BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE

ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ

ଶ୍ରେଣୀ: ନବମ ଶ୍ରେଣୀ (Class 9) | ବିଷୟ: ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ (Life Science - SCL)

ଅଧ୍ୟାୟ ୬: ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦ ଓ ଏହାର ପ୍ରଦୂଷଣ (Natural Resources & Pollution)


ଭାଗ ୧: ଅଧ୍ୟାୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ପରିବେଶ ତତ୍ତ୍ୱ (Complete Textbook Theory)


୬.୧ ବାୟୁମଣ୍ଡଳ ଓ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ (Atmosphere & Air Pollution):

  • ବାୟୁ ଏକ ଅମୂଲ୍ୟ ସମ୍ପଦ (୭୮% N₂, ୨୧% O₂, ୦.୦୩% CO₂, ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଓ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ଗ୍ୟାସ୍)।
  • ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର କାରଣ: ଯାନବାହାନ ଓ କଳକାରଖାନାରୁ ନିର୍ଗତ SO₂, NO₂, କାର୍ବନ ମନୋକ୍ସାଇଡ୍ (CO) ଏବଂ ସି.ଏଫ୍.ସି. (CFC)।
  • କୁପ୍ରଭାବ:
  • (i) ଅମ୍ଳବୃଷ୍ଟି (Acid Rain): SO₂ ଓ NO₂ ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ସହ ମିଶି H₂SO₄ ଓ HNO₃ ଏସିଡ୍ ସୃଷ୍ଟି କରି ବର୍ଷା ଆକାରରେ ପଡ଼ି ମାଟି, ଜଳ ଓ ସ୍ମାରକୀ (ଯଥା: ତାଜମହଲ) ନଷ୍ଟ କରେ।

    (ii) ସବୁଜଗୃହ ପ୍ରଭାବ ଓ ବିଶ୍ୱ ଉତ୍ତାପନ (Greenhouse Effect & Global Warming): CO₂, ମିଥେନ୍ (CH₄) ଯୋଗୁଁ ପୃଥିବୀର ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ବୃଦ୍ଧି।

    (iii) ଓଜୋନ୍ ସ୍ତର କ୍ଷୟ: CFC ଯୋଗୁଁ ଷ୍ଟ୍ରାଟୋସ୍ଫିୟରରେ ଥିବା ଓଜୋନ୍ (O₃) ସ୍ତର ନଷ୍ଟ ହୋଇ ଅତିବାଇଗଣି (UV) ରଶ୍ମି ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ପହଞ୍ଚି ଚର୍ମ କର୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

    ୬.୨ ଜଳ, ମୃତ୍ତିକା ଓ ଜୈବ-ଭୂ-ରାସାୟନିକ ଚକ୍ର (Biogeochemical Cycles):

  • ଜଳ ଚକ୍ର (Water Cycle): ବାଷ୍ପୀଭବନ, ଘନୀଭବନ ଓ ବୃଷ୍ଟିପାତ।
  • ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ଚକ୍ର (Nitrogen Cycle):
  • (i) ନାଇଟ୍ରୋଜେନ୍ ସ୍ଥିରୀକରଣ (Nitrogen Fixation) — ରାଇଜୋବିୟମ୍ (Rhizobium) ଜୀବାଣୁ ଓ ଆଜୋଟୋବ୍ୟାକ୍ଟର୍।

    (ii) ନାଇଟ୍ରିଫିକେସନ୍ (Nitrification) — ନାଇଟ୍ରୋସୋମୋନାସ୍ ଓ ନାଇଟ୍ରୋବ୍ୟାକ୍ଟର୍।

    (iii) ଡିନାଇଟ୍ରିଫିକେସନ୍ (Denitrification) — ସିଉଡୋମୋନାସ୍ ଦ୍ୱାରା ପୁଣି ବାୟୁମଣ୍ଡଳକୁ N₂ ଫେରିବା।

  • କାର୍ବନ୍ ଚକ୍ର ଓ ଅମ୍ଳଜାନ ଚକ୍ର: ଆଲୋକ ସଂଶ୍ଳେଷଣ ଓ ଶ୍ୱସନ ମାଧ୍ୟମରେ O₂ ଏବଂ CO₂ ର ଭାରସାମ୍ୟ ରକ୍ଷା।
  • ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    (ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)

    🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App