BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE
ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: History
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 HistPol Ch08 Hist Ch03 L01 Cold War
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପୃଥିବୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା "ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ" ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏଥିରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ସଂଜ୍ଞା, ଏହାର ଆରମ୍ଭ, ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରସାର ତଥା ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କୌଣସି ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଯୁଦ୍ଧ ନ ହୋଇ ଆଦର୍ଶଗତ ବିଭେଦ, ଅପପ୍ରଚାର ଓ କୂଟନୀତିସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା ଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା (ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଓ ଗଣତନ୍ତ୍ରବାଦୀ) ଏବଂ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ (ସାମ୍ୟବାଦୀ) ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତି ଭାବରେ ପରସ୍ପର ବିରୋଧରେ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ଅର୍ଥ ଓ ପ୍ରକୃତି ବୁଝିବା।
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।
ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଓ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ଭଳି ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରମୁଖ ଘଟଣାବଳୀ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା।
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରସାର ଓ ଏହାର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଭାବ ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିବା।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map):
```
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ (Cold War)
│
┌───────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ │
୧. ସଂଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରକୃତି ୨. ଆରମ୍ଭ ୩. କାରଣ
(ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ, ଆଦର୍ଶଗତ ବିଭେଦ, ଅପପ୍ରଚାର, କୂଟନୀତି) (୧୯୧୭ ରୁଷ୍ ବିପ୍ଳବ / ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ) (ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତିର ଉଦୟ, ବିପରୀତ ଆଦର୍ଶ, ପୂର୍ବ ଇଉରୋପରେ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାର, ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା)
│ │
└───────────────────────────────────────────────────────────────────┘
│
୪. ପ୍ରସାର ଓ ଫଳାଫଳ
│
┌───────────────────────────────────────────────────────────────────┐
│ │
୪.୧ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାର ୪.୨ ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ୪.୩ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା
(ପୂର୍ବ ଇଉରୋପ, ଚୀନ୍, ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀ) (ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀକୁ ସହାୟତା, ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରତିହତ) (ଇଉରୋପର ପୁନର୍ଗଠନ, ସାମ୍ୟବାଦ ପ୍ରତିହତ, ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ନିନ୍ଦା)
│
└───────────────────────────────────────────────────────────────────┘
│
୫. ପରିଣାମ
(ଜର୍ମାନୀ, କ୍ୟୁବା, କୋରିଆରେ ସଂଘର୍ଷ, ବିଶ୍ୱରେ ତିକ୍ତତା)
```
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୧. ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ସଂଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରକୃତି:
ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ। ଏହା ଆଦର୍ଶଗତ ବିଭେଦ, ଅପପ୍ରଚାର ଏବଂ କୂଟନୀତିସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା ଥିଲା।
ଏଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂଘର୍ଷ ବା ସ୍ଥାୟୀ ଶାନ୍ତି ନ ଥାଏ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ପକ୍ଷ ନିଜର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ସହିତ ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବାକୁ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାରର ପଦକ୍ଷେପ ନେଇଥାଆନ୍ତି।
ଶବ୍ଦର ପ୍ରଚଳନ: ଆମେରିକୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ବର୍ଣ୍ଣାଡ୍ ବାରୁକ୍ (Bernard Baruch) ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ। ପରେ ଆମେରିକାର ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଓ ସାମ୍ବାଦିକ ୱାଲଟର ଲିପମାନ୍ (Walter Lipmann) ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକରେ ଏହାକୁ ଜନପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲେ।
ପ୍ରଭାବ: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ରବାଦୀ ତଥା ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ କ୍ରମାଗତ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱର ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ରାଜନୈତିକ ପରିବେଶ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ହିଁ ହେଉଛି ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ।
୨. ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ଆରମ୍ଭ:
କେତେକ ଐତିହାସିକଙ୍କ ମତରେ ୧୯୧୭ ମସିହାରେ ରୁଷ୍ ଦେଶରେ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଦ୍ୱାରା ଜାର୍ ଶାସନର ପତନ ଘଟି ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେବା ସମୟରୁ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଆଉ କେତେକ ଐତିହାସିକଙ୍କ ମତରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରୁ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
କିନ୍ତୁ ଅଧିକାଂଶ ଐତିହାସିକ ସହମତ ହୁଅନ୍ତି ଯେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ ହୋଇଥିଲା।
୩. ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର କାରଣ:
ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତିର ଉଦୟ ଓ ବିପରୀତ ଆଦର୍ଶ:
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତି ରୂପେ ପରିଚିତ ହେଲେ।
ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଆଦର୍ଶରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିବାବେଳେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ପୁଞ୍ଜିବାଦରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲା।
ପୂର୍ବ ଇଉରୋପରେ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାର:
ଯୁଦ୍ଧଯୋଗୁଁ ଜର୍ମାନୀ, ଇଟାଲୀ ଓ ଜାପାନ୍ର ସାମରିକ ଶକ୍ତି ଧ୍ୱଂସପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା। ଇଂଲାଣ୍ଡ, ଫ୍ରାନ୍ସ ପ୍ରଭୃତି ଦେଶ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ ଯାଇଥିଲେ।
ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶ ଯଥା ପୋଲାଣ୍ଡ, ହଙ୍ଗେରୀ, ରୁମାନିଆ, ବୁଲଗେରିଆ, ଆଲ୍ବାନିଆ, ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ, ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ ପ୍ରଭୃତିରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ପ୍ରଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା।
୧୯୪୯ ମସିହାରେ ରୁଷ୍ ସହାୟତାରେ ଚୀନ୍ ଦେଶରେ ମାଓ ସେ ତୁଙ୍ଗଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା ଓ ଅନାସ୍ଥା:
ବିଶ୍ୱ ରାଜନୀତି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର ନିମନ୍ତେ ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବଳ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା।
ଉଭୟପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଦେହ, ଈର୍ଷା ଓ ଶତ୍ରୁତା କ୍ରମାଗତ ଭାବରେ ବଢ଼ିଚାଲିଲା।
ସେମାନେ ନିଜର ଅନୁଗତ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମରିକ ସାହାଯ୍ୟ ଯୋଗାଇଲେ। ପରସ୍ପର ପ୍ରତି ଅନାସ୍ଥା ପ୍ରକଟ କରି କୁତ୍ସାରଟନା ଓ ବିରୋଧାତ୍ମକ ପ୍ରଚାରରେ ଲାଗିପଡ଼ିଲେ।
୪. ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରସାର ଓ ଫଳାଫଳ:
ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାର:
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରସମୂହ ଏବଂ ଚୀନ୍ ଦେଶରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ପ୍ରଭାବ କ୍ରମଶଃ ବଢ଼ି ଚାଲିଲା।
ଜର୍ମାନୀ ବିଭାଜନ ପରେ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।
ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ଏ ପ୍ରକାର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାରରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।
ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି (Truman Doctrine):
ପୃଷ୍ଠଭୂମି: ଇଟାଲୀ, ଫ୍ରାନ୍ସ, ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀ ଆଦି ଦେଶରେ ଯୁଦ୍ଧ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଆର୍ଥିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ସୁଯୋଗ ନେଇ ସାମ୍ୟବାଦୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିବାକୁ ଯୋଜନା କରିଥିଲେ। ବିଶେଷକରି ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀର ଅବସ୍ଥା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତର ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା।
ଗ୍ରୀସ୍ର ଉତ୍ତରରେ ଥିବା ସାମ୍ୟବାଦୀ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଯଥା ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ ଏବଂ ଆଲ୍ବାନିଆ ସାମ୍ୟବାଦକୁ ସମର୍ଥନ କରୁଥିବା ୧୩,୦୦୦ ଗ୍ରୀକ୍ ଗରିଲାଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧ ଉପକରଣ ଯୋଗାଇ ଗ୍ରୀସ୍ରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ କରାଇଥିଲେ।
୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବରରେ ଗ୍ରୀସ୍ ତାହାର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦରେ ଆଭିଯୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।
ତୁର୍କୀର ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ବେଗଜନକ ଥିଲା। ୧୯୪୫ରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ତୁର୍କୀ ସହିତ ପୁରାତନ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଚୁକ୍ତି ନବୀକରଣ ନିମନ୍ତେ ମନା କରିଦେଇଥିଲା ଏବଂ ପୂର୍ବ ତୁର୍କୀର ଦୁଇଟି ବିରାଟ ପ୍ରଦେଶ ଉପରେ ନିଜର କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଜାହିର୍ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିଥିଲା।
ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତିର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ: ୧୯୪୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ ତାରିଖ ଦିନ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରୁମାନ୍ ଆମେରିକୀୟ କଂଗ୍ରେସର ମିଳିତ ଅଧିବେଶନରେ ଏକ ଅଭିଭାଷଣ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଭାବରେ ପରିଚିତ ହେଲା।
ସହାୟତା ଓ ଫଳାଫଳ: ଏହି ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର କଂଗ୍ରେସ୍ ଜୁନ୍ ୧୯୪୮ ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀକୁ ଆର୍ଥିକ ତଥା ସାମରିକ ସାହାଯ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ୪୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର୍ ମଞ୍ଜୁର କରିଥିଲା। ଏହି ସହାୟତା ଦ୍ୱାରା ୧୯୫୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀର ପରିସ୍ଥିତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳିଯାଇଥିଲା। ଗ୍ରୀସ୍ରୁ ଗରିଲାମାନେ ପ୍ରତିହତ ହୋଇଥିଲେ ଓ ତୁର୍କୀରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ ଉନ୍ନତି ଘଟିଥିଲା।
ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା (Marshall Plan):
ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ତଥା ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଏବଂ ସେହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ୧୯୪୭ ମସିହା ଜୁନ୍ ୫ ତାରିଖରେ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା।
ପ୍ରକୃତି: ଏହା ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତିର ଏକ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଥିଲା ଏବଂ ସମଗ୍ର ଇଉରୋପର ଉନ୍ନତି ନିମନ୍ତେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଇଥିଲା।
ସଫଳତା: ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ବିପୁଳ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲା। ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ତଥା ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲା।
ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା: ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନାକୁ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ବୋଲି ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା କରିଥିଲା। ଏହାକୁ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା ଏବଂ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦର ଏକ ନମୁନା ରୂପେ ଚିତ୍ରିତ କରିଥିଲା।
ପରିଣାମ: ଏହାଦ୍ୱାରା ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ଏବଂ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ମଧ୍ୟରେ ତିକ୍ତତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥିଲା। ଫଳରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ତୀବ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରିଥିଲା ଓ ଜର୍ମାନୀ, କ୍ୟୁବା ଓ କୋରିଆ ଆଦି ଦେଶରେ ସଂଘର୍ଷ ଉପୁଜିଲା। ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘର ନିରାପତ୍ତା ବୈଠକ ଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ପ୍ରତିଫଳିତ ହୋଇଥିଲା।
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ ।
(କ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ଦୁଇ ମହାଶକ୍ତି ଭାବରେ ଉଭା ହେଲେ। ଉଭୟଙ୍କର ବିପରୀତ ଆଦର୍ଶ (ପୁଞ୍ଜିବାଦ ବନାମ ସାମ୍ୟବାଦ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଥିଲା। ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ପ୍ରଭାବରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହେବା ଏବଂ ୧୯୪୯ରେ ଚୀନ୍ରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାକୁ ଚିନ୍ତିତ କରିଥିଲା। ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ଦେହ, ଈର୍ଷା, ଶତ୍ରୁତା, କୁତ୍ସାରଟନା ଓ କୂଟନୀତିସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଥିଲା।
(ଖ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କିପରି ପ୍ରସାର ଲାଭ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରସମୂହ ଓ ଚୀନ୍ ଦେଶରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ପ୍ରଭାବ କ୍ରମଶଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଜର୍ମାନୀ ବିଭାଜନ ପରେ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା। ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ଏ ପ୍ରକାର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାରରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରି ଏହାକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ନେଲେ। ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଓ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାରକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲା, ଯାହା ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆହୁରି ତୀବ୍ର କରିଥିଲା।
(ଗ) ଟୁମାନ୍ ନୀତି କ’ଣ ? ଏହି ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କିପରି ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀର ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୪୭ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ ତାରିଖ ଦିନ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରୁମାନ୍ ଆମେରିକୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଏକ ଅଭିଭାଷଣ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ, ଯାହା ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଭାବରେ ପରିଚିତ। ଏହି ନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଯୁଦ୍ଧ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀରେ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାରକୁ ରୋକିବା। ଏହି ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କଂଗ୍ରେସ୍ ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀକୁ ୪୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର୍ ଆର୍ଥିକ ଓ ସାମରିକ ସହାୟତା ମଞ୍ଜୁର କରିଥିଲା। ଏହି ସହାୟତା ଫଳରେ ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରୀସ୍ରୁ ଗରିଲାମାନେ ପ୍ରତିହତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତୁର୍କୀରେ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ୟବାଦୀ ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା, ଯାହା ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେଲା।
(ଘ) ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା କେବେ ଓ କାହିଁକି ମାର୍ଶାଲ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା ? ଏହାଦ୍ୱାରା ତାକୁ କି ସଫଳତା ମିଳିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ୧୯୪୭ ମସିହା ଜୁନ୍ ୫ ତାରିଖରେ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା। ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ବିଧ୍ୱସ୍ତ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ଏବଂ ସେହି ଦେଶଗୁଡ଼ିକରେ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାରକୁ ପ୍ରତିହତ କରିବା ଏହି ଯୋଜନାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା। ଏହା ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତିର ଏକ ସମ୍ପ୍ରସାରଣ ଥିଲା। ଏହି ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶଗୁଡ଼ିକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ପ୍ରଦାନ କରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ତଥା ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରଭାବରୁ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ବିପୁଳ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଥିଲା।
୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ।
(କ) କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ଏବଂ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପର୍କକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଏହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା।
(ଖ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କାହାକୁ କୁହାଯାଏ ?
ଉତ୍ତର: ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ହେଉଛି ଆଦର୍ଶଗତ ବିଭେଦ, ଅପପ୍ରଚାର ଏବଂ କୂଟନୀତିସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସଂଘର୍ଷ ନ ଥାଏ।
(ଗ) ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ କେଉଁ ସବୁ ଦେଶରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ପୋଲାଣ୍ଡ, ହଙ୍ଗେରୀ, ରୁମାନିଆ, ବୁଲଗେରିଆ, ଆଲ୍ବାନିଆ, ଚେକୋସ୍ଲୋଭାକିଆ, ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ ଏବଂ ଚୀନ୍ରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଘ) ୧୯୪୯ ମସିହାରେ କେଉଁ ଦେଶରେ ଓ କାହା ନେତୃତ୍ୱରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଚୀନ୍ ଦେଶରେ ମାଓ ସେ ତୁଙ୍ଗଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଙ) ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର କେଉଁ ପ୍ରକାର ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାରରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ଆଶଙ୍କା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ପୂର୍ବ ଇଉରୋପ ଓ ଚୀନ୍ରେ ସାମ୍ୟବାଦର ପ୍ରସାର ଏବଂ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପୁଞ୍ଜିବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କୁ ଚିନ୍ତିତ କରିଥିଲା।
(ଚ) ୧୯୪୬ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଗ୍ରୀସ୍ ତାହାର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ କେଉଁଠାରେ ଓ କାହିଁକି ଅଭିଯୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବରରେ ଗ୍ରୀସ୍ ତାହାର ପଡ଼ୋଶୀ ସାମ୍ୟବାଦୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ ହେତୁ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦରେ ଅଭିଯୋଗ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା।
(ଛ) ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱ ଯୁଦ୍ଧ ପରେ ତୁର୍କୀର ଅବସ୍ଥା ଉଦ୍ବେଗଜନକ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା କାହିଁକି ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୪୫ରେ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ତୁର୍କୀ ସହିତ ପୁରାତନ ବନ୍ଧୁତ୍ୱ ଚୁକ୍ତି ନବୀକରଣ ନିମନ୍ତେ ମନା କରିବା ଏବଂ ପୂର୍ବ ତୁର୍କୀର ଦୁଇଟି ପ୍ରଦେଶ ଉପରେ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱ ଜାହିର୍ କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟମ କରିବାରୁ ତୁର୍କୀର ଅବସ୍ଥା ଉଦ୍ବେଗଜନକ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲା।
(ଜ) ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି କେବେ ଓ କେଉଁଠାରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ୧୯୪୭ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୨ ତାରିଖ ଦିନ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଟ୍ରୁମାନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆମେରିକୀୟ କଂଗ୍ରେସର ମିଳିତ ଅଧିବେଶନରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା।
(ଝ) ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀରେ ଟୁମାନ୍ ନୀତିର କି ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ମିଳିଥିବା ସହାୟତା ଫଳରେ ୧୯୫୦ ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରୀସ୍ରୁ ଗରିଲାମାନେ ପ୍ରତିହତ ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ତୁର୍କୀରେ ମଧ୍ୟ ସାମ୍ୟବାଦୀ ପ୍ରଭାବ ହ୍ରାସ ପାଇଥିଲା।
(ଞ) ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ସମ୍ପର୍କରେ କି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନାକୁ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ହସ୍ତକ୍ଷେପ, ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ପ୍ରତି ବିଶ୍ୱାସଘାତକତା ଏବଂ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦର ନମୁନା ରୂପେ ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା କରିଥିଲା।
୩. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ।
(କ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦକୁ ପ୍ରଥମେ କିଏ ଓ କେବେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦକୁ ପ୍ରଥମେ ଆମେରିକୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ବର୍ଣ୍ଣାଡ୍ ବାରୁକ୍ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।
(ଖ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଶବ୍ଦକୁ କିଏ ଓ କିପରି ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଆମେରିକାର ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀ ଓ ସାମ୍ବାଦିକ ୱାଲଟର ଲିପମାନ୍ ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକରେ ଏହି ଶବ୍ଦଟିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଜନପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲେ।
(ଗ) ଅଧିକାଂଶ ଐତିହାସିକ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ କେବେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସହମତ ହୁଅନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଅଧିକାଂଶ ଐତିହାସିକ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ ହୋଇଥିଲା ବୋଲି ସହମତ ହୁଅନ୍ତି।
(ଘ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିବା ଦେଶ ଦୁଇଟିର ନାମ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିବା ଦେଶ ଦୁଇଟି ହେଉଛନ୍ତି ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍।
(ଙ) ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ କି ପ୍ରକାର ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ପୂର୍ବ ଜର୍ମାନୀରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଲା।
(ଚ) ଗ୍ରୀସ୍ର କେଉଁ ସବୁ ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ସେଠାରେ ଗୃହ ଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ କରାଇଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଗ୍ରୀସ୍ର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ର ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ ଏବଂ ଆଲ୍ବାନିଆ ସେଠାରେ ଗୃହ ଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ କରାଇଥିଲେ।
(ଛ) କେବେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅନୁଧ୍ୟାନକାରୀ ଦଳକୁ ଗ୍ରୀସ୍ ପଠାଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୪୭ ମସିହା ଜାନୁୟାରୀ ମାସରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ଅନୁଧ୍ୟାନକାରୀ ଦଳକୁ ଗ୍ରୀସ୍ ପଠାଇଥିଲା।
(ଜ) ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର କଂଗ୍ରେସ ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀ ପାଇଁ ମଞ୍ଜୁର କରିଥିବା ଆର୍ଥିକ ସହାୟତାର ପରିମାଣ କେତେ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର କଂଗ୍ରେସ ଗ୍ରୀସ୍ ଓ ତୁର୍କୀ ପାଇଁ ୪୦୦ ନିୟୁତ ଡଲାର୍ ଆର୍ଥିକ ସହାୟତା ମଞ୍ଜୁର କରିଥିଲା।
(ଝ) କେଉଁ ଦେଶ ଓ କେବେ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ୧୯୪୭ ମସିହା ଜୁନ୍ ୫ ତାରିଖରେ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା।
(ଞ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ତୀବ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରିବାରୁ କେଉଁସବୁ ଦେଶରେ ସଂଘର୍ଷ ଉପୁଜିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ତୀବ୍ରରୂପ ଧାରଣ କରିବାରୁ ଜର୍ମାନୀ, କ୍ୟୁବା ଓ କୋରିଆ ଆଦି ଦେଶରେ ସଂଘର୍ଷ ଉପୁଜିଲା।
୪. ନିମ୍ନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଚାରିଗୋଟି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ତା’ର କ୍ରମିକ ନମ୍ବର ସହିତ ବାଛି ଲେଖ ।
(କ) କେଉଁ ଦେଶରେ ୧୯୧୭ ମସିହାରେ କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ଫ୍ରାନ୍ସ
(ii) ଇଟାଲୀ
(iii) ରୁଷ୍
(iv) ଜର୍ମାନୀ
ଉତ୍ତର: (iii) ରୁଷ୍
(ଖ) କେଉଁ ମସିହାରେ ଚୀନ୍ ଦେଶରେ ମାଓ ସେ ତୁଙ୍ଗଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାର ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ୧୯୪୭
(ii) ୧୯୪୮
(iii) ୧୯୪୯
(iv) ୧୯୫୦
ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୪୯
(ଗ) କେଉଁ ଦେଶଟି ଗ୍ରୀସ୍ରେ ଗୃହଯୁଦ୍ଧର ସୂତ୍ରପାତ କରାଇବାରେ ଦାୟୀ ଥିଲା ?
(i) ତୁର୍କୀ
(ii) ଜର୍ମାନୀ
(iii) ଫ୍ରାନ୍ସ
(iv) ବୁଲ୍ଗେରିଆ
ଉତ୍ତର: (iv) ବୁଲ୍ଗେରିଆ (ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ, ବୁଲ୍ଗେରିଆ ଏବଂ ଆଲ୍ବାନିଆ ମଧ୍ୟରୁ ବୁଲ୍ଗେରିଆ ଏକ ବିକଳ୍ପ)
(ଘ) ଗ୍ରୀସ୍ କେବେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସଂଘର ନିରାପତ୍ତା ପରିଷଦରେ ତାହାର ପଡ଼ୋଶୀ ରାଷ୍ଟ୍ରମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲା ?
(i) ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର
(ii) ୧୯୪୭ ଜାନୁୟାରୀ
(iii) ୧୯୪୭ ମାର୍ଚ୍ଚ
(iv) ୧୯୪୭ ଜୁନ୍
ଉତ୍ତର: (i) ୧୯୪୬ ଡିସେମ୍ବର
(ଙ) କେଉଁ ଦେଶ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନାର ତୀବ୍ର ନିନ୍ଦା କରିଥିଲା ?
(i) ଚୀନ୍
(ii) ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍
(iii) ବୁଲ୍ଗେରିଆ
(iv) ଯୁଗୋସ୍ଲୋଭିଆ
ଉତ୍ତର: (ii) ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍
୫. ପାଠରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ତୁମପାଇଁ କାମ ଗୁଡିକୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଓ ସହାୟତାରେ ସମ୍ପାଦନ କର।
ଉତ୍ତର: ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଟି ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଓ ସହାୟତାରେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ହେବ। ଏଥିରେ ଭାରତୀୟ ଭୂଖଣ୍ଡ ଉପରେ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା ଚକ୍ର ଆୟୋଜନ କରିବାକୁ କୁହାଯାଇଛି।
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ (Board Exam Mastery Tips):
୧. ଧାରଣାଗତ ସ୍ପଷ୍ଟତା (Conceptual Clarity): ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଯଥା: ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ସଂଜ୍ଞା, କାରଣ, ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି, ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନା ଆଦିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିବା। କେବଳ ମନେ ରଖିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଏହାର ମୂଳ ଧାରଣାକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିବା।
୨. କାରଣ ଓ ପରିଣାମ ସମ୍ପର୍କ (Cause and Effect Relationship): ଐତିହାସିକ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକର କାରଣ ଓ ପରିଣାମକୁ ଯୋଡ଼ି ପଢ଼ିବା। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର କାରଣଗୁଡ଼ିକ କିପରି ଏହାର ପ୍ରସାର ଓ ଫଳାଫଳକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା, ତାହା ବୁଝିବା।
୩. ମୁଖ୍ୟ ତାରିଖ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ (Key Dates and Personalities): ପ୍ରମୁଖ ତାରିଖ (ଯଥା: ୧୯୪୭, ୧୯୪୯) ଏବଂ ମୁଖ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ (ଯଥା: ବର୍ଣ୍ଣାଡ୍ ବାରୁକ୍, ୱାଲଟର ଲିପମାନ୍, ଟ୍ରୁମାନ୍, ମାଓ ସେ ତୁଙ୍ଗ) ମନେ ରଖିବା।
୪. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତର ପ୍ରଶ୍ନ ଅଭ୍ୟାସ (Practice Short and Long Answer Questions): ୨୦, ୬୦ ଶବ୍ଦ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ଭଳି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା। ଏହା ଉତ୍ତର ଲେଖିବାର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବ।
୫. ମାନଚିତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ (Map Practice): ଯଦି ଅଧ୍ୟାୟରେ କୌଣସି ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥାନ (ଯଥା: ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶ, ଜର୍ମାନୀ, ଗ୍ରୀସ୍, ତୁର୍କୀ) ଉଲ୍ଲେଖ ଥାଏ, ତେବେ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବିଶ୍ୱ ମାନଚିତ୍ରରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରିବା।
୬. ପୁନରାବୃତ୍ତି (Revision): ନିୟମିତ ଭାବରେ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରିବା ଦ୍ୱାରା ମନେ ରଖିବା ସହଜ ହୁଏ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷାରେ ଭୁଲ୍ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କମିଯାଏ।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
୧. ତାରିଖ ଓ ଘଟଣା ମିଶାଇବା (Confusing Dates and Events): ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି ଓ ମାର୍ଶାଲ୍ ଯୋଜନାର ତାରିଖ କିମ୍ବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ମିଶାଇ ଦିଅନ୍ତି। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ତାରିଖ ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ମନେ ରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ।
୨. ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧକୁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଯୁଦ୍ଧ ଭାବିବା (Mistaking Cold War for Direct War): ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ମୂଳ ଧାରଣା ହେଉଛି ଏହା ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଯୁଦ୍ଧ ନୁହେଁ। ଏହି ଭୁଲ୍ ଧାରଣା ପରୀକ୍ଷାରେ ଭୁଲ୍ ଉତ୍ତର ଲେଖିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିପାରେ।
୩. ଆଦର୍ଶଗତ ବିଭେଦକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା (Ignoring Ideological Differences): ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ସୋଭିଏତ୍ ରୁଷ୍ର ବିପରୀତ ଆଦର୍ଶ (ପୁଞ୍ଜିବାଦ ବନାମ ସାମ୍ୟବାଦ) ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ମୂଳ କାରଣ ଥିଲା। ଏହାକୁ ଉତ୍ତରରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନ କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍।
୪. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତରରେ ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସୂଚନା (Incomplete Information in Short Answers): ୨୦ କିମ୍ବା ୬୦ ଶବ୍ଦ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନରେ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନ କରିବା। ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଟ୍ରୁମାନ୍ ନୀତି କହିଲେ କେବଳ ତାରିଖ ନ ଲେଖି ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବକୁ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା।
୫. ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ ଓ ବନାନଗତ ତ୍ରୁଟି (Odia Grammar and Spelling Errors): ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ସମୟରେ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣ ଓ ବନାନ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା। ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ନମ୍ବର ମିଳିଥାଏ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)