ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: History
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 HistPol Ch04 Hist Ch01 L04 League of Nations
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ଭୟାବହତା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲା । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଉଡ୍ରୋ ଉଇଲ୍ସନ୍ଙ୍କ ଚଉଦ ସୂତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଶେଷ ସୂତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଜାତିସଂଘ ଗଠନର ପ୍ରସ୍ତାବ ଆସିଥିଲା । ୧୯୧୯ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୮ ତାରିଖରେ ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀରେ ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ୧୯୨୦ ଜାନୁଆରୀ ୧୦ ତାରିଖରେ ଜାତିସଂଘ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଜାତିସଂଘର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସହଯୋଗ, ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏଡ଼ାଇବା, ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନଜନକ ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଆଇନ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା । ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ – ସଭା, ପରିଷଦ ଓ ସଚିବାଳୟ ରହିଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନ ଦୁଇଟି ସ୍ଵୟଂଶାସିତ ଅଙ୍ଗ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ଜାତିସଂଘ ନିଜର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ମଧ୍ୟରେ ଆଲାଣ୍ଡ ଦ୍ୱୀପ ବିବାଦ, ଉତ୍ତର ସାଇଲେସିଆ ସୀମା ବିବାଦ, ଗ୍ରୀସ୍-ବୁଲ୍ଗେରିଆ ସୀମା ବିବାଦ, ଲେଟିସିଆ ସମସ୍ୟା ଓ ସାର୍ ଅଞ୍ଚଳର ଗଣଭୋଟ ଭଳି କେତେକ ଅନ୍ତଃରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ସହିତ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥରକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟସେବା ଓ ଦାସତ୍ୱ ପ୍ରଥା ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭଳି ସାମାଜିକ ଓ ମାନବୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା ।
ତେବେ, ଜାତିସଂଘ ଭିଲ୍ନା ସମସ୍ୟା, କୋର୍ଫ୍ୟୁ ଘଟଣା, ମେମେଲ୍ ବନ୍ଦର, ମାଞ୍ଚୁରିଆ ଆକ୍ରମଣ, ଆବିସିନିଆ ବିଜୟ ଓ ସ୍ପେନୀୟ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ ଭଳି ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ବିଫଳତାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତିଚୁକ୍ତି ସହିତ ସଂଯୋଗ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଅନୁପସ୍ଥିତି, ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ସ୍ୱାର୍ଥପର ମନୋଭାବ, ସାର୍ବଜନୀନତାର ଅଭାବ, ସାମ୍ବିଧାନିକ ତ୍ରୁଟି ଏବଂ ୧୯୩୦ ମସିହାର ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ।
ଯଦିଓ ଜାତିସଂଘ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧକୁ ରୋକିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା, ତଥାପି ଏହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ଗଠନ ପାଇଁ ଏକ ମାର୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା । ୧୯୪୬ ଏପ୍ରିଲ ୧୮ ତାରିଖରେ ଜାତିସଂଘକୁ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ସହିତ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):
```
ଜାତିସଂଘ (League of Nations)
├── ଗଠନର ପ୍ରସ୍ତାବ
│ ├── ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା
│ ├── ୧୯୧୯ ଜାନୁଆରୀ ୧୮: ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀ
│ ├── ଉଡ୍ରୋ ଉଇଲ୍ସନ୍ଙ୍କ ଚଉଦ ସୂତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (ଶେଷ ସୂତ୍ର)
│ ├── କୋଭେନାଣ୍ଟ ଗୃହୀତ (ଭର୍ସାଇ ସନ୍ଧିର ଅଂଶ)
│ └── ୧୯୨୦ ଜାନୁଆରୀ ୧୦: ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
│
├── କୋଭେନାଣ୍ଟ ବା ରାଜିନାମା (ସମ୍ବିଧାନ)
│ ├── ଉଇଲ୍ସନ୍ଙ୍କ ସଭାପତିତ୍ୱରେ ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ
│ ├── ୨୬ଟି ଧାରା
│ └── ୧୯୧୯ ଜୁନ୍ ୨୮: ଭର୍ସାଇ ସନ୍ଧିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ
│
├── ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
│ ├── ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସହଯୋଗ, ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା
│ ├── ଯୁଦ୍ଧର ଆଶ୍ରୟ ନ ନେବା
│ ├── ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ, ନିରପେକ୍ଷ ସମ୍ପର୍କ
│ ├── ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଆଇନ୍କୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା
│ └── ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା
│
├── ସଂଗଠନ
│ ├── ୧. ସଭା (Assembly)
│ │ ├── ସମସ୍ତ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ୩ ପ୍ରତିନିଧି, ୧ ଭୋଟ୍
│ │ ├── ସଭାପତି ଓ ୮ ଉପସଭାପତି ନିର୍ବାଚନ
│ │ ├── ୬ ସ୍ଥାୟୀ ଓ ୨ ଅତିରିକ୍ତ କମିଟି
│ │ ├── ବାର୍ଷିକ ବୈଠକ, ୨/୩ ସମର୍ଥନରେ ନୂଆ ସଭ୍ୟ
│ │ └── ଶାନ୍ତି ପ୍ରତି ବିପଦ ଉପରେ ଆଲୋଚନା
│ │
│ ├── ୨. ପରିଷଦ (Council)
│ │ ├── କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ ଅଙ୍ଗ
│ │ ├── ସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟ: ଗ୍ରେଟ୍ ବ୍ରିଟେନ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଇଟାଲୀ, ଜାପାନ (ଆମେରିକା ଯୋଗ ଦେଲାନାହିଁ)
│ │ ├── ଅସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟ: ୪ରୁ ୬, ପରେ ୧୧ (୩ ବର୍ଷ ପାଇଁ ନିର୍ବାଚିତ)
│ │ ├── ବର୍ଷକୁ ଅତିକମ୍ରେ ୪ ଥର ବୈଠକ
│ │ └── କ୍ଷମତା: ବିବାଦ ସମାଧାନ, ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ, ନିରସ୍ତ୍ରୀକରଣ, ମାଣ୍ଡେଟ୍ ତଦାରଖ
│ │
│ ├── ୩. ସଚିବାଳୟ (Secretariat)
│ │ ├── ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ: ଜେନେଭା, ସୁଇଜରଲାଣ୍ଡ
│ │ ├── ମହାସଚିବ (ପ୍ରଥମ: ସାର୍ ଏରିକ୍ ଡ୍ୟାମଣ୍ଡ)
│ │ └── କାର୍ଯ୍ୟ: ବିଷୟବସ୍ତୁ ପ୍ରସ୍ତୁତି, ସୂଚନା ଯୋଗାଣ, ପ୍ରସ୍ତାବ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ, ରାଜିନାମା ପ୍ରକାଶ
│ │
│ ├── ୪. ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ (Permanent Court of International Justice)
│ │ ├── ପ୍ରତିଷ୍ଠା: ୧୯୨୨ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୫, ହେଗ୍, ନେଦରଲାଣ୍ଡ
│ │ ├── ଭାଷା: ଫରାସୀ ଓ ଇଂରାଜୀ
│ │ ├── ବିଚାରପତି: ୧୧ରୁ ୧୫ ଜଣ (୯ ବର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ)
│ │ └── କାର୍ଯ୍ୟ: ଚୁକ୍ତି ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ଆଇନ୍ଗତ ପରାମର୍ଶ, ବିବାଦ ସମାଧାନ (ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ)
│ │
│ └── ୫. ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନ (International Labour Organization)
│ ├── ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ: ଜେନେଭା
│ ├── ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତି
│ ├── ଅଙ୍ଗ: ସାଧାରଣ ସମ୍ମିଳନୀ, ଶାସନ ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଦଳ, ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ
│ └── ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ: ସରକାର, ଶିଳ୍ପପତି, ଶ୍ରମିକ
│
├── କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ
│ ├── କୃତିତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ (ସଫଳତା)
│ │ ├── ଆଲାଣ୍ଡ ଦ୍ୱୀପ ବିବାଦ (୧୯୨୧)
│ │ ├── ଉତ୍ତର ସାଇଲେସିଆ ସୀମା ବିବାଦ
│ │ ├── ଆଲ୍ବାନିଆ ସୀମା ବିବାଦ (ଗ୍ରୀସ୍-ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ)
│ │ ├── ଗ୍ରୀସ୍-ବୁଲ୍ଗେରିଆ ସୀମା ବିବାଦ (୧୯୨୫)
│ │ ├── ଲେଟିସିଆ ସମସ୍ୟା (କଲମ୍ବିଆ-ପେରୁ, ୧୯୩୩)
│ │ ├── ସାର୍ ଅଞ୍ଚଳ ଗଣଭୋଟ (୧୯୩୫)
│ │ └── ସାମାଜିକ ଓ ମାନବୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ (ILO, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଦାସତ୍ୱ)
│ │
│ └── ଅସଫଳ କ୍ଷେତ୍ର (ବିଫଳତା)
│ ├── ଭିଲ୍ନା ସମସ୍ୟା (ପୋଲାଣ୍ଡ-ଲିଥୁଆନିଆ)
│ ├── କୋର୍ଫ୍ୟୁ ଘଟଣା (ଇଟାଲୀ-ଗ୍ରୀସ୍)
│ ├── ମେମେଲ୍ ବନ୍ଦର (ଲିଥୁଆନିଆ)
│ ├── ମାଞ୍ଚୁରିଆ ଆକ୍ରମଣ (ଜାପାନ)
│ ├── ଆବିସିନିଆ ବିଜୟ (ଇଟାଲୀ)
│ └── ସ୍ପେନୀୟ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ
│
└── ବିଫଳତାର କାରଣ
├── ୧. ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତିଚୁକ୍ତି ସହିତ ସଂଯୋଗ
├── ୨. ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଅନୁପସ୍ଥିତି
├── ୩. ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ସ୍ୱାର୍ଥପର ମନୋଭାବ
├── ୪. ସାର୍ବଜନୀନତାର ଅଭାବ
├── ୫. ସାମ୍ବିଧାନିକ ତ୍ରୁଟି (ସର୍ବସମ୍ମତି, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଅଭାବ, ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଅଭାବ)
└── ୬. ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା (ନାଜିବାଦ, ଫାସିବାଦର ଉତ୍ଥାନ)
```
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୨.୧ ଜାତିସଂଘ ଗଠନର ପ୍ରସ୍ତାବ
ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ (୧୯୧୪-୧୯୧୮) ବିଶ୍ୱରେ ଅପୂର୍ବ ଧନଜୀବନ ନଷ୍ଟ କରିବା ସହିତ ଭୟାବହ ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏପରି ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଏବଂ ବିଶ୍ୱରେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ଓ ସହଯୋଗ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସଂଗଠନର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା ।
୧୯୧୯ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୮ ତାରିଖରେ ପ୍ୟାରିସ୍ଠାରେ ଏକ ଶାନ୍ତି ସମ୍ମିଳନୀ ଆହୂତ ହୋଇଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ତତ୍କାଳୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଉଡ୍ରୋ ଉଇଲ୍ସନ୍ ଏହି ସମ୍ମିଳନୀରେ ତାଙ୍କର ଚଉଦ ସୂତ୍ରୀ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଉଦ ସୂତ୍ରର ଶେଷ ସୂତ୍ରଟି ଜାତିସଂଘ ଗଠନ ସହିତ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଥିଲା । ଉଇଲ୍ସନ୍ଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବ ଅନୁଯାୟୀ ଜାତିସଂଘ ଗଠନ ସମ୍ପର୍କିତ ରାଜିନାମା ପ୍ୟାରିସ୍ ଚୁକ୍ତିର ଏକ ଅବିଚ୍ଛେଦ୍ୟ ଅଙ୍ଗ ଭାବେ ଗୃହୀତ ହେଲା । ଫଳରେ ୧୯୨୦ ଜାନୁଆରୀ ୧୦ ତାରିଖରୁ ଏହି ରାଜିନାମା ବଳବତ୍ତର ହେଲା ଏବଂ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ଜାତିସଂଘ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା ।
୨.୨ ଜାତିସଂଘର କୋଭେନାଣ୍ଟ ବା ରାଜିନାମା
ଜାତିସଂଘ କୋଭେନାଣ୍ଟ କହିଲେ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଜାତିସଂଘ ଗଠନ ସମ୍ପର୍କିତ ରାଜିନାମାକୁ ବୁଝାଯାଏ । ଏହାକୁ ଜାତିସଂଘର ସମ୍ବିଧାନ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ । ଉଇଲ୍ସନ୍ଙ୍କ ସଭାପତିତ୍ୱରେ ଊଣେଇଶ ଜଣ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହି କୋଭେନାଣ୍ଟର ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଇଂଲାଣ୍ଡ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଏହାର ବୈଧାନିକ ରୂପ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୨୮ ତାରିଖରେ ଏହା ପ୍ୟାରିସ୍ ସମ୍ମିଳନୀର ଏକ ସାଧାରଣ ଅଧିବେଶନରେ ଗୃହୀତ ହେଲା । ଏଥିରେ ଛବିଶଟି ଧାରା ଥିଲା ଏବଂ ସବୁ ଧାରାଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ୧୯୧୯ ଜୁନ୍ ୨୮ ତାରିଖରେ ପ୍ୟାରିସ୍ଠାରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ଭର୍ସାଇ ସନ୍ଧିରେ ଏହାକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ।
୨.୩ ଜାତିସଂଘର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
କୋଭେନାଣ୍ଟର ଭୂମିକାରେ ଜାତିସଂଘର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନିମ୍ନମତେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି:
୧. ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସହଯୋଗ, ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା ।
୨. ଯୁଦ୍ଧର ଆଶ୍ରୟ ନ ନେବାକୁ ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁକ୍ତ, ନିରପେକ୍ଷ ଓ ସମ୍ମାନଜନକ ସମ୍ପର୍କକୁ ନୈତିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବା ।
୩. ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଆଇନ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଆଚରଣର ପ୍ରକୃତ ବିଧିଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କରିବା ।
୪. ନିରପେକ୍ଷତା ବଜାୟ ରଖିବା ଏବଂ ଅନୁମୋଦିତ ଚୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ସଚେତନ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ।
୨.୪ ଜାତିସଂଘର ସଂଗଠନ
ଜାତିସଂଘର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ଓ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ ଥିଲା । ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ସଭା, ପରିଷଦ ଓ ସଚିବାଳୟ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନ ଦୁଇଟି ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ଅଙ୍ଗ ଥିଲେ ।
୨.୪.୧ ସଭା (Assembly)
୨.୪.୨ ପରିଷଦ (Council)
୨.୪.୩ ସଚିବାଳୟ (Secretariat)
୨.୪.୪ ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ (Permanent Court of International Justice)
୨.୪.୫ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନ (International Labour Organization - ILO)
୨.୫ ଜାତିସଂଘର କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ
୨.୫.୧ କୃତିତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ (ସଫଳତା)
ଜାତିସଂଘର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଫଳରେ ଅନେକ ଅନ୍ତଃରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ କଳହ ପାରସ୍ପରିକ ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ସମାଧାନ ହୋଇଥିଲା ।
୧. ଆଲାଣ୍ଡ ଦ୍ୱୀପ ବିବାଦ (୧୯୨୧): ସ୍ୱିଡେନ୍ ଓ ଫିନ୍ଲାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଆଲାଣ୍ଡ ଦ୍ୱୀପର ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଲାଗିଥିବା କଳହର ସମାଧାନ କରାଯାଇ ଆଲାଣ୍ଡ ଫିନ୍ଲାଣ୍ଡକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ସ୍ୱିଡେନ୍ ଅଧିବାସୀଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂଶାସନର ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
୨. ଉତ୍ତର ସାଇଲେସିଆ ସୀମା ବିବାଦ: ଗଣଭୋଟ ଜରିଆରେ ଉତ୍ତର ସାଇଲେସିଆର ସୀମାକୁ ନେଇ ପୋଲାଣ୍ଡ ଓ ଜର୍ମାନୀ ମଧ୍ୟରେ କଳହର ସମାଧାନ କରାଯାଇଥିଲା ।
୩. ଆଲ୍ବାନିଆ ସୀମା ବିବାଦ (୧୯୨୨): ଆଲ୍ବାନିଆର ସୀମା ସମ୍ପର୍କରେ ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଏଡ଼ାଯାଇ ପାରିଥିଲା ।
୪. ଗ୍ରୀସ୍-ବୁଲ୍ଗେରିଆ ସୀମା ବିବାଦ (୧୯୨୫): ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ବୁଲ୍ଗେରିଆ ମଧ୍ୟରେ ସୀମା ନିରୂପଣ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ବୁଲ୍ଗେରିଆରେ ମୁତୟନ ଥିବା ଗ୍ରୀସ୍ ସୈନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତ୍ୟାହାର କରାଯାଇ ପାରିଥିଲା ।
୫. ଲେଟିସିଆ ସମସ୍ୟା (୧୯୩୩): ୧୯୨୨ ମସିହାର ଏକ ସନ୍ଧି ଅନୁଯାୟୀ କଲମ୍ବିଆକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିବା ଲେଟିସିଆ ସହରକୁ ଦକ୍ଷିଣ ଆମେରିକାର ପେରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରର ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ପୁନଃ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧକୁ ବନ୍ଦ କରାଯାଇ ଆପୋଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଲେଟିସିଆ କଲମ୍ବିଆକୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
୬. ସାର୍ ଅଞ୍ଚଳ ଗଣଭୋଟ (୧୯୩୫): ପ୍ୟାରିସ୍ ସନ୍ଧି ଅନୁଯାୟୀ ୧୯୩୫ ମସିହାରେ ‘ସାର୍’ କୋଇଲା ଅଞ୍ଚଳରେ ଏକ ଗଣଭୋଟ ସଂଗଠିତ କରାଯାଇ ‘ସାର୍’ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜର୍ମାନୀ ସହିତ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
୭. ମାଣ୍ଡେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା: ମାଣ୍ଡେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଫଳରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ନିଜର ଉପନିବେଶମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବାର୍ଷିକ ବିବରଣୀ ଜାତିସଂଘକୁ ଦେବାଦ୍ୱାରା ଉପନିବେଶଗୁଡ଼ିକରେ ଶୋଷଣ ବନ୍ଦ ହୋଇପାରିଥିଲା ।
୮. ସାମାଜିକ ଓ ମାନବୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ: ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମିକ ସଂଗଠନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା, ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟର ଉନ୍ନତି ନିମନ୍ତେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ସ୍ଥାପନା ତଥା ମେଲେରିଆ, ଯକ୍ଷ୍ମା, କଲେରା, ବସନ୍ତ ଓ ଅନ୍ୟ କେତେକ ସଂକ୍ରାମକ ରୋଗର ନିରାକରଣ ଏବଂ ପୁରୁଷ, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ନେଇ ବେଆଇନ୍ ଦାସ ବ୍ୟବସାୟର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭଳି କେତେକ ବିଶିଷ୍ଟ ପଦକ୍ଷେପ ଜାତିସଂଘର ସାମାଜିକ ଓ ମାନବୀୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ କୃତିତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା ।
୨.୫.୨ ଅସଫଳ କ୍ଷେତ୍ର (ବିଫଳତା)
କେତେକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଜାତିସଂଘ ସଫଳତା ପାଇପାରିନଥିଲା ।
୧. ଭିଲ୍ନା ସମସ୍ୟା: ଲିଥୁଆନିଆ ଦଖଲରେ ଥିବା ଭିଲ୍ନା ସହର ଉପରେ ପୋଲାଣ୍ଡର ନିୟନ୍ତ୍ରଣକୁ ରୋକିବାରେ ଜାତିସଂଘ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା ।
୨. କୋର୍ଫ୍ୟୁ ଘଟଣା: ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ଆଲ୍ବାନିଆ ମଧ୍ୟରେ ସୀମା ନିରୂପଣ କରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ଇଟାଲୀୟ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା ଘଟଣାରେ ଇଟାଲୀ ଦ୍ୱାରା କୋର୍ଫ୍ୟୁ ଦ୍ୱୀପ ଧ୍ୱଂସ ଓ ଗ୍ରୀସ୍ ଠାରୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଆଦାୟକୁ ଜାତିସଂଘ ରୋକିପାରିନଥିଲା ।
୩. ମେମେଲ୍ ବନ୍ଦର: ଜାତିସଂଘ ସୁରକ୍ଷା ଦେଉଥିବା ଓ ଜଣେ ଫରାସୀ କମିଶନରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶାସିତ ହେଉଥିବା ମେମେଲ୍ ବନ୍ଦର ଉପରେ ଲିଥୁଆନିଆର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାରକୁ ଜାତିସଂଘ ରୋକିପାରିନଥିଲା ।
୪. ମାଞ୍ଚୁରିଆ ଆକ୍ରମଣ: ଜାପାନର ମାଞ୍ଚୁରିଆ ଅଧିକାରକୁ ଜାତିସଂଘ ରୋକିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା ।
୫. ଆବିସିନିଆ ବିଜୟ: ଇଟାଲୀର ଆବିସିନିଆ ବିଜୟକୁ ଜାତିସଂଘ ରୋକିବାରେ ଅକୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ।
୬. ସ୍ପେନୀୟ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ: ସ୍ପେନୀୟ ଗୃହଯୁଦ୍ଧରେ ସେଠାକାର ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଛେଦକୁ ରୋକିବାରେ ଜାତିସଂଘ ଅକୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ।
୨.୬ ଜାତିସଂଘର ବିଫଳତାର କାରଣ
ଜାତିସଂଘର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ବିଶ୍ୱରେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରି ପାରି ନ ଥିଲା । ଏହି ବିଫଳତା ପାଇଁ ଅନେକ କାରଣ ଦାୟୀ ଥିଲା:
୨.୬.୧ ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତିଚୁକ୍ତି ସହିତ ସଂଯୋଗ:
ଜାତିସଂଘର କୋଭେନାଣ୍ଟକୁ ପ୍ୟାରିସ୍ଠାରେ ସ୍ୱାକ୍ଷରିତ ହୋଇଥିବା ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତି ସହିତ ସଂଲଗ୍ନ କରିଦିଆଯାଇଥିଲା । ଚୁକ୍ତିର ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ବିଜିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଥିଲା । ଉକ୍ତ ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାପାଇଁ ଜାତିସଂଘ ଏକ ମାଧ୍ୟମ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବ ବୋଲି ବିଜିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଧାରଣା ହେଲା । ଜାତିସଂଘର ଆରମ୍ଭରେ ବିଜିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କୁ ସଭ୍ୟପଦ ଦିଆ ନ ଯିବାରୁ ସେମାନେ ଜାତିସଂଘକୁ କେବଳ ବିଜେତାମାନଙ୍କର ଏକ ସଂଗଠନ ବୋଲି ମନେ କଲେ । ସେମାନେ ଜାତିସଂଘକୁ ଘୃଣା କଲେ ଓ ସମର୍ଥନ ଦେବାପାଇଁ କୁଣ୍ଠାବୋଧ କଲେ ।
୨.୬.୨ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଅନୁପସ୍ଥିତି:
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ସିନେଟ୍ ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିକୁ ଅନୁମୋଦନ କଲା ନାହିଁ । ଫଳରେ ସେ ଜାତିସଂଘର ସଭ୍ୟ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ । ଆମେରିକାର ଅନୁପସ୍ଥିତି କେତେକ ଦେଶକୁ ଜାତିସଂଘ ସଭ୍ୟପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେବା ପାଇଁ ଉତ୍ସାହିତ କଲା । ଜାତିସଂଘର ଅର୍ଥନୈତିକ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ନୀତି ଫଳପ୍ରଦଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ । ଇଂଲାଣ୍ଡ ଓ ଆମେରିକା ଦ୍ୱାରା ଫ୍ରାନ୍ସକୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ସୁରକ୍ଷାର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇଗଲା । ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକା ଓ ଦୂର ପ୍ରାଚ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଜାତିସଂଘର କ୍ଷମତାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିଦେଲା ।
୨.୬.୩ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ସ୍ୱାର୍ଥପର ମନୋଭାବ:
ଜାତିସଂଘର ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଜାତିସଂଘ ବା ସାରା ବିଶ୍ୱର ସ୍ୱାର୍ଥ ଅପେକ୍ଷା ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ । ପୃଥିବୀରେ ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ସେମାନଙ୍କ ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତା ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନ ଥିଲେ । ଫଳରେ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିବାଦର ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟସ୍ଥତା କରିବା ଜାତିସଂଘ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼ିଲା । ଲାଟିନ୍ ଆମେରିକା ଓ ଦୂରପ୍ରାଚ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ନିଃସଙ୍ଗ ନୀତି ପରିତ୍ୟାଗ କରି ନିଜର ଜାତୀୟ ସ୍ୱାର୍ଥ ପ୍ରତି ଅନୁକୂଳ ହେଉଥିବା ନୀତି ଗ୍ରହଣ କଲା ଏବଂ ଇଂଲାଣ୍ଡ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷାପାଇଁ ଫାସୀବାଦୀ ଓ ନାଜିବାଦୀଙ୍କ ପ୍ରତି ତୋଷଣ ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କଲେ ।
୨.୬.୪ ସାର୍ବଜନୀନତାର ଅଭାବ:
କୌଣସି ସମୟରେ ସମସ୍ତ ବୃହତ୍ ରାଷ୍ଟ୍ର ଜାତିସଂଘର ସଦସ୍ୟ ରହି ନ ଥିଲେ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କେବେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସଦସ୍ୟ ନ ଥିଲା । ଜର୍ମାନୀ ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷିଆ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ରାଷ୍ଟ୍ରଗଣ ଆରମ୍ଭରୁ ଏହାର ସଦସ୍ୟ ନ ଥିଲେ । ଜର୍ମାନୀ ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ଏହାର ସଦସ୍ୟ ହେଲା, କିନ୍ତୁ ହିଟଲରଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ ପରେ ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ସଦସ୍ୟ ପଦ ତ୍ୟାଗ କଲା । ସେହି ବର୍ଷ ଜାପାନ ମାଞ୍ଚୁରିଆ ଆକ୍ରମଣ କରିବାପରେ ଜାତିସଂଘ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଛିନ୍ନ କଲା । ୧୯୩୪ ମସିହାରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷିଆକୁ ସଦସ୍ୟ କରାଗଲା କିନ୍ତୁ ୧୯୩୯ ମସିହାରେ ଫିନ୍ଲାଣ୍ଡ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ତାକୁ ଜାତିସଂଘ ସଦସ୍ୟ ପଦରୁ ବହିଷ୍କାର କରାଗଲା । ଇଟାଲୀ ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ସଦସ୍ୟପଦ ଛାଡ଼ିଥିଲା । ଏହିପରି ସାର୍ବଜନୀନତାର ଅଭାବ ଫଳରେ ଜାତିସଂଘ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଲା ଏବଂ ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ଫଳପ୍ରଦ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇ ପାରିଲା ନାହିଁ ।
୨.୬.୫ ସାମ୍ବିଧାନିକ ତ୍ରୁଟି:
୧. ସର୍ବସମ୍ମତିର ଆବଶ୍ୟକତା: ସଭା ଓ ପରିଷଦରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାପାଇଁ ସର୍ବସମ୍ମତିର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବାରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାପାଇଁ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ କୌଣସି ବିଷୟରେ ସୁପାରିସ କରିବାକୁ ସର୍ବସମ୍ମତିର ଆବଶ୍ୟକତା ନ ଥିଲା । ତେଣୁ ସୁପାରିସ ଗୁଡ଼ିକରେ ନିଷ୍ପତ୍ତିର ଦୃଢ଼ତା ରହୁ ନ ଥିଲା ।
୨. ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣର ଅଭାବ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ର ଜାତୀୟ ନିରାପତ୍ତାକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ନିଜର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସର୍ବନିମ୍ନ ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ କୋଭେନାଣ୍ଟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ସର୍ବନିମ୍ନ ପରିମାଣର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅର୍ଥ ନିରୂପଣ କରାଯାଇ ନ ଥିଲା । ଫଳରେ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ସୁବିଧା ଅନୁଯାୟୀ ‘ସର୍ବନିମ୍ନ ପରିମାଣ’ର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କଲେ ଏବଂ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ମହଜୁଦ କଲେ ।
୩. ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅସିଦ୍ଧ ଘୋଷଣା ନ କରିବା: ଜାତିସଂଘ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅସିଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରି ନ ଥିଲା । ଫଳରେ ଅନେକ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର କୌଣସି ବିବାଦୀୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆଇନ୍ସମ୍ମତଭାବେ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ ।
୪. ସୈନ୍ୟବାହିନୀର ଅଭାବ: ଜାତିସଂଘର ନିଜର ବା ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଏକ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ନ ଥିଲା । ତେଣୁ ଅନ୍ୟାୟରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଧୀନ ସାହାଯ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା ।
୫. କ୍ଷମତାର ଅଭାବ: ସର୍ବୋପରି ଜାତିସଂଘକୁ ଏହାର ନିଷ୍ପତ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଇ ନ ଥିଲା ।
୨.୬.୬ ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା (୧୯୩୦):
୧୯୩୦ ମସିହାର ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ବିଶ୍ୱ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଇଥିଲା । ଏହା ସବୁଦେଶରେ ସାମାଜିକ ବିନ୍ୟାସର ଗଠନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦେଇଥିଲା । ଜର୍ମାନୀରେ ନାଜିବାଦ ଓ ଜାପାନରେ ସାମରିକବାଦର ଉତ୍ଥାନ ପାଇଁ ଏହା ଅନେକ ପରିମାଣରେ ଦାୟୀ ଥିଲା । ଏହା ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପୁନଶ୍ଚ ଅର୍ଥନୈତିକ ଜାତୀୟତାଭାବ ସୃଷ୍ଟି କଲା । ଫଳରେ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତାର ପୁନରାବୃତ୍ତି ହେଲା ଏବଂ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଦେହ ଓ ଅବିଶ୍ୱାସ ଜାତ ହେଲା । ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଜର୍ମାନୀ, ଇଟାଲୀ, ସ୍ପେନ୍ ଓ ଜାପାନରେ ଏକଛତ୍ରବାଦୀମାନେ ଶାସନ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଲେ ଏବଂ ପାରସ୍ପରିକ ଆଲୋଚନା ଓ ବୁଝାମଣା ଅପେକ୍ଷା ସାମରିକ ଶକ୍ତିକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ । ଜାତିସଂଘ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଲା ନାହିଁ ଏବଂ ସେମାନେ ସଭ୍ୟପଦରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ । ଆର୍ଥିକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ତୋଷଣ ଓ ଅଣ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରି ଅହେତୁକ ଆକ୍ରମଣ ପ୍ରତି ମୌନ ସହମତି ଜଣାଇଲେ । ଏ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ଜାତିସଂଘର ସ୍ଥିତି ଅର୍ଥହୀନ ହୋଇପଡ଼ିଲା ।
୨.୭ ଉପସଂହାର
ବିଶ୍ୱଶାନ୍ତିର ମହାନ୍ ଲକ୍ଷ୍ୟକୁ ପୂରଣ କରିବା ଦିଗରେ ପ୍ରଥମ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସଂଗଠନ ଭାବରେ ଜାତିସଂଘ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଅନ୍ତଃରାଷ୍ଟ୍ର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ କଳହ ସମାଧାନ କରିବାରେ ଏହା କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯଥେଷ୍ଟ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲା । ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ସଫଳତା ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । କିନ୍ତୁ ଯୁଦ୍ଧର ଆଶଙ୍କାକୁ ହ୍ରାସକରି ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଦିଗରେ ସଫଳତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରି ନ ଥିଲା । ତଥାପି ଏହା ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଗଠିତ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘର ଅଗ୍ରଦୂତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲା । ତେଣୁ ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ଜାତିସଂଘର ଗୁରୁତ୍ୱ ଓ ଭୂମିକାକୁ ଉପେକ୍ଷା କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । ୧୯୪୬ ଏପ୍ରିଲ ଅଠର ତାରିଖରେ ଜାତିସଂଘକୁ ନୂତନ ଭାବେ ଗଠିତ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ସହିତ ମିଶାଇ ଦିଆଗଲା ।
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ ।
Q1. (କ) ଜାତିସଂଘ “ପରିଷଦ”ର କ୍ଷମତାଗୁଡ଼ିକ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘର ପରିଷଦ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟକାରିଣୀ ଅଙ୍ଗ ଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷମତା ଥିଲା । ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବିବାଦଗୁଡ଼ିକୁ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସମାଧାନ କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା । ଏଥିପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଲେ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସମ୍ମିଳନୀ ଡାକିବାକୁ ଏହାର ଅଧିକାର ଥିଲା । ଅହେତୁକ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ବିରୋଧରେ ସାମରିକ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ଗ୍ରହଣ କରିବା, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପରିମାଣ ହ୍ରାସ ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ କରିବା, ସଂଖ୍ୟାଲଘୁଙ୍କ ସ୍ୱାର୍ଥ ସୁରକ୍ଷା କରିବା, ମାଣ୍ଡେଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକର ଶାସନ ତଦାରଖ କରିବା ଏବଂ ସଚିବାଳୟର କାର୍ଯ୍ୟ ତଦାରଖ କରିବା ପରିଷଦର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା ।
Q1. (ଖ) ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ କିପରି ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଜେନେଭାଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ତିନୋଟି ଅଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଅନ୍ୟତମ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ ନିର୍ବାଚନ । ସାଧାରଣ ସମ୍ମିଳନୀର ବୈଠକରେ ଆଲୋଚନା ହେବାକୁ ଥିବା ବିଷୟଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏହାର କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା । ଏହା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଉନ୍ନତି ସମ୍ପର୍କରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରସାରଣ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା । ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନିୟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ।
Q1. (ଗ) କେଉଁ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକରେ ଜାତିସଂଘ ସଫଳତା ପାଇ ପାରି ନ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘ ଅନେକ ଅନ୍ତଃରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବାରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ କେତେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିଲା । ଲିଥୁଆନିଆ ଦଖଲରେ ଥିବା ଭିଲ୍ନା ସହର ଉପରେ ପୋଲାଣ୍ଡର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ଆଲ୍ବାନିଆ ମଧ୍ୟରେ ସୀମା ନିରୂପଣ କରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ଇଟାଲୀୟ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା ଘଟଣାରେ ଇଟାଲୀ ଦ୍ୱାରା କୋର୍ଫ୍ୟୁ ଦ୍ୱୀପ ଧ୍ୱଂସ ଓ ଗ୍ରୀସ୍ ଠାରୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ଆଦାୟ, ମେମେଲ୍ ବନ୍ଦର ଉପରେ ଲିଥୁଆନିଆର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର, ଜାପାନର ମାଞ୍ଚୁରିଆ ଅଧିକାର, ଇଟାଲୀର ଆବିସିନିଆ ବିଜୟ ଏବଂ ସ୍ପେନୀୟ ଗୃହଯୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ରର ଉଚ୍ଛେଦକୁ ରୋକିବାରେ ଜାତିସଂଘ ଅକୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ।
Q1. (ଘ) ଜାତିସଂଘର ବିଫଳତା ପାଇଁ ଏହାର ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକ ଦାୟୀ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘର ସାମ୍ବିଧାନିକ ତ୍ରୁଟିଗୁଡ଼ିକ ଏହାର ବିଫଳତାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଥିଲା । ସଭା ଓ ପରିଷଦରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାପାଇଁ ସର୍ବସମ୍ମତିର ଆବଶ୍ୟକତା ଥିବାରୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣରେ ଅସୁବିଧା ହେଉଥିଲା । ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ହ୍ରାସ ପାଇଁ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିମାଣ ନିରୂପଣ କରାଯାଇନଥିବାରୁ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଯଥେଷ୍ଟ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ମହଜୁଦ କଲେ । ଜାତିସଂଘ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଅସିଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରିନଥିଲା ଏବଂ ଏହାର ନିଜସ୍ୱ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ନଥିବାରୁ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଇଚ୍ଛାଧୀନ ସାହାଯ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା । ଏହାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଇନଥିଲା ।
୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ ।
Q2. (କ) ଜାତିସଂଘର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଥିଲା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସହଯୋଗ, ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବା, ଯୁଦ୍ଧକୁ ଏଡ଼ାଇବା, ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ମାନଜନକ ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଆଇନ୍କୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ।
Q2. (ଖ) ଜାତିସଂଘର “ସଭା”ରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟରାଷ୍ଟ୍ରକୁ କିପରି ସମାନ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘର ସଭାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ତିନିଜଣ ପ୍ରତିନିଧି ପଠାଇପାରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଭୋଟ୍ର ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଥିଲା । ଏହିପରି ଭାବେ ସଭାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସ୍ଥାନ ସମାନ ଥିଲା ।
Q2. (ଗ) କେଉଁ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଜାତିସଂଘ “ପରିଷଦ”ର ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘ “ପରିଷଦ”ର ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଥିଲେ ଗ୍ରେଟ୍ ବ୍ରିଟେନ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା, ଇଟାଲୀ ଓ ଜାପାନ । ତେବେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଯୋଗ ଦେଇନଥିଲା ।
Q2. (ଘ) ଜାତିସଂଘ “ପରିଷଦ”ର ଅସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେତେ ବର୍ଷ ଥିଲା ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷ କେତେଜଣ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ ହେଉଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘ ପରିଷଦର ଅସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ତିନି ବର୍ଷ ଥିଲା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବର୍ଷ ତିନିଜଣ ଅସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ ହେଉଥିଲେ ।
Q2. (ଙ) କେବେ ଓ କେଉଁଠାରେ ଜାତିସଂଘର ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘର ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟ ୧୯୨୨ ମସିହା ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୧୫ ତାରିଖରେ ନେଦରଲାଣ୍ଡର ହେଗ୍ଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
Q2. (ଚ) ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ପୁରୁଷ, ମହିଳା ଓ ଶିଶୁ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିଜ ଦେଶରେ ତଥା ଅନ୍ୟ ଦେଶରେ ଅନୁକୂଳ ଓ ମାନବୋଚିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷିତ କରିବା ।
Q2. (ଛ) ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନର “ସାଧାରଣ ସମ୍ମିଳନୀ”ରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରର କେତେଜଣ ପ୍ରତିନିଧି ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନେ କିପରି ମନୋନୀତ ହେଉଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନର “ସାଧାରଣ ସମ୍ମିଳନୀ”ରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଚାରିଜଣ ପ୍ରତିନିଧି ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା, ଜଣେ ଶିଳ୍ପପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ଜଣେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମନୋନୀତ ହେଉଥିଲେ ।
Q2. (ଜ) ଜାତିସଂଘ ଦ୍ବାରା ଆଲାଣ୍ଡ ଦ୍ବୀପର ସମସ୍ୟା କିପରି ସମାଧାନ କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୨୧ ମସିହାରେ ସ୍ୱିଡେନ୍ ଓ ଫିନ୍ଲାଣ୍ଡ ମଧ୍ୟରେ ଆଲାଣ୍ଡ ଦ୍ୱୀପର ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ଲାଗିଥିବା କଳହର ସମାଧାନ କରାଯାଇ ଆଲାଣ୍ଡ ଫିନ୍ଲାଣ୍ଡକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେଠାରେ ଥିବା ସ୍ୱିଡେନ୍ ଅଧିବାସୀଙ୍କୁ ସ୍ୱୟଂଶାସନର ଅଧିକାର ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
Q2. (ଝ) ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ଵଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଜାତିସଂଘକୁ ସମର୍ଥନ ଦେବା ପାଇଁ କାହିଁକି କୁଣ୍ଠାବୋଧ କଲେ ?
ଉତ୍ତର: ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତିଚୁକ୍ତିର ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକ ବିଜିତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ଥିଲା ଏବଂ ଜାତିସଂଘ ଏହି ସର୍ତ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ମାଧ୍ୟମ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବ ବୋଲି ସେମାନେ ଧାରଣା କଲେ । ତେଣୁ ସେମାନେ ଜାତିସଂଘକୁ ସମର୍ଥନ ଦେବା ପାଇଁ କୁଣ୍ଠାବୋଧ କଲେ ।
Q2. (ଞ) ଜର୍ମାନୀ କେବେ ଜାତିସଂଘର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ କେବେ ଏହାର ସଦସ୍ୟପଦ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଜର୍ମାନୀ ୧୯୨୬ ମସିହାରେ ଜାତିସଂଘର ସଦସ୍ୟ ହୋଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ହିଟଲରଙ୍କ ଉତ୍ଥାନ ପରେ ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ଏହାର ସଦସ୍ୟପଦ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲା ।
୩. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ ।
Q3. (କ) କେବେ ପ୍ୟାରିସ୍ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଜାତିସଂଘ କୋଭେନାଣ୍ଟର ଚିଠା ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ ୨୮ ତାରିଖରେ ପ୍ୟାରିସ୍ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଜାତିସଂଘ କୋଭେନାଣ୍ଟର ଚିଠା ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା ।
Q3. (ଖ) ଜାତିସଂଘ କେବେ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୨୦ ଜାନୁଆରୀ ୧୦ ତାରିଖରେ ଜାତିସଂଘ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ଭାବେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା ।
Q3. (ଗ) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କାହିଁକି ଜାତିସଂଘର ସଭ୍ୟ ହୋଇପାରିଲାନାହିଁ ?
ଉତ୍ତର: ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ସିନେଟ୍ ପ୍ୟାରିସ୍ ଶାନ୍ତି ଚୁକ୍ତିକୁ ଅନୁମୋଦନ ନ କରିବାରୁ ଏହା ଜାତିସଂଘର ସଭ୍ୟ ହୋଇପାରିଲାନାହିଁ ।
Q3. (ଘ) ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଦୁଇପ୍ରକାର ଆଇନ୍ଗତ ଅଧିକାର କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଦୁଇପ୍ରକାର ଆଇନ୍ଗତ ଅଧିକାର ଥିଲା: ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଓ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ।
Q3. (ଙ) ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ କେଉଁଠାରେ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନର ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଜେନେଭାଠାରେ ଥିଲା ।
Q3. (ଚ) ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନିୟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ।
Q3. (ଛ) ‘ସାର୍’ ଅଞ୍ଚଳକୁ କେଉଁ ପଦ୍ଧତିରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇ ଜର୍ମାନୀ ସହିତ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ‘ସାର୍’ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗଣଭୋଟ ପଦ୍ଧତିରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଆଯାଇ ଜର୍ମାନୀ ସହିତ ମିଶାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
Q3. (ଜ) ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷିଆକୁ କାହିଁକି ଜାତିସଂଘ ସଦସ୍ୟପଦରୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୩୯ ମସିହାରେ ଫିନ୍ଲାଣ୍ଡ ଆକ୍ରମଣ କରିବାରୁ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷିଆକୁ ଜାତିସଂଘ ସଦସ୍ୟପଦରୁ ବହିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା ।
Q3. (ଝ) ୧୯୩୦ ର ଆର୍ଥକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଅହେତୁକ ଆକ୍ରମଣ ପ୍ରତି ମୌନ ସମ୍ମତି ଜଣାଇଲେ ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୩୦ ର ଆର୍ଥକ ମାନ୍ଦାବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ନିଜର ଆର୍ଥିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ତୋଷଣ ଓ ଅଣ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ନୀତି ଅବଲମ୍ବନ କରି ଅହେତୁକ ଆକ୍ରମଣ ପ୍ରତି ମୌନ ସମ୍ମତି ଜଣାଇଲେ ।
Q3. (ଞ) ଜାତିସଂଘ କେବେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ସହିତ ମିଶିଗଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୪୬ ଏପ୍ରିଲ ୧୮ ତାରିଖରେ ଜାତିସଂଘ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ସହିତ ମିଶିଗଲା ।
୪. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚାରିଗୋଟି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ସଙ୍ଗେ ତା’ର କ୍ରମିକ ନମ୍ବର ବାଛି ଲେଖ ।
Q4. (କ) କିଏ ପ୍ୟାରିସ୍ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଜାତିସଂଘ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ ?
(i) ଆଭେନଲ୍ (ii) ଲେଷ୍ଟର (iii) ଉଡ୍ରୋ ଉଇଲ୍ସନ୍ (iv) ଏରିକ୍ ଡ୍ୟାମଣ୍ଡ
ଉତ୍ତର: (iii) ଉଡ୍ରୋ ଉଇଲ୍ସନ୍
Q4. (ଖ) ଜାତିସଂଘ କୋଭେନାଣ୍ଟକୁ କେବେ ଭର୍ସାଇ ସନ୍ଧିର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୧୯ ଜାନୁଆରୀ ୧୮ (ii) ୧୯୧୯ ଏପ୍ରିଲ୍ ୨୮ (iii) ୧୯୧୯ ଜୁନ୍ ୨୮ (iv) ୧୯୨୦ ଜାନୁଆରୀ ୧୦
ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୧୯ ଜୁନ୍ ୨୮
Q4. (ଗ) ନୂତନ ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ସଭ୍ୟପଦ ଦେବା ପାଇଁ ଅତିକମ୍ରେ “ସଭା”ର କେତେ ସଭ୍ୟଙ୍କ ସମର୍ଥନ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା ?
(i) ଏକ ତୃତୀୟାଂଶ (ii) ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ (iii) ଦୁଇ ତୃତୀୟାଂଶ (iv) ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ
ଉତ୍ତର: (iii) ଦୁଇ ତୃତୀୟାଂଶ
Q4. (ଘ) ରୁଷିଆ କେବେ ଜାତିସଂଘ ପରିଷଦର ସ୍ଥାୟୀ ସଭ୍ୟ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୨୬ (ii) ୧୯୩୪ (iii) ୧୯୩୬ (iv) ୧୯୩୯
ଉତ୍ତର: (ii) ୧୯୩୪
Q4. (ଙ) ଜାତିସଂଘର ସଚିବାଳୟ କେଉଁଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ?
(i) ପ୍ୟାରିସ୍ (ii) ହେଗ୍ (iii) ଜେନେଭା (iv) ଭିଏନା
ଉତ୍ତର: (iii) ଜେନେଭା
Q4. (ଚ) ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟର ବିଚାରପତିଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେତେ ବର୍ଷ ଥିଲା ?
(i) ଏଗାର ବର୍ଷ (ii) ଚାରିବର୍ଷ (iii) ପନ୍ଦର ବର୍ଷ (iv) ନଅ ବର୍ଷ
ଉତ୍ତର: (iv) ନଅ ବର୍ଷ
Q4. (ଛ) ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ଶ୍ରମ ସଂଗଠନର ଶାସନ ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଦଳରେ କେତେଜଣ ସଦସ୍ୟ ରହିଥିଲେ ?
(i) ଚାରିଜଣ (ii) ଆଠଜଣ (iii) ଷୋହଳ ଜଣ (iv) ବତ୍ରିଶ ଜଣ
ଉତ୍ତର: (iv) ବତ୍ରିଶ ଜଣ
Q4. (ଜ) କଲମ୍ବିଆକୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିଥିବା କେଉଁ ସହରକୁ ପେରୁ ୧୯୩୩ ରେ ପୁନଃ ଅଧିକାର କରିଥିଲା ?
(i) ଡାନ୍ଜିଗ୍ (ii) ଆଲାଣ୍ଡ (iii) ମେମେଲ୍ (iv) ଲେଟିସିଆ
ଉତ୍ତର: (iv) ଲେଟିସିଆ
Q4. (ଝ) ଇଟାଲୀୟ ପ୍ରତିନିଧିଙ୍କୁ ହତ୍ୟା ଘଟଣାରେ କେଉଁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଇଟାଲୀ ଧ୍ୱଂସ କରିଥିଲା ?
(i) ଆଲାଣ୍ଡ ଦ୍ବୀପ (ii) ‘ସାର’ କୋଇଲା ଅଞ୍ଚଳ (iii) ଭିଲ୍ନା (iv) କୋର୍ଫ୍ୟୁ ଦ୍ବୀପ
ଉତ୍ତର: (iv) କୋର୍ଫ୍ୟୁ ଦ୍ବୀପ
Q4. (ଞ) ଇଟାଲୀ କେବେ ଜାତିସଂଘ ସଦସ୍ୟପଦ ଛାଡ଼ିଥିଲା ?
(i) ୧୯୩୩ (ii) ୧୯୩୪ (iii) ୧୯୩୭ (iv) ୧୯୩୯
ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୩୭
୫. ପାଠରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତୁମ ପାଇଁ କାମଗୁଡ଼ିକ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଓ ସହାୟତାରେ ସମ୍ପାଦନ କର ।
Q5. (କ) ଜାତିସଂଘ କୋଭେନାଣ୍ଟର ଚିଠା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ଭାଗ ନେଇଥିବା ୧୯ ଜଣ ପ୍ରତିନିଧି ଓ ସେମାନଙ୍କ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ନାମ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।
ଉତ୍ତର: ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ । ଉଇଲ୍ସନ୍ଙ୍କ ସଭାପତିତ୍ୱରେ ଗଠିତ ଏହି କମିଟିରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆମେରିକା, ବ୍ରିଟେନ୍, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଇଟାଲୀ, ଜାପାନ, ବେଲଜିୟମ୍, ବ୍ରାଜିଲ୍, ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ, ଚୀନ୍, ଗ୍ରୀସ୍, ପୋଲାଣ୍ଡ, ସର୍ବିଆ ଆଦି ରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ସାମିଲ ଥିଲେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ:
Q5. (ଖ) ଜାତିସଂଘର ମୂଳ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କର ।
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘର ମୂଳ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ନାମ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା ପାଇଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବେ । ୧୯୨୦ ମସିହାରେ ଜାତିସଂଘ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ବେଳକୁ ୪୨ଟି ରାଷ୍ଟ୍ର ଏହାର ମୂଳ ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ମୁଖ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ର ହେଲେ:
Q5. (ଗ) ଜାତିସଂଘ “ପରିଷଦ”ର ନିୟମିତ ଓ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଅଧିବେଶନଗୁଡ଼ିକ ବସିଥିବା ବର୍ଷ ଓ ସେଥୁରେ ସଭାପତିତ୍ୱ କରିଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ନାମ ସଂଗ୍ରହ କରି ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ପାଇଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଜାତିସଂଘର ଐତିହାସିକ ରେକର୍ଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବେ । ପରିଷଦ ୧୯୨୦ରୁ ୧୯୩୯ ମଧ୍ୟରେ ୧୦୭ଟି ନିୟମିତ ଅଧିବେଶନ କରିଥିଲା । ୧୯୨୬ ପରେ ବର୍ଷକୁ ଅତିକମ୍ରେ ଚାରିଥର ବୈଠକ ବସୁଥିଲା । ରାଷ୍ଟ୍ରର ନାମର ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ଅନୁସାରେ ସଦସ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଜଣକ ପରେ ଜଣେ ପାଳି କରି ପରିଷଦର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅଧିବେଶନରେ ସଭାପତିତ୍ୱ କରୁଥିଲେ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରଥମ ଅଧିବେଶନରେ ବ୍ରାଜିଲ୍ ସଭାପତିତ୍ୱ କରିଥିଲା ।
Q5. (ଘ) ଜାତିସଂଘର ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ଏଗାରଜଣ ବିଚାରପତିଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଦେଶର ନାମ ସଂଗ୍ରହ କର ।
ଉତ୍ତର: ଏହି କାର୍ଯ୍ୟଟି ପାଇଁ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ସ୍ଥାୟୀ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପ୍ରଥମ ବିଚାରପତିମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବେ । ପ୍ରଥମ ଏଗାରଜଣ ବିଚାରପତିଙ୍କ ନାମ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଦେଶ ନିମ୍ନରେ ଦିଆଗଲା:
୧. ଲର୍ଡ ଫିନ୍ଲେ (Lord Finlay) - ଗ୍ରେଟ୍ ବ୍ରିଟେନ୍
୨. ଡି.ଜି. ମୋଟା (D.G. Mota) - ବ୍ରାଜିଲ୍
୩. ଡି.ଜି. ୱାଙ୍ଗ (D.G. Wang) - ଚୀନ୍
୪. ଡି.ଜି. ଲୋପେଜ୍ (D.G. Lopez) - ସ୍ପେନ୍
୫. ଡି.ଜି. ଅନଜିଲୋଟ୍ଟି (D.G. Anzilotti) - ଇଟାଲୀ
୬. ଡି.ଜି. ୱିଲିୟମ୍ସ (D.G. Williams) - ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା
୭. ଡି.ଜି. ଡି ମାର୍ଟିନ୍ସ (D.G. de Martins) - ପର୍ତ୍ତୁଗାଲ
୮. ଡି.ଜି. ୱିସେଣ୍ଟେ (D.G. Vicente) - ସ୍ପେନ୍
୯. ଡି.ଜି. ଲୋପେଜ୍ (D.G. Lopez) - କଲମ୍ବିଆ
୧୦. ଡି.ଜି. ଡି ଲା ଟୋରେ (D.G. de la Torre) - ପେରୁ
୧୧. ଡି.ଜି. ଡି ଲା ଫୁଏଣ୍ଟେ (D.G. de la Fuente) - ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା
Q5. (ଙ) ଆମ ଦେଶରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତିପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକର ସୂଚନା ଦିଅ ।
ଉତ୍ତର: ଭାରତରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ସେଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ କିଛି ମୁଖ୍ୟ ପଦକ୍ଷେପ ହେଲା:
Q5. (ଚ) ଦ୍ବିତୀୟ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘର ଗଠନରେ ପ୍ରଥମ ବିଶ୍ବଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜାତିସଂଘ ଗଠନର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଅ ।
ଉତ୍ତର: ଜାତିସଂଘ ଓ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ଉଭୟ ବିଶ୍ୱରେ ଶାନ୍ତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଗଠନରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ ସାମଞ୍ଜସ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ:
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
୪.୧ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ରଣନୀତି ଓ ୧୦୦/୧୦୦ ସ୍କୋରିଂ ସିକ୍ରେଟ୍ସ:
୧. ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଅଧ୍ୟୟନ: ପ୍ରଥମେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପଢ଼ି ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ ।
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟର ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ, ତାରିଖ, ନାମ ଓ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ତାଲିକା ଆକାରରେ ଲେଖନ୍ତୁ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଜାତିସଂଘର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ତାରିଖ, ଉଇଲ୍ସନ୍ଙ୍କ ଚଉଦ ସୂତ୍ର, ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗର ନାମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ।
୩. ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ ଓ ଫ୍ଲୋଚାର୍ଟ: ଜାତିସଂଘର ସଂଗଠନ, ସଫଳତା ଓ ବିଫଳତାର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ କିମ୍ବା ଫ୍ଲୋଚାର୍ଟ ଆକାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ । ଏହା ମନେ ରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।
୪. ତୁଳନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ: ଜାତିସଂଘର ସଫଳତା ଓ ବିଫଳତାକୁ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ ଅଧ୍ୟୟନ କରନ୍ତୁ । ବିଫଳତାର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶେଷ ଭାବେ ମନେ ରଖନ୍ତୁ ।
୫. ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନର ସମାଧାନ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଲେଖି ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ଏହା ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ାଇବ ।
୬. ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର: ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସମାଧାନ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷା ପ୍ୟାଟର୍ନ ଓ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ଧାରଣା ମିଳିବ ।
୭. ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସୁନ୍ଦର ଲେଖା: ଇତିହାସରେ ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ସୁନ୍ଦର ଓ ସଠିକ୍ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣ୍ଡରଲାଇନ୍ କରନ୍ତୁ ।
୮. ସମୟ ପରିଚାଳନା: ପରୀକ୍ଷାରେ ସମୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ପରିଚାଳନା କରିବା ପାଇଁ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଦିଅନ୍ତୁ ।
୪.୨ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
୧. ତାରିଖ ଓ ନାମ ଭୁଲ୍: ଇତିହାସରେ ତାରିଖ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ନାମ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହାକୁ ଭୁଲ୍ ଲେଖିବା ଦ୍ୱାରା ମାର୍କ କଟିଥାଏ ।
୨. ଘଟଣାକ୍ରମରେ ଅସଙ୍ଗତି: ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ସଠିକ୍ କ୍ରମରେ ଉପସ୍ଥାପନ ନ କରିବା ।
୩. ଅଧିକ ଲେଖିବା କିମ୍ବା କମ୍ ଲେଖିବା: ପ୍ରଶ୍ନର ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତର ନ ଲେଖିବା । ୬୦ ଶବ୍ଦର ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଅଧିକ ଲେଖିବା କିମ୍ବା ୨୦ ଶବ୍ଦର ପ୍ରଶ୍ନକୁ କମ୍ ଲେଖିବା ।
୪. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଛାଡ଼ିଦେବା: ପ୍ରଶ୍ନର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଉଲ୍ଲେଖ ନ କରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନାବଶ୍ୟକ ତଥ୍ୟ ଲେଖିବା ।
୫. ବିଫଳତାର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ବୁଝି ନ ପାରିବା: ଜାତିସଂଘର ବିଫଳତାର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାରଣକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
୬. ନିଜସ୍ୱ ମତ ପ୍ରଦାନ: ଇତିହାସରେ ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ଉତ୍ତର ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ । ନିଜସ୍ୱ ମତ କିମ୍ବା କଳ୍ପନା ପ୍ରସୂତ ଉତ୍ତର ଦେବାରୁ ବିରତ ରୁହନ୍ତୁ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App