ଆକାଶେ ଡୟତେ ।
    123 ବୋଧୟତି ବୁଧ୍ (ଣିଚ୍) ବୁଝାଉଛି (Explaining/Awakening) ଶିକ୍ଷକଃ ବିଷୟଂ ବୋଧୟତି ।
    124 ସଂକଳୟତି ସମ୍-କଲ୍ ଯୋଗ କରୁଛି (Adding in Math) ଅଙ୍କାନ୍ ସଂକଳୟତି ।
    125 ବ୍ୟାକଳୟତି ବି-ଆ-କଲ୍ ଫେଡୁଛି / ବିୟୋଗ କରୁଛି (Subtracting) ରାଶିଂ ବ୍ୟାକଳୟତି ।
    126 ଗୁଣୟତି ଗୁଣ୍ ଗୁଣୁଛି / ଗୁଣନ କରୁଛି (Multiplying) ସଂଖ୍ୟାଂ ଗୁଣୟତି ।
    127 ଭାଜୟତି ଭଜ୍ (ଣିଚ୍) ଭାଗ କରୁଛି / ହରୁଛି (Dividing) ସମଭାଗେ ଭାଜୟତି ।
    128 ତ୍ରୁଟତି / ତ୍ରୁଟ୍ୟତି ତ୍ରୁଟ୍ ଭାଙ୍ଗୁଛି / ଛିଣ୍ଡୁଛି (Breaking) ଶାଖା ତ୍ରୁଟତି ।


    🎯 Utkal Master Stroke Summary: ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣର ଅଧ୍ୟାୟ ୧୪ (ବ୍ୟାବହାରିକ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦାବଳୀ) ର ସମସ୍ତ ଘରୋଇ ଉପକରଣ, ପୋଷାକ, ରୋଷେଇ ସାମଗ୍ରୀ, ପନିପରିବା, ଆଧୁନିକ ଗ୍ୟାଜେଟ୍ ତଥା ଦୈନନ୍ଦିନ କ୍ରିୟାପଦର ସମସ୍ତ ୧୨୮ଟି ପଦ ୧୦୦% ସଠିକତାର ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାହିତ ହେଲା ।

    🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App