ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: History (Political Science)
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 HistPol Ch23 Pol Ch03 L03 Democratic Values (ତୃତୀୟ ପାଠ: ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ)
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
୧.୧ ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ (Chapter Summary)
ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ ଏକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ଏକ ମୂଲ୍ୟବୋଧଭିତ୍ତିକ ଜୀବନଧାରା। ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଂଜ୍ଞା, ଏହାର କ୍ରମବିକାଶ, ଜନମତର ଗୁରୁତ୍ୱ, ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଆବଶ୍ୟକ ଉପାଦାନ ଏବଂ ଭାରତରେ ପ୍ରଚଳିତ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ବିସ୍ତୃତ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି। ଗଣତନ୍ତ୍ରର ମୂଳଦୁଆ ହେଉଛି ସ୍ୱାଧୀନତା, ସମାନତା ଓ ନ୍ୟାୟ। ସମୟର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହିତ ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣର ସ୍ୱରୂପ ବଦଳିଛି। ଆଜିର ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ କେବଳ ନିର୍ବାଚନ ନୁହେଁ, ବରଂ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ସଚେତନତା, ସାମାଜିକ ଓ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମାନତା, ଆଇନର ଶାସନ ଏବଂ ନୈତିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହିଁ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ସଫଳ ଓ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ। ଭାରତରେ ୧୯୫୦ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୬ ତାରିଖରୁ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ସହ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଛି, ଯାହା ବିଶ୍ୱର ସର୍ବବୃହତ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ପରିଚିତ।
୧.୨ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Mind Map)
ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ (Democratic Values)
│
├─► ୧. ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଂଜ୍ଞା ଓ ଉତ୍ପତ୍ତି
│ ├─ ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦ: Demos (ଲୋକ) + Kratos (ଶାସନ)
│ ├─ ଆବ୍ରାହମ ଲିଙ୍କନ: "ଲୋକମାନଙ୍କର, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସରକାର"
│ └─ ଲର୍ଡ ବ୍ରାଇସ୍: ଶାସନ କ୍ଷମତା ଗୋଷ୍ଠୀ ସମୁଦାୟ ହାତରେ ନ୍ୟସ୍ତ
│
├─► ୨. ଐତିହାସିକ କ୍ରମବିକାଶ (ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ଜନ ବିପ୍ଲବ)
│ ├─ ଇଂଲଣ୍ଡର ଗ୍ଲୋରିୟସ ରିଭଲ୍ୟୁସନ (୧୬୮୮)
│ ├─ ଆମେରିକାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ (୧୭୭୬)
│ └─ ଫରାସୀ ବିପ୍ଲବ (୧୭Display୯) -> ସ୍ଲୋଗାନ: ସମାନତା, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ଓ ନ୍ୟାୟ
│
├─► ୩. ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆଧାର ଓ ପସନ୍ଦର କାରଣ
│ ├─ ଜନମତ ଓ ଜନସମ୍ମତି (ଗେଟେଲଙ୍କ ମତରେ ଜନମତର ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତା)
│ ├─ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଓ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ଜଡ଼ିତ ଶାସନ
│ └─ ବ୍ୟକ୍ତି-ଅଧିକାର, ସମାନତା ଓ ବ୍ୟକ୍ତି-ମର୍ଯ୍ୟାଦାର ସୁରକ୍ଷା
│
├─► ୪. ମୂଲ୍ୟବୋଧଭିତ୍ତିକ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଉପାଦାନ
│ ├─ ମୁକ୍ତ, ସ୍ୱାଧୀନ ଓ ନିରପେକ୍ଷ ନିର୍ବାଚନ ଏବଂ ନ୍ୟାୟପାଳିକା
│ ├─ ଆଇନର ଶାସନ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ଗଣମାଧ୍ୟମ
│ └─ ସୂଚନା ଅଧିକାର (RTI Act, ୨୦୦୫) ଓ ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର
│
└─► ୫. ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସ୍ଥିତି ଓ ଆହ୍ୱାନ
├─ ସଫଳତା: ତ୍ରି-ସ୍ତରୀୟ ନ୍ୟାୟପାଳିକା, ମୌଳିକ ଅଧିକାର, ପଞ୍ଚାୟତିରାଜ (୭୩ତମ ଓ ୭୪ତମ ସଂଶୋଧନ)
└─ ଆହ୍ୱାନ: ଦୁର୍ନୀତି, ରାଜନୈତିକ ହିଂସା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ, ନିରକ୍ଷରତା ଓ ଅସ୍ଥିରତା
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ବିଶ୍ଳେଷଣ (Comprehensive Theory & Analysis)
୨.୧ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସଂଜ୍ଞା ଓ ଶବ୍ଦର ଉତ୍ପତ୍ତି:
'ଗଣତନ୍ତ୍ର' ହେଉଛି ଇଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ 'ଡିମୋକ୍ରାସି' (Democracy)ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାନ୍ତର। ଏହି ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦରୁ ଆନୀତ ହୋଇଛି, ଯଥା:
ତେଣୁ ଶାବ୍ଦିକ ଅର୍ଥରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି 'ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାସନ ବା ସରକାର'। ଏହା ଏକ ଜନକଲ୍ୟାଣକାରୀ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଟେ।
୨.୨ ମନୀଷୀମାନଙ୍କ ମତରେ ଗଣତନ୍ତ୍ର:
୨.୩ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଚିନ୍ତାଧାରାର କ୍ରମବିକାଶ:
ନିରଙ୍କୁଶ ରାଜତନ୍ତ୍ର ବିରୋଧରେ ସଂଗଠିତ ଜନମତରୁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ସମ୍ରାଟମାନଙ୍କ ଅଖଣ୍ଡ ଆଧିପତ୍ୟକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ପୃଥିବୀରେ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ 'ଜନ ବିପ୍ଲବ' ସଂଗଠିତ ହୋଇଥିଲା, ଯାହା ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସକୁ ବଦଳାଇ ଦେଇଥିଲା:
୧. ଇଂଲଣ୍ଡର ଗ୍ଲୋରିୟସ ରିଭଲ୍ୟୁସନ (Glorious Revolution) - ୧୬୮୮ ମସିହା।
୨. ଆମେରିକାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ - ୧୭୭୬ ମସିହା।
୩. ଫରାସୀ ବିପ୍ଲବ (French Revolution) - ୧୭୮୯ ମସିହା।
ଏହି ବିପ୍ଲବଗୁଡ଼ିକର ମୁଖ୍ୟ ଦାବି ଥିଲା - "ସମାନତା, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ଓ ନ୍ୟାୟ"। ଏହା ଫଳରେ ଅସୀମ ରାଜତନ୍ତ୍ରର ସମାଧି ଉପରେ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଜନ୍ମ ହେଲା। ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଜନସାଧାରଣ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ 'ଜନମତ' ଓ 'ଜନସମ୍ମତି' ହିଁ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରକୃତ ଭିତ୍ତିଭୂମି।
୨.୪ ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହିଁକି ଆମର ବେଶୀ ପସନ୍ଦ?
ଗଣତନ୍ତ୍ର ଅନ୍ୟ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ତୁଳନାରେ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ହେବାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
୨.୫ ମୂଲ୍ୟବୋଧଭିତ୍ତିକ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆବଶ୍ୟକ ଉପାଦାନ:
ଏକ ଆଦର୍ଶ ଗଣତନ୍ତ୍ର ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ:
୨.୬ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଜୀବନଧାରା ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧ:
ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ ସରକାର ଗଠନରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଜୀବନଶୈଳୀ।
୨.୭ ଭାରତରେ ପ୍ରଚଳିତ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା:
୨.୮ ଭାରତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆହ୍ୱାନ:
ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ଅବକ୍ଷୟ ଘଟୁଛି। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣଗୁଡ଼ିକ ହେଲା - ରାଜନୈତିକ ଅସ୍ଥିରତା, ଦୁର୍ନୀତି, ନିର୍ବାଚନୀ ହିଂସା, ବେକାରୀ, ନିରକ୍ଷରତା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତିର ଅଭାବ। ଏହାର ସଂଶୋଧନ ପାଇଁ ନାଗରିକମାନଙ୍କ ସାଧୁତା, ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପର ଦେଶସେବା ଏବଂ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଦୃଢ଼ ବିଶ୍ୱାସ ସ୍ଥାପନ କରିବା ଜରୁରୀ ଅଟେ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Solved Exercises)
୧. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୬୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ।
(କ) ଭାରତରେ ପ୍ରଚଳିତ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ସଂକ୍ଷେପରେ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ୧୯୫୦ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୬ ତାରିଖରେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେବା ସହ ଭାରତ ଏକ ସାର୍ବଭୌମ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସାଧାରଣତନ୍ତ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର ଭାବେ ପରିଣତ ହେଲା। ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତରେ ପ୍ରଚଳିତ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
(ଖ) ମୂଲ୍ୟବୋଧଭିତ୍ତିକ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଆବଶ୍ୟକ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ସୂଚିତ କର।
ଉତ୍ତର: ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ମୂଲ୍ୟବୋଧଭିତ୍ତିକ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଗଠନ ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୨. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ୨୦ ଗୋଟି ଶବ୍ଦରେ ଲେଖ।
(କ) 'ଡିମୋକ୍ରାସି' ଶବ୍ଦର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ କ'ଣ?
ଉତ୍ତର: 'ଡିମୋକ୍ରାସି' (Democracy) ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦ 'ଡିମୋସ୍' (Demos - ଲୋକ ବା ଜନସାଧାରଣ) ଏବଂ 'କ୍ରାଟୋସ୍' (Kratos - ଶାସନ ବା କ୍ଷମତା)ରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି। ଏହାର ପ୍ରକୃତ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି 'ଲୋକମାନଙ୍କର ଶାସନ'।
(ଖ) ଗଣତନ୍ତ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ ଆବ୍ରାହମ ଲିଙ୍କନଙ୍କ ଉକ୍ତିଟି ଆଲୋଚନା କର।
ଉତ୍ତର: ଆମେରିକାର ପ୍ରାକ୍ତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଆବ୍ରାହମ ଲିଙ୍କନଙ୍କ ମତରେ, "ଗଣତନ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଲୋକମାନଙ୍କର, ଲୋକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଓ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଏକ ସରକାର।" ଏହା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସର୍ବୋଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତୃତ୍ୱକୁ ଦର୍ଶାଏ।
(ଗ) ଗଣତନ୍ତ୍ର କାହିଁକି ସମସ୍ତଙ୍କର ପସନ୍ଦ, ତାହା ବୁଝାଇ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏକ ଜନମତ ସମର୍ଥିତ ଓ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା। ଏଥିରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ସ୍ୱାଧୀନତା, ସମାନତା, ଅଧିକାର ଓ ବ୍ୟକ୍ତି-ମର୍ଯ୍ୟାଦା ସୁରକ୍ଷିତ ରହୁଥିବାରୁ ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କର ଅଧିକ ପସନ୍ଦ ଅଟେ।
(ଘ) ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଜୀବନଧାରା ଓ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ କାହିଁକି ଅଭିନ୍ନ? ଏହାର କାରଣ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ର କେବଳ ଏକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନୁହେଁ, ଏହା ଏକ ଜୀବନଶୈଳୀ। ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ (ଯଥା- ସହନଶୀଳତା, ସଚ୍ଚୋଟତା ଓ ସମାନତା)କୁ ନିଜ ଆଚରଣ ଓ ଜୀବନଧାରାରେ ପ୍ରୟୋଗ କଲେ ହିଁ ଗଣତନ୍ତ୍ର ସଫଳ ହୁଏ। ତେଣୁ ଏହି ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ଅଭିନ୍ନ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୩. ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଗୋଟିଏ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ।
(କ) କିଏ କହିଥିଲେ, 'ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନମତର ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତା ରହିଛି'?
ଉତ୍ତର: ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନୀ 'ଗେଟେଲ୍' କହିଥିଲେ ଯେ, "ଗଣତନ୍ତ୍ରରେ ଜନମତର ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତା ରହିଛି।"
(ଲ) ୧୬୮୮ ମସିହାରେ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଘଟିଥିବା ଜନବିପ୍ଲବର ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ୧୬୮୮ ମସିହାରେ ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଘଟିଥିବା ଜନବିପ୍ଲବର ନାମ ହେଉଛି 'ଗ୍ଲୋରିୟସ ରିଭଲ୍ୟୁସନ' (Glorious Revolution) ବା ଗୌରବମୟ ବିପ୍ଲବ।
(ମ) ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଦୁଇଟି ଭିତ୍ତିଭୂମିର ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଭିତ୍ତିଭୂମି ହେଉଛି 'ଜନମତ' (Public Opinion) ଏବଂ 'ଜନସମ୍ମତି' (Public Consent)।
(ନ) ନିର୍ବାଚିତ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧି କେଉଁମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ବାସ୍ତବରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ?
ଉତ୍ତର: ନିର୍ବାଚିତ ଲୋକ ପ୍ରତିନିଧିମାନେ ବାସ୍ତବରେ ସେମାନଙ୍କୁ ନିର୍ବାଚିତ କରିଥିବା 'ମତଦାତା' ବା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ଅଟନ୍ତି।
(ଓ) ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପରିଚାଳିତ ଦୁଇଟି 'ପ୍ରତିବାଦ' ଆନ୍ଦୋଳନର ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପରିଚାଳିତ ଦୁଇଟି ପ୍ରତିବାଦ ଆନ୍ଦୋଳନ ହେଉଛି 'ସତ୍ୟାଗ୍ରହ' (ବା ଆଇନ ଅମାନ୍ୟ ଆନ୍ଦୋଳନ) ଏବଂ 'ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ'।
(ପ) ୭୩ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ କେଉଁ ବର୍ଷ ସଂସଦରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା?
ଉତ୍ତର: ୭୩ତମ ସମ୍ବିଧାନ ସଂଶୋଧନ ଆଇନ ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ସଂସଦରେ ଗୃହୀତ ହୋଇଥିଲା।
(Q) ଭାରତରେ 'ସାବାଳକ ମତଦାତା' କହିଲେ କେଉଁମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଏ?
ଉତ୍ତର: ଭାରତରେ ୧୮ ବର୍ଷ ବା ତଦୂର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସ୍କ ସମସ୍ତ ଭାରତୀୟ ନାଗରିକଙ୍କୁ 'ସାବାଳକ ମତଦାତା' କୁହାଯାଏ।
(R) ମୌଳିକ ଅଧିକାର ସମ୍ବିଧାନର କେଉଁ ଧାରାରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଅଛି?
ଉତ୍ତର: ମୌଳିକ ଅଧିକାରଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ତୃତୀୟ ଭାଗର ଧାରା ୧୨ ରୁ ଧାରା ୩୫ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଅଛି।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୩.୧ ବ୍ୟବହାରିକ କାର୍ଯ୍ୟ (Project Work / Activity Solution)
ଉତ୍ତର: (ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ, ୨୦୦୫ ଅନୁଯାୟୀ ଆବେଦନ ପତ୍ରର ଏକ ନମୁନା)
ଫର୍ମ 'କ'
(ନିୟମ-୩ (୧) ଦ୍ରଷ୍ଟବ୍ୟ)
ସୂଚନା ପାଇବା ପାଇଁ ଆବେଦନ ପତ୍ର
ପ୍ରାପ୍ତେଷୁ,
ମାନ୍ୟବର ସରକାରୀ ଜନ ସୂଚନା ଅଧିକାରୀ,
ମଣ୍ଡଳ ଉନ୍ନୟନ ଅଧିକାରୀଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ (B.D.O. Office),
............................ ବ୍ଲକ୍, ............................।
(ପ୍ରଧାନ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ଜରିଆରେ)
୧. ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ନାମ: ............................................................
୨. ପିତାଙ୍କ ନାମ: ....................................................................
୩. ସ୍ଥାୟୀ ଠିକଣା: ଗ୍ରାମ: ........................., ପୋଷ୍ଟ: ........................., ଜିଲ୍ଲା: .........................
୪. ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ସୂଚନାର ବିବରଣୀ:
(କ) ବିଷୟ: ବିଦ୍ୟାଳୟର ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ (MDM) ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଅନିୟମିତତା ସମ୍ପର୍କରେ ସୂଚନା ପ୍ରଦାନ।
(ଖ) ସୂଚନା ସମ୍ପର୍କିତ ସମୟ ସୀମା: ଗତ ୬ ମାସର (ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ: ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୪ ରୁ ଜୁନ୍ ୨୦୨୪)।
(ଗ) ଆବଶ୍ୟକ ସୂଚନାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିବରଣୀ:
(i) ଗତ ୬ ମାସ ମଧ୍ୟରେ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ପାଇଁ ଆସିଥିବା ଚାଉଳ ଓ ପରିବା ଖର୍ଚ୍ଚର ମାସିକ ବିବରଣୀର ନକଲ।
(ii) ଦୈନିକ ଉପସ୍ଥାନ ଖାତା ଏବଂ ସେହି ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥିବା ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନର ହିସାବ ତାଲିକା।
(iii) ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନର ମାନ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ ଗଠିତ କମିଟିର ବୈଠକ ବିବରଣୀ।
୫. ଆବେଦନକାରୀ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ଅଛନ୍ତି କି? (ହଁ / ନାହିଁ): .........................
(ଯଦି ହଁ, ପ୍ରମାଣ ପତ୍ରର ନକଲ ସଂଲଗ୍ନ କରନ୍ତୁ)
୬. ଆବେଦନ ଫି' ଦାଖଲର ବିବରଣୀ: ଟ. ୧୦/- (ଟଙ୍କା ଦଶ ମାତ୍ର) କୋର୍ଟ ଫି' ଆକାରରେ ସଂଲଗ୍ନ କରାଗଲା।
ସ୍ଥାନ: .........................
ତାରିଖ: .........................
ଆବେଦନକାରୀଙ୍କ ସ୍ୱାକ୍ଷର: ............................................................
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
୪.୧ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ସ (Exam Mastery Tips):
୪.୨ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ଯାହାକୁ ଏଡ଼ାଇବା ଉଚିତ (Common Pitfalls):
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App