ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Odia
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 Ch06 Paikabadhura Udbodhana
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
୧.୧ ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ (Chapter Summary):
'ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ' କବିତାଟି ଓଡ଼ିଶାର ସୁପ୍ରସିଦ୍ଧ ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ରଚିତ ଏକ ଅନନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି । ଏହି କବିତାରେ କବି ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ସାମରିକ ଗୌରବ, ବୀରତ୍ଵ ଏବଂ ଶୌର୍ଯ୍ୟର ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରିବା ସହିତ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନାରୀର ମହନୀୟ ଭୂମିକାକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି ।
କବିତାର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ କବି ଅତୀତର ସେହି ଗୌରବମୟ ଦୁର୍ଗ, ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ଓ ନୀଳ ପ୍ରାନ୍ତର ଆଜି କିପରି ଶ୍ମଶାନ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ଓ ନିରବ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଛି, ତାହାର ଏକ କାରୁଣ୍ୟଭରା ଚିତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି । ଯେଉଁଠାରେ ଦିନେ ରଣଶିଙ୍ଗା ଓ ପାଇକବାଦ୍ୟର ଗମ୍ଭୀର ନାଦରେ ମେଦିନୀ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା, ଆଜି ସେଠାରେ କେବଳ ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁମାନେ ଯୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ହୋଇ ବୁଲୁଛନ୍ତି । ମାତ୍ର ଏହି ମାଟି ସାଧାରଣ ମାଟି ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ବୀର ପ୍ରସବିନୀ ମାଟି, ଯାହାକୁ ଚାହିଁଲେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶରୀରର ରକ୍ତ ତାତି ଉଠେ ।
କବିତାର ଦ୍ଵିତୀୟ ଭାଗରେ କବି ଜଣେ ବୀର୍ଯ୍ୟବତୀ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂର ବୀରତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି । ସେ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ନିଜ ହାତରେ ସଜ୍ଜିତ କରୁଛି । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତରବାରୀ ଦେଉଛି, କପାଳରେ ବିଜୟ ସିନ୍ଦୂରର ତିଳକ ପିନ୍ଧାଉଛି, ପିଠିରେ ଶରମୁଣା ବାନ୍ଧୁଛି ଏବଂ କଣ୍ଠରୁ ମଙ୍ଗଳ ହୁଳହୁଳି ଧ୍ଵନି ଦେଇ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରେରଣ କରୁଛି । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି ଯେ, କେବଳ ପତ୍ନୀର ପ୍ରେମରେ ମଜ୍ଜି ରହିବା ବୀରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜନ୍ମଭୂମିର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ପ୍ରାଣବଳି ଦେବା ହେଉଛି ତା’ର ପରମ ଧର୍ମ । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ହୋଇ ଫେରିବାକୁ ଆହ୍ଵାନ ଦେଉଛି ଏବଂ ବିଜୟୀ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଦାପନା କରିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି ।
୧.୨ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map):
┌────────────────────────┐
│ ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ │
└───────────┬────────────┘
│
┌──────────────────────────────────┼──────────────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐ ┌──────────────────┐
│ ଅତୀତର ଗୌରବ ଓ │ │ ପାଇକବଧୂର ବୀରତ୍ଵ │ │ ଦେଶପ୍ରେମର ଚରମ │
│ ବର୍ତ୍ତମାନର ନୀରବତା │ │ ଓ ସଜ୍ଜୀକରଣ │ │ ବାର୍ତ୍ତା ଓ ଆହ୍ଵାନ │
└────────┬─────────┘ └────────┬─────────┘ └────────┬─────────┘
│ │ │
├─ ଶ୍ମଶାନ ସଦୃଶ ଦୁର୍ଗ ├─ ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତରବାରୀ ├─ ଜନ୍ମଭୂମିର ମଙ୍ଗଳ
├─ ରଣଶିଙ୍ଗାର ଅନୁପସ୍ଥିତି ├─ କପାଳରେ ବିଜୟ ସିନ୍ଦୂର │ ପାଇଁ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ
└─ ଶ୍ଵାପଦକୁଳର ବିଚରଣ └─ କଣ୍ଠରୁ ମଙ୍ଗଳ ହୁଳହୁଳି └─ ବିଜୟୀ ହୋଇ ଫେରିବା
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୨.୧ କବି ପରିଚୟ ଓ ସାହିତ୍ୟିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି:
କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ (୧୯୧୧-୧୯୯୭) ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଜଗତରେ ଜଣେ ପ୍ରତିଭାସମ୍ପନ୍ନ ଏବଂ ଆବେଗଭରା ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ କବି ଭାବରେ ସୁପରିଚିତ । ତାଙ୍କର ଲେଖନୀ ଓଡ଼ିଶାର ସାମରିକ ଇତିହାସ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ନେଇ ସମୃଦ୍ଧ । ସହଜ, ସରଳ ଭାଷା ଏବଂ ଛନ୍ଦୋବଦ୍ଧ ଶୈଳୀରେ ରଚିତ ତାଙ୍କର କବିତାଗୁଡ଼ିକ ପାଠକ ପ୍ରାଣରେ ଜାତୀୟତାବୋଧର ସଞ୍ଚାର କରେ । ତାଙ୍କର କେତେକ ବିଶିଷ୍ଟ ରଚନା ହେଉଛି - ‘ଅଗ୍ନିଶିଖା’, ‘ଆହୁତି’, ‘ମାଟିଦୀପ’ ଏବଂ ‘ଦିଗ୍ବଳୟ’ । ଆଲୋଚ୍ୟ ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାଟି ତାଙ୍କର ଏକ ଦୀର୍ଘ କବିତାର ଅଂଶବିଶେଷ, ଯେଉଁଥିରେ ଉତ୍କଳୀୟ ନାରୀର ବୀରତ୍ଵ ଓ ଦେଶପ୍ରେମର ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ଵୟ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
୨.୨ ପଦ୍ୟର ବିସ୍ତୃତ ବିଶ୍ଳେଷଣ (Stanza-by-Stanza Analysis):
"ଏଇ ଦୁର୍ଗ, ଏଇ ବନ, ଏ ନୀଳ ପ୍ରାନ୍ତର / ପଡ଼ିଅଛି ଶ୍ମଶାନ ପରି..."
କବି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାଚୀନ ଦୁର୍ଗ, ଅରଣ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରାନ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ବ୍ୟଥିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ଦିନେ ଯେଉଁଠାରେ ବୀର ପାଇକମାନଙ୍କର କୋଳାହଳ ଥିଲା, ଆଜି ତାହା ଶ୍ମଶାନ ପରି ନିରବ । ସେଠାରେ ଆଉ ରଣଶିଙ୍ଗା ବାଜୁନାହିଁ କି ଯୋଦ୍ଧାବେଶଧାରୀ ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ ମିଳୁନାହିଁ । ତୋପ, ବନ୍ଧୁକ ଓ ତୀରର ଶବ୍ଦ ଆଉ ଶୁଣାଯାଉନାହିଁ । କେବଳ ପବନ ନୀରବରେ ବହିଯାଉଛି ଏବଂ ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁମାନେ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ବିଚରଣ କରୁଛନ୍ତି ।
"ଏଇ ବୀର ମାଟି ! / ଚାହିଁଲେ ନିମିଷେ ଯାରେ / ରକ୍ତ ଯାଏ ତାତି..."
ଏହି ମାଟି ସାଧାରଣ ମାଟି ନୁହେଁ, ଏହା ହେଉଛି ବୀରମାନଙ୍କର ରକ୍ତରେ ରଞ୍ଜିତ ମାଟି । ଏହାକୁ ଚାହିଁଲେ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଶରୀରରେ ଉଷ୍ମତା ଖେଳିଯାଏ । ଏହି ମାଟି ନିଜ ବୁକୁତଳେ ଅତୀତର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବୀରମାନଙ୍କର ଗୌରବମୟ ଗାଥାକୁ ସାଇତି ରଖିଛି । କବି ବନ ପ୍ରାନ୍ତର, ସମର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ, ଭଗ୍ନ ଦୁର୍ଗଶିଳା ଏବଂ ଶୈଳ କାନନକୁ ଅତୀତର ସେହି ବୀରତ୍ଵର କାହାଣୀ କହିବା ପାଇଁ ଆହ୍ଵାନ କରିଛନ୍ତି ।
"କେମନ୍ତେ ସେ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ / ରଣଶିଙ୍ଗା ବଜାଇ ବଜାଇ..."
ପାଇକବଧୂ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇବା ପାଇଁ ଅତି ଗର୍ବର ସହ ସଜ୍ଜିତ କରୁଥିଲା । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତରବାରୀ ଦେଉଥିଲା, କପାଳରେ ବିଜୟ ସିନ୍ଦୂରର ତିଳକ ପିନ୍ଧାଉଥିଲା, ପିଠିରେ ଶରମୁଣା ବାନ୍ଧୁଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଧନୁଶର ପ୍ରଦାନ କରୁଥିଲା । ସେ କଣ୍ଠରୁ ମଙ୍ଗଳ ହୁଳହୁଳି ଧ୍ଵନି ଦେଇ, ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ମନ୍ଦାର ମାଳା ଲମ୍ବାଇ, ଅତି ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଦାପନା କରି "ଯାଅ ଦର୍ପେ ଯୁଦ୍ଧ କର" ବୋଲି କହି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରେରଣ କରୁଥିଲା ।
"ତରୁଣୀ ବକ୍ଷ ଲାଗି ପ୍ରିୟତମ ଜନ୍ମ ନୁହଁଇ ତବ / ଜନ୍ମଭୂଇଁର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଜୀବନ ଦେବାକୁ ହବ ।"
ପାଇକବଧୂ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଛି ଯେ, କେବଳ ପତ୍ନୀର ପ୍ରେମ ଓ ସାଂସାରିକ ସୁଖରେ ମଜ୍ଜି ରହିବା ବୀରର ଲକ୍ଷ୍ୟ ନୁହେଁ । ଜନ୍ମଭୂମିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜର ପ୍ରାଣବଳି ଦେବା ହେଉଛି ବୀରର ପରମ ଧର୍ମ । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଶତେକ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ସହ ବୀରତ୍ଵର ସହ ସଂଗ୍ରାମ କରି, ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ବରଣ କରି କୋଟି ଗୌରବରେ ଫେରିଆସିବାକୁ କହିଛି । ସେ ବିଜୟୀ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଦାପନା କରିବା ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି ।
୨.୩ ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ଟୀକା (Glossary & Contextual Meanings):
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. ପଠିତ କବିତାରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।
(କ) ବୁଲନ୍ତି ଶ୍ଵାପଦକୁଳ ହୋଇ ଯୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ।
(ଖ) କେମନ୍ତେ ସେ ବୀର୍ଯ୍ୟବତୀ ବାଳା କଣ୍ଠତଟୁ ଦେଲା ହୁଳହୁଳି ।
(ଗ) ମାରିବାକୁ ହେବ ଲକ୍ଷ ସଇନି ଫୋପାଡ଼ି ଲକ୍ଷ ତୀର ।
(ଘ) ଜନ୍ମଭୂଇଁର ମଙ୍ଗଳଲାଗି ଜୀବନ ଦେବାକୁ ହବ ।
(ଙ) ଆଗେ ବାଜୁଥିବ ସଂଗ୍ରାମ ବାଜା ପଛେ ଆସୁଥିବ ତମେ ।
Q2. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଲେଖ ।
(କ) ପାଇକ ବାଦ୍ୟ ରଣ-ଶିଙ୍ଗା ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁଠାରେ ବାଜୁଛି ।
(ଖ) ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରୁ ଅନେକ ଅବହେଳିତ ଭାବରେ ପଡ଼ିଛି ।
(ଗ) ପାଇକବଧୂମାନେ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ଵାମୀମାନଙ୍କୁ ସଜ୍ଜିତ କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଉଥିଲେ ।
(ଘ) ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇଦେଇ ପାଇକବଧୂ ଘରେ ଗୁମୁରି କାନ୍ଦୁଥିଲା ।
(ଙ) ଜୀବନକୁ ଉପଭୋଗରେ ବିତାଇ ଦେବାକୁ ମଣିଷ ଜନ୍ମ ହୋଇଛି ।
ଉତ୍ତର: ଠିକ୍ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ହେଲା -
(ଖ) ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକରୁ ଅନେକ ଅବହେଳିତ ଭାବରେ ପଡ଼ିଛି ।
(ଗ) ପାଇକବଧୂମାନେ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ଵାମୀମାନଙ୍କୁ ସଜ୍ଜିତ କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଉଥିଲେ ।
Q3. ନିମ୍ନଲିଖିତ ସମୋଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର:
Q4. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର:
Q5. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କର ।
ଉତ୍ତର:
Q6. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଗଦ୍ୟ ରୂପ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର:
Q7. ନିମ୍ନରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରୁ ଭିନ୍ନ ଶବ୍ଦଟିକୁ ବାଛ ।
(କ) ଅତୀତ, ପୂର୍ବତନ, ଅତୀବ, ପ୍ରାଚୀନ, ପୁରାତନ
(ଖ) ଖଣ୍ଡା, ବନ୍ଧୁକ, ତୋପ, ଢାଲ, ଛୁରୀ
(ଗ) ସମୀରଣ, କାକର, ପବନ, ମଳୟ, ବାଆ
(ଘ) ଘୋଡ଼ା, ବଳଦ, ଗଧ, କୁକୁର, ବିଲୁଆ
(ଙ) ବାଳକ, ବାଳିକା, ତରୁଣ, ବୃଦ୍ଧ, ପ୍ରୌଢ଼
ଉତ୍ତର:
(କ) ଅତୀବ (ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ଅତୀତ ବା ପୁରାତନ ସମୟକୁ ବୁଝାଉଥିବା ବେଳେ 'ଅତୀବ'ର ଅର୍ଥ ଅତ୍ୟନ୍ତ)
(ଖ) ଢାଲ (ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଅସ୍ତ୍ର ହୋଇଥିବା ବେଳେ 'ଢାଲ' ହେଉଛି ଏକ ପ୍ରତିରକ୍ଷାତ୍ମକ ସାଧନ)
(ଗ) କାକର (ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ପବନର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ହୋଇଥିବା ବେଳେ 'କାକର'ର ଅର୍ଥ ଶିଶିର)
(ଘ) ବିଲୁଆ (ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପଶୁ ଗୃହପାଳିତ ବା ପୋଷା ହୋଇଥିବା ବେଳେ '비ଲୁଆ' ଏକ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ)
(ଙ) ବାଳିକା (ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବା ସାଧାରଣ ଅବସ୍ଥାକୁ ବୁଝାଉଥିବା ବେଳେ 'ବାଳିକା' ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଅଟେ)
Q8. ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦ ସହିତ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭର ଶବ୍ଦକୁ ମିଳାଅ ।
‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ - ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
ଉତ୍ତର:
Q9. ନିମ୍ନରେ ‘ସୋହାଗେ’ର ଚାରିଗୋଟି ଅର୍ଥ ଦିଆଯାଇଛି, ଠିକ୍ ଅର୍ଥଟିକୁ ବାଛ ।
(କ) ଅତି ଘୃଣାରେ
(ଖ) ଅତି ସ୍ନେହରେ
(ଗ) ଅତି ଈର୍ଷାରେ
(ଘ) ଅତି ଯତ୍ନରେ
ଉତ୍ତର: (ଖ) ଅତି ସ୍ନେହରେ
Q10. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରୟୋଗ କରି ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର ।
ଉତ୍ତର:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q11. ଶ୍ମଶାନ ପରି କ’ଣ ପଡ଼ିଛି ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: କବିଙ୍କ ଅନୁସାରେ, ଅତୀତର ବୀରତ୍ଵର ମୂକସାକ୍ଷୀ ସ୍ଵରୂପ ଥିବା ଦୁର୍ଗ, ବନ ଏବଂ ନୀଳ ପ୍ରାନ୍ତର ଆଜି ଶ୍ମଶାନ ପରି ନିଶ୍ଚଳ ଓ ନିରବ ହୋଇ ପଡ଼ିରହିଛି ।
Q12. ଯୋଦ୍ଧାବେଶ କେଉଁମାନେ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ଓଡ଼ିଶାର ବୀର ଖଣ୍ଡାୟତ ପାଇକମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଯୋଦ୍ଧାବେଶ ଧାରଣ କରୁଥିଲେ ।
Q13. ସମୀରଣ କିପରି ବହିଯାଏ ?
ଉତ୍ତର: ସମୀରଣ (ପବନ) ଅତୀତର ସ୍ମୃତିକୁ ବୁକୁରେ ଧରି ଅତି ନୀରବରେ ଗୁଞ୍ଜରିତ ହୋଇ ବହିଯାଉଛି ।
Q14. ଶ୍ଵାପଦକୁଳ କେଉଁଠାରେ ବୁଲୁଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଶ୍ଵାପଦକୁଳ (ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁମାନେ) ଜନଶୂନ୍ୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିବା ଦୁର୍ଗ ଓ ବନ ପ୍ରାନ୍ତରରେ ଯୋଡ଼ା ଯୋଡ଼ା ହୋଇ ବୁଲୁଛନ୍ତି ।
Q15. ବୀରମାଟିକୁ ଦେଖିଲେ ମନରେ କି ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ?
ଉତ୍ତର: ବୀରମାଟିକୁ ଦେଖିଲେ ନିମିଷକ ମଧ୍ୟରେ ମନରେ ଦେଶପ୍ରେମ ଜାଗ୍ରତ ହୁଏ ଏବଂ ଶରୀରର ରକ୍ତ ତାତି ଉଠେ ।
Q16. ବାର ମାଟି ବୁକୁତଳେ କ’ଣ ଧରି ପଡ଼ି ରହିଛି ?
ଉତ୍ତର: ବୀର ମାଟି ନିଜ ବୁକୁତଳେ ଅତୀତର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବୀର ପାଇକମାନଙ୍କର ଗୌରବମୟ ଗାଥାକୁ ସନ୍ତର୍ପଣରେ ଧରି ରଖିଛି ।
Q17. ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ ନିଜର ସ୍ଵାମୀକୁ ବୀର ବେଶରେ କିଭଳି ସଜ୍ଜିତ କରୁଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ ରଣଶିଙ୍ଗା ବଜାଇ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ସମର ପ୍ରାଙ୍ଗଣକୁ ଆଣୁଥିଲା । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ହାତରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତରବାରୀ ଦେଉଥିଲା, କପାଳରେ ବିଜୟ ସିନ୍ଦୂରର ତିଳକ ପିନ୍ଧାଉଥିଲା, ପିଠିରେ ଶରମୁଣା ବାନ୍ଧୁଥିଲା ଏବଂ ଅନ୍ୟ ହାତରେ ଉଜ୍ଜ୍ଵଳ ଧନୁଶର ପ୍ରଦାନ କରି ସଜ୍ଜିତ କରୁଥିଲା ।
Q18. ଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ସ୍ଵାମୀକୁ ପଠାଇ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ କିପରି ସମୟ କାଟୁଥିଲା ?
ଉତ୍ତର: ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ପଠାଇବା ପରେ ଖଣ୍ଡାୟତ ବଧୂ କୁଟୀର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ମେଘମନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵରରେ ସମର ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରି ସମୟ କାଟୁଥିଲା ।
Q19. ବୀରବାଳା ତା’ ସ୍ଵାମୀକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ କିପରି ପଠାଉଥିଲା ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ବୀରବାଳା ତା’ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଅତି ସ୍ନେହରେ ବନ୍ଦାପନା କରି, କଣ୍ଠରୁ ମଙ୍ଗଳ ହୁଳହୁଳି ଧ୍ଵନି ଦେଇ, ବକ୍ଷରେ ବୀରତ୍ଵର ଅନଳ ଭରି "ଯାଅ ଦର୍ପେ ଯୁଦ୍ଧ କର" ବୋଲି କହି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଉଥିଲା ।
Q20. ବୀରବାଳା କେଉଁ ଗୀତ ଗାଉଥିଲେ ?
ଉତ୍ତର: ବୀରବାଳା କୁଟୀର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ମେଘମନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵରରେ ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ "ସମର ସଙ୍ଗୀତ" ଗାଉଥିଲେ ।
Q21. ‘ଯିବା ପାଇଁ ହେବ ବୀର’- ‘ବୀର’ ବୋଲି କାହାକୁ କିଏ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଏଠାରେ ‘ବୀର’ ବୋଲି ପାଇକବଧୂ ନିଜର ପ୍ରିୟତମ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି ।
Q22. କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ବୀରବାଳା କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ନିଜର ଜନ୍ମଭୂଇଁର ମଙ୍ଗଳ ସାଧନ ପାଇଁ ଏବଂ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ନିମନ୍ତେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ବୀରବାଳା କହିଛନ୍ତି ।
Q23. କେତେବେଳେ ପ୍ରିୟତମକୁ ପାଇକବଧୂ ଆଦର କରି ନେବେ ବୋଲି କବି କହିଛନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଯେତେବେଳେ ପ୍ରିୟତମ ସ୍ଵାମୀ ଶତେକ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ସହ ବୀରତ୍ଵର ସହ ସଂଗ୍ରାମ କରି, ବିଜୟଲକ୍ଷ୍ମୀ ବରଣ କରି କୋଟି ଗୌରବରେ ଫେରିଆସିବେ, ସେତେବେଳେ ପାଇକବଧୂ ତାଙ୍କୁ ଆଦର କରି ନେବେ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି ।
Q24. ଯୁଦ୍ଧଜୟୀମାନେ କିପରି ଫେରନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଯୁଦ୍ଧଜୟୀମାନେ ହାତରେ ବିଜୟ କେତନ (ପତାକା) ଧରି, ଆଗରେ ସଂଗ୍ରାମ ବାଜା ବଜାଇ ଅତି ଗୌରବର ସହ ଫେରନ୍ତି ।
Q25. ତରୁଣୀ ଓ ଜନ୍ମଭୂଇଁ - ଏହି ଦୁଇଟି ମଧ୍ୟରୁ ବୀରର ପ୍ରିୟ କିଏ ହେବା ଉଚିତ ?
ଉତ୍ତର: ତରୁଣୀ (ପତ୍ନୀ) ଏବଂ ଜନ୍ମଭୂଇଁ ମଧ୍ୟରୁ ବୀର ପାଇଁ ସର୍ବଦା "ଜନ୍ମଭୂଇଁ" ହିଁ ସବୁଠାରୁ ପ୍ରିୟ ହେବା ଉଚିତ ।
Q26. ବିଜୟୀ ସ୍ଵାମୀକୁ ଦେଖିଲେ ପାଇକବଧୂ ହୃଦୟରେ କି ଭାବ ଅନୁଭବ କରିବ ?
ଉତ୍ତର: ବିଜୟୀ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ପାଇକବଧୂର ହୃଦୟ ଅପୂର୍ବ ଗର୍ବ, ଆନନ୍ଦ ଓ ଗୌରବରେ ପୂରିଉଠିବ ।
Q27. କିଏ କାହାର ପଦବନ୍ଦନା କରିବ ?
ଉତ୍ତର: ପାଇକବଧୂ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରୁ ବିଜୟୀ ହୋଇ ଫେରିଥିବା ନିଜର ପ୍ରିୟତମ ସ୍ଵାମୀଙ୍କର ପଦବନ୍ଦନା କରିବ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ ଲେଖ
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q28. "ଏଇ ଦୁର୍ଗ, ଏଇ ବନ, ଏ ନୀଳ ପ୍ରାନ୍ତର
ପଡ଼ିଅଛି ଶ୍ମଶାନ ପରି"
ଉତ୍ତର:
ସଂସୂଚିତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆମ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ରଚିତ ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାରୁ ଗୃହୀତ । ଏଠାରେ କବି ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ସାମରିକ ଗୌରବର ପତନ ଏବଂ ବର୍ତ୍ତମାନର ନିଶ୍ଚଳ ଅବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛନ୍ତି ।
ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ବୀରତ୍ଵର ଇତିହାସ । ଦିନେ ଏହି ମାଟିର ଦୁର୍ଗ, ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ଓ ନୀଳ ପ୍ରାନ୍ତର ବୀର ପାଇକମାନଙ୍କର କୋଳାହଳରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା । ମାତ୍ର କାଳକ୍ରମେ ସେହି ଗୌରବ ହଜିଯାଇଛି । ଆଜି ସେହି ଦୁର୍ଗ, ବନ ଓ ପ୍ରାନ୍ତର ସବୁ ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇ ଶ୍ମଶାନ ସଦୃଶ ପଡ଼ିରହିଛି । ସେଠାରେ ଆଉ ରଣଶିଙ୍ଗା ବାଜୁନାହିଁ କି ଯୋଦ୍ଧାବେଶଧାରୀ ବୀରମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ ମିଳୁନାହିଁ । ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ କବିପ୍ରାଣକୁ ଗଭୀର ବ୍ୟଥିତ କରିଛି ।
Q29. "ଏଇ ବୀର ମାଟି !
ଚାହିଁଲେ ନିମିଷେ ଯାରେ
ରକ୍ତ ଯାଏ ତାତି,
ରହିଅଛି ପଡ଼ି
ଅତୀତର ଲକ୍ଷବୀର ଗାଥା
ବୁକୁତଳେ ଧରି !"
ଉତ୍ତର:
ସଂସୂଚିତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ରଚିତ ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାରୁ ଆନୀତ । ଏଠାରେ କବି ଉତ୍କଳର ବୀର ମାଟିର ମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ଏହାର ବୁକୁତଳେ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଅତୀତର ବୀରତ୍ଵ ଗାଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି ।
ଓଡ଼ିଶାର ମାଟି ସାଧାରଣ ମାଟି ନୁହେଁ, ଏହା ବୀର ପ୍ରସବିନୀ ମାଟି । ଏହି ମାଟିକୁ ଚାହିଁଲେ ନିମିଷକ ମଧ୍ୟରେ ଶରୀରର ରକ୍ତ ଉଷ୍ମ ହୋଇଉଠେ । ଏହି ମାଟି ନିଜ ବୁକୁତଳେ ଅତୀତର ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବୀର ପାଇକମାନଙ୍କର ବୀରତ୍ଵ ଓ ବଳିଦାନର କାହାଣୀକୁ ସାଇତି ରଖିଛି । ବାହାରକୁ ଏହା ଶାନ୍ତ ଦେଖାଗଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ପ୍ରତିଟି ଧୂଳିକଣାରେ ବୀରତ୍ଵର ସ୍ପନ୍ଦନ ରହିଛି ।
Q30. "ମନ୍ଦାରର ମାଳା ବକ୍ଷପଟେ
ଲମ୍ବାଇଲା ଆଦର ଯତନେ"
ଉତ୍ତର:
ସଂସୂଚିତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ରଚିତ ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାରୁ ଗୃହୀତ । ଏଠାରେ ପାଇକବଧୂ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇବା ସମୟରେ କିପରି ସ୍ନେହ ଓ ଆଦରରେ ସଜ୍ଜିତ କରୁଥିଲା, ତାହାର ଚିତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି ।
ଯୁଦ୍ଧକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ପାଇକବଧୂ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ କେବଳ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ କରୁନଥିଲା, ବରଂ ଅତି ଆଦର ଓ ଯତ୍ନର ସହ ତାଙ୍କ ବକ୍ଷରେ ମନ୍ଦାର ଫୁଲର ମାଳା ଲମ୍ବାଇ ଦେଉଥିଲା । ମନ୍ଦାର ହେଉଛି ଶକ୍ତି ଓ ବୀରତ୍ଵର ପ୍ରତୀକ । ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ମନରେ ସାହସ ଓ ଦେଶପ୍ରେମର ଭାବ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ସେ ଏପରି କରୁଥିଲା ।
Q31. "ତରୁଣୀ ବକ୍ଷ ଲାଗି ପ୍ରିୟତମ ଜନ୍ମ ନୁହଁଇ ତବ
ଜନ୍ମଭୂଇଁର ମଙ୍ଗଳ ଲାଗି ଜୀବନ ଦେବାକୁ ହବ ।"
ଉତ୍ତର:
ସଂସୂଚିତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ରଚିତ ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ଏଠାରେ କବି ପାଇକବଧୂ ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶପ୍ରେମର ଚରମ ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
ପାଇକବଧୂ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇ କହିଛି ଯେ, କେବଳ ପତ୍ନୀର ପ୍ରେମ ଓ ସାଂସାରିକ ସୁଖରେ ମଜ୍ଜି ରହିବା ପାଇଁ ବୀରର ଜନ୍ମ ହୋଇନାହିଁ । ଜନ୍ମଭୂମିର ସୁରକ୍ଷା ଓ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ନିଜର ପ୍ରାଣବଳି ଦେବା ହେଉଛି ବୀରର ପରମ ଧର୍ମ । ସାଂସାରିକ ମୋହମାୟା ଠାରୁ ଦେଶର ସମ୍ମାନ ଅନେକ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵରେ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q32. ସଂଶିତ କବିତାଟିରେ କବିଙ୍କର ଦେଶାତ୍ମବୋଧ ଓ ଜାତୀୟଭାବ କିପରି ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଛି, ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର:
କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ପ୍ରମୁଖ ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ କବି । ତାଙ୍କର ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାଟି ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ଜାତୀୟତାବୋଧର ଏକ ଅନନ୍ୟ ନିଦର୍ଶନ । ଏହି କବିତାରେ କବି ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ସାମରିକ ଗୌରବକୁ ମନେ ପକାଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ନିଶ୍ଚଳତା ଉପରେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି ।
କବିତାଟିର ପ୍ରତିଟି ପଦରେ ଜାତୀୟତାବୋଧର ସ୍ପନ୍ଦନ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । କବି ଓଡ଼ିଶାର ମାଟିକୁ ‘ବୀର ମାଟି’ ବୋଲି ସମ୍ବୋଧନ କରିଛନ୍ତି, ଯାହାକୁ ଚାହିଁଲେ ନିମିଷକ ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ତ ତାତି ଉଠେ । ଅତୀତର ଦୁର୍ଗ, ବନ ଓ ପ୍ରାନ୍ତର ଆଜି ଶ୍ମଶାନ ପରି ପଡ଼ିରହିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ବୁକୁତଳେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ବୀରଙ୍କର ଗାଥା ଲୁଚି ରହିଛି ।
କବି ପାଇକବଧୂ ଚରିତ୍ର ମାଧ୍ୟମରେ ଦେଶପ୍ରେମର ଚରମ ସୀମାକୁ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରିଛନ୍ତି । ଜଣେ ନାରୀ ନିଜର ସ୍ଵାମୀକୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇବା ସମୟରେ କାନ୍ଦିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ବୀରବେଶରେ ସଜ୍ଜିତ କରୁଛି । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ କହୁଛି ଯେ, ଜନ୍ମଭୂମିର ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ ଜୀବନ ଦେବା ହେଉଛି ବୀରର ପ୍ରକୃତ ଧର୍ମ । ଏହିପରି ଭାବରେ କବି ସମଗ୍ର କବିତାରେ ଦେଶାତ୍ମବୋଧ ଓ ଜାତୀୟଭାବକୁ ଅତି ନିପୁଣ ଭାବରେ ପ୍ରକଟ କରିଛନ୍ତି ।
Q33. ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ସାମରିକ ବିଭବର ଯେଉଁଚିତ୍ର କବିତାଟିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କର ।
ଉତ୍ତର:
‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାରେ କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ ଅତୀତ ଉତ୍କଳର ଗୌରବମୟ ସାମରିକ ଇତିହାସର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିଛନ୍ତି । ଦିନେ ଓଡ଼ିଶାର ବୀର ପାଇକମାନେ ନିଜର ଶୌର୍ଯ୍ୟ ଓ ବୀରତ୍ଵ ବଳରେ ସମଗ୍ର ଭାରତବର୍ଷରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
କବିତା ଅନୁସାରେ, ଅତୀତରେ ଓଡ଼ିଶାର ଦୁର୍ଗ, ବନ ଏବଂ ପ୍ରାନ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ରଣଶିଙ୍ଗା ଓ ପାଇକବାଦ୍ୟର ଗମ୍ଭୀର ନାଦରେ କମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା । ଖଣ୍ଡାୟତ ବୀରମାନେ ଯୋଦ୍ଧାବେଶ ଧାରଣ କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଧାବିତ ହେଉଥିଲେ । ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ତୀର ଛୁଟୁଥିଲା, ତୋପ ଓ ବନ୍ଧୁକର ଗର୍ଜନରେ ଆକାଶ ପ୍ରକମ୍ପିତ ହେଉଥିଲା । ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କର ଟପ୍ ଟପ୍ ଶବ୍ଦରେ ସମର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ମୁଖରିତ ହେଉଥିଲା ।
ଉତ୍କଳର ବୀରମାନେ କେବଳ ଯୁଦ୍ଧପ୍ରିୟ ନଥିଲେ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କର ସାହସ ଓ ବଳିଦାନର ଗାଥା ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏହି ମାଟିର ବୁକୁତଳେ ସାଇତି ହୋଇ ରହିଛି । ଭଗ୍ନ ଦୁର୍ଗର ଶିଳା ଏବଂ ଶୈଳ କାନନ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସେହି ଅତୀତର ସାମରିକ ବିଭବର ମୂକସାକ୍ଷୀ ସ୍ଵରୂପ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି ।
Q34. ନାରୀ ଯୁଗେ ଯୁଗେ ପ୍ରେରଣାଦାୟିନୀ - ଉକ୍ତିଟିକୁ ପଠିତ କବିତା ଅନୁସରଣରେ ପ୍ରମାଣ କର ।
ଉତ୍ତର:
ଇତିହାସ ସାକ୍ଷୀ ଅଛି ଯେ, ଯେକୌଣସି ମହତ କାର୍ଯ୍ୟ ବା ସଂଗ୍ରାମ ପଛରେ ନାରୀର ପ୍ରେରଣା ଅତୁଳନୀୟ । ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାରେ କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀ ଏହି ସତ୍ୟକୁ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ପ୍ରମାଣିତ କରିଛନ୍ତି ।
କବିତାରେ ପାଇକବଧୂ ଜଣେ ସାଧାରଣ ରମଣୀ ନୁହେଁ, ସେ ହେଉଛି ବୀର୍ଯ୍ୟବତୀ ବାଳା । ସେ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇବା ସମୟରେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରୁନାହିଁ, ବରଂ ନିଜ ହାତରେ ତାଙ୍କୁ ସମର ସଜ୍ଜାରେ ସଜ୍ଜିତ କରୁଛି । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ତରବାରୀ, ଧନୁଶର ପ୍ରଦାନ କରି କଣ୍ଠରୁ ମଙ୍ଗଳ ହୁଳହୁଳି ଦେଇ ବିଦାୟ ଦେଉଛି ।
ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇ କହୁଛି - "ତରୁଣୀ ବକ୍ଷ ଲାଗି ପ୍ରିୟତମ ଜନ୍ମ ନୁହଁଇ ତବ" । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ସାଂସାରିକ ମୋହରୁ ମୁକ୍ତ କରି ଦେଶମାତୃକାର ସେବା ପାଇଁ ପ୍ରେରିତ କରୁଛି । ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ବିଜୟୀ ହୋଇ ଫେରିବାକୁ ଆହ୍ଵାନ ଦେଉଛି । ଏହିପରି ଭାବରେ ପାଇକବଧୂ ନିଜର ସ୍ଵାମୀଙ୍କ ମନରେ ବୀରତ୍ଵ ଓ ଦେଶପ୍ରେମର ଅନଳ ଭରିଦେଇ ପ୍ରେରଣାଦାୟିନୀର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି ।
Q35. ‘ପାଇକ-ବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତାରିର ନାମକରଣର ସାର୍ଥକତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।
ଉତ୍ତର:
ସାହିତ୍ୟରେ ନାମକରଣର ଏକ ସ୍ଵତନ୍ତ୍ର ଗୁରୁତ୍ଵ ରହିଛି । ନାମକରଣ ସର୍ବଦା ବିଷୟବସ୍ତୁ ବା ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ରକୁ ଆଧାର କରି କରାଯାଇଥାଏ । ଆଲୋଚ୍ୟ କବିତା ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ର ନାମକରଣ ଅତି ସାର୍ଥକ ଓ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇଛି ।
ସମଗ୍ର କବିତାଟି ପାଇକବଧୂର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ତା’ର ବୀରତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ବକ୍ତବ୍ୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ । କବିତାର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଅତୀତର ସ୍ମୃତିଚାରଣ କରାଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନରୁ ହିଁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି । ପାଇକବଧୂ ନିଜ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରେରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯେଉଁ ଉଦ୍ବୋଧନ ଦେଇଛି, ତାହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରେରଣାଦାୟୀ ।
ସେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ କୁଟୀର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ମେଘମନ୍ଦ୍ର ସ୍ଵରରେ ସମର ସଙ୍ଗୀତ ଶୁଣାଉଛି ଏବଂ ଦେଶର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବାକୁ ଆହ୍ଵାନ କରୁଛି । ଯେହେତୁ କବିତାର ମୂଳ ସ୍ଵର ପାଇକବଧୂର ଏହି ବୀରତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଆହ୍ଵାନ ଓ ଉଦ୍ବୋଧନ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ, ତେଣୁ ଏହାର ନାମକରଣ ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ ରଖାଯିବା ସର୍ବଥା ସାର୍ଥକ ହୋଇଛି ।
Q36. ‘ଜନ୍ମଭୂମିର ରକ୍ଷାପାଇଁ ନାରୀର ଭୂମିକା’ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ତୁମ ସାନ ଭଉଣୀ ନିକଟକୁ ମନଛୁଆଁ ପତ୍ରଟିଏ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର:
ପୂଜ୍ୟା ସାନ ଭଉଣୀ ସ୍ନେହଲତା,
ଅଶେଷ ସ୍ନେହ ଓ ଶୁଭେଚ୍ଛା ନେବୁ । ଆଶା କରେ ତୁ ଭଲରେ ଥିବୁ । ଆଜି ମୁଁ ତୋତେ ଆମ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ‘ପାଇକବଧୂର ଉଦ୍ବୋଧନ’ କବିତା ପଢ଼ିବା ପରେ ମୋ ମନରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା କିଛି ଭାବନା ସମ୍ପର୍କରେ ଲେଖୁଛି ।
ଜନ୍ମଭୂମିର ରକ୍ଷା ପାଇଁ କେବଳ ପୁରୁଷମାନଙ୍କର ନୁହେଁ, ବରଂ ନାରୀମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଏକ ମହତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଛି । ଅତୀତରେ ଓଡ଼ିଶାର ପାଇକବଧୂମାନେ ନିଜର ସ୍ଵାମୀ ଓ ସନ୍ତାନମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଇବା ସମୟରେ କାନ୍ଦୁନଥିଲେ । ସେମାନେ ନିଜ ହାତରେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରରେ ସଜ୍ଜିତ କରି, କପାଳରେ ବିଜୟ ସିନ୍ଦୂର ଦେଇ ଏବଂ କଣ୍ଠରୁ ହୁଳହୁଳି ଧ୍ଵନି ଦେଇ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପଠାଉଥିଲେ । ସେମାନେ ସ୍ଵାମୀଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଦେଉଥିଲେ ଯେ ଦେଶର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା କରିବା ହେଉଛି ସର୍ବପ୍ରଥମ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ।
ଆଜିର ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ଦେଶର ପ୍ରଗତି ଓ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ନାରୀମାନଙ୍କୁ ସାହସୀ ଓ ସ୍ଵାବଲମ୍ବୀ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ । ତୁ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ସାହସୀ ନାରୀ ଭାବରେ ନିଜକୁ ଗଢ଼ି ତୋଳିବୁ ଏବଂ ଦେଶର ସେବା ପାଇଁ ସର୍ବଦା ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିବୁ । ଏତିକି ଲେଖି ପତ୍ର ଶେଷ କରୁଛି । ବାପା ଓ ବୋଉଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଜଣାଇବୁ ।
ତୋର ବଡ଼ ଭାଇ,
ରାଜେଶ
ଠିକଣା:
ପ୍ରାପକ: ସ୍ନେହଲତା ଦାସ, ଛାତ୍ରୀନିବାସ, ସରକାରୀ ବାଳିକା ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ, କଟକ ।
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
୪.୧ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ ଟିପ୍ସ (Exam Mastery Tips):
୧. କବି ପରିଚୟ ଉପରେ ବିଶେଷ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ: କବି କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କ ଜନ୍ମ-ମୃତ୍ୟୁ ବର୍ଷ (୧୯୧୧-୧୯୯୭) ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ କାବ୍ୟଗ୍ରନ୍ଥ ଯଥା - ‘ଅଗ୍ନିଶିଖା’, ‘ଆହୁତି’, ‘ମାଟିଦୀପ’ ଆଦି ନାମଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ମନେ ରଖନ୍ତୁ ।
୨. ସରଳାର୍ଥ ଲେଖିବାର ଶୈଳୀ: ସରଳାର୍ଥ ଲେଖିବା ସମୟରେ ପ୍ରଥମେ ଉଦ୍ଧୃତ ଅଂଶଟି କେଉଁ କବିତାରୁ ଆସିଛି ଏବଂ ଏହାର କବି କିଏ ତାହା ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତୁ । ଦ୍ଵିତୀୟ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଏବଂ ତୃତୀୟ ଅନୁଚ୍ଛେଦରେ ବିସ୍ତୃତ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ ।
୩. ବ୍ୟାକରଣଗତ ଶୁଦ୍ଧତା: ସମୋଚ୍ଚାରିତ ଶବ୍ଦ (ଯଥା - କୁଳ/କୂଳ, ଶର/ସର) ଏବଂ ଲିଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକୁ ଧ୍ୟାନର ସହ ପଢ଼ନ୍ତୁ । ଏଗୁଡ଼ିକ ପରୀକ୍ଷାରେ ସହଜରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ନମ୍ବର ଆଣିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
୪.୨ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ ଓ ସେଥିରୁ ବଞ୍ଚିବାର ଉପାୟ (Common Pitfalls):
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App