ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: History
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 HistPol Ch11 Hist Ch03 L04 Dissolution of Soviet Union
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ:
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ବିଖଣ୍ଡୀକରଣ (Disintegration of Soviet Union) ଉପରେ ଆଧାରିତ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ଭାବରେ ଏହା ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ଅବସାନ ଘଟାଇଥିଲା । ୧୯୧୭ ମସିହାରେ ରୁଷ୍ରେ ଜାର୍ ଶାସନର ପତନ ପରେ ଭ୍ଲାଡିମିର୍ ଲେନିନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ୧୫ଟି ରାଜ୍ୟର ସମାହାରରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଲେନିନ୍ଙ୍କ ନୂତନ ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତି (NEP) ଓ ଯୋସେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ଯୋଗୁଁ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଏକ କୃଷିପ୍ରଧାନ ରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଳ୍ପୋନ୍ନତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ବେଳକୁ ଏହା ପୃଥିବୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲା । ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା ।
ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ନିକିତା କୃଶ୍ଚେଭ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହେଲେ, ଯିଏ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ ନୀତିରେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପରେ ଲିଓନିଡ୍ ବ୍ରେଜ୍ନେଭ୍ଙ୍କ ସମୟରେ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଓ ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । ଅଶୀଦଶକରୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ସାମଗ୍ରୀର ଅଭାବ, କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ ଓ କଳାବଜାର ଯୋଗୁଁ ସୋଭିଏତ୍ ଅର୍ଥନୀତି ଦୁର୍ବଳ ହୋଇପଡ଼ିଲା । ସାମ୍ୟବାଦୀ ଲୌହପରଦା ନୀତି ଯୋଗୁଁ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ପଛୁଆ ରହିଲା । ରୋନାଲଡ୍ ରିଗାନ୍ଙ୍କ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଜନା ସୋଭିଏତ୍ ଉପରେ ଅଧିକ ସାମରିକ ବୋଝ ଲଦି ଦେଲା ।
୧୯୮୫ ମସିହାରେ ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ହେବା ପରେ ରାଜନୈତିକ ଓ ଆର୍ଥନୀତିକ ସଂସ୍କାର ପାଇଁ 'ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍' (ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଖୋଲାପଣ), 'ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା' (ଅର୍ଥନୀତିକ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ) ଏବଂ 'ଉସ୍କୋରେନିୟେ' (ଦ୍ରୁତ ଆର୍ଥନୀତିକ ବିକାଶ) ନୀତି ଘୋଷଣା କଲେ । ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ ଯୋଗୁଁ ମତପ୍ରକାଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ମିଳିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହା ସୋଭିଏତ୍ ଦୁର୍ବଳତାକୁ ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆଣିଲା । ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା ଓ ଉସ୍କୋରେନିୟେ ଅର୍ଥନୀତିରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିପାରିଲା ନାହିଁ । ରାଜ୍ୟମାନେ କେନ୍ଦ୍ରକୁ ରାଜସ୍ୱ ଦେବାକୁ ମନା କରିବାରୁ ଅର୍ଥନୀତି ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହେଲା । ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଭେଦ ବଢ଼ିଲା ।
ଉଦାରୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଲିଥୁଆନିଆ, ଇସ୍ତୋନିଆ, ଲାଟ୍ଭିଆ, ବେଲାରୁଷ୍, ଇଉକ୍ରେନ୍, ମୋଲ୍ଡାଭିଆ, ଉଜ୍ବେକିସ୍ତାନ, ଜର୍ଜିଆ, ଆର୍ମେନିଆ, ଆଜର୍ବାଇଜାନ୍, ତୁର୍କମେନିସ୍ତାନ ଓ କାଜାଖସ୍ତାନ୍ ପ୍ରଭୃତି ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଘୋଷଣା କଲେ । ବୋରିସ୍ ୟେଲ୍ତ୍ସିନ୍ଙ୍କ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଯୋଗୁଁ କଠୋରପନ୍ଥୀ ସାମ୍ୟବାଦୀଙ୍କ କ୍ଷମତା ଦଖଲ ଚେଷ୍ଟା ବିଫଳ ହେଲା । ୧୯୯୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୫ ତାରିଖରେ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ ଏବଂ ଡିସେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଲୋପ ପାଇଲା । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୧୧ଟି ରାଜ୍ୟକୁ ନେଇ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟଗୋଷ୍ଠୀ (CIS) ଗଠିତ ହୋଇସାରିଥିଲା ।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map):
```
ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ବିଖଣ୍ଡୀକରଣ
│
├── ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଗଠନ (୧୯୧୭-୧୯୪୫)
│ ├── ୧୯୧୭: ଜାର୍ ଶାସନର ପତନ (ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ)
│ ├── ୧୯୨୩: ଭ୍ଲାଡିମିର୍ ଲେନିନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଗଠନ (୧୫ ରାଜ୍ୟ)
│ ├── ୧୯୨୧: ନୂତନ ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତି (ଲେନିନ୍)
│ ├── ୧୯୨୮: ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା (ଯୋସେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍)
│ └── ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତି
│
├── ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ଚାପ (୧୯୪୫-୧୯୮୫)
│ ├── ଷ୍ଟାଲିନ୍: ଲୌହ ପରଦା, ପୂର୍ବ ଇଉରୋପରେ ସାମ୍ୟବାଦ
│ ├── ନିକିତା କୃଶ୍ଚେଭ୍: ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ସହାବସ୍ଥାନ, ଚୀନ୍ ସହ ସମ୍ପର୍କ ତିକ୍ତ
│ ├── ଲିଓନିଡ୍ ବ୍ରେଜ୍ନେଭ୍: ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଯୋଗିତା, ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି
│ ├── ଅଶୀଦଶକ: ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ସାମଗ୍ରୀ ଅଭାବ, କୃଷି ହ୍ରାସ, କଳାବଜାର
│ ├── ଲୌହ ପରଦା ନୀତି: ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ପଛୁଆ
│ └── ରୋନାଲଡ୍ ରିଗାନ୍ଙ୍କ ତାରକା ଯୁଦ୍ଧ: ଅଧିକ ସାମରିକ ବୋଝ
│
├── ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ଙ୍କ ସଂସ୍କାର ଓ ବିଖଣ୍ଡୀକରଣ (୧୯୮୫-୧୯୯୧)
│ ├── ୧୯୮୫: ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ
│ ├── ନୂତନ ନୀତି:
│ │ ├── ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ (GLASNOST - Political openness)
│ │ ├── ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା (PERESTROIKA - Economic Restructuring)
│ │ └── ଉସ୍କୋରେନିୟେ (USKORENIYE - Speed up economic development)
│ ├── ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ର ପ୍ରଭାବ: ମତପ୍ରକାଶ ସ୍ୱାଧୀନତା, ସୋଭିଏତ୍ ଦୁର୍ବଳତା ପ୍ରକାଶ
│ ├── ଅର୍ଥନୈତିକ ନୀତିର ବିଫଳତା: ଅର୍ଥନୀତିରେ ଉନ୍ନତି ନାହିଁ
│ ├── ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରଦାନରେ ଅସହଯୋଗ
│ ├── ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଭେଦ
│ ├── ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ଦେଶରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଶାସନର ପତନ
│ ├── ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ସ୍ୱାଧୀନତା ଘୋଷଣା (ଲିଥୁଆନିଆ, ଇସ୍ତୋନିଆ, ଲାଟ୍ଭିଆ ଇତ୍ୟାଦି)
│ ├── ବୋରିସ୍ ୟେଲ୍ତ୍ସିନ୍ଙ୍କ ଭୂମିକା: କଠୋରପନ୍ଥୀଙ୍କୁ ପ୍ରତିହତ
│ ├── ୧୯୯୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୫: ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ଙ୍କ ଇସ୍ତଫା
│ ├── ୧୯୯୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୬: ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଲୋପ
│ └── ୧୯୯୧ ଡିସେମ୍ବର ୨୧: CIS (Commonwealth of Independent States) ଗଠନ (୧୧ ରାଜ୍ୟ)
│
└── ପରିଣାମ
├── ଶୀତଳ ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ
├── ଏକମେରୁ ବିଶ୍ୱର ଆରମ୍ଭ
└── ନୂତନ ବିଶ୍ୱ ବ୍ୟବସ୍ଥା
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୧. ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଗଠନ ଓ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ବିକାଶ:
୨. ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ୧୫ଟି ରାଜ୍ୟ (୧୯୨୩ ମସିହାରେ ଗଠିତ):
୩. ପରବର୍ତ୍ତୀ ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସମସ୍ୟାବଳୀ:
୪. ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ଙ୍କ ସଂସ୍କାର (୧୯୮୫-୧୯୯୧):
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ।
(କ) କାହା ନେତୃତ୍ୱରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ପୃଥିବୀର ଦ୍ଵିତୀୟ ବୃହତ୍ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ? କେଉଁ ସବୁ କାରଣରୁ ଏହାର ଅର୍ଥନୀତି ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଯୋସେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଏକ କୃଷିପ୍ରଧାନ ରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଳ୍ପୋନ୍ନତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।
ଅଶୀଦଶକରୁ ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ଅଭାବ, କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ, କଳାବଜାର, ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି, ତାରକା ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଜନା, ଚେର୍ଣ୍ଣୋବିଲ୍ ଦୁର୍ଘଟଣା ଏବଂ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରଦାନରେ ଅସହଯୋଗ ଯୋଗୁଁ ସୋଭିଏତ୍ ଅର୍ଥନୀତି ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଖ) ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ଗୋର୍ବାଚେଶ୍ଙ୍କ ଦ୍ଵାରା କେଉଁ ନୂତନ ନୀତି ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା ? ଏହାର ପରିଣତି କ’ଣ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ରାଜନୈତିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ ୧୯୮୬ ମସିହାରେ 'ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍' (ରାଜନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପରେ ଖୋଲାପଣ) ନୀତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
ଏହାର ପରିଣତି ସ୍ୱରୂପ, ମତପ୍ରକାଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ଓ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ସ୍ୱାଧୀନତା ମିଳିଲା । ହଜାର ହଜାର ରାଜନୈତିକ ବନ୍ଦୀ ଓ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ କାରାମୁକ୍ତ କରାଗଲା । କିନ୍ତୁ ଗଣମାଧ୍ୟମ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କୋହଳ ହେବାଦ୍ୱାରା ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଦୁର୍ବଳତା ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ସରକାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥା ହରାଇଲେ ।
(ଗ) ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଆର୍ଥନୀତିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ କେଉଁ ଦୁଇଟି ନୀତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ସୋଭିଏତ୍ ଅର୍ଥନୀତି ସେଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା କିପରି ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଆର୍ଥନୀତିକ ଅବସ୍ଥାକୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ 'ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା' (ଅର୍ଥନୀତିକ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ) ଏବଂ 'ଉସ୍କୋରେନିୟେ' (ଦ୍ରୁତ ଆର୍ଥନୀତିକ ବିକାଶ) ନାମକ ଦୁଇଟି ନୀତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ।
ଏହି ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ସୋଭିଏତ୍ ଅର୍ଥନୀତିରେ କୌଣସି ଉନ୍ନତି ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ । ବରଂ ୧୯୯୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ସୋଭିଏତ୍ ସରକାର ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇଲେ । ଲାଭ ହେଉ ନଥିବା ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଯାଇ ସରକାରୀ ଖର୍ଚ୍ଚ ବଢ଼ି ଚାଲିଲା, ଯାହା ଅର୍ଥନୀତିକୁ ଆହୁରି ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ କରିଦେଲା ।
(ଘ) ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଭେଦ ତୀବ୍ରତର ହେବାର ପରିଣତି କ’ଣ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକରେ ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଭେଦ ତୀବ୍ରତର ହେବାର ପରିଣତି ସ୍ୱରୂପ, ସେହି ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ନିର୍ବାଚନରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଦଳ ପରାଜିତ ହୋଇ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳମାନ କ୍ଷମତାକୁ ଆସିଲେ । ଏହାଦ୍ୱାରା ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କ୍ଷମତା ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲା । ରାଷ୍ଟ୍ରମାନେ ବହୁଦଳୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରି ସମାଜବାଦୀ ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଦଳ ଗଠନ କଲେ । ଉଦାରୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରଭାବରେ ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଘୋଷଣା କଲେ ଏବଂ ସାମ୍ୟବାଦୀ ଦଳକୁ ବାସନ୍ଦ କରାଗଲା ।
୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ।
(କ) ଦ୍ଵିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧପରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ କିପରି ପୃଥ୍ବୀର ଦ୍ଵିତୀୟ ବୃହତ୍ ଶକ୍ତି ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥୁଲା ?
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଶେଷ ବେଳକୁ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ପୃଥିବୀର ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ ଅର୍ଥନୈତିକ ଶକ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ପରେ ଅନ୍ୟତମ ବୃହତ୍ଶକ୍ତି ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଖ) ଯୋସେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘକୁ କିପରି ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ କରିଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଯୋସେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ଫଳରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ କୃଷିପ୍ରଧାନ ରାଷ୍ଟ୍ରରୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଳ୍ପୋନ୍ନତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଗ) କିଏ ତାରକାଯୁଦ୍ଧ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ? ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଏହାର କି’ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥ୍ଲା ?
ଉତ୍ତର: ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରୋନାଲଡ୍ ରିଗାନ୍ ତାରକାଯୁଦ୍ଧ ଯୋଜନା ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ଏହା ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଦୁର୍ବଳ ଅର୍ଥନୀତି ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚର ବୋଝ ଲଦି ଦେଇଥିଲା ।
(ଘ) ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଲ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ନୀତିଗୁଡିକ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଘୋଷିତ ନୀତିଗୁଡିକ ହେଲା: ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ (Political openness), ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା (Economic Restructuring) ଏବଂ ଉସ୍କୋରେନିୟେ (Speed up economic development) ।
(ଙ) ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ ନୀତିର ପ୍ରଚଳନ ଫଳରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘରେ କି ସୁବିଧା ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ ନୀତିଦ୍ୱାରା ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘରେ ମତବ୍ୟକ୍ତ କରିବାର ସ୍ୱାଧୀନତା ଏବଂ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ସ୍ୱାଧୀନତା ସମ୍ଭବ ହୋଇଥିଲା । ହଜାର ହଜାର ରାଜନୈତିକ ବନ୍ଦୀ ଓ ବିରୋଧୀଙ୍କୁ କାରାମୁକ୍ତ କରାଗଲା ।
(ଚ) ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା ଓ ଉସ୍କୋରେନିୟେ ନୀତିର ଲକ୍ଷ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା ନୀତିର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଅର୍ଥନୀତିକ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ କରିବା ଏବଂ ଉସ୍କୋରେନିୟେ ନୀତିର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଦ୍ରୁତ ଆର୍ଥନୀତିକ ବିକାଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସୋଭିଏତ୍ ଅର୍ଥନୀତିକୁ ସୁଧାରିବା ।
(ଛ) ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ ନୀତି ପ୍ରଣୟନର କୁପରିଣତିଗୁଡ଼ିକ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ ନୀତି ପ୍ରଣୟନର କୁପରିଣତି ହେଲା ଯେ, ଗଣମାଧ୍ୟମ ଉପରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କୋହଳ ହେବାଦ୍ୱାରା ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଦୁର୍ବଳତା ଲୋକଲୋଚନକୁ ଆସିଲା ଏବଂ ସରକାର ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥା ହରାଇଲେ ।
(ଜ) କେଉଁ ସବୁ କାରଣ ଯୋଗୁଁ ୧୯୯୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଅର୍ଥନୀତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡିଥ୍ଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୯୦ ମସିହା ସୁଦ୍ଧା ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି, ଆବଶ୍ୟକ ସାମଗ୍ରୀର ଅଭାବ, କୃଷି ଉତ୍ପାଦନ ହ୍ରାସ, କଳାବଜାର, ସାମରିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରାଜସ୍ୱ ପ୍ରଦାନରେ ଅସହଯୋଗ ଯୋଗୁଁ ସୋଭିଏତ୍ ଅର୍ଥନୀତି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିପର୍ଯ୍ୟସ୍ତ ହୋଇପଡିଥିଲା ।
(ଝ) ଉଦାରୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରଭାବରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘରେ କି ପରିବର୍ତନ ଘଟିଥ୍ଲା ?
ଉତ୍ତର: ଉଦାରୀକରଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରଭାବରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅନେକ ରାଜ୍ୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଘୋଷଣା କଲେ, ସାମ୍ୟବାଦୀ ଦଳକୁ ବାସନ୍ଦ କରାଗଲା ଏବଂ ୱାର୍ସ ଚୁକ୍ତିକୁ ଭାଙ୍ଗି ଦିଆଗଲା ।
(ଞ) ରୁଷୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା କେଉଁ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଋଷ ସରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ରହିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ରୁଷୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱାଧୀନ ହୋଇଥିଲେ ସୁଦ୍ଧା ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ରାଜସ୍ୱ ଆଦାୟ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଓ ଆଣବିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରୁଷ୍ ସରକାର ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ରହିଲେ ।
୩. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ ।
(କ) କେବେ ରୁଷ୍ ଦେଶରେ ଜାର୍ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥୁଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୧୭ ମସିହାରେ ରୁଷ୍ ଦେଶରେ ଜାର୍ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ ସଂଘଟିତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଖ) କେବେଠାରୁ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୨୧ ମସିହାରୁ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ସଂସ୍କାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ।
(ଗ) ଯୋସେଫ ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କର କେଉଁ ପଦକ୍ଷେପ ଫଳରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଞ୍ଜୋନ୍ନତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥୁଲା ?
ଉତ୍ତର: ଯୋସେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ଫଳରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିଳ୍ପୋନ୍ନତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଘ) ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କର ବଳିଷ୍ଠ ନେତୃତ୍ବର କି ପ୍ରଭାବ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଉପରେ ପଡ଼ିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଷ୍ଟାଲିନ୍ଙ୍କ ବଳିଷ୍ଠ ନେତୃତ୍ୱ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱରେ ସାମ୍ୟବାଦର ଲୌହ ପରଦାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସହ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ଓ ପ୍ରତିପତ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିଥିଲା ।
(ଙ) ସାମ୍ୟବାଦୀ ଲୌହ ପରଦା ନୀତି ଯୋଗୁଁ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ କିପରି କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ସାମ୍ୟବାଦୀ ଲୌହ ପରଦା ନୀତି ଯୋଗୁଁ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସୂଚନା ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାର ଶିଳ୍ପାୟନ ସୁଫଳରୁ ବଞ୍ଚିତ ହୋଇ ଅନଗ୍ରସରତାର ଶିକାର ହୋଇଥିଲା ।
(ଚ) ଗୋର୍ବାଚେଭ କେବେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରୂପେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ ୧୯୯୦ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୧୫ ତାରିଖରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରୂପେ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ।
(ଛ) ବୋରିସ୍ ୟେଲ୍ତ୍ସିନ୍ କିଏ ?
ଉତ୍ତର: ବୋରିସ୍ ୟେଲ୍ତ୍ସିନ୍ ରୁଷ୍ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ରର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିଲେ, ଯିଏ କଠୋରପନ୍ଥୀ ସାମ୍ୟବାଦୀଙ୍କ କ୍ଷମତା ଦଖଲ ଚେଷ୍ଟାକୁ ପ୍ରତିହତ କରିଥିଲେ ।
(ଜ) କେବେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଅସ୍ତିତ୍ବ ଲୋପ ପାଇଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୯୧ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୨୬ ତାରିଖ ଦିନ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଲୋପ ପାଇଲା ।
(ଝ) କୃଶ୍ଚେଲ୍ଙ୍କର କେଉଁ ମନୋଭାବ ଯୋଗୁଁ ସେ ଉଦାରପନ୍ଥୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହେଲେ ?
ଉତ୍ତର: କୃଶ୍ଚେଭ୍ଙ୍କର ଉଦାରବାଦୀ ମନୋଭାବ ଯୋଗୁଁ ସେ କଠୋରପନ୍ଥୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିନ୍ଦିତ ହୋଇଥିଲେ ।
(ଞ) କେଉଁ କାରଣ ଯୋଗୁଁ ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ୱାର୍ସ ଚୁକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ସମୂହରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାରର ପତନ ଘଟିଥ୍ଲା ?
ଉତ୍ତର: ୱାର୍ସ ଚୁକ୍ତି ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ପୂର୍ବ ଇଉରୋପୀୟ ରାଷ୍ଟ୍ରସମୂହର ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ବ୍ୟାପାରରେ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ହସ୍ତକ୍ଷେପ ବନ୍ଦକରି ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କୋହଳ କରିଦିଆଯିବାରୁ ସେହି ସବୁ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସାମ୍ୟବାଦୀ ସରକାରଙ୍କର ପତନ ଘଟିଥିଲା ।
୪. ନିମ୍ନରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ଚାରିଗୋଟି ବିକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ସଙ୍ଗେ ତା’ର କ୍ରମିକ ନମ୍ବର ବାଛି ଲେଖ ।
(କ) କେଉଁ ସୋଭିଏତ୍ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସମୟରେ ଚୀନ୍ର ଶାସକ ମାଓ-ସେ-ତୁଙ୍ଗ୍ଙ୍କ ସହିତ ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ସମ୍ପର୍କ ତିକ୍ତ ହୋଇଥିଲା ?
(i) ଲେନିନ୍
(ii) କୃଶ୍ଚେଭ୍
(iii) ଷ୍ଟାଲିନ୍
(iv) ବ୍ରେଜନେଭ୍
ଉତ୍ତର: (ii) କୃଶ୍ଚେଭ୍
(ଖ) ଚେର୍ଣ୍ଣୋବିଲ୍ ଆଣବିକ ଶକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ରର ଦୁର୍ଘଟଣା କେଉଁ ମସିହାରେ ଘଟିଥିଲା ?
(i) ୧୯୮୫
(ii) ୧୯୮୦
(iii) ୧୯୮୬
(iv) ୧୯୯୧
ଉତ୍ତର: (iii) ୧୯୮୬
(ଗ) କିଏ ୧୯୮୫ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସରେ ସୋଭିଏତ୍ ପଲିଟିବ୍ୟୁରୋର ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ?
(i) ନିକିତା କୃଶ୍ଚେଭ୍
(ii) ଆଲେକ୍ସି କୋସିଜିନ୍
(iii) ଲିଓନିଡ୍ ବ୍ରେଜ୍ନେଭ
(iv) ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍
ଉତ୍ତର: (iv) ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍
(ଘ) କାହାଦ୍ଵାରା ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘରେ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ପ୍ରବର୍ତନ ହୋଇଥୁଲା ?
(i) ଭ୍ଲାଡିମିର ଲେନିନ୍
(ii) ଯୋଶେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍
(iii) ନିକିତା କୃଶ୍ଚେଭ୍
(iv) ଆଲେକ୍ସି କୋସିଜିନ୍
ଉତ୍ତର: (ii) ଯୋଶେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍
(ଙ) ଜର୍ଜିଆ କେବେ ସ୍ଵାଧୀନ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ରାଜ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀ ସହିତ ମିଶିଥୁଲା ।
(i) ୧୯୯୦
(ii) ୧୯୯୧
(iii) ୧୯୯୨
(iv) ୧୯୯୩
ଉତ୍ତର: (iv) ୧୯୯୩
୫. ପାଠରେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ତୁମ ପାଇଁ କାମ ଗୁଡିକ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଓ ସହାୟତାରେ ସମ୍ପାଦନ କର ।
ଉତ୍ତର: ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ଅଟେ । ଏହାକୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଓ ସହାୟତାରେ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ହେବ ।
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ:
୧. ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣା ଓ ତାରିଖ ମନେରଖିବା: ଇତିହାସରେ ଘଟଣାକ୍ରମ ଓ ତାରିଖ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ମୁଖ୍ୟ ଘଟଣା (ଯଥା: ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ, ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘ ଗଠନ, ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ଙ୍କ ନୀତି ଘୋଷଣା, ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ବିଲୟ) ସହିତ ସମ୍ପୃକ୍ତ ତାରିଖଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ତାଲିକା କରି ମନେରଖନ୍ତୁ ।
୨. ନେତା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା: ଭ୍ଲାଡିମିର୍ ଲେନିନ୍, ଯୋସେଫ୍ ଷ୍ଟାଲିନ୍, ନିକିତା କୃଶ୍ଚେଭ୍, ଲିଓନିଡ୍ ବ୍ରେଜ୍ନେଭ୍, ମିଖାଇଲ୍ ଗୋର୍ବାଚେଭ୍ ଏବଂ ବୋରିସ୍ ୟେଲ୍ତ୍ସିନ୍ଙ୍କ ଭଳି ପ୍ରମୁଖ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ଓ ସେମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ନୀତିଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ ।
୩. କାରଣ ଓ ପରିଣାମ ବିଶ୍ଳେଷଣ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାର କାରଣ (Causes) ଓ ପରିଣାମ (Consequences) ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ । ଯଥା: ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଅର୍ଥନୈତିକ ଦୁର୍ବଳତାର କାରଣ ଏବଂ ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍ ନୀତିର ପରିଣାମ ।
୪. ସଂସ୍କାର ନୀତିଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍, ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା ଓ ଉସ୍କୋରେନିୟେ ଭଳି ମୁଖ୍ୟ ନୀତିଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ, ଲକ୍ଷ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରଭାବକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ ଓ ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।
୫. ମାନଚିତ୍ର ଅଧ୍ୟୟନ: ସୋଭିଏତ୍ ସଂଘର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ୧୫ଟି ରାଜ୍ୟ ଏବଂ CIS ଗଠନ ପରେ ସେମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥିତିକୁ ମାନଚିତ୍ରରେ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।
୬. ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଶୈଳୀ: ପ୍ରଶ୍ନର ପ୍ରକାର ଅନୁଯାୟୀ ଉତ୍ତର ଲେଖନ୍ତୁ । ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟ, ୨୦ ଶବ୍ଦ କିମ୍ବା ୬୦ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ତର ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶବ୍ଦସୀମା ମଧ୍ୟରେ ସଠିକ୍ ଓ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉତ୍ତର ଦିଅନ୍ତୁ । ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତର ପାଇଁ ବିନ୍ଦୁୱାରୀ (point-wise) ଲେଖିବା ଅଧିକ ଫଳପ୍ରଦ ।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
୧. ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାକ୍ରମରେ ଭୁଲ୍: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ତାରିଖ ଏବଂ ଘଟଣାକ୍ରମକୁ ମିଶାଇ ଦିଅନ୍ତି । ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଟାଇମ୍ଲାଇନ୍ (timeline) ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।
୨. ନୀତିଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ଓ ପ୍ରଭାବରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ: ଗ୍ଲାସ୍ନସ୍ତ୍, ପେରିସ୍ତ୍ରୋଇକା ଓ ଉସ୍କୋରେନିୟେ ଭଳି ନୀତିଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ଓ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନ ବୁଝିବା । ପ୍ରତ୍ୟେକ ନୀତିର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଓ ଫଳାଫଳକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ଟିପ୍ପଣୀ କରି ମନେରଖନ୍ତୁ ।
୩. ଶବ୍ଦସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିବା: ପ୍ରଶ୍ନର ଶବ୍ଦସୀମାକୁ ଅଣଦେଖା କରି ଅଯଥା ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଦ୍ୱାରା ସମୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ ।
୪. କାରଣ ଓ ପରିଣାମକୁ ଅଲଗା ନ କରିବା: କେବଳ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସେଗୁଡ଼ିକର କାରଣ ଓ ପରିଣାମକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଜରୁରୀ ।
୫. ମୁଖ୍ୟ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ ନ କରିବା: ଉତ୍ତରରେ ମୁଖ୍ୟ ଶବ୍ଦ (keywords) ଯଥା: 'ଜାର୍ ଶାସନ', 'ବୋଲ୍ସେଭିକ୍ ଆନ୍ଦୋଳନ', 'ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା', 'ଲୌହ ପରଦା', 'ତାରକା ଯୁଦ୍ଧ', 'CIS' ଇତ୍ୟାଦିକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରିବା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତର ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App