ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Odia Grammer
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 OdiaGram Ch09 Ch09 Anuchheda Likhana
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭାଗ 'ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନ' ଉପରେ ଆଧାରିତ । ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଷୟ ଉପରେ କିଛି ବାକ୍ୟରେ ନିଜର ଭାବନାକୁ ସୁସଂଗଠିତ ଭାବେ ପ୍ରକାଶ କରିବା । ଏହା ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ବୋଧଗମ୍ୟତା, ଭାବପ୍ରକାଶ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଲିଖିତ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସହାୟକ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନ ଶୈଳୀ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି:
୧.୧. ଭାବ ସଂପ୍ରସାରଣ (Expansion of Ideas): ଏଥିରେ ଏକ ଛୋଟ ଉକ୍ତି, ପ୍ରବାଦ ବା ସୂତ୍ରକୁ ବିସ୍ତୃତ ଭାବରେ ବୁଝାଇ ଲେଖାଯାଏ । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ମୂଳ ଭାବକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା, ଉଦାହରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ବୁଝାଇବା ଏବଂ ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ରୂପ ଦେବା । ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଏଥିପାଇଁ ନିୟମାବଳୀ ଏବଂ ତିନୋଟି ବିସ୍ତୃତ ଉଦାହରଣ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।
୧.୨. ଅନୁଚ୍ଛେଦରୁ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Comprehension Questions from a Passage): ଏଥିରେ ଏକ ଅଜଣା ଗଦ୍ୟାଂଶ (passage) ଦିଆଯାଇଥାଏ ଏବଂ ତା' ଉପରେ ଆଧାରିତ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ପଚରାଯାଇଥାଏ । ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଗଦ୍ୟାଂଶଟିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପଢ଼ି, ତା'ର ମୂଳ ଭାବକୁ ବୁଝି ନିଜ ଭାଷାରେ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦେଇଥାନ୍ତି । ଏଥିପାଇଁ ମଧ୍ୟ କିଛି ନିୟମ ଏବଂ ଦୁଇଟି ଉଦାହରଣ ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି ।
ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ଅଧ୍ୟାୟର ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀରେ ଓଡ଼ିଆ ବ୍ୟାକରଣର ଅନ୍ୟ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ 'ବିଭକ୍ତି' ଉପରେ କିଛି ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ପଦରେ ବିଭକ୍ତିର ପ୍ରୟୋଗ ଏବଂ ତା'ର କାରଣକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ସହାୟକ ହେବ ।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):
```
ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନ (Anuchheda Likhana)
├── ଭାବ ସଂପ୍ରସାରଣ (Expansion of Ideas)
│ ├── ସଂଜ୍ଞା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (Definition & Objective)
│ ├── ନିୟମାବଳୀ (Rules)
│ │ ├── ଭାବକୁ ପାଠକ ହୃଦୟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା
│ │ ├── ଭାଷା ବୋଧଗମ୍ୟ ହେବା
│ │ ├── ଅତିରଞ୍ଜିତ ବର୍ଣ୍ଣନା ନକରିବା
│ │ └── ଭାବବିନ୍ଦୁକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା
│ └── ଉଦାହରଣ (Examples)
│ ├── ଈଶ୍ବର ଯାହାକରନ୍ତି ପ୍ରାଣୀର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ।
│ ├── କୁକୁର ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ବାର ବରଷରେ ସଳଖେ ନାହଁ ।
│ └── ନଈ କେ ବାଙ୍କ, ଦେଶ କେ ଫାଙ୍କ ।
└── ଅନୁଚ୍ଛେଦରୁ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Comprehension Questions)
├── ସଂଜ୍ଞା ଓ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (Definition & Objective)
├── ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାର କୌଶଳ (Answering Techniques)
│ ├── ଅନୁଚ୍ଛେଦକୁ ବାରମ୍ବାର ପଢ଼ିବା
│ ├── ଉତ୍ତର ଅଂଶ ଚିହ୍ନଟ କରିବା
│ ├── ନିଜ ଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଦେବା
│ ├── ସରଳ ଭାଷା ଓ ବାକ୍ୟ ବ୍ୟବହାର
│ └── ପୂର୍ଣ୍ଣବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେବା
└── ଉଦାହରଣ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଓ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Sample Passages & Q&A)
├── ଅନୁଚ୍ଛେଦ (୧) - ଶିକ୍ଷା ଓ ସମାଜ
└── ଅନୁଚ୍ଛେଦ (୨) - ବିଜ୍ଞାନ ଓ ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧ
```
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୨.୧. ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନ (Anuchheda Likhana):
ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନ ହେଉଛି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଷୟ ବା ଭାବ ଉପରେ କିଛି ବାକ୍ୟରେ ଏକ ସୁସଂଗଠିତ ଓ ସୁସମ୍ବଦ୍ଧ ଲେଖା । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିବାର କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା । ଏହା ଦ୍ୱାରା ବୋଧଗମ୍ୟତା, ଭାବପ୍ରକାଶ ଶୈଳୀ, ଶବ୍ଦଚୟନ ଏବଂ ବ୍ୟାକରଣଗତ ଶୁଦ୍ଧତା ଉପରେ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଥାଏ ।
୨.୨. ଭାବ ସଂପ୍ରସାରଣ (Bhava Samprasarana):
ଭାବ ସଂପ୍ରସାରଣ ହେଉଛି ଏକ ଛୋଟ ଉକ୍ତି, ପ୍ରବାଦ, ସୂତ୍ର ବା କାବ୍ୟ ପଂକ୍ତିର ମୂଳ ଭାବକୁ ବିସ୍ତୃତ ଓ ସରଳ ଭାବରେ ବୁଝାଇ ଲେଖିବା । ଏଥିରେ ମୂଳ ଭାବକୁ ବିଭିନ୍ନ ଉଦାହରଣ, ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ଓ ଯୁକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ପଷ୍ଟ କରାଯାଏ ।
ଭାବ ସଂପ୍ରସାରଣର ନିୟମ:
(କ) ଭାବବିନ୍ଦୁଟିକୁ ପାଠକ ହୃଦୟରେ ପହଞ୍ଚାଇବା ପାଇଁ ଲେଖକ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ । ଅର୍ଥାତ୍, ଯେଉଁ ମୂଳ ଭାବକୁ ସଂପ୍ରସାରଣ କରାଯାଉଛି, ତାହା ପାଠକଙ୍କ ପାଇଁ ସହଜବୋଧ୍ୟ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(ଖ) ମୁଖ୍ୟତଃ ଭାବ ତଥା ଭାଷା ବୋଧଗମ୍ୟ ହେବା ଅତୀବ ପ୍ରୟୋଜନ । ଲେଖାଟି ସରଳ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସହଜ ଭାଷାରେ ହେବା ଉଚିତ, ଯାହା ପାଠକ ସହଜରେ ବୁଝିପାରିବ ।
(ଗ) ଅତିରଞ୍ଜିତ ବର୍ଣ୍ଣନା ମଧ୍ୟ ଭାବବିନ୍ଦୁର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଖଣ୍ଡନ କରିଥାଏ । ତେଣୁ ସେଭଳି ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନାବଶ୍ୟକ । ଅଯଥା ବର୍ଣ୍ଣନା ବା କଳ୍ପନାବିଳାସ ନକରି ମୂଳ ଭାବ ଉପରେ ହିଁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଉଚିତ ।
(ଘ) ସବୁଠାରୁ ବଡ଼କଥା ହେଉଛି ଭାବବିନ୍ଦୁକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରିବା । ତେଣୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକାର ଅନୁଚ୍ଛେଦ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଭାବବିନ୍ଦୁର ସ୍ପଷ୍ଟୀକରଣ ପାଇଁ ଯତ୍ପରୋନାସ୍ତି ଉଦ୍ୟମ କରିବେ । ମୂଳ ଭାବର ସଠିକ୍ ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହିଁ ଭାବ ସଂପ୍ରସାରଣର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଭାବ ସଂପ୍ରସାରଣ:
(୧) ଈଶ୍ବର ଯାହାକରନ୍ତି ପ୍ରାଣୀର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ।
ଭାବାର୍ଥ: ଏହି ଉକ୍ତିଟି ମାନବ ଜୀବନରେ ଭଗବାନଙ୍କର ଅପାର କରୁଣା ଓ ଲୀଳାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ମଣିଷ ନିଜର ସୁବିଧାବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ଯୋଗୁଁ ସୁଖରେ ଥିବାବେଳେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରେ, କିନ୍ତୁ ଦୁଃଖ ବା ବିପଦରେ ପଡ଼ିଲେ ତାଙ୍କୁ ଦୋଷ ଦିଏ । ପ୍ରକୃତରେ, ଈଶ୍ୱରଙ୍କ ଦରବାରରେ କୌଣସି ପାତରଅନ୍ତର ନାହିଁ । ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସମାନ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖନ୍ତି ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରାଣୀର କର୍ମ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ପଛରେ କିଛି ଗଭୀର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥାଏ, ଯାହା ଶେଷରେ ପ୍ରାଣୀର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ହିଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ । ବେଳେବେଳେ ଆମେ ଯାହାକୁ ଦୁଃଖ ବା ବିପଦ ଭାବୁ, ତାହା ଭବିଷ୍ୟତରେ ଏକ ବଡ଼ ମଙ୍ଗଳର କାରଣ ହୋଇଥାଏ ।
ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ଗୋପାଳର କାହାଣୀ ଏହାର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉଦାହରଣ । ଗୋବିନ୍ଦ ଗଛ ଉପରେ ଥିବାବେଳେ ଭାଲୁ ଆସିବାରୁ ଗୋପାଳ ତାକୁ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଲା । ଗୋବିନ୍ଦ ଗଛରୁ ଡେଇଁପଡ଼ି ଆଣ୍ଠୁରେ ଆଘାତ ପାଇଲା । ପରେ ତାକୁ ବଳି ଦେବା ପାଇଁ ଧରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତା'ର ଖଣ୍ଡିଆ ଶରୀର ଯୋଗୁଁ ସେ ବଳି ପାଇଁ ଅଯୋଗ୍ୟ ବିବେଚିତ ହେଲା ଏବଂ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଲା । ଏହି ଘଟଣାରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ ଗୋବିନ୍ଦର ଆଣ୍ଠୁରେ ଆଘାତ ଲାଗିବା ଏକ ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାହା ତା'ର ଜୀବନ ରକ୍ଷା କରିବାରେ ସହାୟକ ହେଲା । ଏଥିରୁ ପ୍ରମାଣିତ ହୁଏ ଯେ ଈଶ୍ୱର ଯାହା କରନ୍ତି, ତାହା ପ୍ରାଣୀର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ହିଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ: ତେଣୁ ମଣିଷକୁ ସର୍ବଦା ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଶ୍ୱାସ ରଖିବା ଉଚିତ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସକାରାତ୍ମକ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖିବା ଉଚିତ ।
(୨) କୁକୁର ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ବାର ବରଷରେ ସଳଖେ ନାହଁ ।
ଭାବାର୍ଥ: ଏହି ପ୍ରବାଦଟି କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ବସ୍ତୁର ମୂଳ ପ୍ରକୃତିକୁ ବୁଝାଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇପାରେ ନାହିଁ । କୁକୁର ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ସୃଷ୍ଟିଗତ ଭାବରେ ବଙ୍କା ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ସଳଖ କରିବା ଅସମ୍ଭବ । ଏହି ପ୍ରବାଦ ମାଧ୍ୟମରେ ମୂର୍ଖ, ନିର୍ବୋଧ ବା ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତିର ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାଯାଇଛି, ଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଯେତେ ବୁଝାଇଲେ ବା ଶିକ୍ଷା ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସେ ନାହିଁ ।
ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଧନୀ ଲୋକଟିର କାହାଣୀ ଏହାର ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ । ଧନୀ ଲୋକଟି କୁକୁର ଲାଙ୍ଗୁଡ଼କୁ ସଳଖ କରିବା ପାଇଁ ବହୁ ଅର୍ଥ ଖର୍ଚ୍ଚ କରି ଜଣେ ସେବକ ନିଯୁକ୍ତ କଲା । ସେବକଟି ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଲାଙ୍ଗୁଡ଼କୁ ଆଉଁସିଲା, ବାଉଁଶ ନଳରେ ରଖିଲା, ରୂପା ନଳରେ ରଖିଲା ଏବଂ ସୁନା ନଳରେ ମଧ୍ୟ ରଖିଲା । କିନ୍ତୁ ବାର ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ଟି ଯେମିତି ବଙ୍କା ଥିଲା, ସେମିତି ହିଁ ରହିଲା । ଏଥିରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ଯେ କିଛି ଜିନିଷ ବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ମୂଳ ପ୍ରକୃତିକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ: ଏହି ପ୍ରବାଦଟି ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ମୂର୍ଖ, ନିର୍ବୋଧ ବା ଦୁଷ୍ଟ ପ୍ରକୃତିର ଲୋକଙ୍କୁ ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ଯେତେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଥାଏ । ସେମାନଙ୍କର ମୂଳ ସ୍ୱଭାବରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବା କଷ୍ଟକର ।
(୩) ନଈ କେ ବାଙ୍କ, ଦେଶ କେ ଫାଙ୍କ ।
ଭାବାର୍ଥ: ଏହି ପ୍ରବାଦଟି ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଷୟକୁ ତୁଳନା କରି ଏକ ଗଭୀର ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥାଏ । ପ୍ରଥମ ଅଂଶ "ନଈ କେ ବାଙ୍କ" ଅର୍ଥାତ୍ ନଦୀର ଗତିପଥ ସର୍ବଦା ବଙ୍କା ହୋଇଥାଏ । ନଦୀ ଯେଉଁ ଅଞ୍ଚଳ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ, ସେଠାକାର ମାଟିର ପ୍ରକୃତି ଅନୁଯାୟୀ ତା'ର ଗତିପଥ ବଦଳିଥାଏ । ଯେଉଁଠି ମାଟି କୋମଳ ଥାଏ, ନଦୀ ସେହି ଆଡ଼କୁ ବଙ୍କା ହୋଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ତେଣୁ ନଦୀର ଗତିପଥ ସିଧା ନହୋଇ ବଙ୍କା ହୋଇଥାଏ ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଅଂଶ "ଦେଶ କେ ଫାଙ୍କ" ଅର୍ଥାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ଚଳଣି, ରୀତିନୀତି, ଭାଷା, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । 'ଫାଙ୍କ' ଶବ୍ଦ ଏଠାରେ ଭିନ୍ନତା ବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ବୁଝାଉଛି । ଗୋଟିଏ ଦେଶର ଚଳଣି ଅନ୍ୟ ଦେଶଠାରୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ହୋଇଥାଏ ।
ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ: ଭାରତରେ ଅନେକ ଭାଷା, ଧର୍ମ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା ରହିଛି । ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଇଂରାଜୀ ଭାଷା ପ୍ରଚଳିତ ଥିବାବେଳେ ପାକିସ୍ତାନରେ ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷା ପ୍ରଚଳିତ । ଭାରତରେ ହିନ୍ଦୀକୁ ରାଷ୍ଟ୍ରଭାଷା ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି । ଖାଦ୍ୟ, ପାନୀୟ, ପୋଷାକ ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣି ପାଳନରେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟରେ ତାରତମ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ଭିନ୍ନତା ହିଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ: ଏହି ପ୍ରବାଦଟି ଆମକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଏ ଯେ ପ୍ରକୃତିର ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନଦୀର ଗତିପଥ ବଙ୍କା ହେବା ଭଳି, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶର ନିଜସ୍ୱ ଚଳଣି ଓ ସଂସ୍କୃତି ରହିଛି । ଏହି ଭିନ୍ନତାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇ ଅନ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ଓ ରୀତିନୀତି ପ୍ରତି ସହନଶୀଳ ହେବା ଉଚିତ । "ଯେ ଦେଶେ ଯାଇ, ସେ ଫଳ ଖାଇ" ଉକ୍ତିଟି ଏହି ଭାବକୁ ସମର୍ଥନ କରେ ।
୨.୩. ଅନୁଚ୍ଛେଦରୁ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର (Anuchheda Prashnottara):
ଏହା ହେଉଛି ଏକ ଦିଆଯାଇଥିବା ଗଦ୍ୟାଂଶକୁ ପଢ଼ି ତା' ଉପରେ ଆଧାରିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦେବା । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କର ପଠନ ବୋଧଗମ୍ୟତା, ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବାର କ୍ଷମତା ଏବଂ ସଠିକ୍ ଉତ୍ତର ଲେଖିବାର ଦକ୍ଷତାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିବା ।
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ପ୍ରଶ୍ନ ଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଦେବାର କୌଶଳ:
(କ) ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅନୁଚ୍ଛେଦଟିକୁ ସତର୍କତାର ସହିତ ଏକାଧୂକବାର ପାଠ କରିବେ । ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବା ପୂର୍ବରୁ ଗଦ୍ୟାଂଶକୁ ଅତି କମରେ ଦୁଇ ଥର ମନୋଯୋଗ ସହକାରେ ପଢ଼ି ତା'ର ମୂଳ ଭାବକୁ ବୁଝିବା ଆବଶ୍ୟକ ।
(ଖ) ପ୍ରତି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଅନୁଚ୍ଛେଦର କେଉଁ ଅଂଶରେ ଅଛି, ତାହା ଚିହ୍ନଟ କରିବେ । ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ିବା ପରେ ଗଦ୍ୟାଂଶର କେଉଁ ବାକ୍ୟ ବା ଅଂଶରେ ଉତ୍ତର ଲୁଚି ରହିଛି, ତାହାକୁ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଉଚିତ ।
(ଗ) ଯଥାସମ୍ଭବ ଅନୁଚ୍ଛେଦର ଭାଷା ପରିହାର କରି ନିଜଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ । ଗଦ୍ୟାଂଶରୁ ବାକ୍ୟକୁ ସିଧାସଳଖ ନକଲ ନକରି ନିଜର ଶବ୍ଦ ଓ ବାକ୍ୟ ଗଠନ ଶୈଳୀରେ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଉଚିତ ।
(ଘ) ଭାଷା ସରଳ ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବାକ୍ୟ ମଧ୍ୟ ସରଳ ହେବା ବିଧେୟ । ଉତ୍ତରର ଭାଷା ସରଳ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ବୋଧଗମ୍ୟ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ । ଜଟିଳ ବାକ୍ୟ ବ୍ୟବହାରରୁ ନିବୃତ୍ତ ରହିବା ଉଚିତ ।
(ଙ) ଉତ୍ତର ପୂର୍ଣ୍ଣବାକ୍ୟରେ ଦେବା ଉଚିତ । ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ସର୍ବଦା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ଲେଖିବା ଉଚିତ, କେବଳ ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦ ବା ଖଣ୍ଡିତ ବାକ୍ୟରେ ନୁହେଁ ।
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀ (ବିଭକ୍ତି):
୮. ସ୍ଥୁଳାକ୍ଷର ବିଶିଷ୍ଟ ପଦମାନଙ୍କର ବିଭକ୍ତି ସକାରଣ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କର ।
(i) ତାଙ୍କ ସହିତ ମୋର ବିରୋଧ ନାହିଁ ।
(ii) ବିରାଡ଼ି କପାଳକୁ ଶିକା ଛିଡ଼ିଲା ।
(iii) ମୂର୍ଖ କାହିଁରେ ବଶ ହୁଏ ନାହିଁ ।
(iv) ହରିଣ ବେଗରେ ଦୌଡ଼ିପାରେ ।
(v) ବୁଢ଼ାଟି ଶୀତରେ ଥରୁଛି ।
(vi) ବଳଠାରୁ ବୁଦ୍ଧି ବେଶୀ ଦରକାର ।
(vii) ପୁରେପୁରେ ଉତ୍ସବ ଲାଗି ରହିଛି ।
(viii) ଗାଡ଼ିଟି ଧୀରେ ଋଲୁଛି ।
୯. ବାକ୍ୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଉଦାହରଣ ଦିଅ ।
(i) ସମ୍ବୋଧନରେ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ।
(ii) ‘ଧୂକ୍’ ଯୋଗେ ଦ୍ବିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(iii) ମୂଲ୍ୟ ଅର୍ଥରେ ଦ୍ଵିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(iv) ବ୍ୟାପ୍ତି ଅର୍ଥରେ ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(v) ଭାବେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(vi) ଅବ୍ୟୟ ଯୋଗରେ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ।
(vii) କ୍ରିୟା ବିଶେଷଣରେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(viii) ନିବାରଣ ଅର୍ଥରେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ।
ଅନୁଚ୍ଛେଦ (୧) ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର:
ପ୍ରଦତ୍ତ ଅନୁଚ୍ଛେଦ : (୧)
ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ଏପରି ଶିକ୍ଷା ଆହରଣ କରିବା ଉଚିତ ଯାହା ସମାଜ ଓ ବିଶ୍ୱପାଇଁ ହିତକର ହେବ । ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ସମାଜର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ । ଆମେ ଆମର ପ୍ରାଚୀନ ମୁନିଋଷିମାନଙ୍କର ଉପଦେଶକୁ ଅନୁସରଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯେଉଁମାନେ କି ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରକୃତ ଅର୍ଥ ଆମକୁ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । କେବଳ କେତୋଟି ଉପାଧୂ ଆହରଣ କରି ଅହଂକାର ପ୍ରକଟ କରିବା ନିର୍ବୋଧତାର ସଙ୍କେତ ଅଟେ । ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନେ ସମାଜର ଆବଶ୍ୟକତା ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରିବା ଉଚିତ । ଲୋକମାନେ ସମାଜସେବା କରୁଛନ୍ତି ବୋଲି କହନ୍ତି ଅଥଚ ସମାଜର ଆବଶ୍ୟକତା କ’ଣ ତାହା ସେମାନେ ପ୍ରକୃତରେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏତାଦୃଶ ସେବା ସମାଜସେବା ନୁହେଁ, ମାତ୍ର ସମାଧୂ ସେବା ଅର୍ଥାତ୍ ନିର୍ଜୀବ, ଯାନ୍ତ୍ରିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ । ଶିକ୍ଷାପଦ୍ଧତିକୁ ଠିକ୍ କରାଗଲେ ସମାଜ ପ୍ରଗତି କରିବ । ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହ ବଢ଼ୁଥିବାରୁ ବେଦ ଅଧ୍ୟୟନ ଉପେକ୍ଷିତ ହୋଇଛି । କ’ଣ ଭଲ ଓ କ’ଣ ଖରାପ ତାହା ପିତାମାତା ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପିଲାଦିନରୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ଉଚିତ । ଦେଶସେବା ନିମିତ୍ତ ପିଲାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷାକୁ ବିନିଯୋଗ କରିବା ସଂପର୍କରେ ପିତାମାତା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବା ଉଚିତ ।
(୧) ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ଶିକ୍ଷା କିପରି ହେବା ଉଚିତ ?
(୨) ସମାଜ ଶିକ୍ଷାର୍ଥୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ କ’ଣ ଆଶା କରେ ?
(୩) ଏତାଦୃଶ ସେବା ସମାଜସେବା ନୁହେଁ । – ଏହା କୁହାଯାଇଛି କାହିଁକି ?
(୪) କେଉଁ ବିଷୟରେ ପିତାମାତା ସୁନିଶ୍ଚିତ ହେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଇଛି ?
ଅନୁଚ୍ଛେଦ (୨) ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର:
ପ୍ରଦତ୍ତ ଅନୁଚ୍ଛେଦ : (୨)
ବିଜ୍ଞାନ ଓ କାରିଗରୀ ବିଦ୍ୟାରେ ଅଭୂତପୂର୍ବ ପ୍ରଗତି ଘଟିଛି, ମାତ୍ର ମାନବଜାତି ଅଧୋମୁଖୀ ହେବାରେ ଲାଗିଛି । ଏକଥା ନିଃସନ୍ଦେହ ଯେ ଆଜି ପୃଥିବୀରେ ଅନେକ ଓଜସ୍ୱୀ ବିଦ୍ବାନ୍ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ ଏକାକୀ ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ । ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉଦ୍ଭାବନ ଗୁଡ଼ିକୁ ଠିକ୍ ବାଟରେ ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ପାଇଁ ବିବେକ ରହିବା ଦରକାର । ବିବେକରହିତ ବିଜ୍ଞାନ, ଶୃଙ୍ଖଳାରହିତ ମାନବୀୟ ଅସ୍ତିତ୍ଵ, କୃତଜ୍ଞତାରହିତ ମିତ୍ରତା, ରାଗରହିତ ସଙ୍ଗୀତ, ନୈତିକତା ଓ ନ୍ୟାୟରହିତ ସମାଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର ହୋଇନପାରେ । ଏକପକ୍ଷରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଗ୍ରଗତି ଏବଂ ଅପରପକ୍ଷରେ ମାନବୀୟ ଆଚରଣରେ ଅଧଃପତନ । ଏହାର କାରଣ, ଜ୍ଞାନର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ସମଭାବରେ ଅଜ୍ଞାନତା ମଧ୍ୟ ବଢ଼ି ଚାଲିଛି । ମାନବ ଚରିତ୍ରର ଅଧଃପତନ, ହିଂସା ଓ ଦ୍ବେଷ ବୃଦ୍ଧିର କାରଣ ଏହି ଯେ ଅତୀତ ତୁଳନାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଦୁର୍ଗୁଣ, ଦୁଷ୍କର୍ମ ଓ କ୍ରୂର ଲକ୍ଷଣର ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି । ଏହି ବୃଦ୍ଧିର କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ପରୀକ୍ଷା କଲେ ଜଣାଯିବ ଯେ ମନୁଷ୍ୟ ଭିତରେ ପଶୁପ୍ରବୃତ୍ତିର ପ୍ରଭୁତ୍ବ ବିସ୍ତାର ଯୋଗୁଁ ଏପରି ଘଟୁଛି । ଫଳରେ ମନୁଷ୍ୟ ନିଜର ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହରାଇ ବସୁଛି ।
(୧) ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉଦ୍ଭାବନ ସହିତ ବିବେକର ସଂପର୍କ କିପରି ହେବା ଉଚିତ ?
(୨) ସମାଜ କିପରି ରୂପ ନେଲେ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର ହୋଇପାରିବ ?
(୩) ଜ୍ଞାନର ଅଭିବୃଦ୍ଧି ହେଉଥିଲେ ହେଁ ଅଜ୍ଞାନତା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି କିପରି ?
(୪) ମଣିଷ ନିଜର ମାନବୀୟ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ହରାଇ ବସୁଛି କାହିଁକି ?
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନ ଏବଂ ବ୍ୟାକରଣ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକରେ ସର୍ବାଧିକ ନମ୍ବର ରଖିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଟିପ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ:
୪.୧. ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନ (ଭାବ ସଂପ୍ରସାରଣ ଓ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର) ପାଇଁ ଟିପ୍ସ:
୪.୨. ବିଭକ୍ତି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ଟିପ୍ସ:
୪.୩. ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):
ଏହି ଟିପ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ଲିଖନ ଏବଂ ବ୍ୟାକରଣ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକରେ ଉତ୍ତମ ନମ୍ବର ହାସଲ କରିପାରିବେ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App