ଅଧ୍ୟାୟ ୩: ଟିସୁ ତନ୍ତ୍ର (Tissues)

BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE

ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ

ଉତ୍ପତ୍ତି, ଗଠନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଏକାଭଳି ଥିବା ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୋଷ ସମୂହକୁ "ଟିସୁ (Tissue)" କୁହାଯାଏ।

ବହୁକୋଷୀ ଜୀବମାନଙ୍କଠାରେ ଶ୍ରମ ବିଭାଜନ (Division of Labour) ପାଇଁ ଟିସୁର ଆବଶ୍ୟକତା ଥାଏ।

କୋଷଗୁଡ଼ିକ ସର୍ବଦା ବିଭାଜନକ୍ଷମ, ପତଳା କୋଷଭିତ୍ତି, ସାନ୍ଦ୍ର ପ୍ରୋଟୋପ୍ଲାଜମ୍ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ନ୍ୟଷ୍ଟି ଥାଏ।

ପ୍ରକାରଭେଦ:

(i) ଅଗ୍ରସ୍ଥ ମେରିଷ୍ଟେମ୍ (Apical Meristem): କାଣ୍ଡ ଓ ଚେରର ଅଗ୍ରଭାଗରେ ଥାଇ ଲମ୍ବ ବୃଦ୍ଧି କରେ।

(ii) ପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ମେରିଷ୍ଟେମ୍ (Lateral Meristem / କ୍ୟାମ୍ବିୟମ୍): କାଣ୍ଡ ଓ ଚେରର ମୋଟେଇ ବା ବ୍ୟାସ ବୃଦ୍ଧି କରେ।

(iii) ଅନ୍ତର୍ବିଷ୍ଟ ମେରିଷ୍ଟେମ୍ (Intercalary Meristem): ପର୍ବସନ୍ଧି ନିକଟରେ ଥାଇ ଶାଖା ଓ ପତ୍ର ବୃଦ୍ଧି କରେ।

ବିଭାଜନ କ୍ଷମତା ହରାଇ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଆକାର ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ଟିସୁ।

(A) ସରଳ ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ (Simple Permanent Tissues):

(i) ପାରେନ୍‌କାଇମା (Parenchyma): ଜୀବନ୍ତ କୋଷ, ପତଳା ଭିତ୍ତି, ଅନ୍ତଃକୋଷୀୟ ଫାଙ୍କ ଥାଏ, ଖାଦ୍ୟ ସଞ୍ଚୟ କରେ।

କ୍ଲୋରେନ୍‌କାଇମା: କ୍ଲୋରୋଫିଲ୍ ଥାଇ ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ କରେ।

ଏରେନ୍‌କାଇମା: ଜଳଜ ଉଦ୍ଭିଦରେ ବାୟୁ କୋଟର ଥାଇ ଭାସିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।

(ii) କଲେନ୍‌କାଇମା (Collenchyma): କୋଷର କୋଣଗୁଡ଼ିକ ପେକ୍ଟିନ୍ ଦ୍ୱାରା ମୋଟା, ନମନୀୟତା ଓ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଶକ୍ତି ଦିଏ।

(iii) ସ୍କ୍ଲେରେନ୍‌କାଇମା (Sclerenchyma): ମୃତ କୋଷ, ଲିଗ୍ନିନ୍ ଯୁକ୍ତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ମୋଟା କୋଷଭିତ୍ତି (ଯଥା: ନଡ଼ିଆ କତା, ଝୋଟ)।

(B) ଜଟିଳ ସ୍ଥାୟୀ ଟିସୁ (Complex Permanent / Vascular Tissues):

(i) ଜାଇଲେମ୍ (Xylem): ମୂଳରୁ ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ଲବଣ ଉପରକୁ ପରିବହନ କରେ (ଟ୍ରାକିଡ୍, ଭେସେଲ୍, ଜାଇଲେମ୍ ପାରେନ୍‌କାଇମା, ଜାଇଲେମ୍ ତନ୍ତୁ)।

(ii) ଫ୍ଲୋଏମ୍ (Phloem): ପତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ ଉଦ୍ଭିଦର ସମସ୍ତ ଅଂଶକୁ ପରିବହନ କରେ (ସିଭ୍ ନଳୀ, ସହକୋଷ, ଫ୍ଲୋଏମ୍ ପାରେନ୍‌କାଇମା, ଫ୍ଲୋଏମ୍ ତନ୍ତୁ)।

ରକ୍ତ (ତରଳ ସଂଯୋଜକ ଟିସୁ - ପ୍ଲାଜ୍ମା, RBC, WBC, ଅଣୁଚକ୍ରିକା)।

ଅସ୍ଥି (Bone), ଉପାସ୍ଥି (Cartilage), ଏରିଓଲାର୍ ଟିସୁ, ଏଡିପୋଜ୍ (ସ୍ନେହସାର ସଞ୍ଚୟକାରୀ ଟିସୁ), ଟେଣ୍ଡନ୍ (ମାଂସପେଶୀ-ଅସ୍ଥି ସଂଯୋଗ) ଓ ଲିଗାମେଣ୍ଟ୍ (ଅସ୍ଥି-ଅସ୍ଥି ସଂଯୋଗ)।

ଐଚ୍ଛିକ ପେଶୀ (ରେଖିତ), ଅନୈଚ୍ଛିକ ପେଶୀ (ଅଣରେଖିତ), ହୃତ୍‌ପେଶୀ (Cardiac Muscle)।

ନ୍ୟୁରନ୍ (ସ୍ନାୟୁକୋଷ) — ଡେଣ୍ଡ୍ରାଇଟ୍, ସାଇଟନ୍ (କୋଷଦେହ) ଓ ଆକ୍ସନ୍ ଦ୍ୱାରା ବାର୍ତ୍ତା ସଞ୍ଚାଳନ।

ପ୍ରଶ୍ନ ୧: ଜାଇଲେମ୍ ଓ ଫ୍ଲୋଏମ୍ ମଧ୍ୟରେ ୩ଟି ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଲେଖ।

ଉତ୍ତର:

ତୁଳନାତ୍ମକ ବିଷୟ	ଜାଇଲେମ୍ ଟିସୁ	ଫ୍ଲୋଏମ୍ ଟିସୁ
ପରିବହନ ଦ୍ରବ୍ୟ	ମୂଳରୁ ଜଳ ଓ ଖଣିଜ ଲବଣ ପରିବହନ କରେ।	ପତ୍ରରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଖାଦ୍ୟ (ଗ୍ଲୁକୋଜ୍) ପରିବହନ କରେ।
ପରିବହନ ଦିଗ	କେବଳ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱମୁଖୀ (ଏକମୁଖୀ)।	ଉଭୟ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଓ ଅଧୋମୁଖୀ (ଦ୍ୱିମୁଖୀ)।
ଜୀବନ୍ତ ଉପାଦାନ	କେବଳ ଜାଇଲେମ୍ ପାରେନ୍‌କାଇମା ଜୀବନ୍ତ (ବାକି ସବୁ ମୃତ)।	ସିଭ୍ ଟ୍ୟୁବ୍, ସହକୋଷ ଓ ପାରେନ୍‌କାଇମା ଜୀବନ୍ତ (କେବଳ ତନ୍ତୁ ମୃତ)।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)

Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!