BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE
ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: History
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 HistPol Ch03 Hist Ch01 L03 Russian Revolution
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ:
ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ, ୧୯୧୭ ମସିହାରେ ଘଟିଥିବା ଏକ ଐତିହାସିକ ଘଟଣା, ଯାହା ପୃଥିବୀରେ ସାମ୍ୟବାଦ, ସମାଜବାଦ ଓ ସମତାର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରସାରଣ କରିଥିଲା । ଏହି ବିପ୍ଳବ ପଛରେ ଅନେକ କାରଣ ରହିଥିଲା, ଯେପରିକି ଜାର୍ମାନଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନ, ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ବୈଷମ୍ୟ, ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବର କୁପ୍ରଭାବ, ବୌଦ୍ଧିକ ଚେତନାର ବିକାଶ, ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଦଳ ଗଠନ, ଅପାରଗ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର, ନିରୁତ୍ସାହିତ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ, ରକ୍ତାକ୍ତ ରବିବାର ଘଟଣା, କ୍ଷମତାବିହୀନ ଡୁମା, ଜାରିନା ଓ ରାସ୍ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଏବଂ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆର ପରାଜୟ । ଏହି ସମସ୍ତ କାରଣ ଜନ ଅସନ୍ତୋଷକୁ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚାଇ ବିପ୍ଳବର ସୂତ୍ରପାତ କରିଥିଲା ।
ବିପ୍ଳବ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା:
୧. ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବ (୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ): ଏହି ବିପ୍ଳବରେ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ ରାଜଗାଦି ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ରୋମାନୋଭ ରାଜବଂଶର ୩୦୦ ବର୍ଷର ଶାସନର ଅନ୍ତ ଘଟିଥିଲା । ଏହା ଏକ ରାଜନୈତିକ ବିପ୍ଳବ ଥିଲା, ଯାହା ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଏକ କାମଚଳା ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା ।
୨. ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ (୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର): ଲେନିନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳ କାମଚଳା ସରକାରକୁ ହଟାଇ କ୍ଷମତା ଦଖଲ କରିଥିଲା । ଏହା ଏକ ସାମାଜିକ ବିପ୍ଳବ ଥିଲା, ଯାହା ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍ ଶ୍ରେଣୀକୁ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର କରି ରୁଷିଆରେ ସାମ୍ୟବାଦ ଓ ସମାଜବାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା ।
ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବର ବହୁମୁଖୀ ଫଳାଫଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ରାଜନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଜାର୍ଙ୍କ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନର ଅନ୍ତ ଘଟି ସୋଭିଏତ୍ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେଲା ଏବଂ ରୁଷିଆ ଏକ ଏକଦଳୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହେଲା । ଅର୍ଥନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ତ ଶିଳ୍ପ, କାରଖାନା ଓ ବ୍ୟାଙ୍କର ଜାତୀୟକରଣ କରାଯାଇ ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଅନ୍ତ ଘଟିଲା । ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର, ପୁରାତନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଭାବର ହ୍ରାସ ଘଟିଲା । ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରୁଷିଆ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରୁ ଓହରି ଆସିଲା, କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଆଦର୍ଶର ପ୍ରସାର ଘଟିଲା ଏବଂ ରୁଷିଆ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ବିଶ୍ୱଶକ୍ତି ଭାବରେ ଉଭା ହେଲା । ଏହି ବିପ୍ଳବ କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟବାଦର ପ୍ରସାର କରି ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଆଧିପତ୍ୟକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା ।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):
```
ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ (୧୯୧୭)
├── କାରଣ
│ ├── ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଜାର୍ ଶାସନ (ରୋମାନୋଭ ବଂଶ)
│ ├── ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟ (ଧନୀ-ଗରିବ, କୃଷକ-ଶ୍ରମିକ)
│ ├── ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସମାନତା (ଭୂମିହୀନ ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍)
│ ├── ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବର କୁପ୍ରଭାବ (ଶ୍ରମିକ ଶୋଷଣ, କମ୍ ମଜୁରୀ)
│ ├── ବୌଦ୍ଧିକ ଚେତନା (କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚ, ଏଞ୍ଜେଲ୍ସ, ଟଲଷ୍ଟୟ)
│ ├── ବିଭିନ୍ନ ଦଳ ଗଠନ (ସୋସିଆଲ୍ ରିଭୋଲ୍ୟୁସନାରୀ, ସୋସିଆଲ୍ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ୍ -> ମେନ୍ସେଭିକ୍, ବୋଲ୍ସେଭିକ୍)
│ ├── ଅପାରଗ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର (ଦୁର୍ନୀତି, ପ୍ରିୟାପ୍ରୀତିତୋଷଣ)
│ ├── ନିରୁତ୍ସାହିତ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ (କ୍ରିମିଆ, ରୁଷ୍-ଜାପାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜୟ)
│ ├── ରକ୍ତାକ୍ତ ରବିବାର (୧୯୦୫, ଫାଦର ଗ୍ୟାପନ୍)
│ ├── କ୍ଷମତାବିହୀନ ଡୁମା (ପରାମର୍ଶଦାତା ସଭା)
│ ├── ଜାରିନା ଓ ରାସ୍ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ (ଦୁର୍ନୀତି, ରାଜପରିବାର ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୋଷ)
│ └── ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆର ପରାଜୟ (ଅର୍ଥନୈତିକ ଅବନତି, ଜନ ଅସନ୍ତୋଷ)
│
├── ବିପ୍ଳବର ପର୍ଯ୍ୟାୟ
│ ├── ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ: ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବ (୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ)
│ │ ├── ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ଙ୍କ ରାଜଗାଦି ତ୍ୟାଗ
│ │ ├── ରୋମାନୋଭ ଶାସନର ଅନ୍ତ
│ │ └── କାମଚଳା ସରକାର ଗଠନ (ପ୍ରିନ୍ସ ଲୋଭୋଭ, ପରେ କେରେନ୍ସ୍କି)
│ └── ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ: ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ (୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର)
│ ├── ଲେନିନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳର କ୍ଷମତା ଦଖଲ
│ ├── ସୋଭିଏତ୍ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା
│ └── ସାମ୍ୟବାଦ ଓ ସମାଜବାଦର ପ୍ରତିଷ୍ଠା
│
└── ଫଳାଫଳ
├── ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ଜାର୍ ଶାସନର ଅନ୍ତ, ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍ ଶାସନ, ସୋଭିଏତ୍ ଗଠନ, ଏକଦଳୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର, USSR ଗଠନ)
├── ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ଶିଳ୍ପ, ବ୍ୟାଙ୍କ ଜାତୀୟକରଣ, ଜମିର ଜାତୀୟକରଣ, ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଅନ୍ତ, ସମାଜବାଦର ଉତ୍ଥାନ)
├── ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର, ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଧାର୍ମିକ ପ୍ରଭାବର ହ୍ରାସ, କଳା ଓ ସାହିତ୍ୟରେ ନୂତନତ୍ୱ)
└── ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବ (ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରୁ ଓହରିବା, ବ୍ରେଷ୍ଟ-ଲିତୋଭସ୍କ ସନ୍ଧି, କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଆଦର୍ଶର ପ୍ରସାର, ରୁଷିଆର ବିଶ୍ୱଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ)
```
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୧୯୧୭ ମସିହାର ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୃଥିବୀର ବୈପ୍ଳବିକ ଇତିହାସରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା । ଏହା ସାମ୍ୟବାଦ, ସମାଜବାଦ ଓ ସମତାର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରସାରଣ କରି ପୃଥିବୀର ଅନେକ ଦେଶରେ ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାରେ ସହାୟତା କରିଥିଲା ।
ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବର କାରଣ:
୧. ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନ:
ରୁଷିଆରେ ଶାସନର ସମସ୍ତ କ୍ଷମତା ଜାର୍ (ରୁଷିଆର ସମ୍ରାଟ)ଙ୍କ ହାତରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ତାଙ୍କ ଦରବାରର ଅଳ୍ପ କେତେକ ଉପଦେଷ୍ଟାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ପ୍ରଜାମାନଙ୍କୁ ଶାସନ କରୁଥିଲେ ।
ଜାର୍ ନିଜେ ସମସ୍ତ ନିଯୁକ୍ତି କରୁଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଦେଶର ପଦାତିକବାହିନୀ ଓ ନୌବାହିନୀର ମୁଖ୍ୟ ସେନାପତି ଥିଲେ । ସେ ରୁଷିଆ ଚର୍ଚ୍ଚର ମଧ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ ।
ଜାର୍ ଯାହାକୁ ଚାହିଁଲେ ତା’କୁ ବନ୍ଦୀ କରିପାରୁଥିଲେ ବା ସୁଦୂର ବରଫାବୃତ୍ତ ସାଇବେରିଆକୁ ନିର୍ବାସନ କରୁଥିଲେ । ସେ ବିନା ବିଚାରରେ ଯେକୌଣସି ଲୋକକୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡର ଆଦେଶ ଦେଇପାରୁଥିଲେ ।
ଏହିପରିଭାବେ ରୁଷିଆରେ ଜାର୍ମାନଙ୍କ ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ଶାସନ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ବୃଦ୍ଧି କଲା ।
ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାୟ ଶହେ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସମୟ ରୋମାନୋଭ ବଂଶର ପାଞ୍ଚଜଣ ଜାର୍ ରୁଷିଆରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନକୁ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚାଇ ଦେଇଥିଲେ ।
ଜାର୍ ପ୍ରଥମ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର (୧୮୦୧–୧୮୨୫): ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ନୀତି ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ।
ଜାର୍ ପ୍ରଥମ ନିକୋଲାସ (୧୮୨୫-୧୮୫୫): ଜଣେ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଶାସକ ଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଘୋର ବିରୋଧୀ ଥିଲେ ।
ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର (୧୮୫୫-୧୮୮୧): ଦାସତ୍ୱ ଓ କୃଷିଭୃତ୍ୟ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ (୧୮୬୧ ମସିହାରେ Edict of Emancipation) ଓ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍କାର ଭଳି କେତେକ ଉଦାରନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରିଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ରାଜତ୍ୱର ଶେଷ ଭାଗରେ ଦମନମୂଳକ ନୀତି ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରି ଜଣେ ଆତତାୟୀ ଦ୍ୱାରା ନିହତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ‘ମୁକ୍ତିଦାତା ଜାର୍’ (Czar, the Liberator) ଆଖ୍ୟାୟିତ କରାଯାଇଛି ।
ଜାର୍ ତୃତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର (୧୮୮୧–୧୮୯୪): ଜଣେ ନିଷ୍ଠୁର ଓ ନିରଙ୍କୁଶ ଶାସକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଦମନଲୀଳା ଦେଶରେ ଆତଙ୍କ ଖେଳାଇ ଦେଇଥିଲା ।
ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ (୧୮୯୪-୧୯୧୭): ଜଣେ ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର ଓ ଧାର୍ମିକ ମନୋବୃତ୍ତିର ବ୍ୟକ୍ତି ହୋଇ ଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳମନା ଓ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସମୟରେ ଜାର୍ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ ଘନୀଭୂତ ହୋଇ ବିପ୍ଳବର ସୂତ୍ରପାତ ହେଲା ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ଦଣ୍ଡଦେବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସାଇବେରିଆକୁ ନିର୍ବାସନ କରାଯାଉଥିବା ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ସାଇବେରିଆର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ଓ ପ୍ରକୃତି ଏବଂ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ଜୀବନ ଯାପନ ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ଏକ ବିବରଣୀ ଲେଖ ।
ସମାଧାନ: ସାଇବେରିଆ ହେଉଛି ରୁଷିଆର ଏକ ବିଶାଳ ଅଞ୍ଚଳ, ଯାହା ଏସିଆ ମହାଦେଶର ଉତ୍ତରାଞ୍ଚଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଥଣ୍ଡା ଓ ବରଫାବୃତ୍ତ ଅଞ୍ଚଳ ଭାବରେ ପରିଚିତ । ଏଠାରେ ଶୀତଦିନେ ତାପମାତ୍ରା -୪୦° ସେଲସିୟସ୍ ତଳକୁ ଖସିଯାଏ । ଏହାର ଭୌଗୋଳିକ ଅବସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ଗମ ଓ ପ୍ରତିକୂଳ । ଏଠାରେ ଜୀବନଯାପନ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ । ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବାସଗୃହର ଅଭାବ ସହିତ ପ୍ରବଳ ଶୀତ ଓ ରୋଗବ୍ୟାଧିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼େ । ଜାର୍ ଶାସନ ସମୟରେ ରାଜନୈତିକ ବନ୍ଦୀମାନଙ୍କୁ ଏହି ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିର୍ବାସନ କରାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ସଦୃଶ ଥିଲା ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ୧୮୦୧ ମସିହାରୁ ୧୯୧୭ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜତ୍ୱ କରୁଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜାର୍ଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ଉଦାହରଣ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
ସମାଧାନ:
ଜାର୍ ପ୍ରଥମ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର (୧୮୦୧–୧୮୨୫):
୧. ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ ନୀତି ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ।
୨. ଉଦାରବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଦମନ କରିଥିଲେ ।
ଜାର୍ ପ୍ରଥମ ନିକୋଲାସ (୧୮୨୫-୧୮୫୫):
୧. ଜଣେ ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଶାସକ ଥିଲେ ।
୨. ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଚିନ୍ତାଧାରାର ଘୋର ବିରୋଧୀ ଥିଲେ ।
ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର (୧୮୫୫-୧୮୮୧):
୧. ରାଜତ୍ୱର ଶେଷ ଭାଗରେ ଦମନମୂଳକ ନୀତି ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ।
୨. ବିନା ବିଚାରରେ ଲୋକଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥିଲେ ।
ଜାର୍ ତୃତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର (୧୮୮୧–୧୮୯୪):
୧. ଜଣେ ନିଷ୍ଠୁର ଓ ନିରଙ୍କୁଶ ଶାସକ ଥିଲେ ।
୨. ତାଙ୍କର ଦମନଲୀଳା ଦେଶରେ ଆତଙ୍କ ଖେଳାଇ ଦେଇଥିଲା ।
ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ (୧୮୯୪-୧୯୧୭):
୧. ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁର୍ବଳମନା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନ ଚଳାଇଥିଲେ ।
୨. ୧୯୦୫ ରକ୍ତାକ୍ତ ରବିବାର ଦିନ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଉପରେ ଗୁଳି ଚଳାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ ।
୨. ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟ:
ରୁଷିଆର ସମାଜ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା: “ଥୂଲାବାଲା” (ଧନୀ ଓ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ) ଏବଂ “ନ ଥୂଲାବାଲା” (କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକ) ।
“ଥୂଲାବାଲା” ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନେ ଜାର୍ଙ୍କ ଏକଛତ୍ରବାଦ ଓ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିତାକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ ଶାସନର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ପଦପଦବୀ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ଓ ଦେଶର ସମସ୍ତ ଜମିର ମାଲିକ ଥିଲେ ।
“ନ ଥୂଲାବାଲା” ଶ୍ରେଣୀର କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକମାନେ ଧନୀକ ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକଙ୍କ ଅମାନୁଷିକ ବ୍ୟବହାରରେ ଅତିଷ୍ଠ ହେଉଥିଲେ ।
ରୁଷିଆରେ ଦାସତ୍ୱ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ଗରିବମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ କିଛି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇ ନ ଥିଲା ।
ଶ୍ରମିକମାନେ ସହରରେ ଅତି ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶ ମଧ୍ୟରେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଘରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ଅଧିକାଂଶ ‘ଭୋଦ୍କା’ ନାମକ ଏକ ଦେଶୀୟ ନିଶାକାରୀ ପାନୀୟପ୍ରତି ଆସକ୍ତଥିଲେ ।
ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶ, କ୍ଷୁଧା ଓ ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନର ଅଭ୍ୟାସ ଫଳରେ ଅନେକ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ଅକାଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଥିଲେ । ଜାର୍ ସରକାର ଏହି ନିମ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକଙ୍କ ସାମାଜିକ କଲ୍ୟାଣ ଦିଗରେ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ ନାହିଁ ।
ରୁଷିଆର ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଣୀ ସଂଘର୍ଷର ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟି କଲା ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ୧୯୧୭ ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ରୁଷୀୟ ସମାଜରେ ଥିବା ବୈଷମ୍ୟ ସହିତ ୧୭୮୯ ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ଥିବା ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟର ଏକ ତୁଳନା କର ।
ସମାଧାନ:
ରୁଷିଆ (୧୯୧୭ ପୂର୍ବରୁ): ସମାଜ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା: ଧନୀ ଓ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ (ଥୂଲାବାଲା) ଏବଂ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକ (ନ ଥୂଲାବାଲା) । ଧନୀ ଶ୍ରେଣୀ ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ଉପଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଚନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିଲେ । ଜାର୍ଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନରେ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ଅଧିକାର ନ ଥିଲା ।
ଫ୍ରାନ୍ସ (୧୭୮୯ ପୂର୍ବରୁ): ଫ୍ରାନ୍ସ ସମାଜ ତିନୋଟି ଇଷ୍ଟେଟ୍ରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା: ପ୍ରଥମ ଇଷ୍ଟେଟ୍ (ଯାଜକ), ଦ୍ୱିତୀୟ ଇଷ୍ଟେଟ୍ (ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ) ଏବଂ ତୃତୀୟ ଇଷ୍ଟେଟ୍ (ସାଧାରଣ ଜନତା, କୃଷକ, ଶ୍ରମିକ, ବ୍ୟବସାୟୀ) । ପ୍ରଥମ ଓ ଦ୍ୱିତୀୟ ଇଷ୍ଟେଟ୍ ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ଓ କ୍ଷମତା ଉପଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ ତୃତୀୟ ଇଷ୍ଟେଟ୍ ସମସ୍ତ କର ଭାର ବହନ କରି ଶୋଷିତ ହେଉଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାର ନ ଥିଲା ।
ତୁଳନା: ଉଭୟ ରୁଷିଆ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ସମାଜରେ ଗଭୀର ବୈଷମ୍ୟ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିଲା । ଉଭୟ ଦେଶରେ ସଂଖ୍ୟାଲଘୁ ଧନୀ ଶ୍ରେଣୀ ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ଉପଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ସାଧାରଣ ଜନତା ଶୋଷିତ ଓ ଅଧିକାରବିହୀନ ଥିଲେ । ଏହି ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟ ଉଭୟ ଦେଶରେ ବିପ୍ଳବର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ ଥିଲା ।
୩. ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସମାନତା:
ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟ ହେତୁ ରୁଷ୍ବାସୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅସମାନତା ଦେଖାଦେଲା । କିଛି ଲୋକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଧନୀ ଓ ବିଭବଶାଳୀ ହୋଇଥିବାବେଳେ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ଗରିବ ଓ ସର୍ବହରା ହୋଇ ରହିଥିଲେ ।
ଏ ପ୍ରକାର ଅସମାନତା ଶୋଷକ ଓ ଶୋଷିତ ଶ୍ରେଣୀ ସୃଷ୍ଟି କଲା । ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ ଓ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀମାନେ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ଶୋଷଣ କରି ନିଜେ ବିଳାସବ୍ୟସନରେ କାଳ କାଟୁଥିଲେ ।
୧୮୬୧ ମସିହାରେ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର କୃଷିଭୃତ୍ୟ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ସତ୍ତ୍ୱେ କୃଷକମାନଙ୍କ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଶେଷ ଉନ୍ନତି ହୋଇ ନ ଥିଲା ।
କେତେକ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କର ସହିତ ଜମିବାବଦ ଅର୍ଥ ସରକାରଙ୍କୁ ଦେବାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥା ଦୁର୍ବଳ ହେଲା ।
ଋଷ ଜମିର ଆବଣ୍ଟନ ଠିକ୍ଭାବେ ନ ହେବାରୁ ବହୁଲୋକ ଭୂମିହୀନ ହୋଇଗଲେ । ସେମାନେ ସର୍ବହରା ବା “ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍” (Proletariat) ଭାବେ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାରଙ୍କ ଦାସତ୍ୱ ମୋଚନ ରାଜାଜ୍ଞା (Edict of Emancipation) ଦ୍ୱାରା କୃଷକମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କରାଯାଇଥିବା ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ କର ।
ସମାଧାନ: ୧୮୬୧ ମସିହାରେ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ଦାସତ୍ୱ ମୋଚନ ରାଜାଜ୍ଞା (Edict of Emancipation) କୃଷକମାନଙ୍କୁ ଦାସତ୍ୱରୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା । ଏହି ରାଜାଜ୍ଞା ଅନୁଯାୟୀ, କୃଷକମାନେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା ଲାଭ କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଜମି କିଣିବା ପାଇଁ ଅଧିକାର ଦିଆଗଲା । ତେବେ, ଏହି ଜମି ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କୁ ସରକାରଙ୍କୁ କର ଆକାରରେ ଅର୍ଥ ପରିଶୋଧ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଇଥିଲା । ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଏହି ରାଜାଜ୍ଞା ରୁଷିଆର ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା ।
୪. ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବର ପ୍ରଭାବ:
ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବର ପରିଣାମ ସ୍ୱରୂପ ରୁଷିଆର ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ସହରରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟାରେ କଳକାରଖାନା ଓ ନୂତନ ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନମାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା ।
ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବହୁ ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ସ୍ୱଳ୍ପ ମଜୁରିରେ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ଶ୍ରମ ଆଦାୟ କରାଗଲା ।
ଦେଶର ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ଏବଂ ରୁଷିଆର ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଗତି ଘଟିଲା । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଜୀବନ ଧାରଣରେ କୌଣସି ଉନ୍ନତି ହେଲା ନାହିଁ ।
କେତେକ ଶିଳ୍ପ ଓ କଳକାରଖାନାରେ ଅଳ୍ପ ସମୟରେ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ନୂତନ ଯନ୍ତ୍ରପାତିର ବ୍ୟବହାର ହେଲା । ଫଳରେ ଅନେକ ଶ୍ରମିକ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଛଟେଇ ହେଲେ ।
ଛଟେଇ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ଶୋଚନୀୟ ହେବାରୁ ସେମାନେ ଅଳ୍ପ ପାରିଶ୍ରମିକରେ ଅଧିକ କାମ କରିବାପାଇଁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ । ସାମାନ୍ୟ ମଜୁରିରେ ପରିବାର ପୋଷଣ ସମ୍ଭବ ନ ହେବାରୁ ସେମାନେ ନିଜର ସ୍ତ୍ରୀ ଓ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଶ୍ରମିକଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲଗାଇଲେ ।
ପୁଞ୍ଜିପତି ଓ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଖରାପ ହେଲା । ଏ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଶ୍ରମିକମାନେ ନିଜର ସଂଘ ଗଠନ କରି ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଓ ତା’ର ସମାଧାନ ପନ୍ଥା ଆଲୋଚନା କଲେ ଏବଂ ରୁଷିଆର ଶିଳ୍ପକ୍ଷେତ୍ରରେ ଏକ ବୈପ୍ଳବିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ରୁଷିଆରେ ଜାର୍ମାନଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ହୋଇଥିବା ଶିଳ୍ପ ବିକାଶର ଏକ ବିବରଣୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
ସମାଧାନ: ଜାର୍ମାନଙ୍କ ଶାସନ ସମୟରେ ରୁଷିଆରେ ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ଧୀର ଗତିରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା, ବିଶେଷ କରି ୧୯ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରେ । ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ବ୍ରିଟେନ ଭଳି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ତୁଳନାରେ ରୁଷିଆ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଛୁଆ ଥିଲା । ତେବେ, ୧୮୯୦ ଦଶକ ପରେ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଓ ବୈଦେଶିକ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ହେତୁ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ରରେ କିଛିଟା ଅଗ୍ରଗତି ଦେଖାଗଲା । ରେଳପଥ ନିର୍ମାଣ, କୋଇଲା ଖଣି, ଲୁହା ଓ ଇସ୍ପାତ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ ଘଟିଲା । ମସ୍କୋ ଓ ସେଣ୍ଟ ପିଟରସ୍ବର୍ଗ ଭଳି ସହର ଶିଳ୍ପ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହେଲା । କିନ୍ତୁ ଏହି ଶିଳ୍ପ ବିକାଶ ମୁଖ୍ୟତଃ ସରକାରୀ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଲାଭ ସାଧାରଣ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚି ପାରି ନ ଥିଲା । ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ କମ୍ ମଜୁରୀରେ ଅଧିକ ସମୟ କାମ କରିବାକୁ ପଡ଼ୁଥିଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।
୫. ବୌଦ୍ଧିକ ଚେତନା:
ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଇଉରୋପର ଉଦାର ରାଜନୈତିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ରୁଷିଆର ଶିକ୍ଷିତ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଗଭୀରଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।
ରୁଷିଆର ପ୍ରଗତିଶୀଳ ମତବାଦଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଚାରରେ ଜାର୍ଙ୍କ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସତ୍ତ୍ୱେ ଅନେକ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ସାହିତ୍ୟ ରୁଷ୍ ଭାଷାରେ ଅନୂଦିତ ହୋଇ ଶିକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପଠିତ ହେଲା ।
ଲିଓ ଟଲଷ୍ଟୟ (Leo Tolstoy), ଦସ୍ତୋଭେସ୍କି (Dostoevsky), ମାକ୍ସିମ୍ ଗୋର୍କୀ (Maxim Gorkey), ଲାଭରୋଭ (Lavrov) ଆଦି ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଲେଖକଙ୍କ ରଚନା ଶିକ୍ଷିତ ରୁଷ୍ବାସୀଙ୍କ ଉପରେ ବିଶେଷ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା ।
ରୁଷ୍ବାସୀ ସବୁଠାରୁ ବେଶୀ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲେ ଜର୍ମାନୀରେ ଜନ୍ମିତ ମହାନ୍ ଚିନ୍ତାନାୟକ କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ (Karl Marx) ଆଦର୍ଶବାଦରେ ।
କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଫ୍ରେଡ଼େରିକ୍ ଏଞ୍ଜେଲ୍ସଙ୍କ (Friederich Engels) ସହିତ ମିଶି ୧୮୪୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ବୈପ୍ଳବିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ସମ୍ବଳିତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତିକା “କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନିଫେଷ୍ଟୋ” (Communist Manifesto) ପ୍ରକାଶ କଲେ ।
ଏହି ପୁସ୍ତକରେ ସେ ମାନବ ଜାତିର ଶୋଷକ ଓ ଶୋଷିତ ବା ପୁଞ୍ଜିପତି ଓ ସର୍ବହରା ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭାଜନ ଏବଂ ସମାଜରେ ହେଉଥିବା ଅବିରତ ଶ୍ରେଣୀ ସଂଘର୍ଷ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି ।
ମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ ମତ ଅନୁସାରେ ଦେଶର ଜମି ଓ କଳ କାରଖାନା ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍ପାଦକ ସମ୍ପଦର ମାଲିକ ହେଉଛି ସମାଜ ବା ରାଷ୍ଟ୍ର । କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଝାଳବୁହା ପରିଶ୍ରମରେ ଉତ୍ପାଦିତ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ପୁଞ୍ଜିପତିମାନେ ଉପଭୋଗ କରନ୍ତି ଏବଂ ସମାଜରେ ଧନୀକ ଓ ଦରିଦ୍ର ଶ୍ରେଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି ।
ଏହି ଶୋଷଣ ଓ ବୈଷମ୍ୟ ବିରୋଧରେ ବିପ୍ଳବ କରିବା ପାଇଁ କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍ ବା ସର୍ବହରାମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥିଲେ ।
ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ପୁଞ୍ଜିବାଦ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ୧୮୬୭ ରେ ତାଙ୍କ ରଚିତ “ଦ କ୍ୟାପିଟାଲ୍” (Das Kapital) ପୁସ୍ତକର ପ୍ରଥମ ଖଣ୍ଡ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଉକ୍ତ ପୁସ୍ତକର ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ଖଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁପରେ ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଏଞ୍ଜେଲ୍ସଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ୧୮୮୫ ରୁ ୧୮୯୫ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ୧୯୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ ପାଇଁ ଶିକ୍ଷିତ ରୁଷବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିବା ଦାର୍ଶନିକ ଓ ଲେଖକ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ରଚନା ଗୁଡ଼ିକର ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
ସମାଧାନ:
କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚ (Karl Marx): "କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନିଫେଷ୍ଟୋ" (Communist Manifesto), "ଦ କ୍ୟାପିଟାଲ୍" (Das Kapital) ।
ଫ୍ରେଡ଼େରିକ୍ ଏଞ୍ଜେଲ୍ସ (Friederich Engels): "କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନିଫେଷ୍ଟୋ" (କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ ସହ ମିଶି) ।
ଲିଓ ଟଲଷ୍ଟୟ (Leo Tolstoy): "ୱାର୍ ଆଣ୍ଡ ପିସ୍" (War and Peace), "ଆନା କାରେନିନା" (Anna Karenina) ।
ଫ୍ୟୋଡର ଦସ୍ତୋଭେସ୍କି (Fyodor Dostoevsky): "କ୍ରାଇମ୍ ଆଣ୍ଡ ପନିଶମେଣ୍ଟ" (Crime and Punishment), "ଦ ବ୍ରଦର୍ସ କାରାମାଜୋଭ" (The Brothers Karamazov) ।
ମାକ୍ସିମ୍ ଗୋର୍କୀ (Maxim Gorky): "ଦ ମଦର" (The Mother), "ଲୋଅର୍ ଡେପ୍ଥସ୍" (Lower Depths) ।
ପିଟର ଲାଭରୋଭ (Pyotr Lavrov): ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ନାରୋଦନିକ୍ ଚିନ୍ତକ, ଯିଏ ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ବୌଦ୍ଧିକ ଶ୍ରେଣୀର ଭୂମିକା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ ।
୬. ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦଳ ଗଠନ:
ରୁଷୀୟ ସମାଜରେ ସବୁଠାରୁ ଦୁସ୍ଥ ଓ ଅବହେଳିତ ଅବସ୍ଥାରେ ଥିଲେ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକ । ସେମାନେ ଥିଲେ ଶୋଷିତ ଶ୍ରେଣୀର । ଏହି ସର୍ବହରା ଗୋଷ୍ଠୀକୁ “ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍” କୁହାଯାଉଥିଲା ।
ସେମାନେ ଜାର୍ଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିତା ଓ ଶୋଷକ ଶ୍ରେଣୀର ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦଳରେ ସଂଗଠିତ ହେଲେ ।
୧୯୦୧ ମସିହାରେ ଭୂମିହୀନ କୃଷକମାନେ “ସାମାଜିକ ବିପ୍ଳବୀ ଦଳ” (Social Revolutionary Party) ଗଠନ କରିଥିଲେ । ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତମାନଙ୍କଠାରୁ ଜମି ଛଡ଼ାଇଆଣି କୃଷକମାନଙ୍କୁ ବଣ୍ଟନ କରିବା ଥିଲା ଏ ଦଳର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ।
ପୂର୍ବରୁ ୧୮୯୫ ମସିହାରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଶ୍ରମିକମାନେ “ସାମାଜିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦଳ” (Social Democratic Party) ଗଠନ କରିଥିଲେ ।
ଏହି ଦଳରେ କେତେକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ହେବାରୁ ୧୯୦୩ ମସିହାରେ ଦଳ ଦୁଇଭାଗ ହୋଇଗଲା ।
ମୂଳ ଦଳକୁ କୁହାଗଲା ମେନ୍ସେଭିକ୍ ଦଳ (Mensheviks) ଓ ଏହାର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ମାର୍ତୋଭ୍ । ଏହି ଦଳ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଉପାୟରେ ପ୍ରଚଳିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଚାହୁଁଥିଲେ ।
ଅନ୍ୟ ଭାଗଟି “ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳ” (Bolsheviks) ନାମିତ ହେଲା । ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ମାନେ ଚରମପନ୍ଥୀ ଥିଲେ ଏବଂ ବୈପ୍ଳବିକ ଉପାୟରେ ଜାର୍ ଶାସନର ବିଲୋପ ଘଟାଇ ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାକୁ ଚାହିଁଲେ । ସେମାନଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ମାର୍କ୍ସବାଦର ସବୁଠାରୁ ନିଷ୍ଠାବାନ ଅନୁଗାମୀ ଲେନିନ୍ । ସେ ହିଁ ଥିଲେ ରୁଷ୍ର ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବର କଣ୍ଠଧାର ।
୭. ଅପାରଗ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର:
ରୁଷିଆ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ଅଧିକାଂଶ ଉଚ୍ଚ ପଦବୀଧାରୀ ଅଫିସର ଧନୀକ ଶ୍ରେଣୀର ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି କୌଣସି ସହାନୁଭୂତି ନ ଥିଲା ।
ସେମାନେ ଗରିବ ଲୋକଙ୍କୁ ଶୋଷଣ କରୁଥିଲେ । ସେମାନେ କେବଳ ଜାର୍ଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିଲେ ।
ଶାସନରେ ସେମାନଙ୍କର ଦକ୍ଷତା ନ ଥିଲା । ସେମାନଙ୍କ ଅକ୍ଷମତା ଯୋଗୁଁ ଦେଶରେ ଦୁର୍ନୀତି ଓ ପ୍ରିୟାପ୍ରୀତିତୋଷଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ।
ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବିରକ୍ତି, ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ହତାଶାଭାବ ସୃଷ୍ଟି କଲା । ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଅଶାନ୍ତି ଓ ଅରାଜକତା ବ୍ୟାପିଗଲା । ରୁଷବାସୀ ଶାସନରେ ଏକ ଆମୂଳଚୂଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା ପାଇଁ ବଦ୍ଧପରିକର ହେଲେ ।
୮. ନିରୁତ୍ସାହିତ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ:
ରୁଷିଆର ଏକଛତ୍ରବାଦୀ ସରକାର ଏହାର ସୈନ୍ୟବାହିନୀକୁ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ଯୋଗାଇବା ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରକାଶ କରି ନ ଥିଲା ।
ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରୁଷିଆ ସୈନ୍ୟମାନେ ଭୋକ ଉପାସ ଓ ଯୁଦ୍ଧ ଉପକରଣର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଥିଲେ ।
ରୁଷିଆର ସରକାର ଓ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧପାଣ୍ଠିର ଦୁରୁପଯୋଗ ହେଉଥିଲା ।
୧୮୫୪ ମସିହାର କ୍ରିମିଆଯୁଦ୍ଧ ଓ ୧୯୦୪ ମସିହାର ରୁଷ୍-ଜାପାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାସ୍ତ ହେବାଦ୍ୱାରା ରୁଷିଆର ସମ୍ମାନ କ୍ଷୁଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି ଯୁଦ୍ଧଗୁଡ଼ିକରେ ରୁଷିଆ ଭଳି ଏକ ବୃହତ୍ ଶକ୍ତିର ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ବିଫଳତା ଜାର୍ଶାସନର ଦୁର୍ବଳତାକୁ ପ୍ରମାଣ କଲା ଏବଂ ବ୍ୟାପକଭାବେ ପ୍ରଚାରିତ ରୁଷ ଦେଶର ଅଜେୟତାକୁ ଭଙ୍ଗକରି ଦେଶ ପ୍ରତି ଦୁର୍ନାମ ଆଣିଲା ।
ରୁଷ୍ର ଜନସାଧାରଣ ଅପମାନିତ ବୋଧ କଲେ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ତୀବ୍ର ସମାଲୋଚନା କରି ସାମ୍ବିଧାନିକ ସଂସ୍କାର ସପକ୍ଷରେ ଆନ୍ଦୋଳନ କଲେ ।
୯. ରକ୍ତାକ୍ତ ରବିବାର:
୧୯୦୫ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୨ ତାରିଖ ରବିବାର ଦିନ ଧର୍ମଯାଜକ ଫାଦର ଗ୍ୟାପନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସଙ୍କୁ ଏକ ଦାବିପତ୍ର ଦେବାପାଇଁ ସେଣ୍ଟ ପିଟରସ୍ବର୍ଗସ୍ଥିତ ଜାର୍ଙ୍କ ଶୀତକାଳୀନ ପ୍ରାସାଦ ଅଭିମୁଖେ ଏକ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଯାଉଥିଲେ ।
ଜାର୍ଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶରେ ସୈନ୍ୟମାନେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାକାରୀଙ୍କ ଉପରେ ଗୁଳି ଚଳାଇବା ଫଳରେ ଅନେକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ ଓ ବହୁସଂଖ୍ୟକ ଆହତ ହେଲେ ।
ଏହି ସମ୍ବାଦ ପ୍ରଚାରିତ ହେବା ମାତ୍ରେ ଦେଶସାରା ଧ୍ୱଂସଲୀଳା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ଚାରିଆଡ଼େ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନ ବ୍ୟାପିଲା ।
ଉକ୍ତ ଦିବସଟି ରୁଷ୍ ଇତିହାସରେ “ରକ୍ତାକ୍ତ ରବିବାର” (Bloody Sunday) ଭାବେ ନାମିତ ।
୧୦. କ୍ଷମତାବିହୀନ ଡୁମା:
ବ୍ୟାପକ ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ୧୯୦୫ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ ଆଇନ୍ ପ୍ରଣୟନ କରିବା କ୍ଷମତା ନ ଥାଇ କେବଳ ପରାମର୍ଶ ଦେବାପାଇଁ ଏକ ନିର୍ବାଚିତ ସଂସଦ ବା ଡୁମା ଆହ୍ୱାନ କରିବାକୁ ଆଦେଶ ଜାରିକଲେ ।
ଏଥିରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନ ହୋଇ ରୁଷ୍ବାସୀ ଦେଶ ବ୍ୟାପି ଆନ୍ଦୋଳନ କଲେ ।
ବାଧ୍ୟହୋଇ ଜାର୍ ସେହିବର୍ଷ ଅକ୍ଟୋବର ୩୦ ତାରିଖରେ ଏକ ଇସ୍ତାହାର ଘୋଷଣା କଲେ । ଏହାକୁ ‘ଅକ୍ଟୋବର ଇସ୍ତାହାର’ (October Manifesto) କୁହାଯାଏ । ତଦନୁଯାୟୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ବ୍ୟତୀତ ‘ଡୁମା’କୁ ଆଇନ୍ ପ୍ରଣୟନ କ୍ଷମତା ଦିଆଗଲା ।
୧୯୦୬ ମସିହା ମେ ମାସ ୬ ତାରିଖରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଡୁମା ମହାସମାରୋହରେ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହେଲା । କିନ୍ତୁ ଡୁମା ହାତରେ ପ୍ରକୃତ କ୍ଷମତା ନ ଥିଲା ।
ସଭ୍ୟମାନେ ଜାର୍ଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ ଅଧିକାର ଚାହିଁବାରୁ ସେହି ବର୍ଷ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ଜାର୍ ଡୁମାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ ।
୧୯୦୭ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ଡୁମା ଆହ୍ୱାନ କଲେ କିନ୍ତୁ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳ ସଙ୍ଗେ ମତାନ୍ତର ହେବାରୁ ଚାରିମାସପରେ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ ।
ଭୋଟଦାତାଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସକରି ଜାର୍ ତୃତୀୟ ଡୁମା ନିର୍ବାଚିତ କରାଇଲେ । ଏହାର ସଭ୍ୟମାନେ ଜାର୍ଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ କାମ କରିବାରୁ ଏହା ପାଞ୍ଚବର୍ଷଧରି ୧୯୧୨ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତିଷ୍ଠି ରହିଲା ।
କିନ୍ତୁ ୧୯୧୨ ମସିହାରେ ଗଠିତ ଚତୁର୍ଥ ଡୁମାର ସଦସ୍ୟମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଥିଲେ ଏବଂ ଜାର୍ଙ୍କ କ୍ରୀଡ଼ନକଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ । ଫଳରେ ଏହା ଏକ ବିଧାୟକ ସଭା ନ ହୋଇ କେବଳ ଏକ ପରାମର୍ଶଦାତା ସଭା ହୋଇଗଲା ।
୧୧. ଜାରିନା ଓ ରାସ୍ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ:
ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜାରିନା ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡ୍ରା ମଧ୍ୟ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ପ୍ରକୃତିର ଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଅହଙ୍କାରୀ ଓ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣମନା ନାରୀ ଥିଲେ ।
ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷମତା ଲୋଭୀ ଜାରିନା ସବୁବେଳେ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ଙ୍କୁ ନିରଙ୍କୁଶ ଓ କଠୋର ଶାସନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରରୋଚିତ କରୁଥିଲେ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସର ଶିକାର ହୋଇ ଜାରିନା ଜଣେ ଭଣ୍ଡ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପୁତ୍ତଳିକା ସଦୃଶ ହୋଇଗଲେ । ତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗ୍ରୀଗୋରୀ ଏଫିମୋଭିଚ କିନ୍ତୁ ସେ ରାସ୍ପୁଟିନ୍ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲେ ।
ଜାରିନାଙ୍କ ଜରିଆରେ ରାସ୍ପୁଟିନ୍ ଜାର୍ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଶାସନ ଉପରେ ଅଖଣ୍ଡ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କଲେ ।
ରାଜନୀତି ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଜ୍ଞଥାଇ ମଧ୍ୟ ସେ ସମସ୍ତ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କଲେ । ସେ ଯାହାକୁ ଚାହିଁଲେ ତା’କୁ ଉଚ୍ଚ ପଦବୀରେ ରଖାଇ ପାରୁଥିଲେ ।
ତାଙ୍କର ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ଜାର୍ ଅନେକ ଦକ୍ଷ ଓ ଯୋଗ୍ୟ ମନ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କଲେ । ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ପ୍ରାୟତଃ ରାସ୍ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ଚାଟୁକାରମାନେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଲେ ।
ପ୍ରକାରାନ୍ତରେ ରୁଷକୁ ରାସ୍ପୁଟିନ୍ ଶାସନ କଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ସାରା ଦେଶରେ ଦୁର୍ନୀତି ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କଲା । ଫଳରେ ଜନସାଧାରଣ ରାଜପରିବାର ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ଏବଂ ଦେଶର ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ପାଇଁ ସଂକଳ୍ପ ନେଲେ ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପାଇଁ ଜାରିନା ଆଲେକଜାଣ୍ଡ୍ରାଙ୍କ ଭୂମିକା ସହିତ ୧୭୮୯ ମସିହାରେ ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ ପାଇଁ ଫ୍ରାନ୍ସର ରାଣୀ ମେରି ଏନ୍ତୋଇନେଙ୍କ ଭୂମିକାର ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଦିଅ ।
ସମାଧାନ:
ଜାରିନା ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡ୍ରା (ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ): ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଜାରିନା ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡ୍ରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ, ଅହଙ୍କାରୀ ଓ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣମନା ଥିଲେ । ସେ ଜାର୍ଙ୍କୁ ନିରଙ୍କୁଶ ଶାସନ କରିବାକୁ ପ୍ରରୋଚିତ କରୁଥିଲେ । ରାସ୍ପୁଟିନ୍ ନାମକ ଜଣେ ଭଣ୍ଡ ସନ୍ନ୍ୟାସୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବରେ ଆସି ସେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ଦକ୍ଷ ମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବହିଷ୍କାର କରି ଅଯୋଗ୍ୟ ଲୋକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଦୁର୍ନୀତି ଓ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ସୃଷ୍ଟି କରି ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ରାଜପରିବାର ପ୍ରତି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲା, ଯାହା ବିପ୍ଳବର ଏକ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଥିଲା ।
ରାଣୀ ମେରି ଏନ୍ତୋଇନେତ୍ (ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ): ଫ୍ରାନ୍ସର ରାଣୀ ମେରି ଏନ୍ତୋଇନେତ୍ ଜଣେ ବିଳାସପ୍ରିୟ, ଖର୍ଚ୍ଚୀ ଓ ଅପବ୍ୟୟୀ ନାରୀ ଥିଲେ । ସେ ରାଜକୋଷରୁ ଅଯଥା ଖର୍ଚ୍ଚ କରି ଫ୍ରାନ୍ସର ଆର୍ଥିକ ସଙ୍କଟକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ରାଜନୈତିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ପ୍ରତି ଉଦାସୀନତା ତାଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପ୍ରିୟ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉକ୍ତି "ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ପାଖରେ ରୁଟି ନାହିଁ, ତେବେ ସେମାନେ କେକ୍ ଖାଆନ୍ତୁ" ଜନସାଧାରଣଙ୍କ କ୍ରୋଧକୁ ବଢ଼ାଇଥିଲା ।
ତୁଳନା: ଉଭୟ ଜାରିନା ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡ୍ରା ଓ ରାଣୀ ମେରି ଏନ୍ତୋଇନେତ୍ ନିଜ ନିଜ ଦେଶରେ ବିପ୍ଳବର କାରଣ ପାଲଟିଥିଲେ । ଉଭୟେ ରାଜକାର୍ଯ୍ୟରେ ଅଯଥା ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିଥିଲେ, ଦୁର୍ନୀତି ଓ ଅପବ୍ୟୟକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ପ୍ରତି ଉଦାସୀନ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ରାଜପରିବାର ପ୍ରତି ଜନ ଅସନ୍ତୋଷକୁ ବଢ଼ାଇ ବିପ୍ଳବକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରିଥିଲା ।
୧୨. ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆର ପରାଜୟ:
ଦେଶର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ଦିଗରେ କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ରୁଷବାସୀଙ୍କ ପ୍ରବଳ ବିରୋଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆ ଜର୍ମାନୀ ବିରୋଧରେ ମିତ୍ର ଶକ୍ତି ସପକ୍ଷରେ ଯୋଗଦେଲା ।
ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଜର୍ମାନୀ ତୁଳନାରେ ରୁଷିଆର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଯଥେଷ୍ଟ ନ ଥିଲା । ତା’ଛଡ଼ା ରୁଷୀୟ ସୈନ୍ୟମାନେ ନିରୁତ୍ସାହିତ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ମନୋବଳ ଦୃଢ଼ ନ ଥିଲା ।
ଫଳରେ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭରୁ ହିଁ ରୁଷିଆ ପରାଜୟ ବରଣ କରିବାରେ ଲାଗିଲା । ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ରୁଷୀୟ ସୈନ୍ୟ ପ୍ରାଣ ହରାଇଲେ ଓ ବନ୍ଦୀ ହେଲେ ।
ରୁଷୀୟ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ କେନ୍ଦ୍ର ଶକ୍ତିର ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପାଇଁ ଅକ୍ଷମ ହେଲେ ।
ପରାଜୟର ଅପମାନ ସାଙ୍ଗକୁ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ରୁଷିଆର ଆର୍ଥିକ ଅବସ୍ଥାର ଅବନତି ହେବାକୁ ଲାଗିଲା ।
ଏହା ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଜନତାଙ୍କୁ ଜାର୍ଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିପ୍ଳବ କରିବାପାଇଁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲା ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ରୁଷବାସୀଙ୍କ ପ୍ରବଳ ବିରୋଧସତ୍ତ୍ୱେ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆ ଜର୍ମାନୀ ବିରୋଧରେ ମିତ୍ରଶକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗ ଦେବାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ପର୍ଯ୍ୟାଲୋଚନା କର ।
ସମାଧାନ: ରୁଷବାସୀଙ୍କ ପ୍ରବଳ ବିରୋଧ ସତ୍ତ୍ୱେ ରୁଷିଆ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ଜର୍ମାନୀ ବିରୋଧରେ ମିତ୍ରଶକ୍ତି ସହିତ ଯୋଗ ଦେବାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ:
୧. ଜାର୍ଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ରକ୍ଷା: ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ ନିଜର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ । ସେ ଭାବିଥିଲେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବିଜୟ ଲାଭ କଲେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅସନ୍ତୋଷ କମିଯିବ ।
୨. ସର୍ବ-ସ୍ଲାଭ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ: ରୁଷିଆ ସର୍ବ-ସ୍ଲାଭ୍ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିଲା ଏବଂ ବାଲକାନ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଲାଭ୍ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲା । ସର୍ବିଆ ଉପରେ ଅଷ୍ଟ୍ରିଆର ଆକ୍ରମଣ ପରେ ରୁଷିଆ ସର୍ବିଆକୁ ସମର୍ଥନ କରି ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେଲା ।
୩. ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ: ରୁଷିଆର କିଛି ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲା, ଯେପରିକି କନଷ୍ଟାଣ୍ଟିନୋପଲ୍ ଓ ତୁର୍କୀର ଷ୍ଟ୍ରେଟ୍ସ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହାସଲ କରିବା ।
୪. ମିତ୍ରଶକ୍ତିର ଚାପ: ଫ୍ରାନ୍ସ ଓ ବ୍ରିଟେନ ଭଳି ମିତ୍ରଶକ୍ତି ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ରୁଷିଆ ଉପରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ଚାପ ପକାଇଥିଲେ ।
ବିପ୍ଳବର ସୂତ୍ରପାତ:
ବିଭିନ୍ନ କାରଣରୁ ଉପୁଜିଥିବା ଜନ ଅସନ୍ତୋଷ ପୁଞ୍ଜିଭୂତ ହୋଇ ଏକ ବିପ୍ଳବ କରିବା ସପକ୍ଷରେ ରୁଷିଆରେ ଜନମତ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା ।
ଖାଦ୍ୟଶସ୍ୟ, ପୋଷାକ, ଜାଳେଣି ପ୍ରଭୃତି ଦୈନନ୍ଦିନ ଆବଶ୍ୟକତାର ଅଭାବ ବିପ୍ଳବର ଆଶୁ କାରଣ ହେଲା ।
ବଜାରରେ ଜିନିଷପତ୍ରର ଘୋର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଦରଦାମ ବହୁ ପରିମାଣରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ।
ଗରିବ ଲୋକମାନେ ଅତି ଦୁଃଖ କଷ୍ଟରେ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା ଯେ ଦେଶରେ କୌଣସି ଜିନିଷର ଅଭାବ ନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଲାଭ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଲୋଭୀ ପୁଞ୍ଜିପତିମାନେ ସେଗୁଡ଼ିକ ଲୁଚାଇ ରଖୁଥିଲେ ।
ରୁଷିଆର ଅରାଜକତା ଓ ବିଶୃଙ୍ଖଳ ପରିସ୍ଥିତି ପାଇଁ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ ଉଦାସୀନ ଥିଲେ । ବଜାରରେ ଜିନିଷପତ୍ରର ଅଭାବ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ସେ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେନାହିଁ ।
ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଏ ଭଳି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାପାଇଁ ଜାର୍ଙ୍କୁ ଦାୟୀ କଲେ ଏବଂ ବିପ୍ଳବର ପନ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କଲେ ।
ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟ – ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବ:
୧୯୧୭ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚମାସ ୮ ତାରିଖରେ ପ୍ରାୟ ଏକ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ପେଟ୍ରୋଗ୍ରାଡ଼ ସହରର ରାସ୍ତାଘାଟରେ ବିକ୍ଷୋଭ ପ୍ରଦର୍ଶନ କଲେ । ଏହି ବିକ୍ଷୋଭରେ ହଜାର ହଜାର ସଂଖ୍ୟାରେ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ବିକ୍ଷୋଭକାରୀମାନେ ଜାର୍ ଓ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସ୍ଲୋଗାନ୍ ଦେଲେ । ସରକାରୀ ଗୃହ ଓ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ ଘେରଉ କଲେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ଭଙ୍ଗାରୁଜା କଲେ ।
ସାଂଘାତିକ ଖାଦ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁଁ ପାଉଁରୁଟି ଭାଟିଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଚଢଉ କଲେ ।
ଜାର୍ ତାଙ୍କର ସାମରିକ ବାହିନୀକୁ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ଜନତାଙ୍କ ଉପରକୁ ଗୁଳି ଚଳାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଜାର୍ଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ମାନିଲେ ନାହିଁ । ଅପରନ୍ତୁ ସେମାନେ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀଙ୍କ ସହିତ ଯୋଗ ଦେଲେ ।
ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ବ୍ୟାପିଲା । ମାର୍ଚ୍ଚମାସ ୧୦ ତାରିଖରେ ଜାର୍ ଡୁମାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ ।
ଡୁମାର ସଦସ୍ୟମାନେ ଜାର୍ଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବିଦ୍ରୋହ କରିବା ପାଇଁ ଜାଗ୍ରତ ହେଲେ ଏବଂ ଏକ କାମଚଳା ସରକାର ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ଘୋଷଣା କଲେ ।
ସେହି ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଓ ଆନ୍ଦୋଳନକାରୀ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧିମାନଙ୍କୁ ନେଇ “ସୋଭିଏତ୍” ବା ଶାସନ ପରିଚାଳନା ପରିଷଦ ଗଠନ କଲେ ।
ବିପ୍ଳବୀମାନେ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ ପୂର୍ବକ ଜାର୍ ଓ ତାଙ୍କ ସରକାରଙ୍କୁ କ୍ଷମତାରୁ ହଟାଇ ମାର୍ଚ୍ଚମାସ ୧୨ ତାରିଖରେ ଏକ କାମଚଳା ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲେ ଏବଂ ଜାର୍ଙ୍କୁ ରୁଷିଆର ରାଜଗାଦି ତ୍ୟାଗ କରିବା ପାଇଁ ଦାବି କଲେ ।
ବିପ୍ଳବୀ ଓ ଜାର୍ଙ୍କ ଅନୁଗତ ସାମରିକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମୁଳ ଲଢ଼େଇ ହେଲା । ବିପ୍ଳବୀମାନେ ସଫଳ ହେଲେ ।
ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୧୫ ତାରିଖରେ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ ରାଜଗାଦି ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ । ଏହିପରି ଭାବେ ରୁଷିଆରେ ତିନିଶହ ବର୍ଷରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶାସନ କରୁଥିବା ରୋମାନୋଭ ରାଜବଂଶର ରାଜତ୍ୱର ଅନ୍ତ ଘଟିଲା । ଏହା ଥିଲା ୧୯୧୭ ମସିହାର ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବ ।
କାମଚଳା ସରକାର:
ବିପ୍ଳବର ସୂତ୍ରପାତରେ କୃଷକ, ଶ୍ରମିକ ଓ ଗରିବ ଜନସାଧାରଣ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ରୁଷିଆର ଶାସନ କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ହସ୍ତରେ ନ୍ୟସ୍ତ ହେଲା ।
କାମଚଳା ସରକାର ରୁଷିଆର ତିନୋଟି ଦଳର ଏକ ମିଳିତ ସରକାର ଥିଲା । ପ୍ରିନ୍ସ ଲୋଭୋଭ୍ ଏହି ସରକାରଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ ।
ନୂତନ ସରକାରଙ୍କର ସାମ୍ବିଧାନିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ଥିଲା ଏବଂ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିବାପରେ ଏହି ସରକାର ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍କାର ଘୋଷଣା କଲେ ।
ନାଗରିକଙ୍କୁ ନିଜର ମତ ବ୍ୟକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଓ ସଂଘ ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିଆଗଲା । ଧର୍ମ ଓ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ସ୍ୱାଧୀନତା ଦିଆଗଲା । ସମସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ବନ୍ଦୀଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରାଗଲା ଓ ନିର୍ବାସନ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗୁଥିବା ବିପ୍ଳବୀମାନଙ୍କୁ ରୁଷିଆକୁ ଫେରିଆସିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଆଗଲା ।
ବିନା ତଦନ୍ତରେ କାହାରିକୁ ବନ୍ଦୀ କରିବା ନିଷେଧ ହେଲା । ଏକ ନୂତନ ସମ୍ବିଧାନ ସଭା ଗଠନ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରାଗଲା । ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ଭୋଟଦାନ ଅଧିକାର ପ୍ରଥା ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।
ଜିଉମାନଙ୍କୁ ପୁନର୍ବାର ସେମାନଙ୍କ ରାଜନୈତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ସାମରିକ ଅଧିକାର ଦିଆଗଲା । ଫିନ୍ଲାଣ୍ଡର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଅଧିକାରକୁ ପୂର୍ବାବସ୍ଥାକୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା ଓ ପୋଲାଣ୍ଡକୁ ସ୍ୱୟଂଶାସନ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।
ଉଦାରନୀତି ସତ୍ତ୍ୱେ କାମଚଳା ସରକାର ବେଶୀଦିନ ତିଷ୍ଠି ପାରିଲା ନାହିଁ ।
ସରକାର ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆର ଯୋଗଦାନକୁ ଚାଲୁ ରଖିବାକୁ ଚାହିଁଲେ କିନ୍ତୁ ଦେଶବାସୀ ଆର୍ଥିକ ଦୁରବସ୍ଥା ଓ ଖାଦ୍ୟାଭାବ କାରଣରୁ ଏବଂ ପରାଜୟ ଜନିତ ନିରୁତ୍ସାହିତ ସୈନ୍ୟବାହିନୀଯୋଗୁଁ ଯୁଦ୍ଧ ସପକ୍ଷରେ ନ ଥିଲେ ।
ସମାଜବାଦ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ଶ୍ରମିକମାନେ ସରକାରଙ୍କ ଘୋର ବିରୋଧ କଲେ ।
ଶ୍ରମିକ ଓ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କର ସଂଗଠନ “ସୋଭିଏତ୍” ଏବଂ ଉଦାର ସରକାରଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଆଦର୍ଶଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଓ ସରକାରଙ୍କ ଅନୁପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ଶୈଳୀ ହେତୁ ସବୁବେଳେ ବିବାଦ ଦେଖାଦେଲା ।
ବିନା କ୍ଷତିପୂରଣରେ ଜମିମାଲିକଙ୍କ ଠାରୁ ଆଣି ଜମିକୁ କୃଷକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବାଣ୍ଟିବା ଓ ଶିଳ୍ପଗୁଡ଼ିକର ଜାତୀୟକରଣ କରି ତା’ ଉପରୁ ପୁଞ୍ଜିପତିମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ଉଚ୍ଛେଦ କରିବା ପାଇଁ କୌଣସି ପଦକ୍ଷେପ ନ ନେବାରୁ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକମାନେ ସରକାରଙ୍କ ବିରୋଧୀ ହେଲେ ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ଭାରତରେ ନିର୍ବାଚନରେ ଭୋଟଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ଯୋଗ୍ୟତା ଓ ଭୋଟଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ବିବରଣୀ ଲେଖ ।
ସମାଧାନ:
ଭୋଟଦାନ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା (ଭାରତ): ଭାରତରେ ଭୋଟଦାନ କରିବା ପାଇଁ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଯୋଗ୍ୟତା ପୂରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ:
୧. ସେ ଭାରତର ନାଗରିକ ହୋଇଥିବେ ।
୨. ତାଙ୍କୁ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସ ହୋଇଥିବ ।
୩. ସେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଟର ତାଲିକାରେ ନାମିତ ହୋଇଥିବେ ।
୪. ସେ କୌଣସି ଅପରାଧିକ ମାମଲାରେ ଦୋଷୀ ସାବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ ନ ଥିବେ ବା ମାନସିକ ଭାବରେ ଅସ୍ଥିର ନ ଥିବେ ।
ଭୋଟଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା (ଭାରତ): ଭାରତରେ ଭୋଟଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମୁଖ୍ୟତଃ ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସରଣ କରିଥାଏ:
୧. ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତି: ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଭୋଟର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ ଓ ଅଦ୍ୟତନ କରିଥାନ୍ତି ।
୨. ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା: ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ନିର୍ବାଚନ ତାରିଖ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ।
୩. ପ୍ରାର୍ଥୀପତ୍ର ଦାଖଲ ଓ ଯାଞ୍ଚ: ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ନିଜର ପ୍ରାର୍ଥୀପତ୍ର ଦାଖଲ କରନ୍ତି, ଯାହା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ ।
୪. ପ୍ରଚାର ଅଭିଯାନ: ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ନିଜ ନିଜର ପ୍ରଚାର ଅଭିଯାନ ଚଳାନ୍ତି ।
୫. ଭୋଟ ଗ୍ରହଣ: ନିର୍ବାଚନ ଦିନ ଭୋଟରମାନେ ନିର୍ବାଚନ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଇ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ ଭୋଟିଂ ମେସିନ୍ (EVM) ବ୍ୟବହାର କରି ନିଜର ପସନ୍ଦର ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କୁ ଭୋଟ ଦିଅନ୍ତି ।
୬. ଭୋଟ ଗଣନା ଓ ଫଳାଫଳ ଘୋଷଣା: ଭୋଟ ଗଣନା କରାଯାଇ ବିଜୟୀ ପ୍ରାର୍ଥୀଙ୍କ ନାମ ଘୋଷଣା କରାଯାଏ ।
କେରେନ୍ସ୍କି ସରକାର:
କାମଚଳା ସରକାରଙ୍କ ବିଫଳତା ପରେ ଉଦାରବାଦୀଙ୍କ ହାତରୁ କ୍ଷମତା ଅପସାରିତ ହେଲା ।
ମେନ୍ସେଭିକ୍ ଦଳ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ଏହି ଦଳର ବିପ୍ଳବୀ ସମାଜବାଦୀ ନେତା ତଥା ପୂର୍ବତନ ଯୁଦ୍ଧମନ୍ତ୍ରୀ କେରେନ୍ସ୍କି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ।
ସେ ସମାଜବାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପାଇଁ ସାମ୍ବିଧାନିକ ପନ୍ଥାରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ।
ସେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲୁରହିବା ସପକ୍ଷରେ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ତା’ ସହିତ ଯଥାଶୀଘ୍ର ସମ୍ମାନର ସହ ଏହାର ସମାପ୍ତି ଚାହୁଁଥିଲେ ।
ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାହସ ଓ ମନୋବଳକୁ ସେ ଦୃଢ଼ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରି ବିଫଳ ହେଲେ କାରଣ ସେମାନେ ବୋଲ୍ସେଭିକଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅତିଶୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାପାଇଁ ଆଉ ଆଗ୍ରହୀ ନ ଥିଲେ ।
ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଜର୍ମାନୀର ସୈନ୍ୟମାନେ କ୍ଷିପ୍ରଗତିରେ ରୁଷିଆ ଆଡ଼କୁ ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲେ । ପୁନଶ୍ଚ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ରିଗା ସହର ଜର୍ମାନୀ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହେବା ଦ୍ୱାରା ପେଟ୍ରୋଗ୍ରାଡ଼ ସହର ପାଇଁ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କଲା ।
ବହୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ରୁଷୀୟ ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଲଗାତାର ପରାଜୟ ଯୋଗୁଁ ରୁଷିଆର ଲୋକମାନଙ୍କ ମନରେ ଅସନ୍ତୋଷ ଜନ୍ମିଲା ।
କେରେନ୍ସ୍କି ସରକାର ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ଦିଗରେ ବିଫଳ ହେଲେ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ – ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ:
ଲେନିନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ ସଂଗଠିତ ଓ ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ବିପ୍ଳବର ସଫଳତା ପରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳ ରୁଷିଆର କ୍ଷମତା ଦଖଲ କରିଥିଲେ । ସେଥିପାଇଁ ଏହି ବିପ୍ଳବକୁ “ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ବିପ୍ଳବ” ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
୧୯୦୦ ମସିହାରେ ନିର୍ବାସନ ଦଣ୍ଡରୁ ମୁକ୍ତିପାଇ ଓ ସତରବର୍ଷ ବ୍ୟାପୀ ୟୁରୋପର ବିଭିନ୍ନ ଦେଶରୁ ରୁଷିଆର ବିପ୍ଳବୀମାନଙ୍କୁ ରାଜତନ୍ତ୍ର ବିରୋଧରେ ପ୍ରେରଣା ଦେଇ ଲେନିନ୍ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବର ସଫଳତା ପରେ ୧୯୧୭ ଏପ୍ରିଲ ୧୬ ତାରିଖରେ ସୁଇଜରଲାଣ୍ଡରୁ ଆସି ପେଟ୍ରୋଗ୍ରାଡ଼ଠାରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ବିପ୍ଳବୀମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ ।
କୃଷକ, ଶ୍ରମିକ ଓ ସୈନିକ ଉତ୍ସାହିତ ହେଲେ ଏବଂ ଲେନିନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ପ୍ରତି ବିପୁଳ ସମର୍ଥନ ଜଣାଇଲେ ।
ଲେନିନ୍ ଓ ଟ୍ରଟ୍ସ୍କିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳ କେରେନ୍ସ୍କି ସରକାରଙ୍କୁ କଠୋର ସମାଲୋଚନା କଲା ଏବଂ ତାଙ୍କ ନୀତି ବିରୋଧରେ ପ୍ରଚାର କଲା ।
ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ନେତୃବୃନ୍ଦ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ନିଜ ଅଧୀନକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କଲେ ।
କେରେନ୍ସ୍କି ସରକାର ଲେନିନ୍ଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିବାପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିବାରୁ ଲେନିନ୍ ଆତ୍ମଗୋପନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଦଳକୁ ଦୂରରୁ ନେତୃତ୍ୱ ଦେଲେ ।
୧୯୧୭ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୭ ତାରିଖରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀମାନେ ପେଟ୍ରୋଗ୍ରାଡ଼ ସହରର ରେଳଷ୍ଟେସନ, ସାମରିକ ଦୁର୍ଗ, ଟେଲିଗ୍ରାଫ୍ ଓ ଟେଲିଫୋନ୍ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ତଥା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକୁ ଅକ୍ତିଆର କରିନେଲେ ।
ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ମଧ୍ୟ ଅଧିକାର କଲେ ।
କାମଚଳା ସରକାରଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ଜାର୍ଙ୍କ ଶୀତକାଳୀନ ପ୍ରାସାଦକୁ ଅବରୋଧ କଲେ ।
କେରେନ୍ସ୍କି ଛଦ୍ମବେଶରେ ଏକ ଅଜଣା ସ୍ଥାନକୁ ପଳାୟନ କଲେ । ତାଙ୍କର ବହୁ ସହକର୍ମୀ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣ କରି ବନ୍ଦୀ ହେଲେ ।
ଏହିପରି ଭାବେ କେରେନ୍ସ୍କି ସରକାରର ପତନ ଘଟିଲା ଏବଂ ବିନା ରକ୍ତପାତରେ ରୁଷିଆ ଶାସନ ଉପରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା ।
୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର ୭ ତାରିଖ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଲେନିନ୍ ରୁଷିଆରେ ସୋଭିଏତ୍ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହେଲା ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ । ସେ ରୁଷିଆରେ ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଘୋଷଣା କଲେ ।
ପେଟ୍ରୋଗ୍ରାଡ଼ଠାରେ ନିଖିଳ ରୁଷିଆ ସୋଭିଏତ୍ କଂଗ୍ରେସ୍ର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ତିନିଗୋଟି ଆଦେଶନାମା ଅନୁମୋଦିତ କରାଇନେଲେ । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
୧. ଯୁଦ୍ଧରତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ସହିତ ଶାନ୍ତି ସ୍ଥାପନ କରିବା ।
୨. ଜମି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଅଧିକାର କୃଷକମାନଙ୍କୁ ଦେବା ।
୩. ଶିଳ୍ପ ଓ କାରଖାନାଗୁଡ଼ିକରେ ଉତ୍ପାଦନ ପରିଚାଳନା କ୍ଷମତା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସମିତି ହସ୍ତରେ ନ୍ୟସ୍ତ କରିବା ।
ନୂତନ ସରକାରରେ ଲେନିନ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ ଓ ଟ୍ରଟ୍ସ୍କି ବୈଦେଶିକ ବ୍ୟାପାର ମନ୍ତ୍ରୀଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଲେ ।
୧୯୧୭ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବ ଏକ ରାଜନୈତିକ ବିପ୍ଳବ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଜାର୍ଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରିତାକୁ ସମୂଳେ ଧ୍ୱଂସ କରି ଶାସନ ଉପରେ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲା ।
୧୯୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ ଏକ ସାମାଜିକ ବିପ୍ଳବ ଥିଲା ଏବଂ ଏହା ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍କୁ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିୟନ୍ତ୍ରଣର କ୍ଷମତା ଦେଇ ଦେଶରେ ସାମ୍ୟବାଦ ଓ ସମାଜବାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କଲା ।
ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବର ଫଳାଫଳ:
ଉଭୟ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବର ଫଳାଫଳ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଲା । ଏହା ରୁଷିଆର ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଅବସ୍ଥାରେ ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା । ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହି ବିପ୍ଳବର ପ୍ରଭାବ ସୁଦୂର ପ୍ରସାରୀ ଥିଲା ।
୧. ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ:
ଜାର୍ମାନଙ୍କ ଏକଛତ୍ରଶାସନ ଲୋପ ପାଇଲା । ଦେଶର ଶାସନ ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍ଙ୍କ ହାତକୁ ଗଲା ।
ପ୍ରଶାସନକୁ ପରିଚାଳିତ କରିବାପାଇଁ ସହର ଓ ଜିଲ୍ଲା ସ୍ତରରେ “ସୋଭିଏତ୍” ଗଠିତ ହେଲା ।
ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ତରରୁ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧି ପ୍ରଦେଶ ସ୍ତରୀୟ “ସୋଭିଏତ୍” ଏବଂ ପ୍ରାଦେଶିକ “ସୋଭିଏତ୍” ଦ୍ୱାରା ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା “ସର୍ବ-ରୁଷୀୟ ସୋଭିଏତ୍ କଂଗ୍ରେସ” ଗଠିତ ହେଲା । ଏହା ରୁଷ ଦେଶର ସଂସଦଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲା ।
ସର୍ବ-ରୁଷୀୟ ସୋଭିଏତ୍ କଂଗ୍ରେସ ନିର୍ବାଚନରେ କେବଳ ‘ବୋଲ୍ସେଭିକ୍’ ଦଳ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କଲା । ଫଳରେ ରୁଷିଆ ଗୋଟିଏ ଏକଦଳୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ହେଲା ।
ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳ “ରୁଷୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଦଳ (ବୋଲ୍ସେଭିକ୍)” ନାମରେ ପୁନର୍ନାମିତ ହୋଇଥିଲା ।
୧୯୧୮ ମସିହା ସମ୍ବିଧାନରେ ରୁଷିଆକୁ “ରୁଷୀୟ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ଫେଡ଼େରେଟିଭ ସୋଭିଏତ୍ ରିପବ୍ଲିକ୍” ଭାବରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା ।
କିନ୍ତୁ ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ଗୃହୀତ ସମ୍ବିଧାନ ଅନୁଯାୟୀ ରୁଷିଆର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ ଏହାକୁ “ୟୁନିଅନ୍ ଅଫ୍ ସୋଭିଏତ୍ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ରିପବ୍ଲିକ୍ସ୍” (USSR) କୁହାଗଲା ।
୨. ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ:
ସମସ୍ତ ଘରୋଇ ଶିଳ୍ପ, କାରଖାନା ତଥା ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକର ଜାତୀୟକରଣ ହେଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକ ସରକାରଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣାଧୀନ ହେଲା ।
ଜମିଦାରମାନଙ୍କଠାରୁ ଜମିର ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱ କାଢି ନିଆଗଲା । ଜମିର ଜାତୀୟକରଣ କରାଯାଇ ସେଗୁଡ଼ିକର ଉପଯୁକ୍ତ ଆବଣ୍ଟନ ଓ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ କୃଷକମାନଙ୍କ କମିଟି ଗଠନ କରାଗଲା ।
ସହରମାନଙ୍କରେ ଥିବା ପୁଞ୍ଜିପତିମାନଙ୍କର ବଡ଼ ବଡ଼ ଅଟ୍ଟାଳିକାଗୁଡ଼ିକୁ ପରିବାରର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଭାଗ ଭାଗ କରିଦିଆଗଲା ।
ଦେଶର ସମସ୍ତ ସମ୍ପଦକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମ୍ପତ୍ତି ରୂପେ ଘୋଷଣା କରାଗଲା ।
ଶିଳ୍ପ ଓ କାରଖାନାମାନଙ୍କରେ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଆବଣ୍ଟନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ କମିଟି ଗଠିତ ହେଲା ।
ଏହିପରି ଭାବେ ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଅବସାନ ହେଲା ଓ ସାମ୍ୟବାଦର ଉତ୍ଥାନ ହେଲା ।
୩. ସାମାଜିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ:
ରୁଷିଆରେ ଶିକ୍ଷାର ବ୍ୟାପକ ପ୍ରସାର ହେଲା । ପୁରାତନ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଓ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପଦ୍ଧତିକୁ ବଦଳାଇ ଦିଆଗଲା ।
ସାମ୍ୟବାଦ ଓ ସମାଜବାଦ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଅଧିକ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଗଲା ।
ରୁଷିଆର ଲୋକଙ୍କ ଉପରେ ରକ୍ଷଣଶୀଳ ଗ୍ରୀକ୍ ଗୀର୍ଜାର ବହୁତ ପ୍ରଭାବ ଥିଲା । ଏହି ଗୀର୍ଜାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଗଲା ଓ ଏହାର ସମସ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ବାଜ୍ୟାପ୍ତି କରାଗଲା ।
ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଧର୍ମର ପ୍ରଭାବକୁ ଲୋପ କରାଗଲା ।
ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳ ସାମ୍ୟବାଦ ଓ ସମାଜବାଦର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ତଥା ରୁଷୀୟ ସମାଜର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବାରୁ ଅନେକ ଯୁବ ଲେଖକ ଓ କଳାକାର ଲେନିନ୍ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ ।
ଫଳରେ କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂତନତ୍ୱ ଦେଖାଦେଲା ।
କିନ୍ତୁ ସାହିତ୍ୟ ଓ କଳା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅନେକଙ୍କୁ ନିରାଶ କରିଥିଲା ।
୪. ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବ:
ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବପରେ ରୁଷିଆର ନୂତନ ସରକାର ରାଷ୍ଟ୍ରଗଠନକୁ ଅଗ୍ରାଧିକାର ଦେଇ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରୁ ଓହରି ଆସିବା ପାଇଁ ଜର୍ମାନୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ବିରତି ଘୋଷଣା କଲେ ।
୧୯୧୭ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୫ ତାରିଖରେ ବ୍ରେଷ୍ଟ–ଲିତୋଭ୍ସ୍କଠାରେ ଜର୍ମାନୀ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ ବିରତି ବୁଝାମଣା ସ୍ୱାକ୍ଷର କରି ରୁଷିଆକୁ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରି ଆଣାଗଲା ।
ପରେ ୧୯୧୮ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚମାସ ୩ ତାରିଖରେ ଲେନିନ୍ ଜର୍ମାନୀ ସହିତ ବ୍ରେଷ୍ଟ–ଲିତୋଭ୍ସ୍କ ସନ୍ଧି (Treaty of Brest-Litovsk) ସ୍ୱାକ୍ଷର କଲେ ।
ଏହି ସନ୍ଧି ଫଳରେ ରୁଷିଆକୁ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ଅର୍ଦ୍ଧ ନିୟୁତ ବର୍ଗମାଇଲ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ପ୍ରାୟ ୬୫ ନିୟୁତ ଅଧିବାସୀ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।
ଏହା ଏକ ଅପମାନଜନକ ସନ୍ଧି ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସମୟର ଦୁର୍ବଳ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଓ ନିରୁତ୍ସାହିତ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ଏବଂ ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଯଥାଶୀଘ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଲେନିନ୍ ସରକାର ବାଧ୍ୟ ହୋଇ ଏହି ସନ୍ଧି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ: ରୁଷିଆ ଓ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟରେ ୧୯୧୭ ରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ବ୍ରେଷ୍ଟଲିତୋଭ୍ସ୍କ ସନ୍ଧିର ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
ସମାଧାନ: ରୁଷିଆ ଓ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟରେ ୧୯୧୮ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୩ ତାରିଖରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ବ୍ରେଷ୍ଟ-ଲିତୋଭ୍ସ୍କ ସନ୍ଧିର ମୁଖ୍ୟ ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଥିଲା:
୧. ରୁଷିଆ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରୁ ଓହରି ଯିବ ।
୨. ରୁଷିଆ ତା’ର ପଶ୍ଚିମ ସୀମାରେ ଥିବା ବହୁଳ ପରିମାଣର ଭୂଖଣ୍ଡ ଜର୍ମାନୀ ଓ ତା’ର ମିତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେବ । ଏଥିରେ ପୋଲାଣ୍ଡ, ଲିଥୁଆନିଆ, ଲାଟଭିଆ, ଏସ୍ତୋନିଆ, ଫିନ୍ଲାଣ୍ଡ ଓ ୟୁକ୍ରେନର କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା ।
୩. ରୁଷିଆକୁ ଖଣିଜ ସମ୍ପଦ ଭରା ଅର୍ଦ୍ଧ ନିୟୁତ ବର୍ଗମାଇଲ୍ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୬୫ ନିୟୁତ ଅଧିବାସୀ ହରାଇବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା ।
୪. ରୁଷିଆ ତୁର୍କୀକୁ କାର୍ସ, ଆର୍ଦାହାନ ଓ ବାତୁମ ଅଞ୍ଚଳ ଫେରାଇ ଦେବ ।
୫. ରୁଷିଆକୁ ଜର୍ମାନୀକୁ ୩୦୦ ନିୟୁତ ରୁବେଲ୍ ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷତିପୂରଣ ବାବଦରେ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ ।
କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ରୁଷିଆର ଉତ୍ଥାନ ଫଳରେ ଆଦର୍ଶଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଅସ୍ଥିର ହେଲେ ।
ରୁଷିଆ ସହିତ ଇଂଲାଣ୍ଡ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଇଟାଲୀ ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଭଳି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ଆଦର୍ଶବାଦ କଳହର ସୂତ୍ରପାତ ହେଲା ।
ଅନେକ ଦେଶରେ ଦରିଦ୍ର ନିଷ୍ପେଷିତ ଜନସାଧାରଣ ସାମ୍ୟବାଦ ଓ ସାମାଜିକ ସମାନତା ପ୍ରତି ଆକୃଷ୍ଟ ହେଲେ ।
ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ଶ୍ରମିକ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପ୍ରେରଣା ଯୋଗାଇଲା ଓ ମାର୍କ୍ସବାଦ ସପକ୍ଷରେ ଆନ୍ଦୋଳନ ହେଲା ।
ଶିଳ୍ପାୟିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କରେ ଶ୍ରମିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଶ୍ରମିକମାନେ କାରଖାନାଗୁଡ଼ିକର ପରିଚାଳନା କରଗତ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କଲେ ।
ପୋଲାଣ୍ଡ, ହଙ୍ଗେରୀ, ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ, ଚୀନ୍, ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ, ରୁମାନିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ ପ୍ରଭୃତି ଦେଶମାନଙ୍କରେ ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରିପାରିଥିଲା ।
ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କରେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ବିପ୍ଳବର ଭୟ ସଂଚରିତ ହେଲା ।
ଅନେକ ଦେଶର ଚିନ୍ତାନାୟକମାନଙ୍କୁ ସୋଭିଏତ୍ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସାମାଜିକ ବିପ୍ଳବର ଚିନ୍ତାଧାରା ପ୍ରଚଳିତ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ପାଇଁ ସମର୍ଥନ କରିବାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କଲା ।
ପୁଞ୍ଜିବାଦୀମାନେ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ବିଫଳ କରିବା ପାଇଁ ଗୋପନୀୟଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ ।
ରୁଷିଆ କ୍ରମେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକତର କ୍ଷମତାଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେଲା ।
ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧପରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ଇଟାଲୀ ଓ ଜର୍ମାନୀର ଯଥାକ୍ରମେ ଫାସୀବାଦ ଓ ନାଜିବାଦ ସହିତ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା କରିବା ପାଇଁ ରୁଷିଆର କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟବାଦ ଆହ୍ୱାନ ଜଣାଇଲା ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଫାସୀବାଦ ଓ ନାଜିବାଦ ବିରୋଧରେ ହୋଇଥିବା ଲଢ଼େଇରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ରୁଷିଆର ସାହାଯ୍ୟ ଲୋଡ଼ିଥିଲେ ।
ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ସମକକ୍ଷ ହୋଇ ରୁଷିଆ ପୃଥିବୀର ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ୍ ଶକ୍ତିଭାବେ ବିବେଚିତ ହେଲା ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବ୍ୟାପାରରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଅଧିକାର କଲା ।
ଏହିପରି ଭାବରେ ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ଉଭୟ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା ଏବଂ କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟବାଦର ପ୍ରସାର କରି ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି ଓ ଅର୍ଥନୀତିରେ ପୁଞ୍ଜିବାଦର ଏକଚାଟିଆ ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିପାରିଥିଲା ।
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ଯରେ ଲେଖ ।
(କ) ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ରୁଷିଆର ଜାର୍ମାନଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନର ଏକ ବିବରଣୀ ଦିଅ ।
ଉତ୍ତର: ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ରୁଷିଆରେ ଜାର୍ମାନଙ୍କ ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା । ଜାର୍ ସମସ୍ତ କ୍ଷମତାର ଅଧିକାରୀ ଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଦରବାରର କିଛି ଉପଦେଷ୍ଟାଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଶାସନ କରୁଥିଲେ । ସେ ସେନା ଓ ନୌସେନାର ମୁଖ୍ୟ ସେନାପତି ତଥା ରୁଷିଆ ଚର୍ଚ୍ଚର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ । ଜାର୍ ବିନା ବିଚାରରେ ଯେକୌଣି ଲୋକକୁ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେବା ବା ସାଇବେରିଆକୁ ନିର୍ବାସନ କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖିଥିଲେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଏହି ସ୍ୱେଚ୍ଛାଚାରୀ ଶାସନ ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା, ଯାହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୀବ୍ର ଅସନ୍ତୋଷ ସୃଷ୍ଟି କରି ବିପ୍ଳବର ମାର୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା ।
(ଖ) ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବର ଅବ୍ୟବହିତ ପୂର୍ବରୁ ରୁଷିଆର ସାମାଜିକ ଅବସ୍ଥା କିପରି ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ରୁଷିଆର ସମାଜ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ ଥିଲା: “ଥୂଲାବାଲା” (ଧନୀ ଓ ସମ୍ଭ୍ରାନ୍ତ) ଏବଂ “ନ ଥୂଲାବାଲା” (କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକ) । ଧନୀ ଶ୍ରେଣୀ ସମସ୍ତ ସୁବିଧା ଓ କ୍ଷମତା ଉପଭୋଗ କରୁଥିବାବେଳେ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକମାନେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଚନୀୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଜୀବନଯାପନ କରୁଥିଲେ । ଦାସତ୍ୱ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଶେଷ ଉନ୍ନତି ହୋଇ ନ ଥିଲା । ଶ୍ରମିକମାନେ ଅସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର ପରିବେଶରେ ରହୁଥିଲେ ଏବଂ ଅନେକ ରୋଗାକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରୁଥିଲେ । ଏହି ସାମାଜିକ ବୈଷମ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ ସଂଘର୍ଷର ମନୋଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା ।
(ଗ) ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପାଇଁ ଚିନ୍ତାଶୀଳ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ରଚନା କିପରି ଇନ୍ଧନ ଯୋଗାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଇଉରୋପର ଉଦାର ରାଜନୈତିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ରୁଷିଆର ଶିକ୍ଷିତ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀକୁ ଗଭୀରଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ଜାର୍ଙ୍କ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସତ୍ତ୍ୱେ ଲିଓ ଟଲଷ୍ଟୟ, ଦସ୍ତୋଭେସ୍କି, ମାକ୍ସିମ୍ ଗୋର୍କୀ ଓ ଲାଭରୋଭଙ୍କ ଭଳି ଚିନ୍ତାଶୀଳ ଲେଖକଙ୍କ ରଚନା ରୁଷ୍ବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ତେବେ, କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ ଆଦର୍ଶବାଦ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର "କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନିଫେଷ୍ଟୋ" ଓ "ଦ କ୍ୟାପିଟାଲ୍" ପୁସ୍ତକ ଶ୍ରେଣୀ ସଂଘର୍ଷ, ଶୋଷଣ ଓ ସାମ୍ୟବାଦର ଆବଶ୍ୟକତା ସମ୍ପର୍କରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅବଗତ କରାଇଥିଲା । ଏହି ବୌଦ୍ଧିକ ଚେତନା ବିପ୍ଳବ ପାଇଁ ବୌଦ୍ଧିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା ।
(ଘ) ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାମଚଳା ସରକାର ତାଙ୍କ ଉଦାରନୀତି ସତ୍ତ୍ୱେ କାହିଁକି ବେଶିଦିନ ତିଷ୍ଠି ପାରିଲା ନାହିଁ ?
ଉତ୍ତର: ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବ ପରେ ଗଠିତ କାମଚଳା ସରକାର ଅନେକ ଉଦାରନୀତି (ଯଥା: ବାକ୍ ସ୍ୱାଧୀନତା, ସଂଘ ଗଠନ ଅଧିକାର, ରାଜନୈତିକ ବନ୍ଦୀଙ୍କ ମୁକ୍ତି) ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବେଶିଦିନ ତିଷ୍ଠି ପାରିଲା ନାହିଁ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଥିଲା ଯେ ସରକାର ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆର ଯୋଗଦାନକୁ ଚାଲୁ ରଖିବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, ଯାହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଥିଲା । ସେହିପରି, ସରକାର ଜମି ପୁନର୍ବଣ୍ଟନ ବା ଶିଳ୍ପ ଜାତୀୟକରଣ ଭଳି କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରି ନ ଥିଲେ । ଫଳରେ ସୋଭିଏତ୍ ଓ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳର ବିରୋଧ ଯୋଗୁଁ ଏହା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଲା ।
୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୨୦ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ଯରେ ଲେଖ ।
(କ) କାର୍ଲମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ ଦ୍ବାରା ରଚିତ ଦୁଇଟି ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: କାର୍ଲମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଦୁଇଟି ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ପୁସ୍ତକ ହେଉଛି "କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନିଫେଷ୍ଟୋ" ଓ "ଦ କ୍ୟାପିଟାଲ୍" ।
(ଖ) ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଦ୍ବାରା ଓ ଭୂମିହୀନ କୃଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯଥାକ୍ରମେ କେଉଁ ଦୁଇଟି ଦଳ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା "ସାମାଜିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦଳ" ଏବଂ ଭୂମିହୀନ କୃଷକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା "ସାମାଜିକ ବିପ୍ଳବୀ ଦଳ" ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ।
(ଗ) ୧୯୦୩ ମସିହାରେ ରୁଷିଆରେ କେଉଁ ଦୁଇଟି ଦଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୦୩ ମସିହାରେ ରୁଷିଆରେ ସାମାଜିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦଳ ବିଭାଜିତ ହୋଇ "ମେନ୍ସେଭିକ୍" ଓ "ବୋଲ୍ସେଭିକ୍" ନାମକ ଦୁଇଟି ଦଳ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା ।
(ଘ) ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ କେଉଁ ଦୁଇଟି ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆର ପରାଜୟ ଦେଶର ସମ୍ମାନକୁ କ୍ଷୁଣ୍ଣ କରି ଜାର୍ ଶାସନର ଦୁର୍ବଳତା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେବା ପୂର୍ବରୁ ୧୮୫୪ ମସିହାର କ୍ରିମିଆଯୁଦ୍ଧ ଓ ୧୯୦୪ ମସିହାର ରୁଷ୍-ଜାପାନ୍ ଯୁଦ୍ଧରେ ରୁଷିଆର ପରାଜୟ ଜାର୍ ଶାସନର ଦୁର୍ବଳତା ପ୍ରମାଣ କରିଥିଲା ।
(ଙ) ୧୯୦୫ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୨ ତାରିଖରେ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀମାନେ କାହା ନେତୃତ୍ୱରେ ଏବଂ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଜାର୍ଙ୍କୁ ଏକ ଦାବିପତ୍ର ଦେବା ପାଇଁ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଯାଉଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୦୫ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୨ ତାରିଖରେ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀମାନେ ଫାଦର ଗ୍ୟାପନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେଣ୍ଟ ପିଟରସ୍ବର୍ଗସ୍ଥିତ ଜାର୍ଙ୍କ ଶୀତକାଳୀନ ପ୍ରାସାଦ ଅଭିମୁଖେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଯାଉଥିଲେ ।
(ଚ) ୧୯୧୭ ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ ରୁଷିଆରେ ଜାର୍ କିଏ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରାଜବଂଶର ନାମ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୧୭ ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ ରୁଷିଆରେ ଜାର୍ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ ଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ରାଜବଂଶର ନାମ ରୋମାନୋଭ ଥିଲା ।
(ଛ) ୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର ୭ ତାରିଖ ସଂଧ୍ୟାରେ ଲେନିନ୍ କ’ଣ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର ୭ ତାରିଖ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଲେନିନ୍ ରୁଷିଆରେ ସୋଭିଏତ୍ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାପିତ ହେଲା ଏବଂ ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
(ଜ) ୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର ୭ ତାରିଖରେ କେଉଁ ଠାରେ ଏବଂ କାହାଦ୍ଵାରା ଲେନିନ୍ ତାଙ୍କର ତିନିଗୋଟି ଆଦେଶନାମା ଅନୁମୋଦିତ କରାଇନେଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର ୭ ତାରିଖରେ ପେଟ୍ରୋଗ୍ରାଡ଼ଠାରେ ନିଖିଳ ରୁଷିଆ ସୋଭିଏତ୍ କଂଗ୍ରେସ୍ର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲେନିନ୍ ତାଙ୍କର ତିନିଗୋଟି ଆଦେଶନାମା ଅନୁମୋଦିତ କରାଇନେଇଥିଲେ ।
(ଝ) ୧୯୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ ପରେ ରୁଷିଆର ନୂତନ ସରକାରରେ କିଏ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ କିଏ ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ ।
ଉତ୍ତର: ୧୯୧୭ ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବ ପରେ ରୁଷିଆର ନୂତନ ସରକାରରେ ଲେନିନ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଓ ଟ୍ରଟ୍ସ୍କି ବୈଦେଶିକ ମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ ।
(ଞ) ୧୯୧୮ ମସିହା ସମ୍ବିଧାନରେ ଏବଂ ୧୯୨୪ ମସିହା ସମ୍ବିଧାନରେ ଯଥାକ୍ରମେ ରୁଷିଆକୁ କେଉଁ କେଉଁ ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୧୮ ମସିହା ସମ୍ବିଧାନରେ ରୁଷିଆକୁ "ରୁଷୀୟ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ଫେଡ଼େରେଟିଭ ସୋଭିଏତ୍ ରିପବ୍ଲିକ୍" ଏବଂ ୧୯୨୪ ମସିହା ସମ୍ବିଧାନରେ "ୟୁନିଅନ୍ ଅଫ୍ ସୋଭିଏତ୍ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ରିପବ୍ଲିକ୍ସ୍" ନାମରେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା ।
୩. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ ।
(କ) କେଉଁ ମସିହାରେ ଦ୍ଵିତୀୟ ନିକୋଲାସ ରୁଷିଆର ଜାର୍ ହେଲେ ?
ଉତ୍ତର: ୧୮୯୪ ମସିହାରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ନିକୋଲାସ ରୁଷିଆର ଜାର୍ ହେଲେ ।
(ଖ) ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ଦରିଦ୍ର କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକମାନେ କେଉଁ ନିଶାକାରୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପୂର୍ବରୁ ଦରିଦ୍ର କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକମାନେ 'ଭୋଦ୍କା' ନାମକ ନିଶାକାରୀ ଦ୍ରବ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତ ଥିଲେ ।
(ଗ) କାର୍ଲମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ “ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନିଫେଷ୍ଟୋ” କେବେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: କାର୍ଲମାର୍ଚ୍ଚଙ୍କ “କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ମାନିଫେଷ୍ଟୋ” ୧୮୪୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଘ) ରୁଷିଆରେ ‘ ଅକ୍ଟୋବର ଇସ୍ତାହାର’ କେବେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷିଆରେ ‘ଅକ୍ଟୋବର ଇସ୍ତାହାର’ ୧୯୦୫ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୩୦ ତାରିଖରେ ଘୋଷଣା କରାଯାଇଥିଲା ।
(ଙ) ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ ରୁଷିଆର ଜାରିନା କିଏ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ ରୁଷିଆର ଜାରିନା ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡ୍ରା ଥିଲେ ।
(ଚ) ରାସ୍ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ନାମ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ରାସ୍ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ନାମ ଗ୍ରୀଗୋରୀ ଏଫିମୋଭିଚ ଥିଲା ।
(ଛ) ରୁଷିଆରେ କାମଚଳା ସରକାରଙ୍କ ବିଫଳତା ପରେ କିଏ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷିଆରେ କାମଚଳା ସରକାରଙ୍କ ବିଫଳତା ପରେ କେରେନ୍ସ୍କି ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ ।
(ଜ) ରୁଷିଆର କେଉଁ ବିପ୍ଳବକୁ “ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ବିପ୍ଳବ” କୁହାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷିଆର ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବକୁ “ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ବିପ୍ଳବ” କୁହାଯାଏ ।
(ଝ) ରୁଷିଆରେ ଜାର୍ଙ୍କ ଶୀତକାଳୀନ ପ୍ରାସାଦ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥୁଲା ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷିଆରେ ଜାର୍ଙ୍କ ଶୀତକାଳୀନ ପ୍ରାସାଦ ସେଣ୍ଟ ପିଟରସ୍ବର୍ଗଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ।
(ଞ) ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପରେ କାହାକୁ “ ରୁଷୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଦଳ” ଭାବେ ନାମିତ କରାଗଲା ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ ପରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳକୁ “ରୁଷୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଦଳ” ଭାବେ ନାମିତ କରାଗଲା ।
୪. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ଋରିଗୋଟି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ସଙ୍ଗେ ତା’ର କ୍ରମିକ ନମ୍ବର ବାଛି ଲେଖ ।
(କ) କିଏ ରୁଷିଆରେ କୃଷିଭୃତ୍ୟ ପ୍ରଥା ଉଚ୍ଛେଦ କରିଥିଲେ ?
(i) ପ୍ରଥମ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର
(ii) ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର
(iii) ତୃତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର
(iv) ପ୍ରଥମ ନିକୋଲାସ୍
ଉତ୍ତର: (ii) ଦ୍ୱିତୀୟ ଆଲେକ୍ଜାଣ୍ଡାର
(ଖ) ରୁଷିଆର ସର୍ବହରାମାନଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା ?
(i) ମେନ୍ସେଭିକ୍
(ii) ବୋଲ୍ସେଭିକ୍
(iii) ସର୍ଫ
(iv) ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍
ଉତ୍ତର: (iv) ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍
(ଗ) ରୁଷ୍ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ ଲେନିନ୍ କେଉଁ ଦଳର ନେତୃତ୍ବ ନେଇଥିଲେ ?
(i) ସାମାଜିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦଳ
(ii) ସାମାଜିକ ବିପ୍ଳବୀ ଦଳ
(iii) ମେନ୍ସେଭିକ୍ସ୍
(iv) ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ସ୍
ଉତ୍ତର: (iv) ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ସ୍
(ଘ) କେଉଁ ଦିବସଟି ରୁଷ ଇତିହାସରେ “ ରକ୍ତାକ୍ତ ରବିବାର” ଭାବେ ନାମିତ ?
(i) ୧୯୦୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୨
(ii) ୧୯୦୬ ମେ ୬
(iii) ୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮
(iv) ୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର ୭
ଉତ୍ତର: (i) ୧୯୦୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୨
(ଙ) ଦ୍ଵିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଡୁମା କେବେ ଉଦ୍ଘାଟିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୦୫ ଅଗଷ୍ଟ
(ii) ୧୯୦୫ ଅକ୍ଟୋବର
(iii) ୧୯୦୬ ମେ
(iv) ୧୯୦୭ ମାର୍ଚ୍ଚ
ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୦୬ ମେ
(ଚ) ଜାର୍ ଦ୍ବିତୀୟ ନିକୋଲାସ୍ କେଉଁ ଦିନ ରାଜଗାଦି ତ୍ୟାଗ କଲେ ?
(i) ୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮
(ii) ୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୦
(iii) ୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨
(iv) ୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୫
ଉତ୍ତର: (iv) ୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୫
(ଛ) ୧୯୧୭ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ବିପ୍ଳବ ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କାମଚଳା ସରକାରର ମୁଖ୍ୟ କିଏ ଥିଲେ ?
(i) ମାରତୋଭ୍
(ii) ଲେନିନ୍
(iii) ଲୋଭୋଭ୍
(iv) ଟ୍ରଟସ୍କି
ଉତ୍ତର: (iii) ଲୋଭୋଭ୍
(ଜ) ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବପରେ କେଉଁ ଅନୁଷ୍ଠାନ ରୁଷ୍ ଦେଶର ସଂସଦ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କଲା ?
(i) ସୋଭିଏତ୍
(ii) ରୁଷୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ଦଳ
(iii) ସର୍ବ–ରୁଷୀୟ ସୋଭିଏତ୍ କଂଗ୍ରେସ
(iv) ଡୁମା
ଉତ୍ତର: (iii) ସର୍ବ–ରୁଷୀୟ ସୋଭିଏତ୍ କଂଗ୍ରେସ
(ଝ) କେବେଠାରୁ ରୁଷିଆକୁ “ ୟୁନିୟନ୍ ଅଫ୍ ସୋଭିଏଟ୍ ସୋସିଆଲିଷ୍ଟ ରିପବ୍ଲିକ୍ସ୍” କୁହାଗଲା ?
(i) ୧୯୧୭
(ii) ୧୯୧୮
(iii) ୧୯୨୪
(iv) ୧୯୯୧
ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୨୪
(ଞ) ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧରୁ ଓହରିବା ପରେ ଜର୍ମାନୀ ସହିତ ରୁଷିଆ କେବେ ବ୍ରେଷ୍ଟ–ଲିତୋଭ୍ୟସ୍କ ସନ୍ଧି ସ୍ୱାକ୍ଷର କରିଥିଲା ?
(i) ୧୯୧୭ ମର୍ଚ୍ଚ ୧୨
(ii) ୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର ୭
(iii) ୧୯୧୭ ଡିସେମ୍ବର ୧୫
(iv) ୧୯୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩
ଉତ୍ତର: (iv) ୧୯୧୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୩
୫. ପାଠରେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ତୁମ ପାଇଁ କାମଗୁଡ଼ିକ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଓ ସହାୟତାରେ ସମ୍ପାଦନ କର ।
ଉତ୍ତର: ପାଠରେ ଦିଆଯାଇଥିବା "ତୁମ ପାଇଁ କାମ" ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ଉପରୋକ୍ତ "ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ" ବିଭାଗରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହାକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରି ନିଜର ଜ୍ଞାନ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରିବେ ।
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ:
୧. ସମୟାନୁବର୍ତ୍ତିତା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ବଣ୍ଟନ କରି ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତୁ । ଇତିହାସ ଭଳି ବିଷୟରେ ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ରଖିବା ପାଇଁ ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ ଜରୁରୀ ।
୨. ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ ଓ ଫ୍ଲୋଚାର୍ଟ: ଅଧ୍ୟାୟର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ, ଘଟଣାକ୍ରମ ଓ ଫଳାଫଳକୁ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ ବା ଫ୍ଲୋଚାର୍ଟ ଆକାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ । ଏହା ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସହଜରେ ମନେ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।
୩. ତୁଳନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ: ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବକୁ ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବ ଭଳି ଅନ୍ୟ ବିପ୍ଳବ ସହିତ ତୁଳନା କରି ପଢ଼ିଲେ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକର ଗଭୀରତା ବୁଝିହେବ ।
୪. ମୁଖ୍ୟ ଶବ୍ଦ ଓ ପରିଭାଷା: 'ଜାର୍', 'ପ୍ରୋଲେତାରିଏତ୍', 'ସୋଭିଏତ୍', 'ମେନ୍ସେଭିକ୍', 'ବୋଲ୍ସେଭିକ୍', 'ଡୁମା' ଭଳି ମୁଖ୍ୟ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ଓ ପରିଭାଷା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝି ରଖନ୍ତୁ ।
୫. ପୂର୍ଣ୍ଣାଙ୍ଗ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଉତ୍ତରକୁ ବିନ୍ଦୁ (points) ଆକାରରେ ଲେଖନ୍ତୁ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରନ୍ତୁ । ଉତ୍ତରରେ ଉପକ୍ରମଣିକା ଓ ଉପସଂହାର ରହିବା ଉଚିତ୍ ।
୬. ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନ ସମାଧାନ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ସମାଧାନ କରନ୍ତୁ । ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷାରେ କିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିପାରେ ତାହା ବୁଝିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।
୭. ତାରିଖ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ: ବିପ୍ଳବ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ମୁଖ୍ୟ ତାରିଖ (ଯଥା: ୧୯୦୫ ଜାନୁଆରୀ ୨୨, ୧୯୧୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୮, ୧୯୧୭ ନଭେମ୍ବର ୭) ଏବଂ ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ (ଲେନିନ୍, କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚ, ଜାର୍ ନିକୋଲାସ)ଙ୍କ ଭୂମିକାକୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ ।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
୧. ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାକ୍ରମରେ ଭ୍ରମ: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ବିପ୍ଳବର ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାକ୍ରମକୁ ଭୁଲ୍ କରିଥାନ୍ତି । ଫେବ୍ରୁଆରୀ ଓ ଅକ୍ଟୋବର ବିପ୍ଳବର ସଠିକ୍ ତାରିଖ (ପୁରୁଣା ଓ ନୂଆ କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁଯାୟୀ) ମନେ ରଖିବା ଜରୁରୀ ।
୨. କାରଣ ଓ ଫଳାଫଳକୁ ମିଶାଇ ଦେବା: ବିପ୍ଳବର କାରଣ ଓ ଫଳାଫଳକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ବୁଝିବା ଓ ଲେଖିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଅନେକ ସମୟରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଏହାକୁ ମିଶାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି ।
୩. ରାଜନୈତିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ: ମେନ୍ସେଭିକ୍ ଓ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଦଳର ଆଦର୍ଶ ଓ ନେତୃତ୍ୱକୁ ନେଇ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ଏହାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
୪. ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱର ଭୂମିକାକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା: ଲେନିନ୍, କାର୍ଲ ମାର୍ଚ୍ଚ, ଟ୍ରଟ୍ସ୍କି, ଜାର୍ ନିକୋଲାସ ଓ ରାସ୍ପୁଟିନ୍ଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱମାନଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ ।
୫. ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଦିଗକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା: କେବଳ ରାଜନୈତିକ ଦିଗ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ନ ଦେଇ ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ କାରଣ ଓ ଫଳାଫଳକୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)