ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Odia Grammer
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 OdiaGram Ch02 Ch02 Sandhi
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭାଗ 'ସନ୍ଧି' ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ମିଳନ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଯେଉଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟେ, ତାହାକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ସନ୍ଧିର ସଂଜ୍ଞା, ଏହାର ପ୍ରକାରଭେଦ (ସ୍ୱରସନ୍ଧି, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି ଓ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି) ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରକାର ସନ୍ଧିର ବିଭିନ୍ନ ନିୟମ ଓ ଉଦାହରଣ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶବ୍ଦଗଠନର ମୌଳିକ ନିୟମାବଳୀକୁ ସହଜରେ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହା ସହାୟକ ହେବ ।
ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (Core Objectives):
ସଂକଳ୍ପନାତ୍ମକ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Mind Map):
```
ସନ୍ଧି (Sandhi)
├── ସଂଜ୍ଞା (Definition)
│ └── ପୂର୍ବପଦର ଶେଷବର୍ଣ୍ଣ + ପରପଦର ପ୍ରଥମବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନ
│
├── ପ୍ରକାରଭେଦ (Types)
│ ├── ୧. ସ୍ୱରସନ୍ଧି (Swar Sandhi)
│ │ ├── ନିୟମ ୧: ଅ/ଆ + ଅ/ଆ = ଆ (ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୨: ଇ/ଈ + ଇ/ଈ = ଈ (ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୩: ଉ/ଊ + ଉ/ଊ = ଊ (ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୪: ଅ/ଆ + ଇ/ଈ = ଏ (ଗୁଣ ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୫: ଅ/ଆ + ଉ/ଊ = ଓ (ଗୁଣ ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୬: ଅ/ଆ + ଋ = ଅର୍ (ଗୁଣ ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୭: ଅ/ଆ + ଏ/ଐ = ଐ (ବୃଦ୍ଧି ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୮: ଅ/ଆ + ଓ/ଔ = ଔ (ବୃଦ୍ଧି ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୯: ଇ/ଈ + ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର = ୟ (ଯଣ ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୧୦: ଉ/ଊ + ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର = ୱ (ଯଣ ସନ୍ଧି)
│ │ ├── ନିୟମ ୧୧: ଏ/ଐ + ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର = ଅୟ/ଆୟ (ଅୟାଦି ସନ୍ଧି)
│ │ └── ନିୟମ ୧୨: ଓ/ଔ + ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର = ଅବ୍/ଆବ୍ (ଅୟାଦି ସନ୍ଧି)
│ │
│ ├── ୨. ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି (Byanjan Sandhi)
│ │ ├── ନିୟମ ୧: ବର୍ଗର ପ୍ରଥମ + ସ୍ୱର/୩ୟ/୪ର୍ଥ ବର୍ଣ୍ଣ/ଯ,ର,ଳ,ବ,ହ = ୩ୟ ବର୍ଣ୍ଣ
│ │ ├── ନିୟମ ୨: ତ୍/ଦ୍ + ଚ/ଛ = ଚ୍ଚ/ଚ୍ଛ
│ │ ├── ନିୟମ ୩: ତ୍/ଦ୍ + ଜ/ଝ = ଜ୍ଜ/ଜ୍ଝ
│ │ ├── ନିୟମ ୪: ତ୍/ଦ୍ + ଡ = ଡ୍ଡ
│ │ ├── ନିୟମ ୫: ତ୍/ଦ୍ + ହ = ଦ୍ଧ
│ │ ├── ନିୟମ ୬: ତ୍/ଦ୍ + ଲ = ଲ୍ଲ
│ │ ├── ନିୟମ ୭: ତ୍/ଦ୍ + ଶ = ଚ୍ଛ
│ │ ├── ନିୟମ ୮: ତ୍/ଦ୍ + ନ/ମ = ନ୍ନ/ନ୍ମ (ଅନୁନାସିକ)
│ │ ├── ନିୟମ ୯: ମ୍ + ବର୍ଗୀୟ ବର୍ଣ୍ଣ = ୫ମ ବର୍ଣ୍ଣ/ଅନୁସ୍ୱାର
│ │ ├── ନିୟମ ୧୦: ମ୍ + ଅବର୍ଗୀୟ ବର୍ଣ୍ଣ = ଅନୁସ୍ୱାର
│ │ ├── ନିୟମ ୧୧: ଷ + ତ/ଥ = ଟ/ଠ
│ │ ├── ନିୟମ ୧୨: ସମ୍/ପରି + କୃ ଧାତୁ = ସ୍/ଷ ଆଗମ
│ │ ├── ନିୟମ ୧୩: ତ୍/ଦ୍ + କ,ଖ,ପ,ଫ,ସ = ତ୍
│ │ └── ନିୟମ ୧୪: ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ + ଛ = ଚ୍ଛ
│ │
│ └── ୩. ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି (Bisarga Sandhi)
│ ├── ନିୟମ ୧: ବିସର୍ଗ + ଚ/ଛ = ଶ୍
│ ├── ନିୟମ ୨: ବିସର୍ଗ + ଟ/ଠ = ଷ୍
│ ├── ନିୟମ ୩: ବିସର୍ଗ + ତ/ଥ = ସ୍
│ ├── ନିୟମ ୪: ସ୍-ରୂପୀ ବିସର୍ଗ + ଅ/୩ୟ/୪ର୍ଥ/୫ମ ବର୍ଣ୍ଣ/ଯ,ର,ଳ,ବ,ହ = ଓ
│ ├── ନିୟମ ୫: ର୍-ରୂପୀ ବିସର୍ଗ + ସ୍ୱର/୩ୟ/୪ର୍ଥ/୫ମ ବର୍ଣ୍ଣ/ଯ,ର,ଳ,ବ,ହ = ର
│ ├── ନିୟମ ୬: ର୍-ରୂପୀ ବିସର୍ଗ + ର = ର୍ ଲୋପ, ପୂର୍ବ ସ୍ୱର ଦୀର୍ଘ
│ ├── ନିୟମ ୭: ବିସର୍ଗ + ଅ ଭିନ୍ନ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱର = ବିସର୍ଗ ଲୋପ
│ └── ନିୟମ ୮: ବିସର୍ଗ + କ,ଖ,ପ,ଫ = ସ୍/ଷ
│
└── ବ୍ୟତିକ୍ରମ (Exceptions)
```
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୨.୧ ସନ୍ଧି (Sandhi)
ସଂଜ୍ଞା: ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପରପଦର ପ୍ରଥମବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ । ଏହି ମିଳନ ଫଳରେ ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ ।
ଉଦାହରଣ:
ସନ୍ଧିର ପ୍ରକାରଭେଦ:
ସନ୍ଧି ମୁଖ୍ୟତଃ ତିନି ପ୍ରକାରର:
୧. ସ୍ୱରସନ୍ଧି (Swar Sandhi)
୨. ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି (Byanjan Sandhi)
୩. ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି (Bisarga Sandhi)
୨.୨ ସ୍ୱରସନ୍ଧି (Swar Sandhi)
ସଂଜ୍ଞା: ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନକୁ ସ୍ୱରସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ ।
ସ୍ୱରସନ୍ଧିର ବିଭିନ୍ନ ନିୟମାବଳୀ:
୧. ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୨. ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୩. ଦୀର୍ଘ ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୪. ଗୁଣ ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୫. ଗୁଣ ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୬. ଗୁଣ ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୭. ବୃଦ୍ଧି ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୮. ବୃଦ୍ଧି ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୯. ଯଣ ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୧୦. ଯଣ ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୧୧. ଅୟାଦି ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୧୨. ଅୟାଦି ସନ୍ଧି ନିୟମ:
୨.୩ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି (Byanjan Sandhi)
ସଂଜ୍ଞା: ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ବା ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନକୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି କହନ୍ତି ।
ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧିର ବିଭିନ୍ନ ନିୟମାବଳୀ:
୧. ବର୍ଗର ପ୍ରଥମ ବର୍ଣ୍ଣର ତୃତୀୟ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ:
୨. ତ୍/ଦ୍ ପରେ ଚ/ଛ ନିୟମ:
୩. ତ୍/ଦ୍ ପରେ ଜ/ଝ ନିୟମ:
୪. ତ୍/ଦ୍ ପରେ ଡ ନିୟମ:
୫. ତ୍/ଦ୍ ପରେ ହ ନିୟମ:
୬. ତ୍/ଦ୍ ପରେ ଲ ନିୟମ:
୭. ତ୍/ଦ୍ ପରେ ଶ ନିୟମ:
୮. ତ୍/ଦ୍ ପରେ ନ/ମ ନିୟମ (ଅନୁନାସିକ):
୯. ମ୍ ପରେ ବର୍ଗୀୟ ବର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ:
୧୦. ମ୍ ପରେ ଅବର୍ଗୀୟ ବର୍ଣ୍ଣ ନିୟମ:
୧୧. ଷ ପରେ ତ/ଥ ନିୟମ:
୧୨. ସମ୍/ପରି ଉପସର୍ଗ ପରେ କୃ ଧାତୁ ନିଷ୍ପନ୍ନ ଶବ୍ଦ ନିୟମ:
୧୩. ତ୍/ଦ୍ ପରେ କ, ଖ, ପ, ଫ, ସ ନିୟମ:
୧୪. ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ପରେ ଛ ନିୟମ:
୨.୪ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି (Bisarga Sandhi)
ସଂଜ୍ଞା: ପୂର୍ବପଦର ଶେଷରେଥିବା ବିସର୍ଗ (ଃ) ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମରେ ଥିବା ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ବା ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନ ହେଲେ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି ହୁଏ ।
(ବିସର୍ଗ (ଃ) ହେଉଛି ‘ର୍’ ବା ‘ସ୍’ର ଏକ ରୂପ ।)
ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧିର ବିଭିନ୍ନ ନିୟମାବଳୀ:
୧. ବିସର୍ଗ + ଚ/ଛ ନିୟମ:
୨. ବିସର୍ଗ + ଟ/ଠ ନିୟମ:
୩. ବିସର୍ଗ + ତ/ଥ ନିୟମ:
୪. ସ୍-ରୂପୀ ବିସର୍ଗର ‘ଓ’ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିୟମ:
୫. ର୍-ରୂପୀ ବିସର୍ଗର ‘ର’ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିୟମ:
୬. ର୍-ରୂପୀ ବିସର୍ଗ + ର ନିୟମ:
୭. ବିସର୍ଗ ଲୋପ ନିୟମ:
୮. ବିସର୍ଗ + କ, ଖ, ପ, ଫ ନିୟମ:
ବ୍ୟତିକ୍ରମ (Exceptions):
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
୧. ସନ୍ଧି କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପରପଦର ପ୍ରଥମବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନକୁ ସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ । ଏହି ମିଳନ ଫଳରେ ବର୍ଣ୍ଣଗୁଡ଼ିକରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଥାଏ ।
୨. ସ୍ୱର ସନ୍ଧି କାହାକୁ କହନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମ ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନକୁ ସ୍ୱରସନ୍ଧି କୁହାଯାଏ ।
୩. ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧିର ସଂଜ୍ଞା ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର: ପରସ୍ପର ସନ୍ନିହିତ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ବା ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନକୁ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି କହନ୍ତି ।
୪. ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧିର ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ପୂର୍ବପଦର ଶେଷରେଥିବା ବିସର୍ଗ (ଃ) ସହିତ ପରପଦର ପ୍ରଥମରେ ଥିବା ସ୍ୱରବର୍ଣ୍ଣ ବା ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣର ମିଳନ ହେଲେ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧି ହୁଏ । ବିସର୍ଗ (ଃ) ହେଉଛି ‘ର୍’ ବା ‘ସ୍’ର ଏକ ରୂପ ।
୫. ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ କର :-
୬. ସନ୍ଧିକର –
୭. ଭ୍ରମ ସଂଶୋଧନ କର ।
୮. ନିମ୍ନଲିଖୂତ ପ୍ରତିଧାଡ଼ିରେ ଥିବା ଭିନ୍ନଧର୍ମୀ ଶବ୍ଦଟିକୁ ବାଛ ।
୯. ମନଃ+ବାଞ୍ଛା = ମନୋବାଞ୍ଛା। ଏଠାରେ (ଃ) ବିସର୍ଗ ‘ଓ’ ରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି । ସେହି ‘ଃ’ ‘ଓ’ରେ ପରିଣତ ହେଉଥୁବା ଆଉ ପାଞ୍ଚୋଟି ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ ।
ଉତ୍ତର:
୧. ତପଃ + ବନ = ତପୋବନ
୨. ମନଃ + ହର = ମନୋହର
୩. ଶିରଃ + ଭାଗ = ଶିରୋଭାଗ
୪. ବୟଃ + ବୃଦ୍ଧି = ବୟୋବୃଦ୍ଧି
୫. ଯଶଃ + ଲାଭ = ଯଶୋଲାଭ
୧୦. ଯେଉଁ ଧାରାରେ ‘ଦେବର୍ଷି’ ଶବ୍ଦଟି ଗଠିତ ହୋଇଛି :- ତାହା ଉଲ୍ଲେଖ କର ଓ ସେହି ଧାରାରେ ଆଉ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ ଗଢ଼।
ଉତ୍ତର:
‘ଦେବର୍ଷି’ ଶବ୍ଦଟି ‘ଦେବ + ଋଷି’ର ସନ୍ଧି । ଏଠାରେ ପୂର୍ବପଦର ଶେଷବର୍ଣ୍ଣ ‘ଅ’ (ଦେବ୍ + ଅ) ଏବଂ ପରପଦର ପ୍ରଥମବର୍ଣ୍ଣ ‘ଋ’ର ମିଳନ ଘଟି ‘ଅର୍’ ହୋଇଛି । ଏହି ନିୟମକୁ ଗୁଣ ସନ୍ଧିର ‘ଅ/ଆ + ଋ = ଅର୍’ ନିୟମ କୁହାଯାଏ ।
ଏହି ଧାରାରେ ଗଠିତ ଆଉ ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦ:
୧. ମହା + ଋଷି = ମହର୍ଷି
୨. ସପ୍ତ + ଋଷି = ସପ୍ତର୍ଷି
୧୧. ନିମ୍ନରେ ବାମ ପାଖରେ କେତୋଟି ଶବ୍ଦ ଦିଆଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦର ଡାହାଣ ପାଖ ଧାଡ଼ିରୁ ତା’ର ସନ୍ଧିଗତ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ଶବ୍ଦଟିକୁ ଆଣି ଯୋଡ଼ ।
୧୨. ତଳ ବାକ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକରେ ଥିବା ରେଖାଙ୍କିତ ପଦଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାନରେ ସମାନ ଅର୍ଥବୋଧକ ବିସର୍ଗସନ୍ଧିଜନିତ ପଦ ଯୋଡ଼ି ବାକ୍ୟକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଲେଖ ।
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ରଣନୀତି (Exam Preparation Strategies):
୧. ସଂଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରକାରଭେଦ ମନେରଖନ୍ତୁ: ସନ୍ଧି, ସ୍ୱରସନ୍ଧି, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧି ଓ ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧିର ସଂଜ୍ଞାଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ମନେରଖନ୍ତୁ । ଏହା ମୌଳିକ ଧାରଣାକୁ ମଜବୁତ କରିବ ।
୨. ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ସନ୍ଧିର ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବରେ ଲେଖି ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ଉଦାହରଣ ସହିତ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ।
୩. ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକୁ ବାରମ୍ବାର ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଉଦାହରଣକୁ ସନ୍ଧି କରିବା ଓ ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ଯେତେ ଅଧିକ ଉଦାହରଣ ଅଭ୍ୟାସ କରିବେ, ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ସେତେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହେବ ।
୪. ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ: କିଛି ସନ୍ଧି ନିୟମର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ରହିଛି, ଯାହାକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ମନେରଖିବା ଆବଶ୍ୟକ । ପରୀକ୍ଷାରେ ଏହି ବ୍ୟତିକ୍ରମଗୁଡ଼ିକରୁ ପ୍ରଶ୍ନ ଆସିବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ।
୫. ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତୁ: ଅଧ୍ୟାୟର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ନିୟମଗୁଡ଼ିକୁ ନେଇ ଏକ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ । ଏହା ସମୀକ୍ଷା କରିବା ସମୟରେ ସହଜ ହେବ ।
୬. ପୂର୍ବବର୍ଷ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ: ପୂର୍ବବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରରେ ଆସିଥିବା ସନ୍ଧି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ସମାଧାନ କରନ୍ତୁ । ଏହା ପରୀକ୍ଷା ଶୈଳୀ ଓ ପ୍ରଶ୍ନର ପ୍ରକାର ବିଷୟରେ ଧାରଣା ଦେବ ।
୭. ଲିଖିତ ଅଭ୍ୟାସ: କେବଳ ପଢ଼ିବା ନୁହେଁ, ସନ୍ଧି କରିବା ଓ ବିଚ୍ଛେଦ କରିବାକୁ ଲେଖି ଲେଖି ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ଏହା ଭୁଲ୍ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା କମାଇବ ।
୧୦୦/୧୦୦ ସ୍କୋରିଂ ରହସ୍ୟ (100/100 Scoring Secrets):
ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Student Errors):
୧. ସ୍ୱର ଓ ବ୍ୟଞ୍ଜନ ବର୍ଣ୍ଣ ଚିହ୍ନଟରେ ଭୁଲ୍: ପୂର୍ବପଦର ଶେଷବର୍ଣ୍ଣ ଓ ପରପଦର ପ୍ରଥମବର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱର ନା ବ୍ୟଞ୍ଜନ ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ଭୁଲ୍ କରିବା ।
୨. ଦୀର୍ଘ ଓ ହ୍ରସ୍ୱ ସ୍ୱରର ଭୁଲ୍ ପ୍ରୟୋଗ: ଇ/ଈ, ଉ/ଊ ମିଳନରେ ଦୀର୍ଘ ସ୍ୱର ହେବା କଥା, କିନ୍ତୁ କେତେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ହ୍ରସ୍ୱ ସ୍ୱର ଲେଖି ଦିଅନ୍ତି ।
୩. ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସନ୍ଧିରେ ବର୍ଗୀୟ ବର୍ଣ୍ଣ ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଭୁଲ୍: କେଉଁ ବର୍ଗର ପ୍ରଥମ ବର୍ଣ୍ଣ କେଉଁ ବର୍ଗର ତୃତୀୟ ବା ପଞ୍ଚମ ବର୍ଣ୍ଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେବ, ସେଥିରେ ଭୁଲ୍ କରିବା ।
୪. ବିସର୍ଗ ସନ୍ଧିର ନିୟମରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା: ବିସର୍ଗର ‘ଓ’, ‘ର’, ‘ଶ’, ‘ଷ’, ‘ସ’ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିୟମଗୁଡ଼ିକରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ।
୫. ଅନୁସ୍ୱାର ଓ ବର୍ଗୀୟ ପଞ୍ଚମ ବର୍ଣ୍ଣର ଭୁଲ୍ ପ୍ରୟୋଗ: ‘ମ୍’ ପରେ ବର୍ଗୀୟ ବର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଅନୁସ୍ୱାର ବା ପଞ୍ଚମ ବର୍ଣ୍ଣର ବିକଳ୍ପ ପ୍ରୟୋଗରେ ଭୁଲ୍ କରିବା ।
୬. ବ୍ୟତିକ୍ରମଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା: ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକୁ ସାଧାରଣ ନିୟମରେ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଭୁଲ୍ କରିବା ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App