ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: History
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 HistPol Ch19 Pol Ch02 L01 Human Rights
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ମାନବାଧିକାର (Human Rights) ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଧାରଣା ପ୍ରଦାନ କରେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ମାନବିକ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ କିପରି ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଗଲା, ତାହା ଏଥିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି । ମାନବାଧିକାରର ଉତ୍ପତ୍ତି, ଏହାର ଐତିହାସିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି, ପ୍ରକାରଭେଦ, ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ଏବଂ ଭାରତରେ ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ ଯଥା – ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ, ରାଜ୍ୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ, ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ, ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲା ଇତ୍ୟାଦି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି । ଶେଷରେ, ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଛି ।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):
ମାନବାଧିକାର (Human Rights)
│
├── ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିକାଶ
│ ├── ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ପ୍ରତିଷ୍ଠା
│ ├── ସାର୍ବଜନୀନ ମାନବାଧିକାର ଘୋଷଣାନାମା (UDHR) - ୧୯୪୮ ଡିସେମ୍ବର ୧୦
│ ├── ଆଇନଗତ ମର୍ଯ୍ୟାଦା - ୧୯୬୬ (ସାଧାରଣ ସଭା)
│ └── ଭିଏନା ଘୋଷଣାନାମା - ୧୯୯୩ (ଗଣତନ୍ତ୍ର, ବିକାଶ, ମାନବାଧିକାର ସଂଲଗ୍ନ)
│
├── ଐତିହାସିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି
│ ├── ମାଗ୍ନାକାର୍ଟା (Magna Carta)
│ ├── ଆମେରିକାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଘୋଷଣାନାମା
│ ├── ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବର ଘୋଷଣାନାମା
│ └── ନକାରାତ୍ମକ ଅଧିକାରର ଧାରଣା
│
├── ପ୍ରକାରଭେଦ
│ ├── ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର (ନାଗରିକ ଓ ରାଜନୈତିକ)
│ ├── ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର (ଅର୍ଥନୈତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ)
│ └── ତୃତୀୟ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର (ଆତ୍ମନିର୍ଣ୍ଣୟ, ସମ୍ପଦ ଉପରେ ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିକାର)
│
├── ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ
│ ├── ସାର୍ବଜନୀନ (Universal)
│ ├── କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ବ୍ୟକ୍ତି (Individual at the Centre)
│ └── ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ବିକାଶ (Democracy and Development)
│
└── ଭାରତରେ ସୁରକ୍ଷା
├── ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ, ୧୯୯୩
├── ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ (NHRC)
│ ├── ଗଠନ, ସଦସ୍ୟ, କାର୍ଯ୍ୟକାଳ, କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ
│ └── ପ୍ରଥମ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ: ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ରଙ୍ଗନାଥ ମିଶ୍ର
├── ରାଜ୍ୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ (SHRC)
├── ମାନବାଧିକାର କୋର୍ଟ
├── ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ, ୨୦୦୫
├── ନ୍ୟାୟିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା (ନ୍ୟାୟିକ ସମୀକ୍ଷା, ଧାରା ୨୧ର ପରିସର)
├── ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲା (PIL)
└── ପ୍ରତିବନ୍ଧକ
├── ଦାରିଦ୍ର୍ୟ
├── ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକତା
└── ହିଂସାଭାବ
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୧. ମାନବାଧିକାରର ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ବିକାଶ:
୨. ମାନବାଧିକାରର ଐତିହାସିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି:
୩. ମାନବାଧିକାର ଦିବସ:
୪. ମାନବାଧିକାରର ବିକାଶ:
୫. ମାନବାଧିକାରର ପ୍ରକାର ଭେଦ:
୬. ମାନବାଧିକାରର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ:
୭. ଭାରତରେ ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା:
୮. ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ (National Human Rights Commission - NHRC):
୧. ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପଗୁଡ଼ିକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ଏବଂ ଅଧିକ ଉତ୍ତମ ପଦକ୍ଷେପ ନେବା ଲାଗି ସୁପାରିସ କରିବା ।
୨. ମାନବାଧିକାର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ସମ୍ପର୍କିତ ଅଭିଯୋଗଗୁଡ଼ିକର ତଦନ୍ତ କରିବା ।
୩. ମାନବାଧିକାର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ନିବାରଣ କରିବା ଦିଗରେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କର ବିଫଳତା ସମ୍ପର୍କରେ ତଦନ୍ତ କରିବା ।
୪. ଯେ କୌଣସି ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ମାନବାଧିକାର ଉଲ୍ଲଙ୍ଘନ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଚାର ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ପକ୍ଷଭୁକ୍ତ ହେବା ।
୫. ଜେଲରେ କଏଦୀମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥାରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ଲାଗି ଜେଲ୍ ପରିଦର୍ଶନ କରି ଆବଶ୍ୟକ ସୁପାରିସ ପ୍ରଦାନ କରିବା ।
୬. ସନ୍ତ୍ରାସବାଦୀମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଦ୍ୱାରା ମାନବାଧିକାର ବିପନ୍ନ ହେଉଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକର ସମୀକ୍ଷା କରି ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେବା ।
୭. ମାନବାଧିକାର ସମ୍ପର୍କିତ ଗବେଷଣାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ।
୮. ସମାଜର ବିଭିନ୍ନ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ମାନବାଧିକାର ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକ ସଚେତନ କରିବା ।
୯. ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ଲାଗି କାର୍ଯ୍ୟରତ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀ ଅନୁଷ୍ଠାନମାନଙ୍କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ।
୯. ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷାରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ:
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ :
(କ) ମାନବାଧିକାରଗୁଡ଼ିକର ବିଶେଷତ୍ଵ ସଂକ୍ଷେପରେ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର: ମାନବାଧିକାରର ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନୋଟି ବିଶେଷତ୍ୱ ରହିଛି । ପ୍ରଥମତଃ, ଏହା ସାର୍ବଜନୀନ ଅଟେ । ଅର୍ଥାତ୍, ଦେଶ, ସମାଜ, ସମ୍ପ୍ରଦାୟ ଓ ସଂସ୍କୃତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ଏହି ଅଧିକାର ସବୁଠାରେ ଏକାଭଳି ଓ ସମ ପରିମାଣରେ ମୂଲ୍ୟବାନ । ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ମାନବାଧିକାରର କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁରେ ବ୍ୟକ୍ତି ରହିଛି । ମଣିଷ ଯେଉଁ ରାଷ୍ଟ୍ର ବା ସମାଜର ହେଉ ଅଥବା ଯେଉଁ ଭାଷାଭାଷୀ ଅଞ୍ଚଳର ହେଉ ନା କାହିଁକି, ସେ ଏହି ଅଧିକାର ଉପଭୋଗ କରିପାରିବ । ତୃତୀୟତଃ, ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ବିକାଶ ମାନବାଧିକାର ସହିତ ପରସ୍ପର ପରିପୂରକ । ଗଣତନ୍ତ୍ର ବିନା ମାନବାଧିକାରର କଳ୍ପନା କରାଯାଇ ପାରିବ ନାହିଁ ।
(ଖ) ମାନବାଧିକାରର ଐତିହାସିକ ଭିତ୍ତିଭୂମି ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ମାନବାଧିକାର ସମ୍ପର୍କରେ ବହୁ ପୂର୍ବରୁ କେତେକ ଧାରଣା ରହିଥିଲା । ଇଂଲଣ୍ଡର ମାଗ୍ନାକାର୍ଟା (Magna Carta), ଆମେରିକାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଘୋଷଣାନାମା ଏବଂ ଫରାସୀ ବିପ୍ଳବର ଘୋଷଣାନାମାରେ ମାନବାଧିକାରର କେତେକାଂଶ ସୂଚିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଏଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ନକାରାତ୍ମକ ଅଧିକାର ଥିଲା । ଅର୍ଥାତ୍, କେତେଗୁଡ଼ିଏ ମୌଳିକ ମାନବାଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଷ୍ଟ୍ର ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବା ନିଷିଦ୍ଧ ଥିଲା । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ମାନବାଧିକାରକୁ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରରେ ଲାଗୁ କରିବାର ଆବଶ୍ୟକତା ସମସ୍ତେ ଉପଲବ୍ଧି କଲେ ।
(ଗ) ସାର୍ବଜନୀନ ମାନବାଧିକାର ଘୋଷଣାନାମା ସଂପର୍କରେ ବୁଝାଇଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବା ପରେ ମାନବାଧିକାରକୁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ମୌଳିକ ଅଧିକାର ରୂପେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଗଲା । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ, ସାର୍ବଜନୀନ ମାନବାଧିକାର ଘୋଷଣାନାମା (Universal Declaration of Human Rights) କୁ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘର ସାଧାରଣ ଅଧିବେଶନରେ ୧୯୪୮ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସ ୧୦ ତାରିଖ ଦିନ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ବିଶ୍ୱରେ ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ଓ ବିକାଶ ଦିଗରେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରସଂଘର ପ୍ରଥମ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପଦକ୍ଷେପ ଥିଲା । ଏହି ଘୋଷଣାନାମା ଯୋଗୁଁ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିର କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାନବାଧିକାର ସ୍ୱୀକୃତି ପାଇପାରିଲା ।
୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ :
(କ) ଭାରତରେ ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କି ପ୍ରକାର ପଦକ୍ଷେପ ନିଆଯାଇଛି, ତାହା ସଂକ୍ଷେପରେ ବୁଝାଇ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ଭାରତରେ ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ ପ୍ରଣୀତ ହୋଇଛି । ଏହା ଅଧୀନରେ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ, ରାଜ୍ୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ ଓ ମାନବାଧିକାର କୋର୍ଟ ଗଠନ କରାଯାଇଛି । ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ, ୨୦୦୫ ଏବଂ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲା ମଧ୍ୟ ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷାରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି ।
(ଖ) ମାନବାଧିକାରର ପ୍ରକାରଭେଦ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର: ମାନବାଧିକାରକୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି: ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର (ନାଗରିକ ଓ ରାଜନୈତିକ), ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର (ଅର୍ଥନୈତିକ, ସାମାଜିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ) ଏବଂ ତୃତୀୟ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର (ଆତ୍ମନିର୍ଣ୍ଣୟ ଓ ସମ୍ପଦ ଉପରେ ସାର୍ବଭୌମ ଅଧିକାର) ।
(ଗ) ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷାରେ ଥିବା ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକ ସଂକ୍ଷେପରେ ବର୍ଣ୍ଣନ କର ।
ଉତ୍ତର: ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିବନ୍ଧକଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକତା ଓ ହିଂସାଭାବ । ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣରେ ବାଧା ଦିଏ, ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକତା ସମାଜରେ ବିଭେଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ ଏବଂ ହିଂସାଭାବ ଅନ୍ୟର ଅଧିକାରକୁ କ୍ଷୁଣ୍ଣ କରେ ।
୩. ଉତ୍ତର ଦିଅ :
(କ) ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନର ଗଠନ ପ୍ରକାର୍ଯ୍ୟ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନରେ ଜଣେ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ଚାରିଜଣ ସଦସ୍ୟ ରହିଥାନ୍ତି । ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଦୁଇଜଣ ମାନବାଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭିଜ୍ଞ ବ୍ୟକ୍ତି, ଜଣେ କାର୍ଯ୍ୟରତ/ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟ ବିଚାରପତି ଏବଂ ଜଣେ କାର୍ଯ୍ୟରତ/ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ହାଇକୋର୍ଟ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି/ବିଚାରପତି ହୋଇଥାନ୍ତି ।
(ଖ) ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ସଦସ୍ୟା କିପରି ନିଯୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଏକ ନିଯୁକ୍ତି କମିଟିର ପରାମର୍ଶ ଅନୁସାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏହି ନିଯୁକ୍ତି କମିଟିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥାନ୍ତି । ସୁପ୍ରିମ କୋର୍ଟ ବା ହାଇକୋର୍ଟର ବିଚାରପତିଙ୍କୁ କମିଶନର ସଦସ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯିବା ପୂର୍ବରୁ ସୁପ୍ରିମକୋର୍ଟର ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତିଙ୍କ ସହିତ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପରାମର୍ଶ କରିଥାଆନ୍ତି ।
(ଗ) ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେତେ ।
ଉତ୍ତର: ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ସଦସ୍ୟଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ଅଟେ । କିନ୍ତୁ ଯଦି ଏମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ପାଞ୍ଚବର୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ୭୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପଦାର୍ପଣ କରନ୍ତି, ତାହାହେଲେ ସେ ତାଙ୍କ ପଦରୁ ଅବସର ନେବେ ।
୪. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ ।
(କ) ମାନବାଧିକାରର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଟି କ’ଣ ଅଟେ ।
ଉତ୍ତର: ମାନବାଧିକାରର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ସାର୍ବଜନୀନତା, ବ୍ୟକ୍ତି କେନ୍ଦ୍ରିକତା, ଏବଂ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ବିକାଶ ସହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ।
(ଖ) ସାର୍ବଜନୀନ ମାନବାଧିକାର ଘୋଷଣାନାମା କେବେଠାରୁ ପ୍ରଣୀତ ହେଲା ?
ଉତ୍ତର: ସାର୍ବଜନୀନ ମାନବାଧିକାର ଘୋଷଣାନାମା ୧୯୪୮ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୧୦ ତାରିଖରୁ ପ୍ରଣୀତ ହେଲା ।
(ଗ) କେଉଁ ବର୍ଷ କେଉଁ ଦିନ ନୂଆ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ୧୯୯୩ ମସିହା ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯ ତାରିଖ ଦିନ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନ ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
(ଘ) ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ କିଏ ଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ଶ୍ରୀଯୁକ୍ତ ରଙ୍ଗନାଥ ମିଶ୍ର ।
(ଙ) ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ କେଉଁ କେଉଁ ତିନି ପ୍ରକାରର ମାନବାଧିକାର ଅଛି ?
ଉତ୍ତର: ମାନବାଧିକାରର ସୁରକ୍ଷାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର, ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର ଏବଂ ତୃତୀୟ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର ଅଛି ।
(ଚ) ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଉଥିବା ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ କେତେ ବର୍ଷ ଓ କେତେ ବୟସରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିବେ ?
ଉତ୍ତର: ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନରେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଉଥିବା ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଓ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ପାଞ୍ଚବର୍ଷ ଅଟେ ଏବଂ ସେମାନେ ୭୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିବେ ।
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ରଣନୀତି ଓ ୧୦୦/୧୦୦ ସ୍କୋରିଂ ରହସ୍ୟ:
୧. ଧାରଣାଗତ ସ୍ପଷ୍ଟତା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ । ମାନବାଧିକାର କ’ଣ, ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି କିପରି ହେଲା, ଏହାର ପ୍ରକାରଭେଦ ଓ ଭାରତରେ ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ କି କି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି, ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଦରକାର ।
୨. ମୁଖ୍ୟ ତାରିଖ ଓ ଘଟଣା ମନେରଖିବା: ସାର୍ବଜନୀନ ମାନବାଧିକାର ଘୋଷଣାନାମା (୧୯୪୮ ଡିସେମ୍ବର ୧୦), ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ଆଇନ (୧୯୯୩ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୯), ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ (୨୦୦୫) ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ ଓ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ମନେରଖିବା ପାଇଁ ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ ।
୩. ସଂଜ୍ଞା ଓ ପରିଭାଷା: ମାନବାଧିକାର, ପ୍ରଥମ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର, ଦ୍ୱିତୀୟ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର, ତୃତୀୟ ପିଢ଼ି ଅଧିକାର, ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ମାମଲା ଇତ୍ୟାଦିର ସଠିକ୍ ସଂଜ୍ଞା ମନେରଖନ୍ତୁ ।
୪. ସଂରଚନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ: ଜାତୀୟ ମାନବାଧିକାର କମିଶନର ଗଠନ, ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟତା, ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା, କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀକୁ ବିନ୍ଦୁ ଆକାରରେ ଲେଖି ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।
୫. ଉତ୍ତର ଲେଖିବାର ଅଭ୍ୟାସ:
୬. ପୁନରାବୃତ୍ତି (Revision): ନିୟମିତ ଭାବରେ ପାଠ୍ୟକ୍ରମକୁ ପୁନରାବୃତ୍ତି କରନ୍ତୁ । ଏହା ତଥ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ମନେରଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ ।
୭. ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ: ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ସମୟ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଅଭ୍ୟାସ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ବଢ଼ିଥାଏ ।
ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
୧. ତାରିଖ ଓ ନାମରେ ଭୁଲ୍: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅନେକ ସମୟରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତାରିଖ, ଘଟଣା ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ନାମ ମନେରଖିବାରେ ଭୁଲ୍ କରନ୍ତି । ଏହାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ ।
୨. ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଉତ୍ତର: ପ୍ରଶ୍ନର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ବିଫଳ ହେବା । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ପ୍ରଶ୍ନରେ 'ବିଶେଷତ୍ୱ ଓ ପ୍ରକାରଭେଦ' ଉଭୟ ପଚରାଯାଇଥାଏ, ତେବେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ବିଷୟରେ ଲେଖିବା ।
୩. ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଧାରଣା: ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଭଲ ଭାବରେ ନ ବୁଝି କେବଳ ମନେରଖିବା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ଅସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ ।
୪. ଶବ୍ଦ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ: ୬୦ ଶବ୍ଦ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଅଧିକ ଲେଖିବା ଦ୍ୱାରା ସମୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସମୟ ଅଭାବ ହୁଏ ।
୫. ଅପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ତଥ୍ୟ: ପ୍ରଶ୍ନ ସହିତ ସିଧାସଳଖ ସମ୍ପର୍କ ନ ଥିବା ତଥ୍ୟ ଲେଖିବା ଦ୍ୱାରା ମାର୍କ କମିଯାଏ । କେବଳ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App