ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Hindi Grammer
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 HindiGram Ch07 Ch07 Vachan
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ:
'ବଚନ' ହିନ୍ଦୀ ବ୍ୟାକରଣର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଅଟେ, ଯାହା ଶବ୍ଦର ସଂଖ୍ୟା (ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଅନେକ) ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଦିଏ। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ବଚନର ପରିଭାଷା, ଏହାର ପ୍ରକାରଭେଦ (ଏକବଚନ ଓ ବହୁବଚନ) ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦର ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନର ନିୟମାବଳୀ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦର ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ବିଶେଷଣ, ସର୍ବନାମ ଏବଂ କ୍ରିୟାର ବଚନ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଥାଏ। ଏଥିରେ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନିୟମ, ଯଥା - ପରସର୍ଗ ରହିତ, ପରସର୍ଗଯୁକ୍ତ ଏବଂ ସମ୍ବୋଧନ ରୂପରେ କିପରି ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ, ତାହା ଉଦାହରଣ ସହିତ ବୁଝାଯାଇଛି।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):
ବଚନ (Vachan)
├── ପରିଭାଷା (Definition): ଶବ୍ଦର ସଂଖ୍ୟା (ଏକ ବା ଅନେକ) ବୁଝାଏ।
│ └── ସଂଜ୍ଞା, ବିଶେଷଣ, ସର୍ବନାମ, କ୍ରିୟା ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ।
│
├── ପ୍ରକାର (Types):
│ ├── ଏକବଚନ (Ekavachan): ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଣୀ/ବସ୍ତୁ (ଯଥା: ଘୋଡ଼ା, ପୁସ୍ତକ)
│ └── ବହୁବଚନ (Bahuvachan): ଏକାଧିକ ପ୍ରାଣୀ/ବସ୍ତୁ (ଯଥା: ଘୋଡ଼େ, ପୁସ୍ତକେଁ)
│
├── ସଂଜ୍ଞାର ତିନି ରୂପ (Three Forms of Nouns):
│ ├── ମୂଳ ରୂପ (ପରସର୍ଗ ରହିତ): ଲଡ଼କା, ବାଳିକା
│ ├── ପରସର୍ଗଯୁକ୍ତ ରୂପ: ଲଡ଼କେ କୋ, ବାଳିକାଓଁ କା
│ └── ସମ୍ବୋଧନ ରୂପ: ହେ ଲୋଗୋ, ଅରୀ ବହନୋ
│
└── ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନର ନିୟମ (Rules for Vachan Transformation):
├── ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦ (Masculine Nouns):
│ ├── ନିୟମ-୧ (ଲଡ଼କା ବର୍ଗ - ଆକାରାନ୍ତ):
│ │ ├── ପରସର୍ଗ ରହିତ: 'ଆ' → 'ଏ' (ଲଡ଼କା → ଲଡ଼କେ)
│ │ │ └── ବ୍ୟତିକ୍ରମ: ପିତା, ମାମା ଆଦି (ଉଭୟ ବଚନରେ ସମାନ)
│ │ ├── ପରସର୍ଗ ସହିତ: 'ଏ' ଓ 'ଓଁ' + ପରସର୍ଗ (ଲଡ଼କେ ନେ, ଲଡ଼କୋଁ ନେ)
│ │ └── ସମ୍ବୋଧନ ରୂପ: 'ଏ' (ଲଡ଼କେ!), 'ଓ' (ଲଡ଼କୋ!)
│ │
│ └── ନିୟମ-୨ (ବାଳକ ବର୍ଗ - ଅନ୍ୟ ମାତ୍ରାନ୍ତ):
│ ├── ପରସର୍ଗ ରହିତ: କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ନାହିଁ (ବାଳକ → ବାଳକ)
│ ├── ପରସର୍ଗ ସହିତ: 'ଓଁ' + ପରସର୍ଗ (ବାଳକୋଁ ନେ)
│ └── ସମ୍ବୋଧନ ରୂପ: 'ଓ' (ବାଳକୋ!)
│
└── ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦ (Feminine Nouns):
├── ନିୟମ-୩ (ଲଡ଼କୀ ବର୍ଗ - ଇ/ଈ/ୟା କାରାନ୍ତ):
│ ├── ପରସର୍ଗ ରହିତ: 'ଇ/ଈ/ୟା' → 'ୟାଁ' (ଲଡ଼କୀ → ଲଡ଼କିୟାଁ); ଦୀର୍ଘ ମାତ୍ରା ହ୍ରସ୍ୱ ହୁଏ।
│ ├── ପରସର୍ଗ ସହିତ: 'ୟୋଁ' + ପରସର୍ଗ (ଲଡ଼କିୟୋଁ ନେ); ଦୀର୍ଘ ମାତ୍ରା ହ୍ରସ୍ୱ ହୁଏ।
│ └── ସମ୍ବୋଧନ ରୂପ: 'ୟୋ' (ଲଡ଼କିୟୋ!), 'ଓ' (ଦେବିୟୋ!)
│
└── ନିୟମ-୪ (ବାଳିକା ବର୍ଗ - ଅନ୍ୟ ମାତ୍ରାନ୍ତ):
├── ପରସର୍ଗ ରହିତ: 'ଏଁ' (ବାଳିକା → ବାଳିକାଏଁ); ଦୀର୍ଘ ମାତ୍ରା ହ୍ରସ୍ୱ ହୁଏ।
│ ├── ବିଶେଷ ନିୟମ:
│ │ ├── ଅକାରାନ୍ତ → 'ଏଁ' (ରାତ → ରାତେଁ)
│ │ ├── ଇ/ଈ → 'ୟାଁ' (ନଦୀ → ନଦିୟାଁ)
│ │ └── ଆ/ଉ/ଊ/ଓ → 'ଏଁ' (ମାଲା → ମାଲାଏଁ, ବହୂ → ବହୁଏଁ)
├── ପରସର୍ଗ ସହିତ: 'ଓଁ' + ପରସର୍ଗ (ବାଳିକାଓଁ ନେ); ଦୀର୍ଘ ମାତ୍ରା ହ୍ରସ୍ୱ ହୁଏ।
└── ସମ୍ବୋଧନ ରୂପ: 'ଓ' (ବାଳିକାଓ!)
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
ବଚନ (Vachan)
୧. ବଚନର ପରିଭାଷା:
ହିନ୍ଦୀ ବ୍ୟାକରଣରେ, କୌଣସି ଶବ୍ଦର ଯେଉଁ ରୂପରୁ ତାହାର ସଂଖ୍ୟା (ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଅନେକ) ବିଷୟରେ ଜଣାପଡ଼େ, ତାହାକୁ 'ବଚନ' କୁହାଯାଏ। ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦର ବଚନ ଆଧାରରେ ବିଶେଷଣ, ସର୍ବନାମ ଏବଂ କ୍ରିୟାର ବଚନ ମଧ୍ୟ ବଦଳିଥାଏ।
୨. ବଚନର ପ୍ରକାର:
ବଚନ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର:
(i) ଏକବଚନ (Ekavachan): ଯେଉଁ ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦରୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଣୀ ବା ଗୋଟିଏ ବସ୍ତୁର ବୋଧ ହୁଏ, ତାହାକୁ ଏକବଚନ କୁହାଯାଏ।
(ii) ବହୁବଚନ (Bahuvachan): ଯେଉଁ ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦରୁ ଏକାଧିକ ପ୍ରାଣୀ ବା ବସ୍ତୁର ବୋଧ ହୁଏ, ତାହାକୁ ବହୁବଚନ କୁହାଯାଏ।
୩. ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଜ୍ଞାର ତିନି-ତିନି ରୂପ:
ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦର ତିନୋଟି ଭିନ୍ନ ରୂପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ:
(କ) ମୂଳ ରୂପ (ପରସର୍ଗ ରହିତ): ଏହି ରୂପରେ ଶବ୍ଦ ସହିତ କୌଣସି ପରସର୍ଗ (କାରକ ଚିହ୍ନ) ଯୋଡ଼ା ହୋଇନଥାଏ।
(ଖ) ପରସର୍ଗଯୁକ୍ତ ରୂପ: ଏହି ରୂପରେ ଶବ୍ଦ ସହିତ କୌଣସି ପରସର୍ଗ (ଯଥା: କୋ, କା, କେ, କୀ, ମେଁ, ପର, ସେ) ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥାଏ।
(ଗ) ସମ୍ବୋଧନ ରୂପ: ଏହି ରୂପରେ କାହାକୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିବା ପାଇଁ ଶବ୍ଦର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
୪. ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନର ନିୟମ:
ଶବ୍ଦାନ୍ତ ମାତ୍ରା ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନର ନିୟମ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ।
କ) ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନ:
ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ବର୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି:
ନିୟମ - ୧ (ଲଡ଼କା ବର୍ଗ - ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଆକାରାନ୍ତ ଶବ୍ଦ):
ଯେଉଁ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ 'ଆ' ମାତ୍ରା ଥାଏ।
ନିୟମ - ୨ (ବାଳକ ବର୍ଗ - ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ମାତ୍ରାନ୍ତ ଶବ୍ଦ):
ଯେଉଁ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ 'ଆ' ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାତ୍ରା ଥାଏ।
ଖ) ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନ:
ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ବର୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି:
ନିୟମ - ୩ (ଲଡ଼କୀ ବର୍ଗ - ଇ/ଈ କାରାନ୍ତ ତଥା 'ୟା' ରେ ଶେଷ ହେଉଥିବା ଶବ୍ଦ):
ନିୟମ - ୪ (ବାଳିକା ବର୍ଗ - ଅନ୍ୟ ମାତ୍ରାନ୍ତ ଶବ୍ଦ):
ଯେଉଁ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଶେଷରେ 'ଇ/ଈ/ୟା' ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାତ୍ରା ଥାଏ (ଯଥା: ଅକାରାନ୍ତ, ଆ/ଉ/ଊ/ଓ କାରାନ୍ତ)।
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
ଅଭ୍ୟାସ
୧. କୋଷ୍ଠକ ମେଁ ଦିୟେ ଗୟେ ଶବ୍ଦୋଁ ମେଁ ସେ ଉଚିତ ଶବ୍ଦ ଚୁନକର ଖାଲୀ ସ୍ଥାନ ଭରିଏ -
(i) ମେରେ ପାସ ଚାର କିତାବେଁ ହୈଁ । (କିତାବ, କିତାବେଁ, କିତାବୋଁ)
(ii) କଲ ମେରେ ଚାଚା ଆୟେଙ୍ଗେ । (ଚାଚା, ଚାଚେ, ଚାଚାଓଁ)
(iii) ପାଁଚ ବାଳକ ଜା ରହେ ହୈଁ। (ବାଳକ, ବାଳକେଁ, ବାଳକୋଁ)
(iv) ଦୋ ସାଧୁ ଆଜ ପ୍ରବଚନ ଦେଙ୍ଗେ । (ସାଧୁ, ସାଧୁଏଁ, ସାଧୁଓଁ)
(v) ସଭୀ ଅଧ୍ୟାପିକାଏଁ ସଭା ମେଁ ବୈଠୀ ହୈଁ। (ଅଧ୍ୟାପିକା, ଅଧ୍ୟାପିକାଏଁ, ଅଧ୍ୟାପିକାଓଁ)
(vi) ମେରୀ ଘଡ଼ୀ ବହୁତ ପୁରାନୀ ହୈ । (ଘଡ଼ିୟାଁ, ଘଡ଼ୀ, ଘଡ଼ିୟୋଁ)
(vii) ମୈଁନେ ଉନକୀ ସଭୀ ବହୁଓଁ କୋ ମନ୍ଦିର ମେଁ ଦେଖା । (ବହୁଏଁ, ବହୁଓଁ, ବହୂ)
(viii) ମାଁ କେ ପାସ ଦୋ ମାଳାଏଁ ହୈଁ । (ମାଳା, ମାଳାଏଁ, ମାଳାଓଁ)
(ix) ଦୋ ଝାଡ଼ୁଓଁ କୋ ତାକ ପର ରଖ ଦୋ । (ଝାଡ଼ୁ, ଝାଡ଼ୁଏଁ, ଝାଡ଼ୁଓଁ)
(x) ହମ ଗୌଓଁ କୀ ସୁରକ୍ଷା କରେଁ । (ଗୌ, ଗୌଓ, ଗୌଏଁ)
୨. କୋଷ୍ଠକ ମେଁ ସେ ସହୀ ଶବ୍ଦ ଚୁନକର ନୀଚେ ଲିଖେ ବାକ୍ୟୋଁ କେ ଖାଲୀ ସ୍ଥାନୋଁ କୋ ଭରିଏ -
(i) ଅବ ନେତା କେ ପାସ ସମୟ ନହୀଁ ହୈ । (ନେତା, ନେତାଏଁ, ନେତାଓ)
(ii) ବଚ୍ଚୋଁ କୋ ଦୋ-ଦୋ ଭାଷାଏଁ ମାଲୂମ ହୈ । (ବଚ୍ଚେ, ବଚ୍ଚୋଁ, ବଚ୍ଚା)
(iii) ସଭୀ ଗୌଓଁ କୋ ବାଡ଼େ କେ ଅନ୍ଦର ଲେ ଆଓ । (ଗୌ, ଗୌଓଁ, ଗୌଏଁ)
(iv) ବହୁଓ ! ତୁମଲୋଗ ଖୁଶ ରହୋ । (ବହୂ, ବହୁଓଁ, ବହୁଓ)
(v) ହେ ବଚ୍ଚୋଁ ! ବହାଁ କ୍ୟା କରତେ ହୋ । (ବଚ୍ଚା, ବଚ୍ଚେ, ବଚ୍ଚୋଁ)
(vi) କାଲାପାହାଡ଼ ନେ ମନ୍ଦିର କୀ ସାରୀ ମୂର୍ତ୍ତିୟୋଁ କୋ ତୋଡ଼ ଦିୟା ଥା । (ମୂର୍ତ୍ତି, ମୂର୍ତ୍ତିୟାଁ, ମୂର୍ତ୍ତିୟୋଁ)
(vii) ତୁମନେ ଅଚ୍ଛୀ-ଅଚ୍ଛୀ ତସବୀରେଁ କୋ ଛାଁଟ ଲିୟା ହୈ । (ତସବୀର, ତସବୀରୋଁ, ତସବୀରେଁ)
(viii) ମେରେ କନ୍ଧୋଁ ପର ହାଥ ରଖୋ। (କନ୍ଧା, କନ୍ଧେ, କନ୍ଧୋଁ)
(ix) ତୌଲିୟୋଁ କୋ ପାନୀ ମେଁ ଡୁବୋ ଦେନା । (ତୌଲିୟା, ତୌଲିୟୋ, ତୌଲିୟୋଁ)
(x) ସଭୀ ଅତିଥିୟୋଁ କୋ ବୈଠନେ କେ ଲିଏ ଆସନ ଦୋ । (ଅତିଥି, ଅତିଥିୟୋଁ, ଅତିଥିଓଁ)
୩. ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାକ୍ୟୋଁ କେ ବଚନ ବଦଲିଏ -
(ଧ୍ୟାନ ରଖିଏ କି ସଭୀ ପଦୋଁ କେ ବଚନ ବଦଲ ଜାୟେଁ ।)
(i) ୟହ ଏକ ଆଦମୀ କା କାମ ହୈ।
→ ୟେ ଆଦମୀୟୋଁ କେ କାମ ହୈଁ।
(ii) ମୁର୍ଗୀ ଅଣ୍ଡା ଦେତୀ ହୈ ।
→ ମୁର୍ଗିୟାଁ ଅଣ୍ଡେ ଦେତୀ ହୈଁ।
(iii) କୁର୍ସୀ ଟୂଟ ଗୟୀ ।
→ କୁର୍ସିୟାଁ ଟୂଟ ଗୟୀଁ।
(iv) ହେ ସାଧୁ! ମୁଝେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦୀଜିଏ ।
→ ହେ ସାଧୁଓଁ! ହମେଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦୀଜିଏ।
(v) ଗାୟ ଦୂଧ ଦେତୀ ହୈ।
→ ଗାୟେଁ ଦୂଧ ଦେତୀ ହୈଁ।
(vi) ମେରା ପୁତ୍ର ପଢ଼ ରହା ହୈ।
→ ହମାରେ ପୁତ୍ର ପଢ଼ ରହେ ହୈଁ।
(vii) ଚାର ଦେଶୋଁ କେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦିଲ୍ଲୀ ମେଁ ପହୁଁଚ ଗୟେ ହୈଁ।
→ ଏକ ଦେଶ କା ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଦିଲ୍ଲୀ ମେଁ ପହୁଁଚ ଗୟା ହୈ।
(viii) ଏକ କେଲେ କା ଛିଲକା ଉତାର ଦୋ ।
→ କେଲୋଁ କେ ଛିଲକେ ଉତାର ଦୋ।
(ix) ୟେ ସଭୀ ହାଥୀ ମେରେ ସାଥୀ ହୈଁ।
→ ୟହ ହାଥୀ ମେରା ସାଥୀ ହୈ।
(x) ଉସକେ ଏକ ମାମା ଅମେରିକା ମେଁ ରହ ରହେ ହୈଁ।
→ ଉନକେ ମାମା ଅମେରିକା ମେଁ ରହ ରହେ ହୈଁ।
୪. ନିମ୍ନଲିଖିତ ବାକ୍ୟୋଁ କୋ ଶୁଦ୍ଧ କରକେ ଲିଖିଏ
(i) ମେଲା ମେଁ ସର୍କସ ଲଗା ହୈ।
→ ମେଲେ ମେଁ ସର୍କସ ଲଗା ହୈ।
(ii) ବର୍ଷା ଋତୁ ମେଁ ସଭୀ ନଦୀ ମେଁ ବାଢ଼ ଆତୀ ହୈ ।
→ ବର୍ଷା ଋତୁ ମେଁ ସଭୀ ନଦିୟୋଁ ମେଁ ବାଢ଼ ଆତୀ ହୈ।
(iii) ଲଡ଼କିୟାଁ ମେଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହୋତା ହୈ ।
→ ଲଡ଼କିୟୋଁ ମେଁ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ହୋତା ହୈ।
(iv) ରେଡିଓଁ କେ ଦାମ ବଢ଼ ଗୟେ ହୈଁ ।
→ ରେଡିୟୋଁ କେ ଦାମ ବଢ଼ ଗୟେ ହୈଁ।
(v) କ୍ୟାରିୟାଁ ମେଁ ପାନୀ ଦେ ଦୋ ।
→ କ୍ୟାରିୟୋଁ ମେଁ ପାନୀ ଦେ ଦୋ।
(vi) ଧୂପ ମେଁ ସଭୀ ପୌଧା କେ ପତୋଁ ଝଡ଼ ଗୟେ ହୈଁ ।
→ ଧୂପ ମେଁ ସଭୀ ପୌଧୋଁ କେ ପତ୍ତେ ଝଡ଼ ଗୟେ ହୈଁ।
(vii) ତୀନୋଁ ପଙ୍ଖୋଁ ନହୀଁ ଚଲ ରହେ ହୈଁ।
→ ତୀନୋଁ ପଙ୍ଖେ ନହୀଁ ଚଲ ରହେ ହୈଁ।
(viii) ଆଜକଲ ଅଙ୍ଗ୍ରେଜୀ ମାଧ୍ୟମ ପାଠଶାଲା ଧଡ଼ାଧଡ଼ ଖୁଲ ରହେ ହୈଁ।
→ ଆଜକଲ ଅଙ୍ଗ୍ରେଜୀ ମାଧ୍ୟମ ପାଠଶାଲାଏଁ ଧଡ଼ାଧଡ଼ ଖୁଲ ରହୀ ହୈଁ।
(ix) ସାରୀ ବସ୍ତୁ କୋ ସମ୍ଭାଲକର ରଖୋ ।
→ ସାରୀ ବସ୍ତୁଓଁ କୋ ସମ୍ଭାଲକର ରଖୋ।
(x) ଚିଡ଼ିୟା କେ ଘୋଁସଲା ମେଁ ଦୋ ଅଣ୍ଡା ହୈଁ।
→ ଚିଡ଼ିୟା କେ ଘୋଁସଲେ ମେଁ ଦୋ ଅଣ୍ଡେ ହୈଁ।
୫. ନିମ୍ନ ବାକ୍ୟୋଁ ମେଁ ସେ ସହୀ ବାକ୍ୟ କେ ଲିଏ (✔) ଚିହ୍ନ ଔର ଗଲତ ବାକ୍ୟ କେ ଲିଏ (X) ଚିହ୍ନ ଲଗାଇଏ ।
(i) ୟେ ପକ୍ଷୀ ସଫେଦ ହୈଁ। (✔)
(ii) ୟେ ଚାଭୀ ନୟୀ ହୈଁ। (X)
(iii) ମେରେ ସଭୀ ସାଥୀ ଖେଲ ରହେ ହୈଁ । (✔)
(iv) ଅତିଥିୟୋଁ କା ଆଦର କରୋ । (✔)
(v) ଦାତୋଁ କା କଲ୍ୟାଣ ହୋ । (X)
(vi) ହେ ଲଡ଼କିୟୋଁ! କହାଁ ଜା ରହୀ ହୋ ? (✔)
(vii) ଘର କେ ଦରବାଜା ଖୁଲେ ହୈଁ। (X)
(viii) କୁଶ ଔର ଲବ ଦୋ ଭାଇୟାଁ ଥେ । (X)
(ix) ଦୋ ଭାଲୁଏଁ ନାଚ ରହେ ହୈଁ। (X)
(x) ତୀନ ଆମୋଁ ସଡ଼ ଗୟେ ହୈଁ । (X)
୬. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦୋଁ କେ ବଚନ ବଦଲିଏ :
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ:
୧. ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ: ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନର ମୂଳ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ (ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦ ପାଇଁ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନିୟମ) ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରନ୍ତୁ। ବିଶେଷ କରି ଶବ୍ଦର ଶେଷ ଅକ୍ଷର (ଆକାରାନ୍ତ, ଇ/ଈ କାରାନ୍ତ ଇତ୍ୟାଦି) ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ।
୨. ଉଦାହରଣ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସମସ୍ତ ଉଦାହରଣକୁ ବାରମ୍ବାର ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ। ଏହା ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।
୩. ବ୍ୟତିକ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ: 'ପିତା', 'ମାମା', 'ରାଜା' ଭଳି କିଛି ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦ ଉଭୟ ବଚନରେ ସମାନ ରହନ୍ତି। ଏହି ବ୍ୟତିକ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାଲିକା କରି ମନେ ରଖନ୍ତୁ।
୪. ବାକ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ: କେବଳ ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦର ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରି, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ଥିବା ବିଶେଷଣ, ସର୍ବନାମ ଏବଂ କ୍ରିୟାକୁ ମଧ୍ୟ ବଚନ ଅନୁସାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଶିଖନ୍ତୁ। (ଯଥା: 'ମେରା ପୁତ୍ର' → 'ହମାରେ ପୁତ୍ର', 'ପଢ଼ ରହା ହୈ' → 'ପଢ଼ ରହେ ହୈଁ')।
୫. ପରସର୍ଗର ବ୍ୟବହାର: ପରସର୍ଗ (କାରକ ଚିହ୍ନ) ସହିତ ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନର ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ। 'କୋ', 'କା', 'ସେ', 'ମେଁ' ଭଳି ପରସର୍ଗ ଲାଗିବା ପରେ ଶବ୍ଦର ରୂପ କିପରି ବଦଳେ, ତାହା ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ।
୬. ଦୀର୍ଘ ମାତ୍ରାକୁ ହ୍ରସ୍ୱ ମାତ୍ରାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସମୟରେ, ଶବ୍ଦାନ୍ତ ଦୀର୍ଘ ମାତ୍ରା (ଯଥା: ଈ, ଊ) ହ୍ରସ୍ୱ ମାତ୍ରା (ଇ, ଉ) ରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ। ଏହି ନିୟମକୁ ଭୁଲନ୍ତୁ ନାହିଁ।
୭. ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ସମାଧାନ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସମାଧାନ କରନ୍ତୁ। ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବ।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
୧. କ୍ରିୟା ପରିବର୍ତ୍ତନ ନକରିବା: ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ କେବଳ ସଂଜ୍ଞା ଶବ୍ଦର ବଚନ ବଦଳାଇ ଦିଅନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବାକ୍ୟରେ ଥିବା କ୍ରିୟାକୁ ଏକବଚନରୁ ବହୁବଚନକୁ ବା ବହୁବଚନରୁ ଏକବଚନକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଭୁଲିଯାଆନ୍ତି।
୨. ଦୀର୍ଘ ମାତ୍ରାକୁ ହ୍ରସ୍ୱ ନକରିବା: ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ବହୁବଚନ କରିବା ସମୟରେ 'ଲଡ଼କୀ' ରୁ 'ଲଡ଼କୀୟାଁ' ଲେଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ 'ଲଡ଼କିୟାଁ' ଲେଖିବା ଭୁଲ୍। 'ଲଡ଼କୀ' ର 'ଈ' ମାତ୍ରା 'ଇ' ରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବା ଉଚିତ।
୩. ପରସର୍ଗଯୁକ୍ତ ରୂପରେ ଭୁଲ୍: ପରସର୍ଗ ଲାଗିବା ପରେ ଶବ୍ଦର ରୂପ ବଦଳିଥାଏ। 'ଲଡ଼କା କୋ' ପରିବର୍ତ୍ତେ 'ଲଡ଼କେ କୋ' ଏବଂ 'ଲଡ଼କୋଁ କୋ' ହେବା ଉଚିତ। ଏହି ଭୁଲ୍ ସାଧାରଣତଃ ଦେଖାଯାଏ।
୪. ଲିଙ୍ଗ ଚିହ୍ନଟରେ ଭୁଲ୍: ଶବ୍ଦର ଲିଙ୍ଗ (ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବା ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ) ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ ନକରିବା ଦ୍ୱାରା ବଚନ ପରିବର୍ତ୍ତନର ନିୟମ ଭୁଲ୍ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇପାରେ।
୫. ବ୍ୟତିକ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଭୁଲିଯିବା: ଯେଉଁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଉଭୟ ବଚନରେ ସମାନ ରହନ୍ତି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଭୁଲବଶତଃ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦେବା।
୬. 'ଏଁ', 'ୟାଁ', 'ଓଁ' ର ଭୁଲ୍ ପ୍ରୟୋଗ: କେଉଁ ଶବ୍ଦ ସହିତ କେଉଁ ପ୍ରତ୍ୟୟ ଯୋଡ଼ାଯିବ, ତାହାକୁ ନବୁଝି ଭୁଲ୍ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା।
ଏହି ଟିପ୍ସ ଏବଂ ସାଧାରଣ ଭୁଲଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୟାନରେ ରଖିଲେ, ଆପଣ ବଚନ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଉତ୍ତମ ନମ୍ବର ହାସଲ କରିପାରିବେ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App