BSE ODISHA CLASS 10 • UTKAL MASTER STROKE

Utkal Master Stroke: ଜନ୍ମବର୍ବରକଥା (Janmavarvarakathā)

ଶ୍ରେଣୀ: ଦଶମ ଶ୍ରେଣୀ (BSE Odisha - Class 10)

ବିଷୟ: ସଂସ୍କୃତ ସୌରଭମ୍ (ଗଦ୍ୟ - ଚତୁର୍ଥ ବିଭାଗ)

ମୂଳ ରଚୟିତା: ବିଦ୍ୟାପତି (ପୁରୁଷପରୀକ୍ଷା - Puruṣaparīkṣā)


⚡ 1. Exam Shortcut & Option Elimination Tricks (ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ସର୍ଟକଟ୍)

1. ଉତ୍ସ ଓ ଚରିତ୍ର:

  • ଗ୍ରନ୍ଥ: ପୁରୁଷପରୀକ୍ଷା (Puruṣaparīkṣā)
  • ରଚୟିତା: ମୈଥିଳ କବିକୋକିଳ ବିଦ୍ୟାପତି (Vidyāpati)
  • ମୁଖ୍ୟ ପାତ୍ର: ଗଣକ ଦେବଧର, ତାଙ୍କ ଜନ୍ମବର୍ବର ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତିଧର, ଏବଂ କୌଶାମ୍ବୀର ରାଜା ।
  • ମୁଖ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା: ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଜାନନ୍ ଅପି ବୁଦ୍ଧିହୀନଃ ଜନଃ ଜୀବନେ ସଫଳତାଂ ନ ପ୍ରାପ୍ନୋତି (ଶାସ୍ତ୍ର ଜାଣିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ବା ବୁଦ୍ଧି ନଥିଲେ ମନୁଷ୍ୟ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ ହୁଏ) ।
  • 2. କାରକ ବିଭକ୍ତି Shortcut:

  • `ଦାନାର୍ଥେ ଚତୁର୍ଥୀ` (ସଂପ୍ରଦାନେ) -> ତସ୍ମୈ କିଞ୍ଚିଦ୍ ବସ୍ତୁ ଦତ୍ତ୍ୱା ।
  • `ସମୀପ ଶବ୍ଦଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ` -> ରାଜ୍ଞଃ ସମୀପମ୍ ।
  • `ଅନୁକ୍ତେ କର୍ତ୍ତରି ତୃତୀୟା` -> ଗଣକଶାସ୍ତ୍ରମ୍ ଅଧୀତମ୍ ଅନେନ ।
  • `କରଣେ ତୃତୀୟା` -> ଗଣନୟା ବିଦିତ୍ୱା ।
  • `ସ୍ଥାନାଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ` -> ମୁଷ୍ଟୌ, ମଧ୍ୟେ ।
  • 3. ସମାସ Shortcut:

  • `ବହୁବ୍ରୀହିଃ`: ଦେବଧରନାମା (ଦେବଧରଃ ନାମ ଯସ୍ୟ ସଃ), ଅଧିଗତଶାସ୍ତ୍ରମ୍ (ଅଧିଗତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯେନ ତମ୍), ଅବୁଦ୍ଧିଃ (ଅବିଦ୍ୟମାନା ବୁଦ୍ଧିଃ ଯସ୍ୟ ସଃ) ।
  • `ନଞ୍ଚ ତତ୍ପୁରୁଷ`: ଅସଙ୍ଗତଃ (ନ ସଙ୍ଗତଃ) ।
  • `କର୍ମଧାରୟଃ`: ସ୍ୱକୀୟତର୍କେଣ, ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟଗଣନା, ଗୁରୁଦ୍ରବ୍ୟମ୍ ।

  • 🧠 2. Memory Story & Rhyme Mnemonic (ମନେରଖିବା ସହଜ ସୂତ୍ର)

    "କୌଶାମ୍ବୀରେ ଜ୍ୟୋତିଷ ଦେବଧର ମହାମତି,
    ପୁଅ ଶାନ୍ତିଧର ତା'ର ଜନ୍ମ-ଅଳ୍ପମତି ।
    ଶୁକ ପରି ପଢ଼ାଇଲେ ଶାସ୍ତ୍ରର ଗଣନା,
    ରାଜଦରବାରେ ହେଲା ପୁଅର ପରୀକ୍ଷା ।
    ରାଜାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟିରେ ଥିଲା ସୁବର୍ଣ୍ଣ ମୁଦି,
    ହିସାବ କଲା ଧାତୁ, ଗୋଲ, ମଝି ଶୂନ୍ୟ ଆଦି ।
    ରାଜପ୍ରଶଂସା ପାଇ ପୁଳକିତ ମନେ,
    ନିଜ ତର୍କେ କହିଦେଲା 'ପେଷଣୀ ଚକି' ଜଣେ !
    ହସିଲେ ନୃପତି କହି ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଜନ,
    ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନ ବିନା ବୃଥା ଶାସ୍ତ୍ର-ଜ୍ଞାନ !"


    ⚠️ 3. The No. 1 Common Trap / Mistake Alert (ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କରୁଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଭୁଲ୍)

  • ❌ ଭୁଲ୍: ଶାନ୍ତିଧର ପ୍ରଥମରୁ ହିଁ ଭୁଲ୍ ଗଣନା କରିଥିଲା ବୋଲି ଭାବିବା ।
  • ✅ ସଠିକ୍: ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ହିସାବ କରୁଥିଲା, ତା'ର ଉତ୍ତର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଠିକ୍ (ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟଗଣନା) ଥିଲା । ପ୍ରଶଂସାରେ ଉତ୍ଫୁଲ୍ଲିତ ହୋଇ ଗଣନା ଛାଡ଼ି ନିଜ ମନଗଢ଼ା ଯୁକ୍ତି (ସ୍ୱତର୍କେଣ) ଲଗାଇବାରୁ ସେ ହାସ୍ୟାସ୍ପଦ ହେଲା ।
  • ❌ ଭୁଲ୍: ରାଜାଙ୍କ ମୁଠାରେ ପଥରର ଚକ୍ର ଥିଲା ବୋଲି ଭାବିବା ।
  • ✅ ସଠିକ୍: ରାଜାଙ୍କ ମୁଠାରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗୁରୀୟକ (ସୁନାମୁଦି) ଥିଲା; ଶାନ୍ତିଧର ମୂର୍ଖତାବଶତଃ ତାହାକୁ କଣା ଥିବା ବଡ଼ ପେଷଣୀ ପଥରଚକି (ପାଷାଣଚକ୍ର) ବୋଲି କହିଥିଲା ।

  • 🚀 4. 30-Second Real Life Connection (ବାସ୍ତବ ଜୀବନ ସହିତ ସଂଯୋଗ)

  • ମୁଖସ୍ଥ ବିଦ୍ୟା ବନାମ ବ୍ୟାବହାରିକ ବୁଦ୍ଧି: କେବଳ ପୋଥି ପଢ଼ି ପରୀକ୍ଷା ଉତ୍ତର ଘୋଷିଦେଲେ ମଣିଷ ବୁଦ୍ଧିମାନ ହୁଏନାହିଁ । ବାସ୍ତବ ପରିସ୍ଥିତିରେ 'କମନ୍ ସେନ୍ସ' (Common Sense) ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ।
  • ଆତ୍ମପ୍ରଶଂସାରୁ ସାବଧାନ: ସାମାନ୍ୟ ପ୍ରଶଂସା ପାଇ ଅହଂକାରରେ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହରାଇଲେ ସବୁ ଯୋଗ୍ୟତା ମାଟିରେ ମିଶିଯାଏ ।

  • 🎯 5. The 1-Minute Visual Formula Box / Master Summary Table

    ବିଷୟ ସଂସ୍କୃତ ଉଲ୍ଲେଖ ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ
    ନଗରୀ ଓ ଗଣକ କୌଶାମ୍ବୀ, ଦେବଧରଃ କୌଶାମ୍ବୀ ନଗରୀର ଜ୍ୟୋତିଷୀ
    ପୁତ୍ରର ସ୍ୱଭାବ ଜନ୍ମବର୍ବରଃ (ଶାନ୍ତିଧରଃ) ଜନ୍ମରୁ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଓ ମୂର୍ଖ
    ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରକାର ଶୁକବଦଭ୍ୟସ୍ତଶାସ୍ତ୍ରଃ ଶୁଆ ପରି ଘୋଷି ଶାସ୍ତ୍ର ଶିଖିଥିବା
    ରାଜାଙ୍କ ମୁଷ୍ଟିସ୍ଥ ବସ୍ତୁ ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗୁଳୀୟକମ୍ ସୁନା ମୁଦି
    ଶାସ୍ତ୍ରାନୁମୋଦିତ ଲକ୍ଷଣ ଧାତୁରୂପମ୍, ମଣ୍ଡଳାକୃତି, ମଧ୍ୟେ ଶୂନ୍ୟମ୍ ଧାତୁ ନିର୍ମିତ, ଗୋଲାକାର, ମଝିରେ କଣା
    ବର୍ବରର ମୂର୍ଖ ତର୍କ ପାଷାଣନିର୍ମିତଂ ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତଂ ଚକ୍ରମ୍ ବଡ଼ ପଥରର ପେଷଣୀ ଚକି
    ଶ୍ଳୋକ ନୀତି ଧିୟା ବିହୀନୋ ନ ହି ଯାତି ଧନ୍ୟତାମ୍ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଲୋକ କେବେ ମହାନ୍ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ


    🏆 6. Textbook Exercise Solutions (ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଅଭ୍ୟାସ ସମାଧାନ - 100% Zero Skip)

    1. ନିଜ ଭାଷାରେ ପ୍ରାୟତଃ ତିନୋଟି ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଲେଖନ୍ତୁ (Answer in 3 sentences in Odia)

    (କ) ଦେବଧର କେଉଁ ଭାବରେ ପୁତ୍ରକୁ ଶୁକବତ୍ ଶିକ୍ଷିତ କଲେ?

    ଉତ୍ତର: କୌଶାମ୍ବୀ ନଗରୀର ଗଣକ ଦେବଧରଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତିଧର ଜନ୍ମରୁ ବୁଦ୍ଧିହୀନ (ଜନ୍ମବର୍ବର) ଥିଲା ଏବଂ ପାଠ ବୁଝିପାରୁ ନଥିଲା । କିନ୍ତୁ ସେ ପିତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶାର ଆଲୋକ ଥିବାରୁ ଦେବଧର ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ନେହ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ସହକାରେ ତାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ । ଦୀର୍ଘକାଳ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ପିତା ତାକୁ ଶୁଆ ପରି ଶାସ୍ତ୍ର ମୁଖସ୍ଥ କରାଇଥିଲେ ।

    (ଖ) ଗଣକ କାହିଁକି ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ପୁତ୍ରକୁ ନେଲେ?

    ଉତ୍ତର: ପୁତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ ସମାପ୍ତ କରିବା ପରେ ଗଣକ ଭାବିଲେ ଯେ ପୁତ୍ରର ଗୁଣ ରାଜାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚିତ ହେବା ଉଚିତ । ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ପୁଅ ନିଜ ବିଦ୍ୟା ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ ଉପଯୁକ୍ତ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନ ପାଇବ । ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗଣକ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ଶାନ୍ତିଧରଙ୍କୁ ରାଜାଙ୍କ ନିକଟକୁ ନେଇଗଲେ ।

    (ଗ) ପୁତ୍ରକୁ ନେଇ ଗଣକ ରାଜାଙ୍କୁ କ'ଣ କହିଲେ?

    ଉତ୍ତର: ରାଜା ପୁତ୍ରର ବିଦ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ପଚାରିବାରୁ ଗଣକ କହିଲେ ଯେ ଏହି ପୁତ୍ର ଜ୍ୟୋତିଷ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରିଛି ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଜାଣିଛି । ମହାରାଜ ଆଜି ତାକୁ ଯେକୌଣସି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରନ୍ତୁ, ସେ ତା'ର ଉତ୍ତର ଦେଇପାରିଲେ ତା'ର ଅଧ୍ୟୟନ ସାର୍ଥକ ହେବ । ଏହା ଶୁଣି ରାଜା ତା'ର ପରୀକ୍ଷା ନେବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ ।

    (ଘ) ଶାନ୍ତିଧର ରାଜାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନର କିପରି ଉତ୍ତର ଦେଲେ?

    ଉତ୍ତର: ରାଜା ନିଜ ମୁଷ୍ଟିରେ ଏକ ସୁନାମୁଦି ଲୁଚାଇ କ'ଣ ଅଛି ବୋଲି ପଚାରିବାରୁ ଶାନ୍ତିଧର ଖଡ଼ି ନେଇ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଗଣନା କଲା । ସେ କହିଲା ଯେ ଏହା କୌଣସି ଜୀବ ବା ଉଦ୍ଭିଦ ନୁହେଁ, ବରଂ ମହାରାଜାଙ୍କ ମୁଠାରେ ଏକ ଧାତୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ରହିଛି । ତାହା ଗୋଲାକାର, ଭାରୀ ଏବଂ ମଝିରେ ଶୂନ୍ୟ (କଣା) ବିଶିଷ୍ଟ ଅଟେ ।

    (ଙ) ଶାନ୍ତିଧରଙ୍କ ମୂର୍ଖତା କିପରି ଥିଲା?

    ଉତ୍ତର: ରାଜା ତା'ର ସଠିକ୍ ଗଣନାର ପ୍ରଶଂସା କରିବାରୁ ଶାନ୍ତିଧର ଉତ୍ସାହିତ ଓ ପୁଳକିତ ହୋଇ ଗଣନା ଛାଡ଼ିଦେଲା । ସେ ନିଜର ମନଗଢ଼ା ତର୍କ ପ୍ରୟୋଗ କରି କହିଲା ଯେ ରାଜାଙ୍କ ମୁଠା ଭିତରେ କଣା ଥିବା ଏକ ପଥରର ଚକି (ଚକ୍ର) ଅଛି । ମଣିଷର ଛୋଟ ମୁଠା ଭିତରେ ଏକ ବିଶାଳ ପଥର ଚକି ରହିବା କଥା ଭାବିବା ହିଁ ତା'ର ଚରମ ମୂର୍ଖତାର ପରିଚୟ ଥିଲା ।

    (ଚ) ରାଜା ହସି ହସି କ'ଣ କହିଲେ?

    ଉତ୍ତର: ରାଜା ହସି ହସି କହିଲେ ଯେ ତୁମ ପୁତ୍ର ଶାସ୍ତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ କରିଛି ସତ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ଅଟେ । ଶାସ୍ତ୍ର ଗଣନା ଅନୁସାରେ ଯାହା କହିଲା ତାହା ଠିକ୍ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ନିଜ ତର୍କ ପ୍ରୟୋଗ କରିବାରୁ ବିସଙ୍ଗତି ଘଟିଲା । କୌଣସି ମଣିଷ ମୁଠା ଭିତରେ ଏଡ଼େ ବଡ଼ ପଥର ଚକି ରହିବା ଅସମ୍ଭବ, ତେଣୁ ସେ ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ବୁଦ୍ଧିହୀନ ।

    (ଛ) ରାଜା ଗଣକପୁତ୍ରକୁ କିଛି ବସ୍ତୁ ଦେଇ କ'ଣ ଆଜ୍ଞା କଲେ?

    ଉତ୍ତର: ରାଜା ଗଣକପୁତ୍ରକୁ କିଛି ପୁରସ୍କାର ବା ଉପହାର ଦେଇ ଉପଦେଶ ଦେଲେ । ସେ କହିଲେ ଯେ ମଣିଷ ଜୀବନସାରା ଗୁରୁସେବା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସମୁଦ୍ର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାରା ପୃଥିବୀ ଭ୍ରମଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ କରି ବାରମ୍ବାର ଚିନ୍ତା କଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ସ୍ୱଭାବସୁଲଭ ବୁଦ୍ଧି ନଥାଏ ତେବେ ସେ କେବେହେଲେ ଧନ୍ୟତା ବା ସଫଳତା ଲାଭ କରିପାରିବ ନାହିଁ ।


    2. ସଂକ୍ଷେପେଣ ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ (ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଉତ୍ତର)

    (କ) ଦେବଧରନାମା ଗଣକଃ କୁତ୍ର ଅବସତ୍?

    ଉତ୍ତର: ଦେବଧରନାମା ଗଣକଃ କୌଶାମ୍ବୀ ନାମ ନଗର୍ୟାମ୍ ଅବସତ୍ ।

    (ଖ) ଦେବଧରସ୍ୟ ପୁତ୍ରସ୍ୟ ନାମ କିମ୍?

    ଉତ୍ତର: ଦେବଧରସ୍ୟ ପୁତ୍ରସ୍ୟ ନାମ ଶାନ୍ତିଧରଃ ଆସୀତ୍ ।

    (ଗ) ଗଣକପୁତ୍ରଃ କାମ୍ ଆଦାୟ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେଣ ଅଗଣୟତ୍?

    ଉତ୍ତର: ଗଣକପୁତ୍ରଃ କଠିନୀମ୍ (ଖଡ଼ିକାମ୍) ଆଦାୟ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେଣ ଅଗଣୟତ୍ ।

    (ଘ) କୀଦୃଶଂ ବସ୍ତୁ ରାଜ୍ଞଃ ହସ୍ତେ ଆସୀତ୍?

    ଉତ୍ତର: ସୁବର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗୁଳୀୟକଂ (ସୁବର୍ଣ୍ଣମୁଦ୍ରିକା) ରାଜ୍ଞଃ ହସ୍ତେ ଆସୀତ୍ ।

    (ଙ) ରାଜପ୍ରଶଂସୟା ପୁଳକିତଃ ଗଣକପୁତ୍ରଃ କାଂ ତ୍ୟକ୍ତବାନ୍?

    ଉତ୍ତର: ରାଜପ୍ରଶଂସୟା ପୁଳକିତଃ ଗଣକପୁତ୍ରଃ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତାଂ ଗଣନାମ୍ ଅପହାୟ (ତ୍ୟକ୍ତବାନ୍) ।

    (ଚ) ଗଣକପୁତ୍ରଃ କେନ ଉତ୍ତରଂ କଥିତବାନ୍?

    ଉତ୍ତର: ଗଣକପୁତ୍ରଃ ସ୍ୱତର୍କେଣ (ସ୍ୱକୀୟତର୍କେଣ) ଉତ୍ତରଂ କଥିତବାନ୍ ।

    (ଛ) ଶାନ୍ତିଧରସ୍ୟ ସ୍ୱତର୍କାନୁସାରେଣ ରାଜ୍ଞଃ ମୁଷ୍ଟୌ କିମ୍ ଆସୀତ୍?

    ଉତ୍ତର: ଶାନ୍ତିଧରସ୍ୟ ସ୍ୱତର୍କାନୁସାରେଣ ରାଜ୍ଞଃ ମୁଷ୍ଟୌ ପାଷାଣନିର୍ମିତଂ ଛିଦ୍ରଯୁକ୍ତଂ ଚକ୍ରମ୍ ଆସୀତ୍ ।

    (ଜ) ଶାନ୍ତିଧରସ୍ୟ କୁତ୍ର ଅଭ୍ୟାସଃ ଅସ୍ତି ଇତି ରାଜା ଉବାଚ?

    ଉତ୍ତର: ଶାନ୍ତିଧରସ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ରକୃତାଭ୍ୟାସଃ (ଶାସ୍ତ୍ରେ ଅଭ୍ୟାସଃ) ଅସ୍ତି ଇତି ରାଜା ଉବାଚ ।

    (ଝ) ମନୁଷ୍ୟମୁଷ୍ଟିଗର୍ଭେ କିଂ ନ ସମ୍ଭବତି?

    ଉତ୍ତର: ମନୁଷ୍ୟମୁଷ୍ଟିଗର୍ଭେ ଏତାଦୃଶଂ ବିଶାଳଂ ପାଷାଣଚକ୍ରଂ ନ ସମ୍ଭବତି ।


    3. ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟାତ୍ ରେଖାଙ୍କିତ ପଦାନାଂ କାରକ-ବିଭକ୍ତିଗତଂ ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଉତ୍ତରଂ ଚିନୁତ

    (କ) ତଂ <u>ପୁରୋବର୍ତ୍ତିନଂ</u> ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ରାଜୋବାଚ ।

    ଉତ୍ତର: କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା

    (ଖ) <u>ପ୍ରଶ୍ନସ୍ୟ</u> ଉତ୍ତରଂ ଚ ଜାନାତି ।

    ଉତ୍ତର: ସମ୍ବନ୍ଧେ ଷଷ୍ଠୀ

    (ଗ) କିଂ ବସ୍ତୁ ମମ <u>ମୁଷ୍ଟୌ</u> ବର୍ତ୍ତତେ ।

    ଉତ୍ତର: ସ୍ଥାନାଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ

    (ଘ) ମଣ୍ଡଳାକୃତି <u>ବସ୍ତୁ</u> ବର୍ତ୍ତତେ ।

    ଉତ୍ତର: କର୍ତ୍ତରି ପ୍ରଥମା

    (ଙ) <u>ମଧ୍ୟେ</u> ଶୂନ୍ୟଂ ଚ ଭବତି ।

    ଉତ୍ତର: ସ୍ଥାନାଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ

    (ଚ) ସ ଗଣକୋ <u>ରାଜ୍ଞଃ</u> ସମୀପଂ ତଂ ପୁତ୍ରଂ ନୀତବାନ୍ ।

    ଉତ୍ତର: ସମୀପଶବ୍ଦଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ

    (ଛ) ଗଣକଶାସ୍ତ୍ରମ୍ ଅଧୀତମ୍ <u>ଅନେନ</u> ।

    ଉତ୍ତର: ଅନୁକ୍ତେ କର୍ତ୍ତରି ତୃତୀୟା

    (ଜ) <u>ଗଣନୟା</u> ଚ ବିଦିତ୍ୱା ଅବ୍ରବୀତ୍ ।

    ଉତ୍ତର: କରଣେ ତୃତୀୟା

    (ଝ) ରାଜା <u>ତସ୍ମୈ</u> କିଞ୍ଚିଦ୍ ବସ୍ତୁ ଦତ୍ତ୍ୱା ତମାଜ୍ଞପ୍ତବାନ୍ ।

    ଉତ୍ତର: ଦାନାର୍ଥେ ଚତୁର୍ଥୀ


    4. ବାକ୍ୟରଚନାଂ କୁରୁତ (Make Sentences)

    1. ଏବ (ହିଁ): ସତ୍ୟମେବ ଜୟତେ ନାନୃତମ୍ ।

    2. ଶ୍ରମେଣ (କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଦ୍ୱାରା): ଶ୍ରମେଣ ସର୍ବାଣି କାର୍ଯ୍ୟାଣି ସିଦ୍ଧ୍ୟନ୍ତି ।

    3. ଅଦ୍ୟ (ଆଜି): ଅଦ୍ୟ ରବିବାସରଃ ଅସ୍ତି ।

    4. ଅୟେ! (ହେ/ଆରେ!): ଅୟେ ବାଳକ ! ଇତ ଆଗଚ୍ଛ ।

    5. ଚେତସି (ମନରେ): ତସ୍ୟ ଚେତସି ଦୟା ବିଦ୍ୟତେ ।

    6. କଥମ୍ (କାହିଁକି/କିପରି): ତ୍ୱଂ କଥଂ ବିଳମ୍ବେନ ଆଗତବାନ୍?

    7. ଅବଶ୍ୟମ୍ (ନିଶ୍ଚୟ): ଛାତ୍ରଃ ଅବଶ୍ୟଂ ସଫଳତାଂ ପ୍ରାପ୍ସ୍ୟତି ।

    8. ଦତ୍ତ୍ୱା (ଦେଇ): ଦରିଦ୍ରାୟ ଧନଂ ଦତ୍ତ୍ୱା ସଃ ଆନନ୍ଦିତଃ ଅଭବତ୍ ।

    9. ଅଧୀତ୍ୟ (ଅଧ୍ୟୟନ କରି): ଶାସ୍ତ୍ରାଣି ଅଧୀତ୍ୟ ଜ୍ଞାନୀ ଭବ ।

    10. ବିହୀନଃ (ରହିତ): ବିଦ୍ୟାବିହୀନଃ ପଶୁଃ ଭବତି ।


    5. ସନ୍ଧିବିଧାନଂ କୁରୁତ (Join the Words)

  • ପୁତ୍ରଃ + ବଭୂବ = ପୁତ୍ରୋ ବଭୂବ
  • ତସ୍ୟ + ଇଚ୍ଛୟା = ତସ୍ୟେଚ୍ଛୟା
  • ଯତ୍ + ଏନମ୍ = ଯଦେନମ୍
  • ମନଃ + ରଥମ୍ = ମନୋରଥମ୍
  • ଗଣକଃ + ଚିନ୍ତିତବାନ୍ = ଗଣକଶ୍ଚିନ୍ତିତବାନ୍
  • ଶାସ୍ତ୍ର + ଅନୁସାରେଣ = ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେଣ
  • କଥୟାମି + ଇତି = କଥୟାମୀତି
  • ଯାବତ୍ + ଦୂରମ୍ = ଯାବଦ୍ଦୂରମ୍
  • ସଂବାଦଃ + ଏବ = ସଂବାଦ ଏବ
  • ତମ୍ + ଉବାଚ = ତମୁବାଚ
  • କଠିନୀମ୍ + ଆଦାୟ = କଠିନୀମାଦାୟ
  • ଯତ୍ + ଉକ୍ତମ୍ = ଯଦୁକ୍ତମ୍

  • 6. ସନ୍ଧିବିଚ୍ଛେଦଂ କୁରୁତ (Split the Words)

  • ରାଜୋବାଚ = ରାଜା + ଉବାଚ
  • ନାଧିଗଚ୍ଛତି = ନ + ଅଧିଗଚ୍ଛତି
  • ତତୋऽଦ୍ୟ = ତତଃ + ଅଦ୍ୟ
  • ପୃଷ୍ଟୋ ଯଦି = ପୃଷ୍ଟଃ + ଯଦି
  • ପ୍ରଶ୍ନସ୍ୟୋତ୍ତରମ୍ = ପ୍ରଶ୍ନସ୍ୟ + ଉତ୍ତରମ୍
  • ଅନ୍ୟଚ୍ଚ = ଅନ୍ୟତ୍ + ଚ
  • ଯଦୁକ୍ତମ୍ = ଯତ୍ + ଉକ୍ତମ୍
  • ବିସଂବାଦୋ ଜାତଃ = ବିସଂବାଦଃ + ଜାତଃ
  • ପୁନରବଦତ୍ = ପୁନଃ + ଅବଦତ୍
  • ତମାଜ୍ଞପ୍ତବାନ୍ = ତମ୍ + ଆଜ୍ଞପ୍ତବାନ୍
  • ଜାନାସ୍ୟେବ = ଜାନାସି + ଏବ

  • 7. ସମାସ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର (Compound Analysis)

    (କ) ଗଣକପୁତ୍ରମ୍

  • ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ: ଗଣକସ୍ୟ ପୁତ୍ରଃ ତମ୍
  • ସମାସ: ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ
  • (ଖ) ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଶଂସା ତୟା

  • ସମସ୍ତ ପଦ: ରାଜପ୍ରଶଂସୟା
  • ସମାସ: ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ
  • (ଗ) ପାଷାଣନିର୍ମିତମ୍

  • ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ: ପାଷାଣେନ ନିର୍ମିତମ୍
  • ସମାସ: ତୃତୀୟା ତତ୍ପୁରୁଷଃ
  • (ଘ) ଦେବଧରନାମା

  • ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ: ଦେବଧରଃ ନାମ ଯସ୍ୟ ସଃ
  • ସମାସ: ବହୁବ୍ରୀହିଃ
  • (ଙ) ମୁଷ୍ଟେଃ ଗର୍ଭଃ ତସ୍ମିନ୍

  • ସମସ୍ତ ପଦ: ମୁଷ୍ଟିଗର୍ଭେ
  • ସମାସ: ଷଷ୍ଠୀ ତତ୍ପୁରୁଷ
  • (ଚ) ସ୍ୱକୀୟଃ ତର୍କଃ ତେନ

  • ସମସ୍ତ ପଦ: ସ୍ୱକୀୟତର୍କେଣ
  • ସମାସ: କର୍ମଧାରୟଃ
  • (ଛ) ଅଧିଗତଶାସ୍ତ୍ରମ୍

  • ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ: ଅଧିଗତଂ ଶାସ୍ତ୍ରଂ ଯେନ ତମ୍
  • ସମାସ: ବହୁବ୍ରୀହିଃ
  • (ଜ) ଅବିଦ୍ୟମାନା ବୁଦ୍ଧିଃ ଯସ୍ୟ ସଃ

  • ସମସ୍ତ ପଦ: ଅବୁଦ୍ଧିଃ
  • ସମାସ: ବହୁବ୍ରୀହିଃ
  • (ଝ) ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟଗଣନା

  • ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ: ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟା ଗଣନା
  • ସମାସ: କର୍ମଧାରୟଃ
  • (ଞ) ଗୁରୁଦ୍ରବ୍ୟମ୍

  • ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ: ଗୁରୁ ଚ ତତ୍ ଦ୍ରବ୍ୟମ୍ (ଗୁରୁ ଦ୍ରବ୍ୟମ୍)
  • ସମାସ: କର୍ମଧାରୟଃ
  • (ଟ) ଅସଙ୍ଗତଃ

  • ବ୍ୟାସବାକ୍ୟ: ନ ସଙ୍ଗତଃ
  • ସମାସ: ନଞ୍ଚ ତତ୍ପୁରୁଷଃ

  • 8. ପ୍ରକୃତି-ପ୍ରତ୍ୟୟ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର (Root & Suffix Derivations)

  • (କ) ଅଧିଗତମ୍ = ଅଧି + ଗମ୍ + କ୍ତ
  • (ଖ) ଅଧୀତମ୍ = ଅଧି + ଇ + କ୍ତ
  • (ଗ) ପୃଷ୍ଟଃ = ପ୍ରଚ୍ଛ୍ + କ୍ତ
  • (ଘ) ଆକୃତିଃ = ଆ + କୃ + କ୍ତିନ୍
  • (ଙ) ହୀନଃ = ହା + କ୍ତ

  • 9. ସ୍ତ୍ରୀପ୍ରତ୍ୟୟ ରୂପ ଲେଖ (Feminine Forms)

    ପୁଂଲିଙ୍ଗ / ମୂଳ ଶବ୍ଦ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ରୂପ ପ୍ରତ୍ୟୟ ନିୟମ
    ମହତ୍ ମହତୀ ଙୀପ୍ (ଉଗିତ୍ବାତ୍)
    ପୁତ୍ର ପୁତ୍ରୀ ଙୀଷ୍ (ଜାତେରସ୍ତ୍ରୀବିଷୟାଦୟୋପଧାତ୍)
    ରାଜନ୍ ରାଜ୍ଞୀ ଙୀପ୍
    ମୂର୍ଖ ମୂର୍ଖା ଟାପ୍ (ଅଜାଦ୍ୟତଷ୍ଟାପ୍)
    ଏତାଦୃଶମ୍ (ଏତାଦୃଶ) ଏତାଦୃଶୀ ଙୀନ୍/ଙୀପ୍ (ଦୃଶ୍ ଧାତୁ ଯୋଗେ)
    ମନୁଷ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟୀ ଙୀଷ୍ (ମନୁଷ୍ୟଜାତେଃ)
    ବୁଦ୍ଧିହୀନ ବୁଦ୍ଧିହୀନା ଟାପ୍ (ଅଦନ୍ତ ପ୍ରାତିପଦିକ)

    🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App