୨. କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କୁ ‘ଅତିବଡ଼ୀ’ ଉପାଧି କିଏ ଦେଇଥିଲେ ?

କ) ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ

ଖ) ରାଜା ପ୍ରତାପରୁଦ୍ର ଦେବ

ଗ) ଶ୍ରୀ ଜଗନ୍ନାଥ

ଘ) ରାଜା କପିଳେନ୍ଦ୍ର ଦେବ

ଉତ୍ତର: କ) ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ

୩. ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ’ କେଉଁ କବିଙ୍କର କୃତି ?

କ) ସାରଳା ଦାସ

ଖ) ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ

ଗ) ବଳରାମ ଦାସ

ଘ) ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ

ଉତ୍ତର: ଗ) ବଳରାମ ଦାସ

୪. ଦୀନକୃଷ୍ଣ ଦାସଙ୍କର କେଉଁ କାବ୍ୟଟି “କ’ ଆଦ୍ୟ ନିୟମରେ ରଚିତ ?

କ) ନାମରତ୍ନ ଗୀତା

ଖ) ପ୍ରସ୍ତାବ ସିନ୍ଧୁ

ଗ) ରସବିନୋଦ

ଘ) ରସକଲ୍ଲୋଳ

ଉତ୍ତର: ଘ) ରସକଲ୍ଲୋଳ

୫. ‘ଲାବଣ୍ୟବତୀ’ କେଉଁ ଧରଣର କାବ୍ୟ ?

କ) ପୌରାଣିକ

ଖ) କାଳ୍ପନିକ

ଗ) ଐତିହାସିକ

ଘ) ଭକ୍ତିମୂଳକ

ଉତ୍ତର: ଖ) କାଳ୍ପନିକ

କ୍ଷୁଦ୍ର ଉତ୍ତରମୂଳକ :

୬. ଚଣ୍ଡୀ ପୁରାଣର ଲେଖକ କିଏ ?

ଉତ୍ତର: ଚଣ୍ଡୀ ପୁରାଣର ଲେଖକ ହେଉଛନ୍ତି ସାରଳା ଦାସ ।

୭. ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଗବତ କେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥର ଅନୁବାଦ ?

ଉତ୍ତର: ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଗବତ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ସଂସ୍କୃତ ଭାଗବତର ଅନୁବାଦ ।

୮. ମାଳିକାକାର ଭାବରେ କେଉଁ କବି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ?

ଉତ୍ତର: ମାଳିକାକାର ଭାବରେ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

୯. ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀ କେଉଁ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ନେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ? ଏହାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?

ଉତ୍ତର: ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ‘ଭାଗବତ’ ଗ୍ରନ୍ଥକୁ ନେଇ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ । ଏହାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ, ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏତେ ବଢ଼ିଗଲା ଯେ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମେ ଗ୍ରାମେ ଭାଗବତ ଘର ବା ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କରି ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଭାଗବତ ପୋଥିକୁ ଗାଦିରେ ରଖି ସ୍ୱୟଂ ବାସୁଦେବ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଗଲା । ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗ୍ରାମର ଲୋକେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହି ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି ଓ ସେହିଠାରେ ଭାଗବତ ଗାଦିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ନାନା ଗଣ୍ଡଗୋଳକୁ ସମାଧାନ କରନ୍ତି । ଏହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଜୀବନ ବେଦ ହୋଇଯାଇଛି ।

୧୦. କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂର କବି କିଏ ?

ଉତ୍ତର: କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂର କବି ହେଉଛନ୍ତି କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥ ।

୧୧. ଦୀନକୃଷ୍ଣଙ୍କର କେଉଁ କାବ୍ୟଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଓ କାହିଁକି ?

ଉତ୍ତର: ଦୀନକୃଷ୍ଣଙ୍କର ‘ରସକଲ୍ଲୋଳ’ କାବ୍ୟଟି ଶ୍ରେଷ୍ଠ । ଏହାର ପଦଲାଳିତ୍ୟ ଅନନ୍ୟ । ଏହା ‘କ’ ଆଦ୍ୟ ନିୟମରେ ରଚିତ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଛାନ୍ଦ ଶ୍ରବଣସୁଖଦାୟୀ ଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିବାରେ ସମର୍ଥ ।

୧୨. କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାର କେଉଁ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାର ଗୌଡ଼ୀୟ ବୈଷ୍ଣବ ଧର୍ମ ପ୍ରତି ଅନୁରକ୍ତ ଥିଲେ ।

୧୩. ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାକୁ କେବେ ଆସିଥିଲେ ? ତାଙ୍କର ଧର୍ମମତ କିପରି ଓଡ଼ିଆ କବିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କଲା ?

ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ୧୫୧୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆସିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରେମଭକ୍ତି ପ୍ରଚାର ଓ ମାନବବାଦୀ ଭାବନା ଓଡ଼ିଆ କବିମାନଙ୍କୁ ଗଭୀର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା । ସେ ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କୁ ମାନିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଭାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ ଏବଂ ପଞ୍ଚସଖାଏ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମାପରି ବୋଲି ଘୋଷଣା କଲେ । ପଞ୍ଚସଖାଏ ଯୋଗ ଓ ଶୂନ୍ୟବାଦ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ, ପିଣ୍ଡକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କଳ୍ପନା କଲେ, ଜାତି ମାନିଲେ ନାହିଁ; ମଣିଷକୁ ମାନିଲେ । ତେଣୁ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜକୁ ଶୂଦ୍ର ଘୋଷଣା କଲେ । ଏହି ଶୂଦ୍ର ଚେତନା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିକୁ ଏକ ମାନବବାଦୀ ଭାବନାରେ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ କଲା । ପଞ୍ଚସଖା ହିଁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ମାନବ–ମୈତ୍ରୀର ଉଦ୍‌ବୋଧକ ହେଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟଙ୍କ ଧର୍ମମତ ଓଡ଼ିଆ କବିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।

୧୪. ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜଙ୍କର ପାଞ୍ଚୋଟି କାଳ୍ପନିକ କାବ୍ୟର ନାମ ଲେଖ ?

ଉତ୍ତର: ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜଙ୍କର ପାଞ୍ଚୋଟି କାଳ୍ପନିକ କାବ୍ୟ ହେଉଛି: ଲାବଣ୍ୟବତୀ, କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସୁନ୍ଦରୀ, ରସିକ ହାରାବଳୀ, କଳାକଉତୁକ, ପ୍ରେମ ସୁଧାନିଧି ।

୧୫. ବୈଦେହୀଶ ବିଳାସ କାବ୍ୟର କବି କିଏ ? ଏଥରେ କେଉଁ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣିତ ?

ଉତ୍ତର: ବୈଦେହୀଶ ବିଳାସ କାବ୍ୟର କବି ହେଉଛନ୍ତି କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ । ଏଥିରେ ରାମଚରିତ ବର୍ଣ୍ଣିତ । ଏହି କାବ୍ୟଟି ‘ବ’ ଆଦ୍ୟ ନିୟମରେ ରଚିତ ହୋଇଛି ।

୧୬. ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକବି ଭାବରେ ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କର ନାମ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକବି ଭାବରେ ପାଞ୍ଚଜଣଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି: ସାଲବେଗ, ବନମାଳୀ ଦାସ, ଗୋପାଳକୃଷ୍ଣ ପଟ୍ଟନାୟକ, ଭକ୍ତଚରଣ ଦାସ, କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥ ।

୧୭. ରୀତିଯୁଗର ବିଶିଷ୍ଟ କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣଙ୍କର ନାମ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: ରୀତିଯୁଗର ବିଶିଷ୍ଟ କବିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଚାରିଜଣଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି: ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ, ଦୀନକୃଷ୍ଣ ଦାସ, ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାର, ବ୍ରଜନାଥ ବଡ଼ଜେନା ।

୧୮. ପଞ୍ଚସଖାମାନେ କେଉଁ ଦେବତାଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ? ସେମାନଙ୍କୁ ପଞ୍ଚସଖା କହିବାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?

ଉତ୍ତର: ପଞ୍ଚସଖାମାନେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟ ଦେବତା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କୁ ପଞ୍ଚସଖା କହିବାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ, ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବଳରାମ ଦାସ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ଓ ଶିଶୁ ଅନନ୍ତ ଦାସ – ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ସନ୍ଥ କବିଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ଘଟିଲା । ଏହି ପାଞ୍ଚ ଭକ୍ତ କବି ପଞ୍ଚସଖା ନାମରେ ପରିଚିତ । ସେମାନେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଇ ସେମାନଙ୍କର ସାରସ୍ୱତ କୃତି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ରଚନା କରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ସେମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମାପରି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଯୋଗ ଓ ଶୂନ୍ୟବାଦ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଲେ, ପିଣ୍ଡକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କଳ୍ପନା କଲେ, ଜାତି ମାନିଲେ ନାହିଁ; ମଣିଷକୁ ମାନିଲେ । ତେଣୁ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜକୁ ଶୂଦ୍ର ଘୋଷଣା କଲେ । ଏହି ମାନବବାଦୀ ଓ ଭକ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ଚେତନା ହେତୁ ସେମାନେ ପଞ୍ଚସଖା ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।

୧୯. ପ୍ରାଚୀନଯୁଗର ଜଣେ ନାରୀକବିଙ୍କର ନାମ ଲେଖ ? ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ଗ୍ରନ୍ଥର ନାମ କ’ଣ ?

ଉତ୍ତର: ପ୍ରାଚୀନଯୁଗର ଜଣେ ନାରୀକବିଙ୍କ ନାମ ହେଉଛି ବୃନ୍ଦାବତୀ ଦାସୀ । ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ଗ୍ରନ୍ଥର ନାମ ‘ପୂର୍ଣତମ ଚନ୍ଦ୍ରୋଦୟ’ ।

୨୦. ଭୀମଭୋଇଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କୃତିର ନାମ କ’ଣ ?

ଉତ୍ତର: ଭୀମଭୋଇଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ କୃତିର ନାମ ହେଉଛି ‘ସ୍ତୁତି ଚିନ୍ତାମଣି’ ।

୨୧. ‘ମୋ ଜୀବନ ପଛେ ନର୍କେ ପଡ଼ିଥାଉ ଜଗତ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ’ – ଏଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉକ୍ତିଟି କେଉଁ କବିଙ୍କର ?

ଉତ୍ତର: ‘ମୋ ଜୀବନ ପଛେ ନର୍କେ ପଡ଼ିଥାଉ ଜଗତ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ’ – ଏଇ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉକ୍ତିଟି ଭକ୍ତକବି ଭୀମଭୋଇଙ୍କର ।

୨୨. କବି ବ୍ରଜନାଥ ବଡ଼ଜେନାଙ୍କର କଥା ଗ୍ରନ୍ଥର ନାମ କ’ଣ ?

ଉତ୍ତର: କବି ବ୍ରଜନାଥ ବଡ଼ଜେନାଙ୍କର କଥା ଗ୍ରନ୍ଥର ନାମ ହେଉଛି ‘ଚତୁର ବିନୋଦ’ ।

୨୩. ‘ମନବୋଧ ଚଉତିଶା’ କେଉଁ କବିଙ୍କର ରଚନା ?

ଉତ୍ତର: ‘ମନବୋଧ ଚଉତିଶା’ ଭକ୍ତଚରଣ ଦାସଙ୍କର ରଚନା ।

୨୪. ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ସମୟରେ ଉତ୍କଳର ଗଜପତି କିଏ ଥିଲେ ?

ଉତ୍ତର: ସାରଳା ଦାସଙ୍କ ସମୟରେ ଉତ୍କଳର ଗଜପତି କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବ ଥିଲେ ।

୨୫. ବିଦଗ୍ଧ କବି କାହାକୁ କୁହଯାଏ ? ତାଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ ଚାରୋଟି ଗ୍ରନ୍ଥର ନାମ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: କବି ଅଭିମନ୍ୟୁ ସାମନ୍ତସିଂହାରଙ୍କୁ ବିଦଗ୍ଧ କବି କୁହଯାଏ । ତାଙ୍କ ପ୍ରଣୀତ ଚାରୋଟି ଗ୍ରନ୍ଥର ନାମ ହେଉଛି: ବିଦଗ୍ଧ ଚିନ୍ତାମଣି, ରସବତୀ, ପ୍ରେମ ଚିନ୍ତାମଣି, ଭାବବତୀ ।

ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ :

୨୬. ପଠିତ ପ୍ରବନ୍ଧକୁ ଭିତ୍ତି କରି ପଞ୍ଚସଖା ସାହିତ୍ୟର ସାମାଜିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ସଂପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର ।

ଉତ୍ତର: ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଞ୍ଚଜଣ ସନ୍ଥ କବିଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ଘଟିଲା, ଯେଉଁମାନେ ପଞ୍ଚସଖା ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହି ପଞ୍ଚସଖାମାନେ କେବଳ ଭକ୍ତିମାର୍ଗର ପ୍ରଚାରକ ନ ଥିଲେ, ବରଂ ସମାଜରେ ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ସାମାଜିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ନେଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।

ପଞ୍ଚସଖାମାନେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ସେମାନଙ୍କର ସାରସ୍ୱତ କୃତି ରଚନା କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଯୋଗ ଓ ଶୂନ୍ୟବାଦ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ସହିତ ପିଣ୍ଡକୁ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଭାବରେ କଳ୍ପନା କରିଥିଲେ । ସେମାନଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ସାମାଜିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଥିଲା ଜାତିଭେଦ ପ୍ରଥାର ବିରୋଧ । ସେମାନେ ଜାତି ମାନିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ମଣିଷକୁ ମାନିଲେ । ନିଜେ ଶୂଦ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି ସେମାନେ ସମାଜରେ ପ୍ରଚଳିତ ଉଚ୍ଚନୀଚ ଭେଦଭାବକୁ ଦୂର କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ସାରଳା ଦାସଙ୍କଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯେଉଁ ଶୂଦ୍ର ଚେତନାଟି ବଳିଷ୍ଠ ହୋଇଉଠିଲା, ତାହା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିକୁ ଏକ ମାନବବାଦୀ ଭାବନାରେ ଉଦ୍‌ବୁଦ୍ଧ କଲା ।

ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାକୁ ଆସି ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କୁ ନିଜ ଆତ୍ମାପରି ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଭାକୁ ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ । ପଞ୍ଚସଖାମାନେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଏକ ନୂତନ ସାରସ୍ୱତ ପରମ୍ପରା ତିଆରି କରିଦେଲେ, ଯାହା ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଲା । ସେମାନେ କେବଳ ଭକ୍ତ ନ ଥିଲେ, ବରଂ ସାମାଜିକ ବିପ୍ଳବୀ ଥିଲେ । ଉଚ୍ଚଜାତି ଓ ନିମ୍ନଜାତି ଭିତରେ ସେମାନେ ଏକତ୍ୱ ସ୍ଥାପନ କଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ ପଞ୍ଚସଖା ସାହିତ୍ୟ ମାନବବାଦ, ଜାତିଭେଦ ବିରୋଧ ଓ ସାମାଜିକ ସମାନତାର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରି ଏକ ବଳିଷ୍ଠ ସାମାଜିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥିଲା ।

୨୭. ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଗବତର ଲୋକପ୍ରିୟତାର କାରଣ ଲେଖ ।

ଉତ୍ତର: ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଗବତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ ଗ୍ରନ୍ଥ । ଏହାର ଲୋକପ୍ରିୟତାର ଅନେକ କାରଣ ରହିଛି:

୧. ସରଳ ଭାଷା ଓ ନବାକ୍ଷରୀ ବୃତ୍ତ: ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ସଂସ୍କୃତ ଭାଗବତକୁ ସରଳ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ନବାକ୍ଷରୀ ବୃତ୍ତରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ଏହି ସରଳତା ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ଏହାକୁ ସହଜବୋଧ୍ୟ କରିଥିଲା ।

୨. ମୌଳିକତା: ଏହା ମୂଳ ଭାଗବତର ଆକ୍ଷରିକ ଅନୁବାଦ ନୁହେଁ । ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସ୍ଥଳେ ସ୍ଥଳେ ନିଜର ମୌଳିକତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଓଡ଼ିଆ ପରିବେଶ ଓ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଏଥିରେ ସାମିଲ କରିଥିଲେ ।

୩. ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା: ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥର ଲୋକପ୍ରିୟତା ଏତେ ବଢ଼ିଗଲା ଯେ ଓଡ଼ିଶାର ଗ୍ରାମେ ଗ୍ରାମେ ଭାଗବତ ଘର ବା ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଲାଭ କଲା । ଏହି ଟୁଙ୍ଗୀଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଆ ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାମାଜିକ ଜୀବନର ଏକ ଅଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗ ପାଲଟିଗଲା ।

୪. ପୂଜା ଓ ସମ୍ମାନ: ଭାଗବତ ଟୁଙ୍ଗୀରେ ତାଙ୍କର ଭାଗବତ ପୋଥିକୁ ଗାଦିରେ ରଖି ସ୍ୱୟଂ ବାସୁଦେବ ଭାବରେ ପୂଜା କରାଗଲା । ଏହା ଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରତି ଲୋକଙ୍କର ଅଗାଧ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ଭକ୍ତିକୁ ଦର୍ଶାଏ ।

୫. ସାମାଜିକ ସମାଧାନର ମାଧ୍ୟମ: ପ୍ରତିଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଗ୍ରାମର ଲୋକେ ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହି ଭାଗବତ ଶ୍ରବଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେହିଠାରେ ଭାଗବତ ଗାଦିକୁ ସାକ୍ଷୀ ରଖି ନାନା ଗଣ୍ଡଗୋଳକୁ ସମାଧାନ କରନ୍ତି । ଏହା ସମାଜରେ ଏକତା ଓ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ସହାୟକ ହେଲା ।

୬. ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଜୀବନ ବେଦ: ଭାଗବତ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଜୀବନ ବେଦ ହୋଇଗଲା । ଏହା କେବଳ ଏକ ଧର୍ମଗ୍ରନ୍ଥ ନ ରହି ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ନୈତିକ ଜୀବନକୁ ପରିଚାଳିତ କଲା ।

ଏହିସବୁ କାରଣରୁ ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଗବତ ଓଡ଼ିଆ ଜନମାନସରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟତା ହାସଲ କରିପାରିଥିଲା ।

୨୮. କବି ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜଙ୍କ କାବ୍ୟକୃତିର ପରିଚୟ ଦିଅ ।

ଉତ୍ତର: କବିସମ୍ରାଟ ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ ଓଡ଼ିଆ ରୀତିଯୁଗର ଜଣେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କବି । ତାଙ୍କର କାବ୍ୟକୃତି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି ।

୧. ପାରିବାରିକ ପୃଷ୍ଠଭୂମି ଓ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ: ସେ ଧନଞ୍ଜୟ ଭଞ୍ଜଙ୍କ ନାତି ଓ ନୀଳକଣ୍ଠ ଭଞ୍ଜଙ୍କର ପୁତ୍ର ଥିଲେ । ଅଳଙ୍କାର ଶାସ୍ତ୍ର, କୋଷଗ୍ରନ୍ଥ, ପୁରାଣ ଓ ଧର୍ମଶାସ୍ତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଗଭୀର ପାଣ୍ଡିତ୍ୟ ଥିଲା । ସେ ଶବ୍ଦ–ସମୁଦ୍ରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଇଥିଲେ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।

୨. ସିଂହାସନ ପ୍ରତି ଅନାସକ୍ତି: ଘୁମୁସର ରାଜବଂଶର ସାରସ୍ୱତ ପରମ୍ପରା ତାଙ୍କୁ କାବ୍ୟ ରଚନା କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲା । ସେ ସିଂହାସନ ପ୍ରତି ଅନାସକ୍ତ ଥିଲେ ଏବଂ ଘୁମୁସର ରାଜ୍ୟ ଛାଡ଼ି ନୟାଗଡ଼ ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ ।

୩. ପ୍ରମୁଖ କାବ୍ୟ: ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ କାବ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ‘ଲାବଣ୍ୟବତୀ’, ‘କୋଟି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡସୁନ୍ଦରୀ’, ‘ବୈଦେହୀଶ ବିଳାସ’, ‘ରସିକ ହାରାବଳୀ’, ‘କଳାକଉତୁକ’, ‘ପ୍ରେମ ସୁଧାନିଧି’, ‘ସୁଭଦ୍ରା ପରିଣୟ’, ‘ଅବନାରସତରଙ୍ଗ’, ‘ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟମୋହିନୀ’ ଆଦି ପ୍ରଧାନ ।

୪. ଆଦ୍ୟ ନିୟମ ଓ ଚିତ୍ରକାବ୍ୟ: ସେ ‘ବ’ ଆଦ୍ୟ ନିୟମରେ ‘ବୈଦେହୀଶ ବିଳାସ’, ‘ସୁ’ ଆଦ୍ୟ ନିୟମରେ ‘ସୁଭଦ୍ରା ପରିଣୟ’, ‘ତ’ ଆଦ୍ୟ ନିୟମରେ ‘ତ୍ରୈଲୋକ୍ୟ ମୋହିନୀ’, ‘କ’ ଆଦ୍ୟ ଓ ପ୍ରାନ୍ତ ନିୟମରେ ‘କଳାକଉତୁକ’ ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରି ନିଜର ଅସାଧାରଣ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟର ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ । ‘ଚିତ୍ରକାବ୍ୟ ବନ୍ଧୋଦୟ’ ତାଙ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଚିତ୍ରବନ୍ଧରେ ଏକ ପାଣ୍ଡିତ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପରୀକ୍ଷା ।

୫. କାବ୍ୟର ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ଶୈଳୀ: ତାଙ୍କ କାବ୍ୟରେ ଦାମ୍ପତ୍ୟପ୍ରେମ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟବୋଧ, ପ୍ରକୃତିପ୍ରୀତି, ସ୍ୱଦେଶଚିନ୍ତା, ଉତ୍କଳୀୟ ସଂସ୍କୃତି, ଭକ୍ତିଭାବନା ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ଚେତନା, ଅଳଙ୍କାର ପ୍ରବଣତା ଆଦି ପ୍ରକଟିତ । ସେ ସଂସ୍କୃତ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଦ୍ଧୀ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଜଣାଇ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ସେହିପରି କାବ୍ୟ ରଚନା କରି କବିସମ୍ରାଟ ରୂପେ ଗୌରବ ଲାଭ କରିଥିଲେ ।

ଉପେନ୍ଦ୍ରଭଞ୍ଜ ପ୍ରକୃତରେ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ କବିଗୁରୁ ହୋଇଗଲେ । ତାଙ୍କୁ ଆଦର୍ଶ କରି ତାଙ୍କ ସମୟରେ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅନେକ କବି କାବ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ।

୨୯. ଓଡ଼ିଆ ସନ୍ଥ କବିଙ୍କର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କର ।

ଉତ୍ତର: ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟରେ ସନ୍ଥ କବିମାନଙ୍କର ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ଥାନ ରହିଛି । ସେମାନେ କେବଳ ଧର୍ମ ପ୍ରଚାରକ ନ ଥିଲେ, ବରଂ ସମାଜ ସଂସ୍କାରକ ଓ ମାନବବାଦର ବାର୍ତ୍ତାବହ ଥିଲେ ।

୧. ପଞ୍ଚସଖା: ଷୋଡ଼ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବଳରାମ ଦାସ, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ, ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ଓ ଶିଶୁ ଅନନ୍ତ ଦାସ ନାମକ ପାଞ୍ଚଜଣ ସନ୍ଥ କବିଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ଘଟିଲା । ସେମାନେ ଯୋଗ, ଶୂନ୍ୟବାଦ, ପିଣ୍ଡ-ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ତତ୍ତ୍ୱ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ । ଜାତିଭେଦକୁ ବିରୋଧ କରି ମଣିଷକୁ ମାନିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜକୁ ଶୂଦ୍ର ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ସେମାନେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ମାନବ-ମୈତ୍ରୀର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ । ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଭାଗବତ ଓ ବଳରାମ ଦାସଙ୍କ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ପୁରାଣ ସେମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟର ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ ।

୨. ଭୀମଭୋଇ: ମହିମା ଧର୍ମର ଆଦିକବି ଭୀମଭୋଇ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ସନ୍ଥ ସାହିତ୍ୟର ଶେଷ ଦୀପଶିଖା ଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଆଦିବାସୀ କନ୍ଧ ଥିଲେ ଏବଂ ମହିମା ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଆଶୀର୍ବାଦରୁ ଦିବ୍ୟଦୃଷ୍ଟି ଓ କବିତ୍ୱ ଶକ୍ତି ଲାଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉକ୍ତି "ମୋ ଜୀବନ ପଛେ ନର୍କେ ପଡ଼ିଥାଉ ଜଗତ ଉଦ୍ଧାର ହେଉ" ତାଙ୍କର ମାନବବାଦୀ ଚେତନାର ପରିଚୟ ଦିଏ । ତାଙ୍କର ‘ସ୍ତୁତି ଚିନ୍ତାମଣି’ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ଗ୍ରନ୍ଥ ।

୩. ହାଡ଼ି ଦାସ ଓ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସ: ଏହି ଦୁଇ ସନ୍ଥ କବି ମଧ୍ୟ ସନ୍ଥ ସାହିତ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛନ୍ତି । ହାଡ଼ି ଦାସଙ୍କର ‘ଲକ୍ଷ୍ମୀଧର ବିଳାସ’ ଓ ଅରକ୍ଷିତ ଦାସଙ୍କର ‘ମହୀମଣ୍ଡଳ ଗୀତା’ ପ୍ରମୁଖ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ରଚନା ।

ସନ୍ଥ କବିମାନେ ମଣିଷକୁ ସତ୍ୟ ଓ ଧର୍ମ ମାର୍ଗରେ ନେବା ପାଇଁ, ଜାତି, ଧର୍ମ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଏକ ମଣିଷ ସମାଜ ଗଠନ ପାଇଁ ପ୍ରେରଣା ଦେବା ସହିତ କ୍ଷମତାମଦମତ୍ତ ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଚେତାବନୀ ଶୁଣାଇଛନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ସାହିତ୍ୟ ମଣିଷର ଉତ୍ତୋଳନ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଂକେତ ଦେଇଛି ।

୩୦. ସାରଳା ଦାସଙ୍କୁ ଆଦିକବି କହିବାର ଯଥାର୍ଥତା ପ୍ରତିପାଦନ କର ।

ଉତ୍ତର: ସାରଳା ଦାସଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଆଦିକବି କୁହାଯିବାର ଅନେକ ଯଥାର୍ଥତା ରହିଛି ।

୧. ପ୍ରଥମ ମହାକାବ୍ୟ ରଚନା: ସାରଳା ଦାସ ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ‘ମହାଭାରତ’ ଭଳି ଏକ ବିଶାଳ ଗ୍ରନ୍ଥ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଏପରି କୌଣସି ମହାକାବ୍ୟ ରଚିତ ହୋଇ ନ ଥିଲା ।

୨. ମୌଳିକ ସୃଷ୍ଟି: ତାଙ୍କର ମହାଭାରତ ସଂସ୍କୃତ ମହାଭାରତର କେବଳ ଅନୁବାଦ ନ ଥିଲା, ବରଂ ଏକ ମୌଳିକ ଅନୁସୃଷ୍ଟି ଥିଲା । ସେ ଏଥିରେ ଓଡ଼ିଶାର ଭୂଗୋଳ, ଧର୍ମପୀଠ, ମନ୍ଦିର, ପାହାଡ଼, ପର୍ବତ, ନଦନଦୀ, ଅରଣ୍ୟ, ଜନପଦ, ବିଭିନ୍ନ ଜାତି, ନାନା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ, ଲୋକ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଲୋକକଥା ଇତ୍ୟାଦିକୁ ସାମିଲ କରି ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଆତ୍ମପରିଚିତିର ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବରେ ଗଢ଼ି ତୋଳିଥିଲେ ।

୩. ଓଡ଼ିଆ ଜାତୀୟତାବୋଧର ପ୍ରଥମ ରୂପକାର: ସେ ଉଡ୍ର ଜାତୀୟତାବୋଧର ପ୍ରଥମ ରୂପକାର ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସମୟରେ ବଙ୍ଗଳା, ହିନ୍ଦୀ, ଅଥବା ଅସମିୟା ଭାଷାରେ ଏପରି ମହାକାବ୍ୟର ପରିକଳ୍ପନା କରାଯାଇ ନ ଥିଲା । ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପରିଚୟ ଦେବାରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକା ଅତୁଳନୀୟ ।

୪. ଭାଷାଗତ ବିକାଶ: ସେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ସାହିତ୍ୟିକ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ ଏହାର ବିକାଶ ପାଇଁ ପଥ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସରଳ ଓ ସାବଲୀଳ ଭାଷାଶୈଳୀ ପରବର୍ତ୍ତୀ କବିମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲା ।

୫. ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କୃତି: ମହାଭାରତ ବ୍ୟତୀତ ସେ ‘ଚଣ୍ଡୀପୁରାଣ’ ଓ ‘ବିଚିତ୍ର ରାମାୟଣ’ ଭଳି ଗ୍ରନ୍ଥ ମଧ୍ୟ ରଚନା କରି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଥିଲେ ।

ଏହିସବୁ କାରଣରୁ ସାରଳା ଦାସଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଆଦିକବି ଭାବରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇଛି ।

୩୧. ପ୍ରାଚୀନ ଓଡ଼ିଆ କବିତାର ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ସଂପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କର ।

ଉତ୍ତର: ପ୍ରାଚୀନ ଓ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ କବିତା ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଓ ଶୈଳୀରେ ବିକଶିତ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ସମୃଦ୍ଧ କରିଛି । ଏହି ସମୟରେ କବିତାର ମୁଖ୍ୟ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ଆଲୋଚନା କରାଗଲା:

୧. ମହାକାବ୍ୟ ଓ ପୁରାଣ କବିତା (ସାରଳା ଯୁଗ ଓ ପଞ୍ଚସଖା ଯୁଗ):

୨. କାବ୍ୟ କବିତା (ପ୍ରାକ୍-ରୀତିଯୁଗ ଓ ରୀତିଯୁଗ):

୩. ଗୀତିକବିତା:

୪. ଚମ୍ପୂ କାବ୍ୟ: କବିସୂର୍ଯ୍ୟ ବଳଦେବ ରଥଙ୍କ ‘କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ରାନନ୍ଦ ଚମ୍ପୂ’ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାର ପ୍ରଥମ ଚମ୍ପୂ କାବ୍ୟ ଥିଲା, ଯାହା ସାଂଗୀତିକତା, ନାଟକୀୟତା ଓ କବିତ୍ୱର ଏକ ଅପୂର୍ବ ସମନ୍ୱୟ ଥିଲା ।

୫. ସନ୍ଥ ସାହିତ୍ୟ:

ଏହିପରି ଭାବରେ ପ୍ରାଚୀନ ଓ ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ଓଡ଼ିଆ କବିତା ମହାକାବ୍ୟ, ପୁରାଣ, କାବ୍ୟ, ଗୀତିକବିତା, ଚମ୍ପୂ ଓ ସନ୍ଥ ସାହିତ୍ୟ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ରୂପରେ ବିକଶିତ ହୋଇ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟକୁ ଏକ ସମୃଦ୍ଧ ପରମ୍ପରା ପ୍ରଦାନ କରିଛି ।

ତୁମ ପାଇଁ କାମ :

୩୨. ତୁମେ ପଢ଼ିଥିବା ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ କାବ୍ୟ ଓ କବିମାନଙ୍କ ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କର ।

ଉତ୍ତର:

୩୩. ଉଦ୍ଧୃତି ଖାତାରେ ତୁମକୁ ଭଲ ଲାଗୁଥିବା ଉଦ୍ଧୃତିଗୁଡ଼ିକୁ (ଗଦ୍ୟ ବା ପଦ୍ୟ) ସଂଗ୍ରହ କରି ଲେଖି ରଖ ।

ଉତ୍ତର: (ଏହା ଏକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କାର୍ଯ୍ୟ, ତଥାପି ଏଠାରେ ଏକ ଉଦାହରଣ ଦିଆଗଲା ।)

୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)

ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟରୁ ସର୍ବାଧିକ ନମ୍ବର ରଖିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଟିପ୍ସଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସରଣ କରନ୍ତୁ:

୪.୧ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ରଣନୀତି (Exam Preparation Strategies):

୧. କାଳାନୁକ୍ରମିକ ଅଧ୍ୟୟନ: ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ବିକାଶ ଧାରାକୁ ସାରଳା ଯୁଗରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପଞ୍ଚସଖା, ପ୍ରାକ୍-ରୀତିଯୁଗ, ରୀତିଯୁଗ ଏବଂ ସନ୍ଥ ସାହିତ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାଳାନୁକ୍ରମିକ ଭାବରେ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ସମୟସୀମା ମନେ ରଖନ୍ତୁ ।

୨. କବି ଓ କୃତିର ତାଲିକା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ପ୍ରମୁଖ କବିମାନଙ୍କ ନାମ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ କୃତିଗୁଡ଼ିକର ଏକ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ମନେ ରଖନ୍ତୁ । ବିଶେଷକରି, କେଉଁ କବି କେଉଁ ପ୍ରକାରର କାବ୍ୟ (ପୌରାଣିକ, କାଳ୍ପନିକ, ଗୀତିକବିତା, ତାତ୍ତ୍ୱିକ) ରଚନା କରିଛନ୍ତି, ତାହା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ ।

୩. ବିଶେଷତ୍ୱ ଓ ଦର୍ଶନ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ସାହିତ୍ୟର ବିଶେଷତ୍ୱ, କବିମାନଙ୍କର ଦର୍ଶନ (ଯଥା: ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ଯୋଗ ଓ ଶୂନ୍ୟବାଦ, ଭୀମଭୋଇଙ୍କ ମାନବବାଦୀ ଚେତନା) ଏବଂ ସାମାଜିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ ।

୪. ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବ: ସାହିତ୍ୟ ଉପରେ ସମସାମୟିକ ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ପରିସ୍ଥିତିର ପ୍ରଭାବକୁ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ (ଯଥା: ମୋଗଲ ଶାସନ କାଳରେ କାବ୍ୟ ରଚନାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ) ।

୫. ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନର ଅଭ୍ୟାସ: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭିନ୍ନ ବିନ୍ଦୁରେ ବିଭକ୍ତ କରି ଲେଖିବା ଶିଖନ୍ତୁ । ଉପକ୍ରମ, ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ଉପସଂହାର ସହିତ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ ନମ୍ବର ମିଳିଥାଏ ।

୬. ମନେ ରଖିବା ପାଇଁ ସୂତ୍ର: କବିମାନଙ୍କ ଉପାଧି (ଯଥା: ଅତିବଡ଼ୀ, କବିସମ୍ରାଟ, ବିଦଗ୍ଧ କବି) ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଉକ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ (ଯଥା: ଭୀମଭୋଇଙ୍କର "ମୋ ଜୀବନ ପଛେ ନର୍କେ ପଡ଼ିଥାଉ...") ମନେ ରଖନ୍ତୁ ।

୪.୨ ୧୦୦/୧୦୦ ସ୍କୋରିଂ ସିକ୍ରେଟ୍ସ (100/100 Scoring Secrets):

୧. ସଠିକ ତଥ୍ୟ: କବି, କୃତି, ସମୟସୀମା ଏବଂ ବିଶେଷତ୍ୱ ସମ୍ପର୍କରେ ସଠିକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତୁ । କୌଣସି ଭୁଲ ତଥ୍ୟ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ ।

୨. ଭାଷା ଓ ଶୈଳୀ: ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛ, ସରଳ ଓ ବ୍ୟାକରଣଗତ ତ୍ରୁଟିଶୂନ୍ୟ ଉତ୍ତର ଲେଖନ୍ତୁ । ସାହିତ୍ୟିକ ଶବ୍ଦର ପ୍ରୟୋଗ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ ।

୩. ସଂରଚନାତ୍ମକ ଉତ୍ତର: ବିଶେଷକରି ଦୀର୍ଘ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଉତ୍ତରକୁ ସୁସଂଗଠିତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତୁ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବିନ୍ଦୁକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝାନ୍ତୁ ।

୪. ଉଦାହରଣ: ପ୍ରତ୍ୟେକ କବି ବା ଯୁଗର ବିଶେଷତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ସମୟରେ ଉପଯୁକ୍ତ କୃତି ବା କବିଙ୍କ ନାମ ଉଦାହରଣ ଭାବରେ ଦିଅନ୍ତୁ ।

୪.୩ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Student Errors):

୧. କବି ଓ କୃତିର ଭ୍ରମ: ବିଭିନ୍ନ କବିଙ୍କର କୃତିଗୁଡ଼ିକୁ ମିଶାଇ ଦେବା ବା ଭୁଲ କବିଙ୍କ ନାମରେ ଭୁଲ କୃତି ଲେଖିବା । ଏଥିରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ତାଲିକା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ମନେ ରଖିବା ଜରୁରୀ ।

୨. ଯୁଗର ବିଶେଷତ୍ୱରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଯୁଗର ସାହିତ୍ୟିକ ବିଶେଷତ୍ୱକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ନ ବୁଝିବା । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ପ୍ରାକ୍-ରୀତିଯୁଗ ଓ ରୀତିଯୁଗ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟକୁ ନ ବୁଝିବା ।

୩. ସାମାଜିକ ପ୍ରଭାବକୁ ଅଣଦେଖା: କବିମାନଙ୍କର ସାମାଜିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ବା ଦର୍ଶନକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ନ ଦେବା ।

୪. ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରରେ ଅସଂଗଠିତ ଲେଖା: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତରକୁ ବିନ୍ଦୁ ଆକାରରେ ନ ଲେଖି ଗୋଟିଏ ପାରାଗ୍ରାଫରେ ଲେଖିବା । ଏହା ଦ୍ୱାରା ନମ୍ବର କମିଯାଏ ।

୫. ବ୍ୟାକରଣଗତ ତ୍ରୁଟି: ମାତ୍ରା, ବନାନ ଓ ବ୍ୟାକରଣଗତ ତ୍ରୁଟି ପାଇଁ ନମ୍ବର କଟିଥାଏ । ତେଣୁ ଲେଖିବା ସମୟରେ ଏଥିପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦିଅନ୍ତୁ ।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)