BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE

ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ

ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Odia

ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 Ch12 Samuha Drusti


୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)


୧.୧ ଲେଖକ ପରିଚୟ:

'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ପ୍ରବନ୍ଧର ଲେଖକ ହେଉଛନ୍ତି ବିଶିଷ୍ଟ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ତଥା ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର (୧୯୦୯-୧୯୯୪)। ସେ ଜଣେ ଜାତୀୟ ତଥା ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ସ୍ତରର ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଥିଲେ। ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ଭାବରେ ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଶଂସନୀୟ ଥିଲା। ସତ୍ୟବାଦୀ ବନବିଦ୍ୟାଳୟର ଛାତ୍ର ଥିବାରୁ ସତ୍ୟବାଦୀ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ତାଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ନିର୍ମାଣରେ ସହାୟକ ହୋଇଥିଲା। ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଭାବରେ ନୁହେଁ, ଜଣେ ଉଚ୍ଚମାନର ପ୍ରାବନ୍ଧିକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ସୁପରିଚିତ। ଓଡ଼ିଶାର ସମାଜ ଓ ସଂସ୍କୃତି, ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଅର୍ଥନୀତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅନେକ ପ୍ରବନ୍ଧ ସେ ରଚନା କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କ ରଚନାଶୈଳୀ ମନନଧର୍ମୀ, ଭାଷା ସହଜ, ସରଳ ଓ ସ୍ୱତଃସ୍ଫୂର୍ତ୍ତ। ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅନୁଶୀଳନ ସହିତ ମୌଳିକ ଚିନ୍ତନ ତାଙ୍କ ପ୍ରବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକର ଗୁଣାତ୍ମକମାନ ଅଭିବୃଦ୍ଧିରେ ସହାୟକ ହୋଇଛି। ତାଙ୍କର ପ୍ରକାଶିତ ପୁସ୍ତକଗ୍ରନ୍ଥଗୁଡ଼ିକ ହେଲା 'ମାତୃପୂଜାମଣ୍ଡପ', 'ଅର୍ଥ ଓ ଅର୍ଥାନ୍ତର', 'ମାର୍କିନ ପରିକ୍ରମା', 'ଆଲୋକର ସନ୍ଧାନ', 'ମନ୍ଦଗ୍ରହ' ଇତ୍ୟାଦି। 'ମାତୃପୂଜା ମଣ୍ଡପ' ପୁସ୍ତକ ପାଇଁ ସେ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ଉପାଧି ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି।

୧.୨ ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ:

'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଲେଖକ ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର ସମୂହ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥତ୍ୟାଗ ଓ ନିଷ୍କାମ କର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଛନ୍ତି। ଯେକୌଣସି ବିଚାରଧାରା ବା ଯୋଜନା ସମୂହକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଗଲେ ତାର ସୁଫଳ ସମଗ୍ର ସମାଜ ଲାଭ କରିବ ବୋଲି ସେ ମତ ଦିଅନ୍ତି।

ପ୍ରବନ୍ଧଟି ମିଥୁଳାର ରାଜା ଜନକଙ୍କ କାହାଣୀରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଛି। ଜନକ ଜଣେ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ରାଜର୍ଷି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବନାକୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ଲେଖକ ଅତିଥି ଋଷିଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କର ବାର୍ତ୍ତାଳାପକୁ ଉଦାହରଣ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରିଛନ୍ତି। ରାଜା ଜନକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଝୁଲୁଥିବା ଖଡ୍‌ଗ ତାଙ୍କୁ ସଂଯତ ଓ ନିର୍ଲିପ୍ତ କରିଥିଲା। ସେ କହିଥିଲେ, "ମିଥୁଳାୟାଂ ପ୍ରଦଗ୍‌ଧାୟାଂ ନ ମେ ଲାଭେ ନ ମେ କ୍ଷତିଃ" ଅର୍ଥାତ୍ ମିଥୁଳା ରାଜ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଲାଭ କ୍ଷତି କିଛି ନାହିଁ। ଏହା ତାଙ୍କର ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗର ପରିଚୟ। ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବତ୍‌ଗୀତାର କର୍ମଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଜନକାଦି ମହାପୁରୁଷମାନେ କର୍ମରେ ସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଥିବା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି। ସେମାନଙ୍କ କର୍ମରେ ଜନମଙ୍ଗଳ, ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନାସକ୍ତି ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ଥିଲା।

ଲେଖକ ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଧନସମ୍ପଦ, ମାନମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଶକ୍ତି ଓ କ୍ଷମତାକୁ ପ୍ରେରଣାର ଉତ୍ସ ବୋଲି କହିବା ସହ ସମାଜ ପ୍ରତି ଦାୟିତ୍ୱରୁ ବିଚ୍ୟୁତ ନହେବା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଶିଳ୍ପ-ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭିନବ ଅଗ୍ରଗତି ଫଳରେ ଧନ, ସମ୍ପଦ, କ୍ଷମତା କିଛି ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେବା ଫଳରେ ସମାଜରେ ଅଶାନ୍ତି, ସଂଘର୍ଷ ଓ ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ହିଂସାକାଣ୍ଡ ଉପୁଜିଛି।

ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀଙ୍କ 'ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ' (Trusteeship) ନୀତିର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମତରେ, ଧନୀ ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକ ହୋଇ ରହିବେ, ମାତ୍ର ସେମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଯେତିକି ଆବଶ୍ୟକ ସେତିକି ବ୍ୟୟ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଲାଭାଂଶ ସମାଜର ହିତରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ବ୍ୟୟ କରିବେ। ସେମାନେ ସମାଜର ନ୍ୟାସୀ (Trustee) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଏହା ବଳପୂର୍ବକ ନୁହେଁ, ବରଂ ସ୍ୱତଃପ୍ରବୃତ୍ତ ହେବା ଉଚିତ୍। ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଏହି ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ନୀତିକୁ କେତେକ 'ୟୁଟୋପିଆ' ବା ଅବାସ୍ତବ କଳ୍ପନା ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଭାରତରେ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନା ମାଧ୍ୟମରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ, ବେକାରୀ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ଓ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଆଗ୍ରହ, ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକତାର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଏହି ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସାଧିତ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ। ବରଂ ଧନୀ-ଦରିଦ୍ର ବ୍ୟବଧାନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା ଓ ସମ୍ପଦ କିଛି ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେଲା।

ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଗୁନାର ମିର୍‌ଡ଼ାଲଙ୍କ 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର' (Soft State) ଧାରଣାକୁ ଲେଖକ ଏଠାରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି। ଭାରତ ଭଳି ମନ୍ଦ ବିକଶିତ ଦେଶରେ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଭାବ, କର୍ମରେ ଅବହେଳା, ଆଦେଶର ପ୍ରତିରୋଧ ଓ ସ୍ୱାର୍ଥସିଦ୍ଧି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଦେଖାଯାଏ, ଯାହା ବିକାଶରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ନେତୃମହଲରେ ସ୍ୱାର୍ଥଦୃଷ୍ଟିରେ ପରିଣତ ହେଲା। ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏଥିରେ ମର୍ମାହତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସମାଜ ପାଇଁ ଆତ୍ମୋତ୍ସର୍ଗର ମୂଳମନ୍ତ୍ର କେବଳ ବିବୃତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଆଦର୍ଶକୁ ନିର୍ମୂଳ କଲେ ପ୍ରତାରଣା ଆକ୍ରମଣ କରେ ଏବଂ ଏଥିରୁ ଅବାଞ୍ଛନୀୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ବୋଲି ଇତିହାସ ବାରମ୍ବାର ଚେତାବନୀ ଦିଏ।

୧.୩ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):

```

[ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି - ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର]

├── [ଲେଖକ ପରିଚୟ]

│ ├── ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର (୧୯୦୯-୯୪)

│ ├── ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ, ପ୍ରାବନ୍ଧିକ, ଶିକ୍ଷାବିତ୍

│ ├── 'ମାତୃପୂଜା ମଣ୍ଡପ' ପାଇଁ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର (୧୯୮୮)

│ └── ପଦ୍ମଶ୍ରୀ (୧୯୭୧)

├── [ପ୍ରବନ୍ଧର ମୂଳ ବିଷୟବସ୍ତୁ]

│ ├── ସମୂହ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥତ୍ୟାଗ ଓ ନିଷ୍କାମ କର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ

│ └── ଯୋଜନା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାରେ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଆବଶ୍ୟକତା

├── [ଜନକଙ୍କ ଉଦାହରଣ - ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗ]

│ ├── ମିଥୁଳାର ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ରାଜର୍ଷି ଜନକ

│ ├── ଅତିଥି ଋଷିଙ୍କ ସହ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ

│ ├── ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଝୁଲୁଥିବା ଖଡ୍‌ଗର ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଅର୍ଥ (ସଂଯତ ଓ ନିର୍ଲିପ୍ତ)

│ └── "ମିଥୁଳାୟାଂ ପ୍ରଦଗ୍‌ଧାୟାଂ ନ ମେ ଲାଭେ ନ ମେ କ୍ଷତିଃ"

├── [ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବତ୍‌ଗୀତା ଓ କର୍ମଯୋଗ]

│ ├── "କର୍ମଣୈବ ହି ସଂସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥିତା ଜନକାଦୟଃ"

│ └── ଜନମଙ୍ଗଳ, ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନାସକ୍ତି

├── [ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ (Trusteeship) ନୀତି]

│ ├── ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା ଉପରେ ଆଧାରିତ

│ ├── ଧନୀ ଲୋକେ ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକ, ମାତ୍ର ସମାଜର ନ୍ୟାସୀ

│ ├── ଅତିରିକ୍ତ ଲାଭାଂଶ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ସମାଜ କଲ୍ୟାଣରେ ବ୍ୟୟ

│ └── ବଳପୂର୍ବକ ବାଜ୍ୟାପ୍ତିର ବିରୋଧୀ

├── [ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରିସ୍ଥିତି]

│ ├── ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ (ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ, ବେକାରୀ ସମାଧାନ)

│ ├── ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନାରେ ବିଫଳତା (ଆଗ୍ରହ, ଆଭିମୁଖ୍ୟ, ଆନ୍ତରିକତାର ଅଭାବ)

│ ├── ବୈଷମ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଓ ସମ୍ପଦ କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ

│ └── ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ନୀତିର ଅବହେଳା

├── [ଗୁନାର ମିର୍‌ଡ଼ାଲଙ୍କ 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର' (Soft State)]

│ ├── ମନ୍ଦ ବିକଶିତ ଦେଶରେ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଭାବ

│ ├── କର୍ମରେ ଅବହେଳା, ଆଦେଶର ପ୍ରତିରୋଧ, ସ୍ୱାର୍ଥସିଦ୍ଧି ପ୍ରବୃତ୍ତି

│ └── ବିକାଶରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ

└── [ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଅବକ୍ଷୟ ଓ ପରିଣାମ]

├── ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଉପସ୍ଥିତି

├── ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ସ୍ୱାର୍ଥଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ

├── ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମର୍ମାହତ ଅବସ୍ଥା (୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫)

├── ଆଦର୍ଶ ନିର୍ମୂଳ ହେଲେ ପ୍ରତାରଣା ଓ ଅବାଞ୍ଛନୀୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା

└── ଇତିହାସର ଚେତାବନୀ


୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)


୨.୧ 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି'ର ସଂଜ୍ଞା ଓ ମହତ୍ତ୍ୱ:

'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ଅର୍ଥାତ୍ ସମାଜର ସମସ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ କଲ୍ୟାଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି କୌଣସି ଯୋଜନା ବା ବିଚାରଧାରାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବା। ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ରହି ସମାଜର ବୃହତ୍ତର ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବୁଝାଏ। ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି ହିଁ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ସମାଜ ଗଠନର ମୂଳଦୁଆ।

୨.୨ ରାଜର୍ଷି ଜନକଙ୍କ ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗ:

ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ମିଥୁଳାର ରାଜା ଜନକ ଜଣେ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ଓ ମହାନ ନରପତି ଥିଲେ। ସେ ରାଜା ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଋଷିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗକୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ଲେଖକ ଏକ କାହାଣୀର ଅବତାରଣା କରିଛନ୍ତି।

  • ଅତିଥି ଋଷିଙ୍କ ସହ ବାର୍ତ୍ତାଳାପ: ଜନକଙ୍କ ପ୍ରାସାଦକୁ ଆସିଥିବା ଜଣେ ଅତିଥି ଋଷି ପ୍ରଥମେ ଜନକଙ୍କୁ ଭଣ୍ଡ ତପସ୍ୱୀ ଓ ପ୍ରବଞ୍ଚକ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ। କାରଣ ଜନକ ରାଜା ହୋଇ ବିଳାସ ବ୍ୟସନରେ ବୁଡ଼ି ରହି ଋଷିତ୍ୱ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବା ତାଙ୍କୁ ଅସାଧାରଣ ପ୍ରତାରଣା ଲାଗିଥିଲା।
  • ଝୁଲୁଥିବା ଖଡ୍‌ଗର ରହସ୍ୟ: ଜନକ ଅତିଥି ଋଷିଙ୍କୁ ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ ଓ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଭୋଜନ ସମୟରେ ଅତିଥି ଋଷି ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରିନଥିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସୂତାରେ ଖଣ୍ଡିଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍‌ଗ ଝୁଲୁଥିଲା। ଏହାର କାରଣ ପଚାରିବାରୁ ଜନକ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ, "ଏଇ ଖଡ୍‌ଗ ମୋତେ କରିଛି ସଂଯତ।"
  • ଜନକଙ୍କ ଦର୍ଶନ: ଜନକଙ୍କ ମତରେ, ଏହି ଖଡ୍‌ଗ ତାଙ୍କୁ ଉପଭୋଗରେ ନିର୍ଲିପ୍ତ କରିଛି। ସେ ମିଥୁଳାର ରାଜା ଭାବରେ ଉପଭୋଗ କରିବେ, ଶାସନଦଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ହାତରେ ରହିବ, ମାତ୍ର ଏସବୁ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମାଜର ଶୃଙ୍ଖଳା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ। ସେ କହିଥିଲେ, "ମିଥୁଳାୟାଂ ପ୍ରଦଗ୍‌ଧାୟାଂ ନ ମେ ଲାଭେ ନ ମେ କ୍ଷତିଃ।" ଅର୍ଥାତ୍ ମିଥୁଳା ରାଜ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଲାଭ କ୍ଷତି କିଛି ନାହିଁ। ଏହା ତାଙ୍କର ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗର ପରିଚୟ। ଉପଭୋଗ ତାଙ୍କର ରାଜକୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା, ଶାସନ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ତାଙ୍କର ରାଜକୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଏବଂ ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ତାଙ୍କର ରାଜକୀୟ ଧର୍ମ।
  • ୨.୩ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବତ୍‌ଗୀତାର କର୍ମଯୋଗ:

    ଭଗବତ୍‌ଗୀତାର କର୍ମଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଯେ "କର୍ମଣୈବ ହି ସଂସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥିତା ଜନକାଦୟଃ।" ଅର୍ଥାତ୍ ଜନକାଦି ମହାପୁରୁଷମାନେ କର୍ମରେ ହିଁ ସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ କର୍ମରେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ ଥିଲା, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଫଳପ୍ରାପ୍ତିର ଆକାଂକ୍ଷା ନଥିଲା। ଜନମଙ୍ଗଳ, ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ଓ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅନାସକ୍ତି ହିଁ ସେମାନଙ୍କ କର୍ମର ମୂଳଭିତ୍ତି ଥିଲା।

    ୨.୪ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ (Trusteeship) ନୀତି:

    ଶିଳ୍ପ ଓ ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭିନବ ଅଗ୍ରଗତି ଫଳରେ ଧନ, ସମ୍ପଦ ଓ କ୍ଷମତା କିଛି ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେବା ଫଳରେ ସମାଜରେ ଅଶାନ୍ତି ଓ ବୈଷମ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା। ଏହି ପରିସ୍ଥିତିରେ ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀ କର୍ମଯୋଗର ଏକ ରୂପାନ୍ତର ଭାବରେ 'ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ' ନୀତି ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥିଲେ।

  • ମୂଳଭିତ୍ତି: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ସକଳ କର୍ମର ମୂଳଭିତ୍ତି ଥିଲା ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା। ଗୀତା, ବାଇବେଲ, ଟଲଷ୍ଟୟ, ରସ୍କିନ ଓ ଥୋରିଓଙ୍କ ଲେଖାରୁ ସେ ଜୀବନର ଦର୍ଶନ ପାଇଥିଲେ।
  • ନ୍ୟାସୀତ୍ୱର ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଗାନ୍ଧିଜୀ ୧୯୪୦ ମସିହାରେ 'ହରିଜନ' ପତ୍ରିକାରେ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମତରେ, ଧନୀ ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ଅଧିକାରୀ ହୋଇ ରହିବେ। ଶିଳ୍ପପତି ଓ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ନିଜ ବ୍ୟବସାୟର ମାଲିକ ହୋଇ ରହିବେ। ମାତ୍ର ସେମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଓ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଯେତିକି ଆବଶ୍ୟକ, ସେତିକି ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରିବେ। ଉଦ୍‌ବୃତ୍ତ ସମସ୍ତ ଲାଭାଂଶ ସମାଜର ହିତରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ବ୍ୟୟିତ ହେବ। ସେମାନେ ସମାଜର ନ୍ୟାସୀ (Trustee) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ବଳପୂର୍ବକ ସମ୍ପତ୍ତି ବାଜ୍ୟାପ୍ତି କରିବା ଅସଙ୍ଗତ, କାରଣ ଏହା ପ୍ରତିହିଂସା ସୃଷ୍ଟି କରେ।
  • ସୋସାଲିଷ୍ଟ ଓ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ: ସୋସାଲିଷ୍ଟମାନେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପତ୍ତିର ବିରୋଧୀ। ଗାନ୍ଧିଜୀ ନୀତିବଦ୍ଧ ସୋସାଲିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ମାତ୍ର ତାଙ୍କର ସୋସାଲିଜିମ୍‌କୁ କେତେକ 'ୟୁଟୋପିଆ' ବା ଅବାସ୍ତବ କଳ୍ପନା ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।
  • ୨.୫ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ଯୋଜନା ଓ 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି'ର ଅବକ୍ଷୟ:

  • ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ: ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ (୧୯୫୧ରୁ) ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଅର୍ଥନୈତିକ ଯୋଜନାରେ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂରୀକରଣ, ବେକାରୀ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ, ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ ଓ ଧନୀ-ଦରିଦ୍ର ବ୍ୟବଧାନ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖାଯାଇଥିଲା।
  • ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧନାରେ ବିଫଳତା: ବିପୁଳ ଅର୍ଥ ବିନିଯୋଗ, ବିଦେଶୀ ସହାୟତା ଓ ପ୍ରବିଧି ଆହରଣ ସତ୍ତ୍ୱେ ଯୋଜନାର ଅଭୀଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସାଧିତ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ। ବେକାରୀ ବଢ଼ିଲା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ବଢ଼ିଲା, ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ରହିଲା ଓ ଶାସନ ଅଧିକ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେଲା। ଏହାର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଥିଲା ଆଗ୍ରହ, ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକତାର ଅଭାବ।
  • 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର' (Soft State) ଧାରଣା: ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଗୁନାର ମିର୍‌ଡ଼ାଲ୍ ତାଙ୍କ 'ଏସିଆନ୍ ଡ୍ରାମା' ସନ୍ଦର୍ଭରେ 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର' ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ଭାରତ ଭଳି ମନ୍ଦ ବିକଶିତ ଦେଶରେ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଭାବ, କର୍ମରେ ଅବହେଳା, ଆଦେଶର ପ୍ରତିରୋଧ, ସ୍ୱାର୍ଥସିଦ୍ଧି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ପରିବେଶ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିକୂଳ।
  • ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଅବକ୍ଷୟ: ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ସମୟରେ ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ନେତୃମହଲରେ ସ୍ୱାର୍ଥଦୃଷ୍ଟିରେ ପରିଣତ ହେଲା। ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏଥିରେ ମର୍ମାହତ ହୋଇଥିଲେ। ୧୯୪୭ ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ ତାରିଖରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ମହୋତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ବେଳେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏକ ଦୂର ପଲ୍ଲୀରେ ବିଷଣ୍ଣ ଭାବରେ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସମାଜ ପାଇଁ ଆତ୍ମୋତ୍ସର୍ଗର ମୂଳମନ୍ତ୍ର କେବଳ ବିବୃତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଆଦର୍ଶକୁ ନିର୍ମୂଳ କଲେ ପ୍ରତାରଣା ଆକ୍ରମଣ କରେ ଏବଂ ଏଥିରୁ ଅବାଞ୍ଛନୀୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ବୋଲି ଇତିହାସ ବାରମ୍ବାର ଚେତାବନୀ ଦିଏ।
  • ୨.୬ ଶବ୍ଦାର୍ଥ (Glossary):

  • ଦୁର୍ବାର: ଦୁର୍ଦ୍ଦମନୀୟ, ଯାହାକୁ ବାଧାଦେବା ବା ନିବାରଣ କରିବା ସହଜ ନୁହେଁ।
  • ପରାକାଷ୍ଠା: ଚରମ ସୀମା।
  • ଅଧୀଶ୍ୱର: ମହାରାଜା, ପ୍ରଭୁ।
  • ବିଭବ: ସମ୍ପଦ।
  • ପ୍ରାସାଦ: ଅଟ୍ଟାଳିକା, କୋଠା।
  • ବିସ୍ତର: ପ୍ରଚୁର, ଢେର।
  • ପ୍ରବର: ପ୍ରଧାନ, ମୁଖ୍ୟ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ।
  • ନିଷ୍କାମ: କାମନାଶୂନ୍ୟ।
  • ପେୟ: ପାନୀୟ।
  • ଚର୍ବ୍ଯ: ଯାହା ଚୋବାଇବା ଯୋଗ୍ୟ।
  • ଲେହ୍ୟ: ଚାଟି ଖାଇବା ଯୋଗ୍ୟ।
  • ନିର୍ଲିପ୍ତ: ଅନାସକ୍ତ, ଉଦାସୀନ।
  • ପ୍ରବିଧି: ନିୟମ, ପଦ୍ଧତି।
  • ପ୍ରକରଣ: ପ୍ରସଙ୍ଗ।
  • ମୁଷ୍ଟିମେୟ: ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ।
  • ବୟାନ: ବର୍ଣ୍ଣନ, ବ୍ୟାଖ୍ୟାନ।
  • ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ: ପ୍ରଚଳନ, ଆରମ୍ଭ।
  • ଉଦ୍‌ଭାସିତ: ପ୍ରକାଶିତ, ଆଲୋକିତ।
  • ଅଭୀଷ୍ଟ: ବାଞ୍ଛିତ, ଅଭିଳଷିତ।
  • ପ୍ରଭୂତ: ପ୍ରଚୁର, ଅଧିକ।
  • ବିବୃତି: ବିବରଣ, ବ୍ୟାଖ୍ୟା, ବର୍ଣ୍ଣନା।
  • ଦାୟାଦ: ବଂଶଧର।
  • ପରିବ୍ୟୟ: ବ୍ୟୟ ଅଟକଳ।
  • ସାମୟିକ: ସମୟେ ସମୟେ।

  • ୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)


    ପ୍ରତ୍ନାବଳୀ

    ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଉତ୍ତରମୂଳକ :

    ୧. ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ସହ ସଂପର୍କ ଥିବା ଶବ୍ଦଟି ‘ଖ’ସ୍ତମ୍ଭରୁ ବାଛି ମିଳାଇ ଲେଖ :

    ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
    ଜନକ କର୍ମଯୋଗ
    ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବତ୍ ଗୀତା ନ୍ୟାସୀତତ୍ତ୍ୱ
    ଗାନ୍ଧିଜୀ ମିଥୁଳା
    ଗୁନାର ମିରଡାଲ ଏସିଆନ୍ ଡ୍ରାମା
    ଆଡାମସ୍ମିଥ୍ ମୁଠାଏବାଲି

    ଉତ୍ତର:

    ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭ
    ଜନକ ମିଥୁଳା
    ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବତ୍ ଗୀତା କର୍ମଯୋଗ
    ଗାନ୍ଧିଜୀ ନ୍ୟାସୀତତ୍ତ୍ୱ
    ଗୁନାର ମିରଡାଲ ଏସିଆନ୍ ଡ୍ରାମା
    ଆଡାମସ୍ମିଥ୍ ମୁଠାଏବାଲି

    ୨. ‘ବ୍ରହ୍ମ’ ସହିତ ‘ଋଷି’ ଯୋଗହେଲେ ବ୍ରହ୍ମର୍ଷି ଶବ୍ଦ ହୋଇଥାଏ । ସେହିପରି ଶବ୍ଦ ଶେଷରେ ‘ଋଷି’ ଯୋଗ ହୋଇଥିବା ଆଉ ତିନୋଟି ଶବ୍ଦ ଲେଖ ।

    ଉତ୍ତର:

  • ରାଜର୍ଷି (ରାଜା + ଋଷି)
  • ଦେବର୍ଷି (ଦେବ + ଋଷି)
  • ମହର୍ଷି (ମହା + ଋଷି)
  • ୩. ଅର୍ଥଗତ ପାର୍ଥକ୍ୟ ବାକ୍ୟରେ ଦର୍ଶାଅ ।

  • ପ୍ରାସାଦ, ପ୍ରସାଦ:
  • ପ୍ରାସାଦ: (ଅଟ୍ଟାଳିକା, କୋଠା) - ରାଜା ଜନକଙ୍କ ପ୍ରାସାଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଶାଳ ଥିଲା।
  • ପ୍ରସାଦ: (କୃପା, ଅନୁଗ୍ରହ, ଭୋଗ) - ମନ୍ଦିରରେ ଭକ୍ତମାନଙ୍କୁ ପ୍ରସାଦ ବଣ୍ଟାଯାଏ।
  • ପନ୍ଥା, ପେନ୍ଥା:
  • ପନ୍ଥା: (ବାଟ, ଉପାୟ) - ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା ପନ୍ଥାରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆଣିଥିଲେ।
  • ପେନ୍ଥା: (ଗୁଚ୍ଛ, ଥୋପା) - ଫୁଲ ପେନ୍ଥାଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଉଥିଲା।
  • ଲକ୍ଷ, ଲକ୍ଷ୍ୟ:
  • ଲକ୍ଷ: (ଶହେ ହଜାର ସଂଖ୍ୟା) - ଭାରତରେ ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ସୀମାରେଖା ତଳେ ବସବାସ କରନ୍ତି।
  • ଲକ୍ଷ୍ୟ: (ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଲକ୍ଷଣ) - ଜୀବନରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଉଚିତ୍।
  • କୁଳ, କୂଳ:
  • କୁଳ: (ବଂଶ, ଗୋତ୍ର) - ସେ ଏକ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ।
  • କୂଳ: (ନଦୀ ବା ସମୁଦ୍ରର କୂଳ) - ନଦୀ କୂଳରେ ବସି ମୁଁ ପ୍ରକୃତିର ଶୋଭା ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲି।
  • ୪. ‘ଧନସମ୍ପଦ’ ପରି ଆଉ ତିନୋଟି ଯୁଗ୍ମଶବ୍ଦ ଲେଖ ।

    ଉତ୍ତର:

  • ବିଳାସ-ବ୍ୟସନ
  • ଆଳାପ-ସଂଳାପ
  • ମାନ-ମର୍ଯ୍ୟାଦା
  • ୫. ନିମ୍ନଲିଖୂତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରି ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର ।

  • ଉଦ୍‌ଭାସିତ: ତାଙ୍କର ମୁହଁ ଆନନ୍ଦରେ ଉଦ୍‌ଭାସିତ ହୋଇଉଠିଲା।
  • ପ୍ରବିଧି: ଆଧୁନିକ ପ୍ରବିଧି ବ୍ୟବହାର କରି ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରାଯାଇପାରିବ।
  • ପ୍ରଭୂତ: ଯୋଜନା ପାଇଁ ପ୍ରଭୂତ ଅର୍ଥ ବିନିଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା।
  • ପ୍ରତିକୂଳ: ଏଭଳି ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବେଶରେ ବିକାଶ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ।
  • ନିର୍ଲିପ୍ତ: ରାଜର୍ଷି ଜନକ ସର୍ବଦା କର୍ମରେ ନିର୍ଲିପ୍ତ ରହୁଥିଲେ।
  • ୬. ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଲେଖ ।

  • ଋଷି: ମୁନି, ତପସ୍ୱୀ, ସାଧୁ।
  • ରାଜା: ନରପତି, ନୃପତି, ଭୂପାଳ।
  • ପନ୍ଥା: ମାର୍ଗ, ବାଟ, ଉପାୟ।
  • ବିତ୍ତ: ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି, ଅର୍ଥ।
  • ସମୂହ: ଗୋଷ୍ଠୀ, ଦଳ, ସମାଜ।
  • ଦରିଦ୍ର: ନିର୍ଧନ, ଗରିବ, କାଙ୍ଗାଳ।
  • ରଜନୀ: ରାତି, ନିଶା, ଯାମିନୀ।
  • ୭. ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର ।

    (କ) ଏଇ ଖଡ୍‌ଗ ମୋତେ କରିଛି ସଂଯତ। (ଶୃଙ୍ଖଳିତ, ସଂଯତ, ଅନାସକ୍ତ)

    (ଖ) ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏକ ପୂର୍ଣାଙ୍ଗ ମାନବ କଳ୍ପନା କରିଥିଲେ । (ଜୀବନ, ଯୋଜନା, ମାନବ)

    (ଗ) ନ୍ୟାସୀବାଦର ପ୍ରଣୟନ ହୋଇଥିଲା ୧୯୪୦ ମସିହାରେ । (୧୯୪୦, ୧୯୪୨, ୧୯୫୧)

    କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ :

    ୮. ଆମ ଦେଶରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସଂସ୍କୃତି କିଏ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଆମ ଦେଶରେ ମୁନିଋଷିମାନେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ସଂସ୍କୃତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ।

    ୯. ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିରୂପେ ସ୍ୱୀକୃତି ଲାଭ ନକରିବାରୁ କ’ଣ କଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ବିଶ୍ୱାମିତ୍ର ବ୍ରହ୍ମର୍ଷିରୂପେ ସ୍ୱୀକୃତି ଲାଭ ନକରିବାରୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କର ସମସ୍ତ ପୁତ୍ରଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।

    ୧୦. ଅତିଥି ଜନକଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଅଭ୍ୟର୍ଥନା ସମୟରେ କ’ଣ କହିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଅତିଥି ଋଷି ଜନକଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଅଭ୍ୟର୍ଥନା ସମୟରେ କହିଥିଲେ ଯେ, "କ୍ଷମା କରିବେ ମହାରାଜ ଜନକ! ଆପଣ ଜଣେ ଭଣ୍ଡ ତପସ୍ୱୀ, ଶଠତାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବଶ କରିପାରିଛନ୍ତି, ପ୍ରବଞ୍ଚନାରେ ଦିଗ୍‌ବିଜୟ କରିଛନ୍ତି।"

    ୧୧. ଖାଦ୍ୟପେୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅତିଥିଙ୍କର ମନ୍ତବ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ଖାଦ୍ୟପେୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଅତିଥିଙ୍କର ମନ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା ଯେ, ଖାଦ୍ୟ ଅତି ଚମତ୍କାର ଓ ଉପଭୋଗ୍ୟ ଥିଲା। ଚର୍ବି, ଚୋଷ୍ୟ, ଲେହ୍ୟ, ପେୟ ସମସ୍ତ ତୃପ୍ତିକର ଥିଲା। ମାତ୍ର ସେ ଏସବୁ ଉପଭୋଗ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ, କାରଣ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଖଣ୍ଡିଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍‌ଗ ଝୁଲୁଥିଲା।

    ୧୨. ଭଗବତ୍‌ଗୀତାର କର୍ମଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟରେ କ’ଣ ଲେଖାଯାଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: ଭଗବତ୍‌ଗୀତାର କର୍ମଯୋଗ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଲେଖାଯାଇଛି ଯେ "କର୍ମଣୈବ ହି ସଂସିଦ୍ଧିମାସ୍ଥିତା ଜନକାଦୟଃ।" ଅର୍ଥାତ୍ ଜନକାଦି ମହାପୁରୁଷମାନେ କର୍ମରେ ହିଁ ସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଛନ୍ତି।

    ୧୩. ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଆଡାମସ୍ମିଥ୍ କ’ଣ ଲେଖୁଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଆଧୁନିକ ଯୁଗରେ ଆଡାମସ୍ମିଥ୍ ଲେଖୁଥିଲେ ଯେ, କୌଣସି ଲୋକକୁ ମୁଠାଏ ବାଲି ଦେଇ, "ଏ ବାଲି ତୁମର" ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଅ, ସେ ଲୋକ ଏ ବାଲିମୁଠାକ ସୁନାରେ ପରିଣତ କରିଦେବ। ଏହା ଲାଭ ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ବୁଝାଏ।

    ୧୪. ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧିଙ୍କ ସକଳ କର୍ମର ମୂଳଭିତ୍ତି କ’ଣ ଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧିଙ୍କ ସକଳ କର୍ମର ମୂଳଭିତ୍ତି ଥିଲା ସତ୍ୟ ଏବଂ ଅହିଂସା।

    ୧୫. ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀବାଦ କ’ଣ ?

    ଉତ୍ତର: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀବାଦ (Trusteeship) ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ଧନୀ ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକ ହୋଇ ରହିବେ, ମାତ୍ର ସେମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଯେତିକି ଆବଶ୍ୟକ, ସେତିକି ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରି ଅବଶିଷ୍ଟ ଲାଭାଂଶ ସମାଜର ହିତରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ବ୍ୟୟ କରିବେ। ସେମାନେ ସମାଜର ନ୍ୟାସୀ (Trustee) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।

    ୧୬. ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାରେ କ’ଣ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୋଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ହୋଇଛି ଯେ, ଧନୀ-ଦରିଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟବଧାନ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ହେବ ଏବଂ ଦେଶର ଆୟ ଓ ସମ୍ପଦ ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେବ ନାହିଁ।

    ୧୭. ଷଷ୍ଠ ଯୋଜନା ରିପୋର୍ଟରେ କ’ଣ କୁହାଯାଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: ଷଷ୍ଠ ଯୋଜନା ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ସମ୍ପଦ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହୋଇଛି ଏବଂ ଧନୀ-ଦରିଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ତାରତମ୍ୟ ବଢ଼ିଚାଲିଛି।

    ୧୮. ଯୋଜନାର ପ୍ରକୃତ ଲକ୍ଷ୍ୟ କ’ଣ ଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ଯୋଜନାର ପ୍ରକୃତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଅକର୍ମା ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ କରିବା, ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଦୂର କରିବା, ଲୋକଙ୍କର ସର୍ବନିମ୍ନ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ଓ ଶାସନର ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ କରିବା।

    ୧୯. କେଉଁ ଅଭାବ ପାଇଁ ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପରିପୂରଣ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ ?

    ଉତ୍ତର: ଆଗ୍ରହ, ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ଆନ୍ତରିକତାର ଅଭାବ ପାଇଁ ଯୋଜନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ପରିପୂରଣ ହୋଇପାରିଲା ନାହିଁ।

    ୨୦. ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ରର ବିଶେଷ ଲକ୍ଷଣ କ’ଣ ?

    ଉତ୍ତର: ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ରର ବିଶେଷ ଲକ୍ଷଣ ହେଲା ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଭାବ। ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ଚ, ଶିକ୍ଷିତ-ଅଶିକ୍ଷିତ ସକଳ ସ୍ତରରେ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା କିମ୍ବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପ୍ରଣୟନ କରାଗଲେ, ତାହାକୁ ଅମାନ୍ୟ କରିବା ସ୍ୱଭାବରେ ପଡ଼ିଯାଇଛି।

    ୨୧. କ୍ଷମତାର ହସ୍ତାନ୍ତର ପୂର୍ବରୁ ନେତୃ ମହଲରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ କ’ଣ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: କ୍ଷମତାର ହସ୍ତାନ୍ତର ପୂର୍ବରୁ ନେତୃ ମହଲରେ ଗାନ୍ଧିଜୀ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରିଥିଲେ ଯେ, ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି ପରିବର୍ତ୍ତେ ସ୍ୱାର୍ଥଦୃଷ୍ଟି ବିଶେଷ ଭାବରେ ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଛି।

    ୨୨. ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପରିକଳ୍ପିତ ସମାଜ କିପରି ଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପରିକଳ୍ପିତ ସମାଜ ଏକ ସୁସ୍ଥ ସମାଜ, ଏକ ସମୂହ ପରିବାର ଥିଲା। ସେଥିରେ ଶୋଷଣ, ଅନାଚାର ନଥିବ ଏବଂ ବିଚାର ଓ ସମନ୍ୱୟ ଥିବ।

    ୨୩. ବର୍ତମାନ ସମାଜଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥାନରେ କ’ଣ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି ?

    ଉତ୍ତର: ବର୍ତମାନ ସମାଜଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥାନରେ କ୍ଷମତାର ସଂଘର୍ଷ ଓ ଉତ୍କଟ ଆତ୍ମସେବା ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଉଛି।

    ୨୪. ଇତିହାସ ବାରମ୍ବାର କେଉଁ ପ୍ରକାର ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ?

    ଉତ୍ତର: ଇତିହାସ ବାରମ୍ବାର ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି ଯେ, ସଂକଟ, ସଂଘର୍ଷ ଏବଂ ପ୍ରତାରଣାରୁ ଅବାଞ୍ଛନୀୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଉଦ୍‌ଭୂତ ହୁଏ।

    ସପ୍ରସଙ୍ଗ ସରଳାର୍ଥ ଲେଖ :

    ୨୫. ଏଇ ଖଡ୍‌ଗ ମୋତେ ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗରେ ଦୀକ୍ଷିତ କରିଛି ।

    ଉତ୍ତର:

  • ପ୍ରସଙ୍ଗ: ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ପୁସ୍ତକର 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ନାମକ ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଗୃହୀତ। ଏହାର ଲେଖକ ହେଉଛନ୍ତି ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର। ଏଠାରେ ରାଜର୍ଷି ଜନକ ଅତିଥି ଋଷିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବନା ବିଷୟରେ ବୁଝାଇବାକୁ ଯାଇ ଏହି ଉକ୍ତିଟି ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।
  • ସରଳାର୍ଥ: ରାଜା ଜନକଙ୍କ ପ୍ରାସାଦକୁ ଆସିଥିବା ଅତିଥି ଋଷି ଭୋଜନ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଝୁଲୁଥିବା ଖଡ୍‌ଗକୁ ଦେଖି ଖାଦ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରିପାରିନଥିଲେ। ଏହାର କାରଣ ପଚାରିବାରୁ ଜନକ ଉତ୍ତର ଦେଇଥିଲେ ଯେ, ଏହି ଖଡ୍‌ଗ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ସଂଯତ କରିଛି। ସେ ମିଥୁଳାର ରାଜା ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ଖଡ୍‌ଗ ତାଙ୍କୁ ଉପଭୋଗ ପ୍ରତି ନିର୍ଲିପ୍ତ କରିଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ସେ ରାଜକୀୟ ସୁଖ ଭୋଗ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେଥିରେ ଆସକ୍ତ ନଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଓ ସମାଜର ଶୃଙ୍ଖଳା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଥିଲା। ଏହି ଉକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଜନକ ତାଙ୍କର ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଓ ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗର ମହତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଛନ୍ତି।
  • ୨୬. ସାଧନାରେ, ତପସ୍ୟାରେ, କାମନାସିଦ୍ଧି ଥୁଲା ଅଭିପ୍ରେତ ।

    ଉତ୍ତର:

  • ପ୍ରସଙ୍ଗ: ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ପୁସ୍ତକର 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ନାମକ ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଗୃହୀତ। ଏହାର ଲେଖକ ହେଉଛନ୍ତି ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର। ଏଠାରେ ଲେଖକ ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଚାଲିଆସିଥିବା ଫଳପ୍ରାପ୍ତିର ଆକାଂକ୍ଷା ଓ କାମନାସିଦ୍ଧିର ପ୍ରବୃତ୍ତି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
  • ସରଳାର୍ଥ: ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ସମ୍ଭବ କି ନୁହେଁ, ଏହି ବିଚାର ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ରହିଆସିଛି। ରାମାୟଣ ଓ ମହାଭାରତ ଯୁଗରେ ମଧ୍ୟ ସାଧନା ଓ ତପସ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ କାମନାସିଦ୍ଧି ବା ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ହିଁ ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା। ଅର୍ଥାତ୍, ଲୋକମାନେ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ତାହାର ଫଳ ବା ପ୍ରତିଫଳ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ। ଏହା ଜନକଙ୍କ ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗର ବିପରୀତ ଭାବନାକୁ ଦର୍ଶାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଫଳପ୍ରାପ୍ତି ଅପେକ୍ଷା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଓ ସମାଜ କଲ୍ୟାଣକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଉଥିଲା।
  • ୨୭. ଆଦର୍ଶକୁ ନିର୍ମୂଳ କଲେ, ଆକ୍ରମଣ କରେ ପ୍ରତାରଣା ।

    ଉତ୍ତର:

  • ପ୍ରସଙ୍ଗ: ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ପୁସ୍ତକର 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ନାମକ ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଗୃହୀତ। ଏହାର ଲେଖକ ହେଉଛନ୍ତି ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର। ଏଠାରେ ଲେଖକ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଆଦର୍ଶ ଓ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଅବକ୍ଷୟ ତଥା ତାହାର ପରିଣାମ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
  • ସରଳାର୍ଥ: ଲେଖକ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ପରିକଳ୍ପନାର ମୂଳମନ୍ତ୍ର ଥିଲା ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି ଓ ସମାଜ ପାଇଁ ଆତ୍ମୋତ୍ସର୍ଗ। ମାତ୍ର ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଏହି ଆଦର୍ଶଗୁଡ଼ିକ କେବଳ ବିବୃତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ସମାଜ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥାନରେ କ୍ଷମତାର ସଂଘର୍ଷ ଓ ଉତ୍କଟ ଆତ୍ମସେବା ପ୍ରକଟିତ ହୋଇଛି। ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ତତ୍ତ୍ୱ ଉଭେଇଯାଇଛି। ଗାନ୍ଧି-ବିଚାରକୁ ପରିହାର କରି ସ୍ୱାର୍ଥସିଦ୍ଧି ପାଇଁ ତାଙ୍କ ରଚନାକୁ ସାମୟିକ ଭାବେ ଉଦ୍ଧାର କରିବାର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଏକ ସାମାଜିକ ସଙ୍କଟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। ଏହିପରି ଭାବରେ ଯେତେବେଳେ ଆଦର୍ଶକୁ ନିର୍ମୂଳ କରାଯାଏ, ସେତେବେଳେ ପ୍ରତାରଣା ହିଁ ସମାଜକୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସମାଜରେ ଅଶାନ୍ତି, ସଂଘର୍ଷ ଓ ଅବାଞ୍ଛନୀୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ବୋଲି ଇତିହାସ ବାରମ୍ବାର ଚେତାବନୀ ଦେଇଛି।
  • ୨୮. କର୍ମରେ ଅବହେଳା ଏବଂ ଆଦେଶର ପ୍ରତିରୋଧ ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗରେ, ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରବୃତ୍ତି ।

    ଉତ୍ତର:

  • ପ୍ରସଙ୍ଗ: ପ୍ରସ୍ତୁତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ପୁସ୍ତକର 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ନାମକ ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଗୃହୀତ। ଏହାର ଲେଖକ ହେଉଛନ୍ତି ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର। ଏଠାରେ ଲେଖକ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଗୁନାର ମିର୍‌ଡ଼ାଲଙ୍କ 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର' (Soft State) ଧାରଣାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି ଭାରତ ଭଳି ଦେଶରେ ବିକାଶ ପ୍ରତିହତ ହେବାର କାରଣ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।
  • ସରଳାର୍ଥ: ଲେଖକ ଗୁନାର ମିର୍‌ଡ଼ାଲଙ୍କ 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର' ଧାରଣାକୁ ବୁଝାଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଭାରତ ଭଳି ମନ୍ଦ ବିକଶିତ ଦେଶରେ 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର'ର ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ। ଏହାର ବିଶେଷ ଲକ୍ଷଣ ହେଉଛି ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଭାବ। ଉଚ୍ଚ-ନୀଚ୍ଚ, ଶିକ୍ଷିତ-ଅଶିକ୍ଷିତ ସମସ୍ତ ସ୍ତରରେ ଲୋକମାନେ ଯେକୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ବା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକୁ ଅମାନ୍ୟ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। କର୍ମରେ ଅବହେଳା କରିବା ଏବଂ ଆଦେଶକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିବା ବିଭିନ୍ନ ବିଭାଗରେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରବୃତ୍ତିରେ ପରିଣତ ହୋଇଛି। ଯେଉଁମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ବା ରାଜନୈତିକ କ୍ଷମତା ଅଛି, ସେମାନେ ଅବାଧରେ ସ୍ୱାର୍ଥସିଦ୍ଧି କରିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି। ଏଭଳି 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର'ରେ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶ ପ୍ରତିହତ ହେବା ସ୍ୱାଭାବିକ ଏବଂ ଅଗ୍ରଗତି ପାଇଁ ଏହି ପରିବେଶ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିକୂଳ।
  • ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ :

    ୨୯. ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତତ୍ତ୍ୱ କ’ଣ ଓ ଏହାର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର ।

    ଉତ୍ତର:

    ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ (Trusteeship) ତତ୍ତ୍ୱ ହେଉଛି ତାଙ୍କର ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ଦର୍ଶନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଙ୍ଗ। ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବ ପରେ ସମାଜରେ ବଢ଼ୁଥିବା ଧନବୈଷମ୍ୟ ଓ ସମ୍ପଦର କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ କରି ଗାନ୍ଧିଜୀ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ପ୍ରତିପାଦନ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ସକଳ କର୍ମର ମୂଳଭିତ୍ତି ସତ୍ୟ ଓ ଅହିଂସା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଥିଲା।

    ନ୍ୟାସୀତ୍ୱର ସଂଜ୍ଞା ଓ ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:

    ଗାନ୍ଧିଜୀ ୧୯୪୦ ମସିହାରେ 'ହରିଜନ' ପତ୍ରିକାରେ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ତତ୍ତ୍ୱର ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥିଲେ। ଏହି ତତ୍ତ୍ୱ ଅନୁଯାୟୀ:

    ୧. ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକାନା: ଧନୀ ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକ ହୋଇ ରହିବେ। ଶିଳ୍ପପତି ଓ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ନିଜ ବ୍ୟବସାୟର ମାଲିକ ହୋଇ ରହିବେ। ସେମାନଙ୍କୁ ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ବିଚ୍ୟୁତ କରାଯିବ ନାହିଁ।

    ୨. ସୀମିତ ଉପଭୋଗ: ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକମାନେ ନିଜ ପାଇଁ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଯଥାର୍ଥରେ ଯେତିକି ଆବଶ୍ୟକ, ସେତିକି ପରିମାଣରେ ଅର୍ଥ ବ୍ୟୟ କରିବେ।

    ୩. ସମାଜର ନ୍ୟାସୀ: ଉଦ୍‌ବୃତ୍ତ ସମସ୍ତ ଲାଭାଂଶ ସମାଜର ହିତରେ ବ୍ୟୟିତ ହେବ। ଏହି ବ୍ୟୟ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ହେବ, ବାଧ୍ୟବାଧକତାରେ ନୁହେଁ। ଏହିପରି ଭାବେ ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକମାନେ ସମାଜର ନ୍ୟାସୀ (Trustee) ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।

    ୪. ଅହିଂସାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ଅହିଂସା ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ, ସମ୍ପତ୍ତିରୁ ବଳପୂର୍ବକ ବିଚ୍ୟୁତ କରିବା ଅସଙ୍ଗତ। ବଳପୂର୍ବକ ସମ୍ପତ୍ତି ବାଜ୍ୟାପ୍ତି କଲେ ପ୍ରତିହିଂସା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ଯାହା ସମାଜରେ ଅଶାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରେ।

    ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ:

    ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ତତ୍ତ୍ୱର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା:

  • ଆର୍ଥିକ ବୈଷମ୍ୟ ହ୍ରାସ: ସମାଜରେ ଧନୀ ଓ ଦରିଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଉତ୍କଟ ତାରତମ୍ୟକୁ ହ୍ରାସ କରି ଏକ ସମତାଭିତ୍ତିକ ସମାଜ ଗଠନ କରିବା।
  • ସମ୍ପଦର ସୁଷମ ବଣ୍ଟନ: ସମ୍ପଦ କିଛି ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ନହୋଇ ସମାଜର ସମସ୍ତ ବର୍ଗର ଲୋକଙ୍କ କଲ୍ୟାଣରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେବା।
  • ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା: ସମାଜରେ ଶୋଷଣ ଓ ଅନ୍ୟାୟକୁ ଦୂର କରି ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା।
  • ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଓ ଅନାସକ୍ତି: ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ଫଳପ୍ରାପ୍ତିର ଆକାଂକ୍ଷା ତ୍ୟାଗ କରି ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କର୍ତ୍ତବ୍ୟନିଷ୍ଠ ହେବା।
  • ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ବିକାଶ: ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ଅପେକ୍ଷା ସମୂହର କଲ୍ୟାଣକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ଏକ ସୁସ୍ଥ ଓ ସମୃଦ୍ଧ ସମାଜ ଗଠନ କରିବା।
  • ଯଦିଓ ଏହି ତତ୍ତ୍ୱକୁ କେତେକ ଅବାସ୍ତବ ବା 'ୟୁଟୋପିଆ' ବୋଲି କହିଛନ୍ତି, ତଥାପି ଏହା ଏକ ଆଦର୍ଶ ଭାବରେ ସମାଜ ଉପରେ ଗଭୀର ପ୍ରଭାବ ପକାଇବାର କ୍ଷମତା ରଖେ।

    ୩୦. ‘ଏଇ ଖଡ୍‌ଗ ମୋତେ କରିଛି ସଂଯତ’ – ଜନକଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତିର ଯାଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।

    ଉତ୍ତର:

    'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଲେଖକ ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର ରାଜର୍ଷି ଜନକଙ୍କର ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗ ଓ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବନାକୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଉକ୍ତିଟିର ଅବତାରଣା କରିଛନ୍ତି।

    ପ୍ରସଙ୍ଗ:

    ମିଥୁଳାର ରାଜା ଜନକ ଜଣେ ପ୍ରଜାବତ୍ସଳ ଓ ମହାନ ରାଜର୍ଷି ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପ୍ରାସାଦକୁ ଆସିଥିବା ଜଣେ ଅତିଥି ଋଷି ପ୍ରଥମେ ଜନକଙ୍କୁ ଭଣ୍ଡ ତପସ୍ୱୀ ଓ ପ୍ରବଞ୍ଚକ ବୋଲି ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ। ମାତ୍ର ଜନକ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନାନ, ଭୋଜନ ଓ ବିଶ୍ରାମ ପରେ ଆଲୋଚନା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ଭୋଜନ ସମୟରେ ଅତିଥି ଋଷି ଖାଦ୍ୟର ସ୍ୱାଦ ଉପଭୋଗ କରିପାରିନଥିଲେ, କାରଣ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଏକ ସୂକ୍ଷ୍ମ ସୂତାରେ ଖଣ୍ଡିଏ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଖଡ୍‌ଗ ଝୁଲୁଥିଲା। ଏହାର କାରଣ ପଚାରିବାରୁ ଜନକ ଉପରୋକ୍ତ ଉକ୍ତିଟି ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ।

    ଯାଥାର୍ଥତା:

    ଜନକଙ୍କ ଏହି ଉକ୍ତିଟି ତାଙ୍କର ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗ ଓ ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବନାର ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ଉଦାହରଣ। ଏହାର ଯାଥାର୍ଥତା ନିମ୍ନଲିଖିତ କାରଣରୁ ପ୍ରତିପାଦିତ ହୁଏ:

    ୧. ସଂଯମ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ: ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଝୁଲୁଥିବା ଖଡ୍‌ଗ ଜନକଙ୍କୁ ସର୍ବଦା ସତର୍କ ଓ ସଂଯତ ରହିବାକୁ ଶିକ୍ଷା ଦେଇଥିଲା। ଏହା ତାଙ୍କୁ ରାଜକୀୟ ଭୋଗବିଳାସରେ ଲିପ୍ତ ନରହି ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ପ୍ରତି ସଚେତନ ରହିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲା।

    ୨. ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବନା: ଖଡ୍‌ଗର ଉପସ୍ଥିତି ଜନକଙ୍କୁ ଉପଭୋଗ ପ୍ରତି ନିର୍ଲିପ୍ତ କରିଥିଲା। ସେ ରାଜା ଭାବରେ ସମସ୍ତ ସୁଖ ସୁବିଧା ଉପଭୋଗ କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଥିରେ ଆସକ୍ତ ନଥିଲେ। ତାଙ୍କର ମନ ସର୍ବଦା ପ୍ରଜାଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ଓ ରାଜ୍ୟର ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରତି ନିବଦ୍ଧ ଥିଲା।

    ୩. କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ: ଜନକଙ୍କ ମତରେ, ଉପଭୋଗ ତାଙ୍କର ରାଜକୀୟ ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଥିଲା, ମାତ୍ର ଶାସନ ଓ ଶୃଙ୍ଖଳା ତାଙ୍କର ରାଜକୀୟ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ଥିଲା। ସମାଜ କଲ୍ୟାଣ ତାଙ୍କର ରାଜକୀୟ ଧର୍ମ ଥିଲା। ଏହି ଖଡ୍‌ଗ ତାଙ୍କୁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱରେ ରହି କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିଥିଲା।

    ୪. "ମିଥୁଳାୟାଂ ପ୍ରଦଗ୍‌ଧାୟାଂ ନ ମେ ଲାଭେ ନ ମେ କ୍ଷତିଃ": ଏହି ଉକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ଜନକ ତାଙ୍କର ଚରମ ଅନାସକ୍ତିକୁ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ ଯେ, ମିଥୁଳା ରାଜ୍ୟ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଗଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ଲାଭ କ୍ଷତି କିଛି ନାହିଁ। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ସେ ନିଜକୁ ରାଜ୍ୟର ସମ୍ପତ୍ତି ବା ଭୋଗର ଅଂଶୀଦାର ଭାବେ ନୁହେଁ, ବରଂ ଜଣେ ନ୍ୟାସୀ ଭାବେ ଦେଖୁଥିଲେ।

    ଅତଏବ, ଜନକଙ୍କର ଏହି ଉକ୍ତିଟି ତାଙ୍କର ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ, ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଓ ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗର ଏକ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ବର୍ଣ୍ଣନା, ଯାହା ତାଙ୍କୁ ଜଣେ ରାଜର୍ଷି ଭାବରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଦେଇଥିଲା।

    ୩୧. ‘ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି’ ଅବଲମ୍ବନରେ ଲେଖକଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିପାଦନ କର ।

    ଉତ୍ତର:

    'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଲେଖକ ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର ସମାଜର ସାମୂହିକ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥତ୍ୟାଗ ଓ ନିଷ୍କାମ କର୍ମର ମହତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱାରୋପ କରିଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଭାବେ ପ୍ରତିପାଦନ କରାଯାଇପାରେ:

    ୧. ସମୂହ କଲ୍ୟାଣର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ: ଲେଖକଙ୍କ ମତରେ, ଯେକୌଣସି ବିଚାରଧାରା ବା ଯୋଜନା ଯଦି ସମୂହକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଯାଏ, ତେବେ ତାର ସୁଫଳ ସମଗ୍ର ସମାଜ ଲାଭ କରିବ। ଏହା ତାଙ୍କର ମୂଳ ଆଭିମୁଖ୍ୟ।

    ୨. ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗ ଓ ନିଷ୍କାମ କର୍ମ: ରାଜର୍ଷି ଜନକଙ୍କ ଉଦାହରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ଜଣେ ଶାସକ କିପରି ନିର୍ଲିପ୍ତ ଭାବରେ ପ୍ରଜାଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ। "ମିଥୁଳାୟାଂ ପ୍ରଦଗ୍‌ଧାୟାଂ ନ ମେ ଲାଭେ ନ ମେ କ୍ଷତିଃ" ଉକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ସେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ଅପେକ୍ଷା ସାମାଜିକ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭଗବତ୍‌ଗୀତାର କର୍ମଯୋଗରୁ ଉଦାହରଣ ଦେଇ ସେ କର୍ତ୍ତବ୍ୟବୋଧ ଓ ଜନମଙ୍ଗଳକୁ କର୍ମର ମୂଳଭିତ୍ତି ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଆହ୍ୱାନ କରିଛନ୍ତି।

    ୩. ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ତତ୍ତ୍ୱର ସମର୍ଥନ: ଲେଖକ ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ନୀତିକୁ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଏକ ରୂପାନ୍ତର ଭାବେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି। ଧନୀ ଲୋକେ ସମ୍ପତ୍ତିର ମାଲିକ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ସମାଜର ନ୍ୟାସୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଏବଂ ଅତିରିକ୍ତ ଲାଭାଂଶକୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ସମାଜ କଲ୍ୟାଣରେ ବ୍ୟୟ କରିବା ଉପରେ ସେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହା ବଳପୂର୍ବକ ନୁହେଁ, ବରଂ ଆନ୍ତରିକତାର ସହ ହେବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି ତାଙ୍କର ଆଭିମୁଖ୍ୟ।

    ୪. ସ୍ୱାର୍ଥପରତା ଓ ବୈଷମ୍ୟର ସମାଲୋଚନା: ଶିଳ୍ପ ବିପ୍ଳବ ପରେ ଧନ, ସମ୍ପଦ ଓ କ୍ଷମତା କିଛି ଲୋକଙ୍କ ହାତରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେବା ଫଳରେ ସମାଜରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଅଶାନ୍ତି, ସଂଘର୍ଷ ଓ ବୈଷମ୍ୟକୁ ଲେଖକ ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି। ସ୍ୱାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପଞ୍ଚବାର୍ଷିକ ଯୋଜନାରେ ସମୂହ କଲ୍ୟାଣର ଲକ୍ଷ୍ୟ ସାଧିତ ନହେବା ପଛରେ ଆଗ୍ରହ, ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଓ ଆନ୍ତରିକତାର ଅଭାବକୁ ସେ ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ଭାବେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି।

    ୫. 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର'ର ବିଶ୍ଳେଷଣ: ଗୁନାର ମିର୍‌ଡ଼ାଲଙ୍କ 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର' ଧାରଣାକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଲେଖକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ, ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାର ଅଭାବ, କର୍ମରେ ଅବହେଳା ଓ ସ୍ୱାର୍ଥସିଦ୍ଧି ପ୍ରବୃତ୍ତି କିପରି ଏକ ଦେଶର ବିକାଶରେ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରେ। ଏହା ମଧ୍ୟ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଅଭାବର ପରିଣାମ।

    ୬. ଆଦର୍ଶର ମହତ୍ତ୍ୱ: ଲେଖକ ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ନେତୃମହଲରେ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି ସ୍ଥାନରେ ସ୍ୱାର୍ଥଦୃଷ୍ଟିର ପ୍ରାଧାନ୍ୟକୁ ନେଇ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ମର୍ମାହତ ଅବସ୍ଥାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ସେ ଚେତାବନୀ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ, ଆଦର୍ଶକୁ ନିର୍ମୂଳ କଲେ ପ୍ରତାରଣା ଆକ୍ରମଣ କରେ ଏବଂ ଏଥିରୁ ଅବାଞ୍ଛନୀୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

    ସଂକ୍ଷେପରେ, ଲେଖକ ସଦାଶିବ ମିଶ୍ର 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ପ୍ରବନ୍ଧ ମାଧ୍ୟମରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସମାଜର ବୃହତ୍ତର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା, ନିଷ୍କାମ କର୍ମ ଓ ଆଦର୍ଶଭିତ୍ତିକ ଶାସନର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ପ୍ରତିପାଦନ କରିବାକୁ ଚାହିଁଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ, ସମାଜର ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

    ୩୨. ‘ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି’ ର ବିକାଶରେ ସମାଜର କିପରି ପରିବର୍ତନ ହୋଇପାରିବ, ସେ ବିଷୟରେ ବୁଝାଇ ସାନଭାଇକୁ ଚିଠି ଲେଖ ।

    ଉତ୍ତର:

    ପ୍ରିୟ ସାନଭାଇ,

    ତୋତେ ମୋର ଅନେକ ଅନେକ ଶୁଭେଚ୍ଛା। ଆଶା କରୁଛି ତୁ ଭଲରେ ଥିବୁ। ଆଜି ମୁଁ ତୋତେ 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ବିଷୟରେ କିଛି କହିବାକୁ ଚାହୁଁଛି, ଯାହା ଆମ ସମାଜ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।

    ଆମେ ସମସ୍ତେ ଗୋଟିଏ ସମାଜରେ ବାସ କରୁଛୁ। ଏହି ସମାଜର ଉନ୍ନତି ଓ ପ୍ରଗତି ପାଇଁ ଆମ ସମସ୍ତଙ୍କର ସହଯୋଗ ଓ ସାମୂହିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। 'ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି' ଅର୍ଥାତ୍ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସମାଜର ସମସ୍ତଙ୍କ କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା। ଯଦି ଆମେ ସମସ୍ତେ ଏହି ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗୀକୁ ଆପଣେଇବା, ତେବେ ସମାଜରେ ଅନେକ ସକାରାତ୍ମକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିପାରିବ।

    ପ୍ରଥମତଃ, ଯଦି ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ବିକାଶ ହୁଏ, ତେବେ ସମାଜରେ ଥିବା ବୈଷମ୍ୟ ଓ ଅସମାନତା କମିଯିବ। ଧନୀ ଲୋକମାନେ ନିଜର ଅତିରିକ୍ତ ସମ୍ପତ୍ତିକୁ ସମାଜର ଗରିବ ଓ ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କ କଲ୍ୟାଣରେ ବ୍ୟବହାର କରିବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ହ୍ରାସ ପାଇବ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମୌଳିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଯୋଗାଇ ଦିଆଯାଇପାରିବ।

    ଦ୍ୱିତୀୟତଃ, ସମାଜରେ ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ସହଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବ। ଯେତେବେଳେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ଅପେକ୍ଷା ସମାଜର ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବ, ସେତେବେଳେ ଭ୍ରଷ୍ଟାଚାର, ଅବହେଳା ଓ ସ୍ୱାର୍ଥପରତା କମିଯିବ। ସମସ୍ତେ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପାଳନ କରିବେ, ଯାହା ସମାଜର ସାମଗ୍ରିକ ବିକାଶରେ ସହାୟକ ହେବ।

    ତୃତୀୟତଃ, ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟି ଏକତା ଓ ଭାଇଚାରାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବ। ଜାତି, ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ସାମାଜିକ ସଂଘର୍ଷ ଓ ହିଂସା କମିଯିବ ଏବଂ ଏକ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଓ ସୁସ୍ଥ ସମାଜ ଗଠିତ ହେବ।

    ଚତୁର୍ଥତଃ, ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଭଳି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଆବଶ୍ୟକତା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ। ସମସ୍ତେ ମିଳିମିଶି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କଲେ, ଆମ ଦେଶର ମାନବ ସମ୍ବଳର ବିକାଶ ହେବ ଓ ଏକ ସୁସ୍ଥ ପରିବେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେବ।

    ଆମେ ରାଜର୍ଷି ଜନକ ଓ ମହାତ୍ମାଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ଭଳି ମହାନ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱଙ୍କ ଜୀବନରୁ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ୍। ସେମାନେ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥକୁ ତ୍ୟାଗ କରି ସମାଜର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ। ଆମେ ମଧ୍ୟ ସେହି ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଆପଣେଇବା ଦରକାର।

    ମୁଁ ଆଶା କରୁଛି, ତୁ ଏହି ବିଷୟକୁ ଗୁରୁତ୍ୱର ସହ ବୁଝିବୁ ଓ ନିଜ ଜୀବନରେ ଏହାକୁ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବୁ।

    ଇତି,

    ତୋର ବଡ଼ଭାଇ

    ତୁମ ପାଇଁ କାମ :

    ୩୩. ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ଜୀବନରେ ଆବଶ୍ୟକ‌ତା ସମ୍ପର୍କରେ ଏକ ତର୍କସଭାର ଆୟୋଜନ କର ।

    (ଏହା ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ଏହାର ଆୟୋଜନ କରିବେ।)

    ୩୪. ଡକ୍ଟର ସଦାଶିବ ମିଶ୍ରଙ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲେଖାଗୁଡ଼ିକ ସଂଗ୍ରହ କରି ପଢ଼ ।

    (ଏହା ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ଏହି ଲେଖାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ପଢ଼ିବେ।)

    ୩୫. ଶ୍ରୀମଦ୍‌ଭଗବତ୍‌ଗୀତାର କର୍ମଯୋଗ ପଢ଼ି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟାକର ।

    (ଏହା ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ନିଜେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟକୁ ପଢ଼ି ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ।)


    ୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)


    ୪.୧ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ରଣନୀତି (Exam Preparation Strategies):

    ୧. ଅଧ୍ୟାୟର ଗଭୀର ଅଧ୍ୟୟନ: ପ୍ରବନ୍ଧଟିକୁ ଅତି ଯତ୍ନର ସହ ପଢ଼ି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅନୁଚ୍ଛେଦର ମୂଳଭାବକୁ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରନ୍ତୁ। ଲେଖକଙ୍କ ଆଭିମୁଖ୍ୟ, ଉଦାହରଣ ଓ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ।

    ୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଚିହ୍ନଟ: ଜନକଙ୍କ ଅନାସକ୍ତି ଯୋଗ, ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ତତ୍ତ୍ୱ, 'ନରମା ରାଷ୍ଟ୍ର' ଧାରଣା ଏବଂ ସମୂହ ଦୃଷ୍ଟିର ମହତ୍ତ୍ୱ ଓ ଅବକ୍ଷୟ ଭଳି ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ସେଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରନ୍ତୁ।

    ୩. ଉଦାହରଣ ଓ ପ୍ରମାଣ: ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଥିବା ଜନକଙ୍କ କାହାଣୀ, ଭଗବତ୍‌ଗୀତାର ଶ୍ଳୋକ, ଆଡାମସ୍ମିଥ୍ ଓ ଗୁନାର ମିର୍‌ଡ଼ାଲଙ୍କ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ। ଏଗୁଡ଼ିକ ଉତ୍ତରକୁ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କରିବ।

    ୪. ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ପ୍ରତିଶବ୍ଦ: ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଥିବା କଠିନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ଓ ପ୍ରତିଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ। ଏହା ବାକ୍ୟ ଗଠନ ଓ ସରଳାର୍ଥ ଲେଖିବାରେ ସହାୟକ ହେବ।

    ୫. ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ସମାଧାନ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଲେଖି ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ। ବିଶେଷ କରି ସରଳାର୍ଥ ଓ ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଉପରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ।

    ୬. ସମୟ ପରିଚାଳନା: ପରୀକ୍ଷାରେ ପ୍ରଶ୍ନର ମାନ ଅନୁଯାୟୀ ସମୟ ବଣ୍ଟନ କରି ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ।

    ୪.୨ ୧୦୦/୧୦୦ ସ୍କୋରିଂ ସିକ୍ରେଟ୍ସ (100/100 Scoring Secrets):

    ୧. ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତାକ୍ଷର: ପରୀକ୍ଷକଙ୍କ ଉପରେ ଭଲ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବା ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତାକ୍ଷରରେ ଉତ୍ତର ଲେଖନ୍ତୁ।

    ୨. ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ସରଳାର୍ଥର ସଠିକତା: ସରଳାର୍ଥ ଲେଖିବା ସମୟରେ ପ୍ରସଙ୍ଗ, ମୂଳଭାବ ଓ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ସଠିକ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ। ଉଦ୍ଧୃତ ଅଂଶର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରନ୍ତୁ।

    ୩. ତଥ୍ୟଭିତ୍ତିକ ଉତ୍ତର: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଥିବା ତଥ୍ୟ, ଉଦାହରଣ ଓ ଲେଖକଙ୍କ ମତକୁ ଉଲ୍ଲେଖ କରି ଉତ୍ତରକୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।

    ୪. ଭାଷାର ଶୁଦ୍ଧତା ଓ ଶୈଳୀ: ବ୍ୟାକରଣଗତ ତ୍ରୁଟି ନକରି ଶୁଦ୍ଧ ଓ ସରଳ ଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଲେଖନ୍ତୁ। ଲେଖକଙ୍କ ଶୈଳୀର ଅନୁକରଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ।

    ୫. ପଏଣ୍ଟ୍ ଆକାରରେ ଉତ୍ତର: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତରକୁ ପଏଣ୍ଟ୍ ଆକାରରେ ଲେଖିଲେ ଅଧିକ ସୁସଂଗଠିତ ଓ ସହଜବୋଧ୍ୟ ହୁଏ।

    ୪.୩ ସାଧାରଣ ଛାତ୍ର ଭୁଲ୍ (Common Student Errors):

    ୧. ପ୍ରବନ୍ଧର ମୂଳଭାବ ନବୁଝିବା: ଅନେକ ଛାତ୍ର ପ୍ରବନ୍ଧକୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ନପଢ଼ି କେବଳ ଉପରଠାଉରିଆ ଭାବେ ପଢ଼ନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ମୂଳଭାବକୁ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।

    ୨. ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ନରଖିବା: ଜନକଙ୍କ କାହାଣୀ, ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କ ନ୍ୟାସୀତ୍ୱ ଭଳି ମୁଖ୍ୟ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକୁ ମନେ ନରଖିବା ଫଳରେ ଉତ୍ତର ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଯାଏ।

    ୩. ସରଳାର୍ଥରେ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଲେଖିବାରେ ତ୍ରୁଟି: ସରଳାର୍ଥ ଲେଖିବା ସମୟରେ ପ୍ରସଙ୍ଗକୁ ଠିକ୍ ଭାବରେ ଉଲ୍ଲେଖ ନକରିବା ବା ଭୁଲ୍ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଲେଖିବା।

    ୪. ବ୍ୟାକରଣଗତ ଓ ବନାନଗତ ତ୍ରୁଟି: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ବ୍ୟାକରଣ ଓ ବନାନଗତ ତ୍ରୁଟି ଅଧିକ ମାର୍କ କାଟିଥାଏ।

    ୫. ସମୟ ଅଭାବ: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକରେ ଅଧିକ ସମୟ ନେଇ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ସମୟ ଅଭାବ ହେବା।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    (ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)

    🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App