Utkal Master Stroke — BSE Odisha ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ ସଫଳତା ସିରିଜ୍
ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ — ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣ (Sanskrit Grammar)
ଅଧ୍ୟାୟ ୧୪: ବ୍ୟାବହାରିକ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦାବଳୀ (Practical Sanskrit Vocabulary)
🌟 ଅଧ୍ୟାୟ ପରିଚୟ ଓ ମୌଳିକ ସଂଜ୍ଞା (Concept Foundation)
ସଂସ୍କୃତ କେବଳ ପ୍ରାଚୀନ ଶାସ୍ତ୍ରର ଭାଷା ନୁହେଁ, ଏହା ଦୈନନ୍ଦିନ ଜୀବନର ପ୍ରତ୍ୟେକଟି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ବସ୍ତୁ, ପୋଷାକ, ଖାଦ୍ୟପେୟ, ଉପକରଣ ଓ କ୍ରିୟାକଳାପକୁ ପ୍ରକାଶ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ ଓ ଜୀବନ୍ତ ବ୍ୟାବହାରିକ ଭାଷା ।
⚡ PILLAR 1: Exam Shortcut & Option Elimination Trick (ପରୀକ୍ଷା ସର୍ଟକଟ୍ ଓ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ନିୟମ)
| ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାବହାରିକ ଶବ୍ଦ | ସଂସ୍କୃତ ସଠିକ୍ ଶବ୍ଦ (Exact Target) | ପରୀକ୍ଷା ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ଟ୍ରିକ୍ (Elimination Key) | ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଉଦାହରଣ (Context Example) |
|---|---|---|---|
| ବୋତାମ (Button) | କୁଡ୍ମଳଃ | 'ବଟନ୍' ବା ଅନ୍ୟ ବିକଳ୍ପ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । | ଯୁତକସ୍ୟ କୁଡ୍ମଳଃ ଭଗ୍ନଃ । |
| ପଗଡ଼ି (Turban) | ଉଷ୍ଣୀଷମ୍ | ଶିରୋବସ୍ତ୍ରମ୍ ନୁହେଁ, ମୁଖ୍ୟ ଶବ୍ଦ 'ଉଷ୍ଣୀଷମ୍' । | ଶିରସି ଉଷ୍ଣୀଷଂ ଧାରୟତି । |
| ଶେଯ / ଶଯ୍ୟା (Bed) | ତଳ୍ପଃ (ବା ଶଯ୍ୟା) | କଟଃ (ମଶିଣା) ସହ ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । | ସଃ ତଳ୍ପେ ଶେତେ । |
| ସ୍ୱିଚ୍ (Switch) | ପିଞ୍ଜଃ | ବିଜୁଳି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଆଧୁନିକ ଶବ୍ଦ । | ଦୀପସ୍ୟ ପିଞ୍ଜମ୍ ଆକୁଞ୍ଚୟ । |
| ମହମବତୀ (Candle) | ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକା | ଦୀପିକା ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । | ଅନ୍ଧକାରେ ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକାଂ ପ୍ରଜ୍ୱାଳୟ । |
| ଇସ୍ତ୍ରୀ / ଆଇରନ୍ (Iron) | ସମୀକରଃ | ସମକାରକ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । | ବସ୍ତ୍ରସ୍ୟ ସମୀକରଃ କ୍ରିୟତେ । |
| ଅମୃତଭଣ୍ଡା (Papaya) | ମଧୁକର୍କଟୀ | କର୍କଟୀ (କାକୁଡ଼ି) ସହ ଭ୍ରମ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । | ମଧୁକର୍କଟୀ ମଧୁରା ଅସ୍ତି । |
| କଲରା (Bitter gourd) | କାରବେଲମ୍ | କଟୁଫଳମ୍ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । | କାରବେଲଂ ତିକ୍ତଂ ଭବତି । |
| ବନ୍ଧାକୋବି (Cabbage) | ହରିତମ୍ | କୋବୀ ବାଦ୍ ଦିଅନ୍ତୁ । | ହରିତଂ ଶାକେଷୁ ଉତ୍ତମମ୍ । |
| ମାଇକ୍ରୋଫୋନ୍ (Mic) | ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍ | ଧ୍ୱନିବର୍ଦ୍ଧକ (ସ୍ପିକର୍) ସହ ଅଦଳବଦଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । | ସଭାୟାଂ ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍ ଅସ୍ତି । |
| ପେଟ୍ରୋଲ୍ (Petrol) | ପ୍ରତୈଳମ୍ | ମୃତ୍ତୈଳମ୍ (କିରୋସିନ୍) ସହ ଗୋଳମାଳ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ । | ଯାନେ ପ୍ରତୈଳଂ ପୂରୟ । |
🧠 PILLAR 2: Memory Story & Rhyme Mnemonic (ମନେ ରଖିବା ସହଜ ସୂତ୍ର ଓ ଛନ୍ଦ)
🎵 ବ୍ୟାବହାରିକ ଶବ୍ଦାବଳୀ ମାଷ୍ଟର ଛନ୍ଦ (Practical Vocabulary Chhanda):
"କୁଡ୍ମଳ ବୋତାମ, ଉଷ୍ଣୀଷ ପଗଡ଼ି, ତଳ୍ପ ଶେଯର ନାମ,
ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକା ମହମବତୀ, ପିଞ୍ଜ ସ୍ୱିଚ୍ ପ୍ରଧାନ !
ମଧୁକର୍କଟୀ ଅମୃତଭଣ୍ଡା, କାରବେଲ କଲରା ଜାଣ,
ପ୍ରତୈଳ ପେଟ୍ରୋଲ୍, ମୃତ୍ତୈଳ କିରୋସିନ୍, ଶୁଙ୍କୁଳା ପନିକି ପ୍ରମାଣ !
ଲେଢ଼ି ଚାଟୁଛି, ପିନଷ୍ଟି ବାଟୁଛି, କୁଟ୍ଟତି କୁଟୁଛି ନିତି,
ବ୍ୟାବହାରିକ ସଂସ୍କୃତ ଶିଖିଲେ ବଢ଼େ ଆମ ସଂସ୍କୃତି !"
⚠️ PILLAR 3: The No. 1 Common Trap / Mistake Alert (ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ସାଧାରଣ ଭ୍ରମ ଓ ସତର୍କତା)
| ଓଡ଼ିଆ ଶବ୍ଦ | ଭ୍ରାନ୍ତ ବ୍ୟବହାର ❌ | ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଶୁଦ୍ଧ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ✅ | ସତର୍କତା ଓ ପାର୍ଥକ୍ୟ (Grammar Secret) |
|---|---|---|---|
| ପେଟ୍ରୋଲ୍ vs କିରୋସିନ୍ | ଉଭୟଙ୍କୁ ତୈଳମ୍ କହିବା ❌ | ପେଟ୍ରୋଲ୍ = ପ୍ରତୈଳମ୍<br>କିରୋସିନ୍ = ମୃତ୍ତୈଳମ୍ ✅ | ମାଟିରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ତେଲ 'ମୃତ୍ତୈଳମ୍' (କିରୋସିନ୍); ପରିଶୋଧିତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ତେଲ 'ପ୍ରତୈଳମ୍' (ପେଟ୍ରୋଲ୍) । |
| ମାଇକ୍ vs ସ୍ପିକର୍ | ଉଭୟଙ୍କୁ ମାଇକ୍ ଭାବିବା ❌ | ମାଇକ୍ (ଧ୍ୱନି ଗ୍ରହଣ କରେ) = ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍<br>ଲାଉଡ଼ସ୍ପିକର୍ (ଧ୍ୱନି ବଢ଼ାଏ) = ଧ୍ୱନିବର୍ଦ୍ଧକମ୍ ✅ | ଗ୍ରାହକ (Input) vs ବର୍ଦ୍ଧକ (Output/Amplifier) । |
| ଚାତୁଛି vs ଗିଳୁଛି | ଅଦଳବଦଳ କରିବା ❌ | ଚାଟୁଛି = ଲେଢ଼ି<br>ଗିଳୁଛି = ଗିଳତି ✅ | ଲିହ୍ ଧାତୁରୁ ଲେଢ଼ି, ଗୄ ଧାତୁରୁ ଗିଳତି । |
| ଚାଲୁଣୀ vs ବେଲଣା | ଚାଳନୀ ଓ ବେଲ୍ଲନୀ ଭ୍ରମ ❌ | ଚାଲୁଣୀ = ଚାଳନୀ<br>ବେଲଣା = ବେଲ୍ଲନୀ ✅ | ଚଳନାର୍ଥେ ଚାଳନୀ, ପିଷ୍ଟକ ପ୍ରସାରଣେ ବେଲ୍ଲନୀ । |
| ଗଣିତ କ୍ରିୟାପଦ | ଯୋଗ/ବିୟୋଗ ଭୁଲ୍ ❌ | ଯୋଗ କରୁଛି = ସଂକଳୟତି<br>ବିୟୋଗ କରୁଛି = ବ୍ୟାକଳୟତି<br>ଗୁଣନ କରୁଛି = ଗୁଣୟତି<br>ହରଣ କରୁଛି = ଭାଜୟତି ✅ | ଏହି ଚାରୋଟି ଗାଣିତିକ କ୍ରିୟାପଦ ବୋର୍ଡ଼ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । |
🚀 PILLAR 4: 30-Second Real Life Connection (ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହ ସଂଯୋଗ)
🎯 PILLAR 5: The 1-Minute Visual Formula Box (ମାଷ୍ଟର ଶ୍ରେଣୀଭିତ୍ତିକ ସାରଣୀ)
📌 ଶବ୍ଦାବଳୀର ୪ଟି ମୁଖ୍ୟ ବର୍ଗୀକରଣ:
1. ଘରୋଇ ଉପକରଣ ଓ ପୋଷାକ (Household & Clothing): କୁଡ୍ମଳଃ, ଉଷ୍ଣୀଷମ୍, ତଳ୍ପଃ, ବସ୍ତୁଦାନୀ, ପିଞ୍ଜଃ, ନେୟଦୀପଃ, ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକା, ସମୀକରଃ, କ୍ଷୁରପତ୍ରମ୍, କୂପୀ, ସୂଚିକା, କଣ୍ଡୋଳଃ, ଉଷ୍ଣରକ୍ଷକମ୍ ।
2. ରୋଷେଇ ସାମଗ୍ରୀ ଓ ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ (Kitchen & Food): ସନ୍ଦର୍ବୀ, ଚାଳନୀ, ବେଲ୍ଲନୀ, ସମ୍ଭ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମ୍, ଶୁଙ୍କୁଳା, ଇଲୀକବିତ୍ରମ୍, ମଧୁକର୍କଟୀ, ଭଲ୍ଲାତକଫଳମ୍, ସେବମ୍, ଗୃଞ୍ଜନକମ୍, ନିଷ୍ପାବଃ, ହରିତମ୍, କାରବେଲମ୍, ଶିଗ୍ରୁଃ, ଭିଣ୍ଡିଃ, କୋଷାତକୀ, ଛତ୍ରାକମ୍, ଇଡ୍ଲିଃ, ଦୋଷା, ଶଲାଟୁଃ ।
3. କର୍ମଶାଳା, ଜୀବଜନ୍ତୁ ଓ ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ (Tools, Animals & Modern): କାଗଦମ୍, ପତ୍ରସୂଚୀ, ଦାତ୍ରମ୍/ଲବିତ୍ରମ୍, ଘାସପୁଞ୍ଜଃ, ଶଙ୍କୁଃ/ଆଣିଃ, ଭ୍ରମିଃ, କ୍ରକଚଃ, ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ, କରଣୀ, ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍, ଧ୍ୱନିବର୍ଦ୍ଧକମ୍, ବାତାଟଃ, ଗଞ୍ଜୀକାଃ, ନିଗଡ଼ଃ, ଧଟଃ, ଖଳୀନମ୍, ଦାର୍ଭାଘାଟଃ, ବର୍ତ୍ତକଃ, ଜତୁକା, ମୃତ୍ତୈଳମ୍, ପ୍ରତୈଳମ୍, କରଙ୍କଃ, ହସ୍ତିପକଃ, ଅହିତୁଣ୍ଡିକଃ ।
4. ନିତ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ଦୈନନ୍ଦିନ କ୍ରିୟାପଦ (Daily Action Verbs): ଲେଢ଼ି, ଗିଳତି, ନିଷ୍ଠୀବତି, କାସତେ, କ୍ଷୌତି, ଖଞ୍ଜତି, ଆଲମ୍ବତେ, ଧରତି, ନିଷ୍ପବତେ, କୁଟ୍ଟତି, ପିନଷ୍ଟି, ନିଷ୍ପୀଡ଼ୟତି, ଆଦତ୍ତେ, ଅବସର୍ପତି, ବୀଜତି, ଧ୍ମାତି, ଜୃମ୍ଭତେ, ଚୁଟତି, ଶ୍ୟତି, ଉଡ୍ଡାୟୟତି, ବୟତେ, ତୋଳୟତି, ମାତି, ଚିନୋତି, ସୀବ୍ୟତି, କୂର୍ଦ୍ଦତି, ସଂକଳୟତି, ବ୍ୟାକଳୟତି, ଗୁଣୟତି, ଭାଜୟତି, ତ୍ରୁଟତି ।
🏆 PILLAR 6: Complete Vocabulary Catalogue (ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ସମସ୍ତ ବ୍ୟାବହାରିକ ଶବ୍ଦାବଳୀର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଗ୍ରହ — ୧୦୦% ସମାଧାନ)
📂 ବିଭାଗ ୧: ଘରୋଇ ଉପକରଣ, ପୋଷାକ ଓ ସାମଗ୍ରୀ (Household Objects & Clothing)
| କ୍ରମ | ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ (Sanskrit) | ପ୍ରକୃତି / ଲିଙ୍ଗ | ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) | ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରୟୋଗ (Usage Example) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | କାଳକଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | କଳାଜାଇ ଚିହ୍ନ (Mole/Beauty mark) | ମୁଖେ ଏକଃ କାଳକଃ ଅସ୍ତି । |
| 2 | କୁଡ୍ମଳଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | ବୋତାମ (Button) | ଯୁତକେ କୁଡ୍ମଳଂ ସଂଯୋଜୟ । |
| 3 | ଟୋପୀ | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ଟୋପି (Cap) | ଶିରସି ରକ୍ତା ଟୋପୀ ଶୋଭତେ । |
| 4 | ଉଷ୍ଣୀଷମ୍ | କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ | ପଗଡ଼ି (Turban) | ରାଜା ଉଷ୍ଣୀଷଂ ଧାରୟତି । |
| 5 | ତାୟକମ୍ | କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ | ତାବିଜ / ଡେଉଁରିଆ (Amulet) | ବାହୌ ତାୟକଂ ବଦ୍ଧମ୍ । |
| 6 | ପ୍ରାବାରକଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | କୋଟ୍ / ଉତ୍ତରୀୟ (Coat/Overcoat) | ଶୀତକାଳେ ପ୍ରାବାରକଂ ପରିଦଧାତି । |
| 7 | ପଟଗୃହମ୍ | କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ | ତମ୍ବୁ (Tent) | ସୈନିକାଃ ପଟଗୃହେ ବସନ୍ତି । |
| 8 | ବିଭେଦଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | କାନ୍ଥର ଫାଟ (Crack in wall) | ଭିତ୍ତୌ ବିଭେଦଃ ଦୃଶ୍ୟତେ । |
| 9 | ଅଟ୍ଟାଧାରିକା | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ଛାତର ବିମ୍ (Ceiling beam) | ଅଟ୍ଟାଧାରିକା ସୁଦୃଢ଼ା ଅସ୍ତି । |
| 10 | ବୃତିଃ | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ବାଡ଼ (Fence) | କ୍ଷେତ୍ରସ୍ୟ ପରିତଃ ବୃତିଃ କ୍ରିୟତେ । |
| 11 | ବୃତ୍ତିଃ | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ପରିଧି (Circumference) | ବୃତ୍ତସ୍ୟ ବୃତ୍ତିଃ କେନ୍ଦ୍ରାତ୍ ସମାନା । |
| 12 | ତଳ୍ପଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | ଶେଯ / ଶଯ୍ୟା (Bed/Couch) | ସୁକୋମଳେ ତଳ୍ପେ ଶେତେ । |
| 13 | ବସ୍ତୁଦାନୀ | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ଆଲମାରୀ (Almirah/Wardrobe) | ବସ୍ତୁଦାନୀମଧ୍ୟେ ବସ୍ତ୍ରାଣି ସନ୍ତି । |
| 14 | ପିଞ୍ଜଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | ସ୍ୱିଚ୍ (Electric switch) | ପିଞ୍ଜେନ ବିଦ୍ୟୁଦ୍ଦୀପଂ ଜ୍ୱାଳୟ । |
| 15 | ନେୟଦୀପଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | ଲଣ୍ଠନ (Lantern) | ଗ୍ରାମେ ନେୟଦୀପଃ ପ୍ରଜ୍ୱଳତି । |
| 16 | ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକା | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ମହମବତୀ (Candle) | ଅନ୍ଧକାରେ ସିକ୍ଥବର୍ତ୍ତିକାଂ ପ୍ରଜ୍ୱାଳୟ । |
| 17 | ସମୀକରଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | ଆଇରନ୍ / ଇସ୍ତ୍ରୀ (Iron) | ବସ୍ତ୍ରାଣାଂ ସମୀକରଃ କ୍ରିୟତେ । |
| 18 | କ୍ଷୁରପତ୍ରମ୍ | କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ | ବ୍ଲେଡ୍ (Blade) | କ୍ଷୁରପତ୍ରଂ ତୀକ୍ଷ୍ଣଂ ଭବତି । |
| 19 | କୂପୀ | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ବୋତଲ (Bottle) | କୂପ୍ୟାଂ ଶୀତଳଜଳମ୍ ଅସ୍ତି । |
| 20 | ସୂଚିକା | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ସେଫ୍ଟିପିନ୍ (Safety pin) | ବସ୍ତ୍ରେ ସୂଚିକାଂ ସଂଯୋଜୟ । |
| 21 | ଅବକାରିକା | ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ | ଆବର୍ଜନା (Garbage/Waste) | ଅବକାରିକାଂ ଦୂରେ କ୍ଷିପ । |
| 22 | କଣ୍ଡୋଳଃ | ପୁଂଲିଙ୍ଗ | ଟୋକେଇ / ଝୁଡ଼ି (Basket) | କଣ୍ଡୋଳେ ଫଳାନି ସନ୍ତି । |
| 23 | ଉଷ୍ଣରକ୍ଷକମ୍ | କ୍ଲୀବଲିଙ୍ଗ | ଥର୍ମୋଫ୍ଲାସ୍କ (Thermos flask) | ଉଷ୍ଣରକ୍ଷକେ ଉଷ୍ଣଦୁଗ୍ଧମ୍ ଅସ୍ତି । |
📂 ବିଭାଗ ୨: ରୋଷେଇ ସାମଗ୍ରୀ, ପନିପରିବା, ଫଳ ଓ ଖାଦ୍ୟ (Kitchen, Food & Vegetables)
| କ୍ରମ | ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ (Sanskrit) | ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) | ବିଶେଷ ବ୍ୟାବହାରିକ ସୂଚନା |
|---|---|---|---|
| 24 | ସନ୍ଦର୍ବୀ | ଖଡ଼ିକା (ପିଠା ଓଲଟାଇବା କୁମ୍ପି) | ପିଷ୍ଟକନିର୍ମାଣେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । |
| 25 | ଚାଳନୀ | ଚାଲୁଣୀ (Sieve) | ଚୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଧନାର୍ଥେ ଚାଳନୀ । |
| 26 | ବେଲ୍ଲନୀ | ବେଲଣା (Rolling pin) | ରୋଟିକା ନିର୍ମାଣେ ବେଲ୍ଲନୀ । |
| 27 | ସମ୍ଭ୍ରାଷ୍ଟ୍ରମ୍ | ତାୱା / ତାଉଆ (Tawa/Pan) | ରୋଟିକାଂ ସମ୍ଭ୍ରାଷ୍ଟ୍ରେ ପଚତି । |
| 28 | ଶୁଙ୍କୁଳା | ପନିକି (Kitchen cutter) | ଶୁଙ୍କୁଳୟା ଶାକଂ କର୍ତ୍ତୟତି । |
| 29 | ଇଲୀକବିତ୍ରମ୍ | କୋରଣା (Grater/Scraper) | ନାରିକେଳଂ କୋରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ । |
| 30 | ଅନାନସଫଳମ୍ | ସପୁରୀ (Pineapple) | ସୁସ୍ୱାଦୁ ଖଟାମିଠା ଫଳ । |
| 31 | ମଧୁକର୍କଟୀ | ଅମୃତଭଣ୍ଡା (Papaya) | ଔଷଧୀୟ ଗୁଣଯୁକ୍ତ ଫଳ । |
| 32 | ଭଲ୍ଲାତକଫଳମ୍ | ଲଙ୍କାଆମ୍ବ / କାଜୁଫଳ (Cashew fruit) | ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଫଳ । |
| 33 | ସେବମ୍ | ସେଓ / ଆପଲ୍ (Apple) | ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ମିଷ୍ଟ ଫଳ । |
| 34 | ଗୃଞ୍ଜନକମ୍ | ଗାଜର (Carrot) | ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ପୁଷ୍ଟିକର ମୂଳ । |
| 35 | ନିଷ୍ପାବଃ | ମଟର (Peas) | ଶିମ୍ବୀଜାତୀୟ ସବୁଜ ଶସ୍ୟ । |
| 36 | ହରିତମ୍ | ବନ୍ଧାକୋବି (Cabbage) | ପତ୍ରବହୁଳ ଶାକବିଶେଷ । |
| 37 | କାରବେଲମ୍ | କଲରା (Bitter gourd) | ତିକ୍ତରସଯୁକ୍ତ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ ପରିବା । |
| 38 | ଶିଗ୍ରୁଃ | ସଜନା (Drumstick) | ସଜନା ଛୁଇଁ ଓ ଶାଗ । |
| 39 | ଭିଣ୍ଡିଃ | ଭେଣ୍ଡି (Ladies finger) | ଅଙ୍ଗୁଳି ସଦୃଶ ପରିବା । |
| 40 | କୋଷାତକୀ | ଜହ୍ନି (Ridge gourd) | ଶାକାହାରୀ ସୁସ୍ୱାଦୁ ତରକାରୀ । |
| 41 | ଛତ୍ରାକମ୍ | ଛତୁ (Mushroom) | ଛତା ସଦୃଶ ଉଦ୍ଭିଦଜ ଖାଦ୍ୟ । |
| 42 | ଇଡ୍ଲିଃ | ଇଟିଲି (Idli) | ବାଷ୍ପଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ । |
| 43 | ଦୋଷା | ଦୋଷା (Dosa) | ତନ୍ନିର୍ମିତ କୁର୍କୁରିଆ ଖାଦ୍ୟ । |
| 44 | ଶଲାଟୁଃ | କଞ୍ଚାଫଳ / ସାଲାଡ୍ (Salad/Raw fruit) | ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦ କଞ୍ଚା ପନିପରିବା ସାଲାଡ୍ । |
📂 ବିଭାଗ ୩: ଉପକରଣ, ଜୀବଜନ୍ତୁ, ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଆଧୁନିକ ବସ୍ତୁ (Tools, Flora, Fauna & Modern Objects)
| କ୍ରମ | ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ (Sanskrit) | ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) | ବ୍ୟବହାର ଓ ସୂଚନା |
|---|---|---|---|
| 45 | କାଗଦମ୍ | କାଗଜ (Paper) | ଲେଖନାର୍ଥେ କାଗଦମ୍ । |
| 46 | ପତ୍ରସୂଚୀ | ଆଲ୍ପିନ୍ (All-pin) | ପତ୍ର ସଂଲଗ୍ନ କରିବା ପିନ୍ । |
| 47 | ଦାତ୍ରମ୍ / ଲବିତ୍ରମ୍ | ଦାଆ (Sickle) | ଘାସ ବା ଶସ୍ୟ କାଟିବା ଅସ୍ତ୍ର । |
| 48 | ଘାସପୁଞ୍ଜଃ | ପାଳଗଦା (Haystack) | ଗୋଖାଦ୍ୟ ପାଳର ଗଦା । |
| 49 | ଶଙ୍କୁଃ / ଆଣିଃ | ଲୁହାକଣ୍ଟା (Iron nail) | କାଠ ବା କାନ୍ଥରେ ପିଟାଯାଉଥିବା କଣ୍ଟା । |
| 50 | ଭ୍ରମିଃ | ପେଚକଣ୍ଟା / ସ୍କ୍ରୁ (Screw) | ଘୂର୍ଣ୍ଣନଶୀଳ ପେଚକଣ୍ଟା । |
| 51 | କ୍ରକଚଃ | କରତ (Saw) | କାଠ କାଟିବା କରତ । |
| 52 | ଭୁଶୁଣ୍ଡୀ | ବନ୍ଦୁକ (Gun/Rifle) | ଶତ୍ରୁ ବା ଶିକାର ମାରିବା ଅସ୍ତ୍ର । |
| 53 | କରଣୀ | କରଣୀ (Trowel) | ରାଜମିସ୍ତ୍ରୀର ସିମେଣ୍ଟ ଯୋଡ଼ିବା ଅସ୍ତ୍ର । |
| 54 | ଧ୍ୱନିଗ୍ରାହକମ୍ | ମାଇକ୍ରୋଫୋନ୍ (Microphone) | ଧ୍ୱନି ତରଙ୍ଗ ଗ୍ରହଣ କରୁଥିବା ଯନ୍ତ୍ର । |
| 55 | ଧ୍ୱନିବର୍ଦ୍ଧକମ୍ | ମାଇକ୍ / ଲାଉଡ଼ସ୍ପିକର୍ (Loudspeaker) | ଧ୍ୱନିକୁ ବୃଦ୍ଧି କରି ଦୂରକୁ ପ୍ରସାର କରେ । |
| 56 | ବାତାଟଃ | ଗୁଡ଼ି (Kite) | ଆକାଶରେ ଉଡ଼ାଯାଉଥିବା କାଗଜ ଗୁଡ଼ି । |
| 57 | ଗଞ୍ଜୀକାଃ | ତାସ୍ (Playing cards) | କ୍ରୀଡ଼ାର୍ଥେ ବ୍ୟବହୃତ ତାସ୍ ପତା । |
| 58 | ନିଗଡ଼ଃ | ହାତକଡ଼ି (Handcuffs) | ବନ୍ଦୀ ବା ଚୋରର ହାତରେ ବନ୍ଧାଯାଏ । |
| 59 | ଧଟଃ | ବଟକରା (Balance weight) | ଓଜନ ମାପିବା ଲୁହା ବଟକରା । |
| 60 | ଖଳୀନମ୍ | ଘୋଡ଼ାଲଗାମ (Horse bridle/bit) | ଅଶ୍ୱକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ରଜ୍ଜୁ । |
| 61 | ଦାର୍ଭାଘାଟଃ | କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ (Woodpecker) | କାଠକୁ ଖୁମ୍ପି ଗାତ କରୁଥିବା ପକ୍ଷୀ । |
| 62 | ବର୍ତ୍ତକଃ | ବତକ (Duck) | ଜଳଚର ପକ୍ଷୀ । |
| 63 | ଜତୁକା | ବାଦୁଡ଼ି (Bat) | ରାତ୍ରିଚର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପକ୍ଷୀ । |
| 64 | ନାରିକେଳଶିମ୍ବା | ନଡ଼ିଆକତା (Coconut coir) | ଦଉଡ଼ି ତିଆରିରେ ବ୍ୟବହୃତ । |
| 65 | ମୃତ୍ତୈଳମ୍ | କିରୋସିନ୍ (Kerosene oil) | ଦୀପ ଜଳାଇବା ପାଇଁ ମାଟିତେଲ । |
| 66 | ପ୍ରତୈଳମ୍ | ପେଟ୍ରୋଲ୍ (Petrol) | ଯାନବାହନ ଚଳାଇବା ଇନ୍ଧନ । |
| 67 | କରଙ୍କଃ | ଷଢ଼େଇ (Coconut shell) | ନଡ଼ିଆର ଟାଣ ଖୋଳ । |
| 68 | ହସ୍ତିପକଃ | ମାହୁନ୍ତ (Elephant keeper/Mahout) | ହସ୍ତୀକୁ ଚଳାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି । |
| 69 | ଅହିତୁଣ୍ଡିକଃ | ସାପୁଆ କେଳା (Snake charmer) | ସାପ ଖେଳାଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତି । |
| 70 | ମୁସ୍ତକମ୍ | ମୁଥା (Nutgrass) | ଔଷଧୀୟ ଘାସ ବିଶେଷ । |
| 71 | କାଣ୍ଡତିକ୍ତକା | ଚିରେଇତା (Chiretta) | ଜ୍ୱରନାଶକ ତିକ୍ତ ଔଷଧୀୟ ଗୁଳ୍ମ । |
| 72 | ପୂତିକା | ପୋଇଶାଗ (Basella/Malabar spinach) | ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରିୟ ପୋଇଶାଗ । |
| 73 | କ୍ରୋଷ୍ଟା | ବିଛୁଆତି (Stinging nettle) | ଦେହରେ ଲାଗିଲେ କୁଣ୍ଡେଇ ହେଉଥିବା ଉଦ୍ଭିଦ । |
📂 ବିଭାଗ ୪: ଦୈନନ୍ଦିନ ବ୍ୟାବହାରିକ କ୍ରିୟାପଦ (Daily Practical Action Verbs)
| କ୍ରମ | ସଂସ୍କୃତ କ୍ରିୟାପଦ (Verb) | ମୂଳ ଧାତୁ | ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Action Meaning) | ବାକ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ (Sentence Usage) |
|---|---|---|---|---|
| 74 | ଲେଢ଼ି | ଲିହ୍ (ଅଦାଦି) | ଚାଟୁଛି (Licking) | ଶ୍ୱା ଦୁଗ୍ଧଂ ଲେଢ଼ି । |
| 75 | ଗିଳତି | ଗୄ (ତୁଦାଦି) | ଗିଳୁଛି (Swallowing) | ସର୍ପଃ ମଣ୍ଡୂକଂ ଗିଳତି । |
| 76 | ନିଷ୍ଠୀବତି | ଷ୍ଠିଭ୍ (ଭ୍ୱାଦି) | ଛେପ ପକାଉଛି (Spitting) | ମାର୍ଗେ ନ ନିଷ୍ଠୀବେତ୍ । |
| 77 | କାସତେ | କାସ୍ (ଆତ୍ମନେ) | କାଶୁଛି (Coughing) | ରୋଗୀ ଭୃଶଂ କାସତେ । |
| 78 | କ୍ଷୌତି | କ୍ଷୁ (ଅଦାଦି) | ଛିଙ୍କୁଛି (Sneezing) | ଶୀତେନ ଜନଃ କ୍ଷୌତି । |
| 79 | ଖଞ୍ଜତି | ଖଞ୍ଜ୍ (ଭ୍ୱାଦି) | ଛୋଟେଇ ଚାଲୁଛି (Limping) | ପାଦରୋଗେଣ ଖଞ୍ଜତି । |
| 80 | ଆଲମ୍ବତେ | ଆ-ଲମ୍ବ୍ | ଡେରିହୋଇ ଠିଆହୋଇଛି (Leaning) | ଭିତ୍ତିମ୍ ଆଲମ୍ବତେ । |
| 81 | ଧରତି | ଧୃ | ପିନ୍ଧୁଛି / ଧାରଣ କରୁଛି (Wearing) | ବସ୍ତ୍ରଂ ଧରତି । |
| 82 | ନିଷ୍ପବତେ | ନିସ୍-ପୂ | ପାଛୁଡ଼ୁଛି (Winnowing grain) | ଶସ୍ୟଂ ନିଷ୍ପବତେ କୃଷକଃ । |
| 83 | କୁଟ୍ଟତି | କୁଟ୍ଟ୍ | କୁଟୁଛି (Pounding) | ଉଲୂଖଳେ କୁଟ୍ଟତି । |
| 84 | ପିନଷ୍ଟି | ପିଷ୍ (ରୁଧାଦି) | ବାଟୁଛି / ପେଷୁଛି (Grinding) | ହରିଦ୍ରାଂ ପିନଷ୍ଟି । |
| 85 | ନିଷ୍ପୀଡ଼ୟତି | ନିସ୍-ପୀଡ଼୍ | ଚିପୁଡ଼ୁଛି (Squeezing) | ଲେମ୍ବୁଫଳଂ ନିଷ୍ପୀଡ଼ୟତି । |
| 86 | ପୁଟୀକରୋତି | ପୁଟୀ-କୃ | ଭାଙ୍ଗିକରି ରଖୁଛି (Folding) | ବସ୍ତ୍ରଂ ପୁଟୀକରୋତି । |
| 87 | ଆଦତ୍ତେ | ଆ-ଦା | ଉପରୁ କାଢୁଛି / ଗ୍ରହଣ କରୁଛି | ବସ୍ତୁ ଆଦତ୍ତେ । |
| 88 | ଅବସର୍ପତି | ଅବ-ସୃପ୍ | ଖସୁଛି (Slipping) | ପାଦଃ ଅବସର୍ପତି । |
| 89 | ବୀଜତି | ବୀଜ୍ | ବିଞ୍ଚି ହେଉଛି (Fanning) | ବ୍ୟଜନେନ ବୀଜତି । |
| 90 | ଧ୍ମାତି | ଧ୍ମା | ଫୁଙ୍କୁଛି (Blowing) | ଅଗ୍ନିଂ ଧ୍ମାତି । |
| 91 | ଜୃମ୍ଭତେ | ଜୃମ୍ଭ୍ | ହାଇମାରୁଛି (Yawning) | କ୍ଳାନ୍ତଃ ଜନଃ ଜୃମ୍ଭତେ । |
| 92 | ରିଙ୍ଗତି | ରିଙ୍ଗ୍ | ଆଉଁସୁଛି / ଘୁଷୁରି ଚାଲୁଛି | ଶିଶୁଃ ଭୂମୌ ରିଙ୍ଗତି । |
| 93 | ସ୍ଥଗୟତି | ସ୍ଥଗ୍ | ଅଟକାଉଛି (Stopping) | ଗତିଂ ସ୍ଥଗୟତି । |
| 94 | ଚୁଟତି | ଚୁଟ୍ | ଚିମୁଟୁଛି (Pinching) | ଅଙ୍ଗୁଲ୍ୟା ଚୁଟତି । |
| 95 | ନିଷ୍ପୋଷୟତି | ନିସ୍-ପୁଷ୍/ତୃଷ୍ | ଚୋପା ଛଡ଼ାଉଛି (Peeling) | ଫଳସ୍ୟ ତ୍ୱଚଂ ନିଷ୍ପୋଷୟତି । |
| 96 | ଦୃଶତି | ଦୃ | ଚିରୁଛି (Tearing) | କାଗଦଂ ଦୃଶତି । |
| 97 | ଶ୍ୟତି | ଶୋ | ପେନ୍ସିଲ୍ କାଟୁଛି (Sharpening) | ଲେଖନୀଂ ଶ୍ୟତି । |
| 98 | ନାମୟତି | ନମ୍ (ଣିଚ୍) | ନୁଆଁଉଛି (Bending down) | ଶାଖାଂ ନାମୟତି । |
| 99 | ପ୍ରଣୁଦତି | ପ୍ର-ନୁଦ୍ | ଠେଲୁଛି (Pushing) | ଶକଟଂ ପ୍ରଣୁଦତି । |
| 100 | ପ୍ରତୁମ୍ପତି | ପ୍ର-ତୁମ୍ପ୍ | ଭରୁଛି (Filling in) | ପାତ୍ରଂ ପ୍ରତୁମ୍ପତି । |
| 101 | ଉଚ୍ଛଳତି / ଉଦ୍ଗଚ୍ଛତି | ଉତ୍-ଶଲ୍/ଗମ୍ | ଉଛୁଳି ପଡ଼ୁଛି (Overflowing) | ଦୁଗ୍ଧମ୍ ଉଚ୍ଛଳତି । |
| 102 | ଅବଚିନୋତି | ଅବ-ଚି | ତୋଳୁଛି (Plucking flowers) | ପୁଷ୍ପାଣି ଅବଚିନୋତି । |
| 103 | ଉଡ୍ଡାୟୟତି | ଉଦ୍-ଡୀ (ଣିଚ୍) | ଉଡ଼ାଉଛି (Flying kite/plane) | ବାତାଟମ୍ ଉଡ୍ଡାୟୟତି । |
| 104 | ଊୟତେ | ବେ | ହାତରେ ବୁଣୁଛି (Hand knitting) | ସ୍ୱେଟରଂ ହସ୍ତେନ ଊୟତେ । |
| 105 | ବୟତେ | ବେ | ତନ୍ତରେ ବୁଣୁଛି (Weaving in loom) | ତନ୍ତୁବାୟଃ ବସ୍ତ୍ରଂ ବୟତେ । |
| 106 | ତୋଳୟତି | ତୁଲ୍ | ଓଜନ କରୁଛି (Weighing) | ତୁଳାଦଣ୍ଡେନ ତୋଳୟତି । |
| 107 | ମାତି | ମା | ମାପୁଛି (Measuring) | ପରିମାଣଂ ମାତି । |
| 108 | ଚିନୋତି | ଚି | ସଂଗ୍ରହ କରୁଛି (Gathering/Collecting) | ଫଳାନି ଚିନୋତି । |
| 109 | ଉନ୍ନୟତି | ଉତ୍-ନୀ | ଉଠାଉଛି / ଉନ୍ନତି କରୁଛି (Lifting) | ଭାରମ୍ ଉନ୍ନୟତି । |
| 110 | ମିଶ୍ରୟତି | ମିଶ୍ର୍ (ଣିଚ୍) | ମିଶାଉଛି (Mixing) | ଔଷଧଂ ଜଳେନ ମିଶ୍ରୟତି । |
| 111 | ପ୍ରସାରୟତି | ପ୍ର-ସୃ (ଣିଚ୍) | ବିଛାଉଛି (Spreading) | ଶଯ୍ୟାଂ ପ୍ରସାରୟତି । |
| 112 | କର୍ଷତି | କୃଷ୍ | ହଳ କରୁଛି (Ploughing) | କ୍ଷେତ୍ରଂ କର୍ଷତି । |
| 113 | ସିଞ୍ଚତି | ସିଚ୍ | ଛିଞ୍ଚୁଛି / ପାଣି ଦେଉଛି (Watering) | ବାଟିକାଂ ସିଞ୍ଚତି । |
| 114 | ଉନ୍ମୂଳୟତି | ଉତ୍-ମୂଲ୍ | ଉପାଡୁଛି (Uprooting) | ତୃଣମ୍ ଉନ୍ମୂଳୟତି । |
| 115 | ସୀବ୍ୟତି | ସିବ୍ | ସିଲେଇ କରୁଛି (Sewing/Stitching) | ସୂଚ୍ୟା ବସ୍ତ୍ରଂ ସୀବ୍ୟତି । |
| 116 | ସୂତ୍ରୀକରୋତି | ସୂତ୍ରୀ-କୃ | ସୂତା କାଟୁଛି (Spinning yarn) | କାର୍ପାସେନ ସୂତ୍ରୀକରୋତି । |
| 117 | ସଂଯୋଜୟତି | ସମ୍-ୟୁଜ୍ | ଯୋଡୁଛି (Joining/Connecting) | ଭଗ୍ନଂ ସଂଯୋଜୟତି । |
| 118 | ଉତ୍ପ୍ଲବତେ | ଉତ୍-ପ୍ଲୁ | ଡେଉଁଛି (Jumping/Leaping) | ମର୍କଟଃ ଉତ୍ପ୍ଲବତେ । |
| 119 | କ୍ରାମତି | କ୍ରମ୍ | ଅତିକ୍ରମ କରୁଛି (Crossing) | ସୀମାଂ କ୍ରାମତି । |
| 120 | ଆଶିଷତି | ଆଙ୍ଗ୍-ଶାସ୍ | ଆଶୀର୍ବାଦ କରୁଛନ୍ତି (Blessing) | ଗୁରୁଃ ଶିଷ୍ୟମ୍ ଆଶିଷତି । |
| 121 | କୂର୍ଦ୍ଦତି | କୂର୍ଦ୍ଦ୍ | କୁଦୁଛି / ଲମ୍ଫ ଦେଉଛି (Hopping) | ବାଳକଃ କୂର୍ଦ୍ଦତି । |
| 122 | ଡୟତେ | ଡୀ | ଉଡୁଛି (Flying) | ବିହଗଃ ଆକାଶେ ଡୟତେ । |
| 123 | ବୋଧୟତି | ବୁଧ୍ (ଣିଚ୍) | ବୁଝାଉଛି (Explaining/Awakening) | ଶିକ୍ଷକଃ ବିଷୟଂ ବୋଧୟତି । |
| 124 | ସଂକଳୟତି | ସମ୍-କଲ୍ | ଯୋଗ କରୁଛି (Adding in Math) | ଅଙ୍କାନ୍ ସଂକଳୟତି । |
| 125 | ବ୍ୟାକଳୟତି | ବି-ଆ-କଲ୍ | ଫେଡୁଛି / ବିୟୋଗ କରୁଛି (Subtracting) | ରାଶିଂ ବ୍ୟାକଳୟତି । |
| 126 | ଗୁଣୟତି | ଗୁଣ୍ | ଗୁଣୁଛି / ଗୁଣନ କରୁଛି (Multiplying) | ସଂଖ୍ୟାଂ ଗୁଣୟତି । |
| 127 | ଭାଜୟତି | ଭଜ୍ (ଣିଚ୍) | ଭାଗ କରୁଛି / ହରୁଛି (Dividing) | ସମଭାଗେ ଭାଜୟତି । |
| 128 | ତ୍ରୁଟତି / ତ୍ରୁଟ୍ୟତି | ତ୍ରୁଟ୍ | ଭାଙ୍ଗୁଛି / ଛିଣ୍ଡୁଛି (Breaking) | ଶାଖା ତ୍ରୁଟତି । |
🎯 Utkal Master Stroke Summary: ଶ୍ରେଣୀ ୧୦ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣର ଅଧ୍ୟାୟ ୧୪ (ବ୍ୟାବହାରିକ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦାବଳୀ) ର ସମସ୍ତ ଘରୋଇ ଉପକରଣ, ପୋଷାକ, ରୋଷେଇ ସାମଗ୍ରୀ, ପନିପରିବା, ଆଧୁନିକ ଗ୍ୟାଜେଟ୍ ତଥା ଦୈନନ୍ଦିନ କ୍ରିୟାପଦର ସମସ୍ତ ୧୨୮ଟି ପଦ ୧୦୦% ସଠିକତାର ସହ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାହିତ ହେଲା ।
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App