BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE

ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ

ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Odia

ଅଧ୍ୟାୟ: ଦଳବେହେରା


୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)


୧.୧ ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ (Deep Summary):

'ଦଳବେହେରା' ଏକାଙ୍କିକାଟି କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ଦେଶାତ୍ମବୋଧକ ନାଟକ। ଏହା ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରାମର ଆଦ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ତ୍ୟାଗ ଓ ତିତିକ୍ଷାର ପ୍ରତୀକ ସଂଗ୍ରାମୀ ମଣିଷର ଜୀବନ କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏକାଙ୍କିକାଟି ମାଣିତ୍ରୀ ଗଡ଼ର ଦଳବେହେରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସାଧାରଣ ଜନତାର ବିଦ୍ରୋହକୁ ଚିତ୍ରଣ କରେ।

ପ୍ରଥମ ଦୃଶ୍ୟରେ, ମାଣିତ୍ରୀ ଗାଆଁର ଭାଗବତ ଘରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପୁରାଣ ଶୁଣୁଥିବାବେଳେ ବନମାଳୀ ନାମକ ଜଣେ ଗ୍ରାମବାସୀ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ନଗଦ ଟଙ୍କାରେ କର ଆଦାୟ ଦାବି ବିଷୟରେ ଜଣାନ୍ତି। ଦଳବେହେରା ଏହାର ପ୍ରତିକାର କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଅନ୍ତି। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଦଳବେହେରା ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଗାଁକୁ ଯିବା ରାସ୍ତାକୁ କାଠ ଓ ପଥର ପକାଇ ବନ୍ଦ କରିବାକୁ, ଖଣ୍ଡା ଶାଣିତ କରିବାକୁ ଏବଂ ବାହୁତୀ ବରଗଛ ମୂଳରେ ଏକତ୍ରିତ ହେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ଘୋଷଣା କରନ୍ତି ଯେ କେହି କର ଦେବେ ନାହିଁ।

ତୃତୀୟ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଖୋରଧା କଚେରୀରେ ଇଂରେଜ ଶାସକ ଓ ତାଙ୍କ କର୍ମଚାରୀମାନେ ବିଦ୍ରୋହ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି। ସୁବେଦାର ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ କହିବା ପରେ ଶାସକ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଧରି ଆଣିବାକୁ ଆଦେଶ ଦିଅନ୍ତି। ଚତୁର୍ଥ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଦଳବେହେରା ଓ ଗୋପୀ ପ୍ରସ୍ତୁତି ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରନ୍ତି। ଚକରା ନାମକ ଜଣେ ଇଂରେଜ ସମର୍ଥକ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ କର ଦେବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ, କିନ୍ତୁ ଦଳବେହେରା ତାକୁ ଖାତିର କରନ୍ତି ନାହିଁ।

ପଞ୍ଚମ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଦୁଇଜଣ ବରକନ୍ଦାଜ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଆମ୍ବତୋଟାରେ ଲୁଚି ରହିଥାନ୍ତି। ଜଣେ ବୁଢ଼ୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଚତୁରତାର ସହ ଏଡ଼ାଇ ଯାଇ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ବିଷୟରେ କୌଣସି ସୂଚନା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଇଂରେଜ ସମର୍ଥକ କହି ତିରସ୍କାର କରନ୍ତି। ବରକନ୍ଦାଜମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ପଳାନ୍ତି। ଷଷ୍ଠ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଦଳବେହେରା ବାବାଜୀ ବେଶରେ ଥିବାବେଳେ ସୁବେଦାର ତାଙ୍କୁ ଭେଟନ୍ତି। ଦଳବେହେରା ଛଦ୍ମବେଶରେ ଥାଇ ସୁବେଦାରଙ୍କୁ କହନ୍ତି ଯେ ଦଳବେହେରା ମରିନାହାନ୍ତି ଏବଂ ମାଣିତ୍ରୀ ଆଖପାଖରେ ହିଁ ଅଛନ୍ତି।

ସପ୍ତମ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଜଣେ ଗରିବ ନାଉରୀ ବାବାଜୀ ବେଶରେ ଥିବା ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ନିଜର ଦୁଃଖ ଜଣାଏ। ବନ୍ୟାରେ ତା’ର ଡଙ୍ଗା ଭାସିଯାଇଛି ଏବଂ ସେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗିବାକୁ ଯାଉଥିଲା ବୋଲି କହେ। ଦଳବେହେରା ତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦିଅନ୍ତି। ଅଷ୍ଟମ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଇଂରେଜ ଶାସକ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ୫୦୦ ଟଙ୍କା ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରନ୍ତି। ଏହି ସମୟରେ ଦଳବେହେରା ଓ ନାଉରୀ ଶାସକଙ୍କ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚନ୍ତି। ଦଳବେହେରା ନାଉରୀର ଦୁଃଖ କହିବା ପରେ ଶାସକ ତାକୁ ଖାତିର କରନ୍ତି ନାହିଁ। ଶେଷରେ ଦଳବେହେରା ନିଜର ପରିଚୟ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି। ନାଉରୀ ପୁରସ୍କାର ଟଙ୍କା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ମନା କରିଦିଏ ଏବଂ କହେ ଯେ ସେ ଗରିବ ରହିଲେ ମଧ୍ୟ ତା’ର ଜାତି ଗରିବ ନ ହେଉ। ଏହା ଦଳବେହେରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ଆତ୍ମସମ୍ମାନକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।

୧.୨ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ ଓ ସଂକଳ୍ପନାତ୍ମକ ସ୍ଥାପତ୍ୟ (Mind Map & Conceptual Architecture):

```

[ଦଳବେହେରା - ଏକାଙ୍କିକା]

+--- [ଲେଖକ ପରିଚୟ: କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ]

| - ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ, ସଂଗୀତ, ନୃତ୍ୟରେ ଅବଦାନ

| - 'କୁମ୍ଭାର ଚକ' ପାଇଁ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର

| - 'ଓଡ଼ିଶା ଥୁଏଟର୍ସ' ପ୍ରତିଷ୍ଠା

+--- [ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ: ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରାମ, ତ୍ୟାଗ ଓ ତିତିକ୍ଷା]

+--- [ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର]

| - ଦଳବେହେରା (ନେତା, ସାହସୀ, ତ୍ୟାଗୀ)

| - ବନମାଳୀ, ରଘୁ, ଗୋପୀ (ଗ୍ରାମବାସୀ, ବିଦ୍ରୋହୀ)

| - ବୁଢ଼ୀ (ଚତୁର, ଦେଶପ୍ରେମୀ)

| - ନାଉରୀ (ସାଧାରଣ ଜନତା, ଆତ୍ମସମ୍ମାନୀ)

| - ଶାସକ, ନାଏବ, ସୁବେଦାର, ଚକରା (ଇଂରେଜ ଶାସକ ଓ ସମର୍ଥକ)

+--- [ଦୃଶ୍ୟ ବିଭାଜନ ଓ ଘଟଣା ପ୍ରବାହ]

+--- [ପ୍ରଥମ ଦୃଶ୍ୟ: ମାଣିତ୍ରୀ ଗାଆଁ - ଇଂରେଜ ଅତ୍ୟାଚାର ଓ କର ଦାବି]

| - ବନମାଳୀଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ

| - ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି

+--- [ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଶ୍ୟ: ବିଦ୍ରୋହର ପ୍ରସ୍ତୁତି]

| - ରାସ୍ତା ଅବରୋଧ, ଖଣ୍ଡା ଶାଣିତ କରିବା

| - ବାହୁତୀ ବରଗଛ ମୂଳରେ ସଭା

| - କର ନ ଦେବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ

+--- [ତୃତୀୟ ଦୃଶ୍ୟ: ଖୋରଧା କଚେରୀ - ଇଂରେଜଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା]

| - ଶାସକଙ୍କ ଚିନ୍ତା, ସୁବେଦାରଙ୍କ ସୂଚନା

| - ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଆଦେଶ

+--- [ଚତୁର୍ଥ ଦୃଶ୍ୟ: ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ଚକରାଙ୍କ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନା]

| - ରାସ୍ତା ଅବରୋଧ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ

| - ଚକରାଙ୍କୁ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ

+--- [ପଞ୍ଚମ ଦୃଶ୍ୟ: ବରକନ୍ଦାଜ ଓ ବୁଢ଼ୀ]

| - ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଖୋଜିବା

| - ବୁଢ଼ୀଙ୍କ ଚତୁରତା ଓ ଦେଶପ୍ରେମ

| - ବରକନ୍ଦାଜଙ୍କ ପଳାୟନ

+--- [ଷଷ୍ଠ ଦୃଶ୍ୟ: ଦଳବେହେରାଙ୍କ ଛଦ୍ମବେଶ]

| - ବାବାଜୀ ବେଶରେ ଦଳବେହେରା

| - ସୁବେଦାରଙ୍କ ସହ ଭେଟ

| - ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ

+--- [ସପ୍ତମ ଦୃଶ୍ୟ: ନାଉରୀର ଦୁଃଖ ଓ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ]

| - ନାଉରୀର ଦୁଃଖ ବର୍ଣ୍ଣନା

| - ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି

+--- [ଅଷ୍ଟମ ଦୃଶ୍ୟ: ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପରିଚୟ ପ୍ରକାଶ ଓ ନାଉରୀର ତ୍ୟାଗ]

  • ୫୦୦ ଟଙ୍କା ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା
  • ଦଳବେହେରାଙ୍କ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ
  • ନାଉରୀର ପୁରସ୍କାର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଓ ଜାତିଗତ ସମ୍ମାନ
  • ଶାସକଙ୍କ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ
  • +--- [ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ (Themes)]

  • ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ଜାତୀୟତା
  • ନେତୃତ୍ୱ ଓ ତ୍ୟାଗ
  • ଏକତା ଓ ପ୍ରତିରୋଧ
  • ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଶୋଷଣ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ
  • ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନ
  • ନୈତିକତା ବନାମ ଭୌତିକ ଲାଭ
  • +--- [ସାହିତ୍ୟିକ ଉପାଦାନ]

  • ଏକାଙ୍କିକା (One-Act Play)
  • ସଂଳାପ (Dialogue)
  • ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ (Characterization)
  • ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ (Conflict)
  • ପ୍ରତୀକାତ୍ମକତା (Symbolism)
  • ```


    ୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)


    ୨.୧ ଲେଖକ ପରିଚୟ:

    କବିଚନ୍ଦ୍ର କାଳୀଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ (୧୮୯୭-୧୯୭୮) ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ନାଟ୍ୟକାର, କବି, ସଂଗୀତଜ୍ଞ ଓ ନୃତ୍ୟଗୁରୁ ଭାବରେ ସୁପରିଚିତ। ତାଙ୍କ ଆବିର୍ଭାବ ଓଡ଼ିଆ ନାଟକ ଓ ରଙ୍ଗମଞ୍ଚ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆଧୁନିକତାର ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରଗତି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲା। ସେ ବାଲ୍ୟକାଳରୁ କବିତା ରଚନା ଓ ଅଭିନୟ କଳା ପ୍ରତି ଆଗ୍ରହୀ ଥିଲେ। ଓଡ଼ିଶୀ ସଂଗୀତର ପ୍ରସାର ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କ୍ଷେତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ। ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟକୁ ସର୍ବଭାରତୀୟ ମାନ୍ୟତା ଦେବାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ। ସେ ପଚାଶରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ରାସନାଟକ, ମଞ୍ଚନାଟକ ଏବଂ ଗୀତିନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର କେତେକ ବହୁଚର୍ଚ୍ଚିତ ରଚନା ହେଲା: 'ଭାତ', 'ଗାସ୍କୁଲି', 'ଅଭିଯାନ', 'ଚକ୍ରୀ', 'ରକ୍ତମନ୍ଦାର' (ନାଟକ), 'ପଞ୍ଚରଙ୍ଗ', 'ଷଡ଼ରସ', 'ସପ୍ତପର୍ଣ୍ଣୀ', 'ଜୀବିତ–ତର୍ପଣ' (ଗୀତିନାଟ୍ୟ)। ତାଙ୍କ ଆତ୍ମଜୀବନୀ 'କୁମ୍ଭାର ଚକ' ପାଇଁ ସେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ 'ଓଡ଼ିଶା ଥୁଏଟର୍ସ' ଓଡ଼ିଶାର ମଞ୍ଚ ଇତିହାସରେ ଏକ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ନାମ।

    ୨.୨ ଏକାଙ୍କିକାର ପ୍ରସଙ୍ଗ ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମି:

    'ଦଳବେହେରା' ଏକାଙ୍କିକାଟି ଜାତୀୟ ସଂଗ୍ରାମର ଆଦ୍ୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ତ୍ୟାଗ ଓ ତିତିକ୍ଷାର ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ରୂପ ସଂଗ୍ରାମୀ ମଣିଷର ଜୀବନ କାହାଣୀ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଓଡ଼ିଶାର ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହ ଭଳି ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ପ୍ରତିଫଳନ।

    ୨.୩ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭୂମିକା:

  • ଦଳବେହେରା: ଏକାଙ୍କିକାର ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ର। ସେ ମାଣିତ୍ରୀ ଗଡ଼ର ନେତା, ଜଣେ ସାହସୀ, ଦୂରଦର୍ଶୀ ଓ ତ୍ୟାଗୀ ପୁରୁଷ। ଇଂରେଜ ଶାସନର ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଅନ୍ୟାୟ କର ଆଦାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ବିଦ୍ରୋହର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଛନ୍ତି। ତାଙ୍କର ଛଦ୍ମବେଶ ଓ ଚତୁରତା ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱର ପରିଚାୟକ। ସେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ସ୍ୱାଭିମାନ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ।
  • ଗ୍ରାମବାସୀ (ବନମାଳୀ, ରଘୁ, ଗୋପୀ): ଏମାନେ ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ପ୍ରତିନିଧି। ଇଂରେଜ ଶାସନର ଅତ୍ୟାଚାରରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ଏକଜୁଟ ହୋଇ ବିଦ୍ରୋହରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କର ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି।
  • ବୁଢ଼ୀ: ଜଣେ ଚତୁର ଓ ଦେଶପ୍ରେମୀ ବୃଦ୍ଧା। ଇଂରେଜ ବରକନ୍ଦାଜମାନଙ୍କୁ ଚତୁରତାର ସହ ଏଡ଼ାଇ ଯାଇ ସେ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ବିଷୟରେ କୌଣସି ସୂଚନା ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ସେମାନଙ୍କୁ ତିରସ୍କାର କରି ଦେଶପ୍ରେମର ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତି।
  • ନାଉରୀ: ଜଣେ ଗରିବ ଓ ସରଳ ବ୍ୟକ୍ତି। ଇଂରେଜ ଶାସନରେ ପୀଡ଼ିତ ସାଧାରଣ ଜନତାର ପ୍ରତୀକ। ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅତୁଟ ବିଶ୍ୱାସ ଓ ଶେଷରେ ପୁରସ୍କାର ଟଙ୍କା ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ଜାତିର ସମ୍ମାନ ରଖିବା ତାଙ୍କର ମହାନତାକୁ ଦର୍ଶାଏ।
  • ଇଂରେଜ ଶାସକ: ଅହଂକାରୀ, ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଓ ଶୋଷଣକାରୀ। ସେ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ ଏବଂ ନିଜର ଶକ୍ତି ବଳରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଦମନ କରିବାକୁ ଚାହେଁ।
  • ସୁବେଦାର: ଇଂରେଜ ଶାସକଙ୍କର ଜଣେ କର୍ମଚାରୀ। ସେ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପ୍ରଭାବ ଓ ଜନପ୍ରିୟତା ବିଷୟରେ ଅବଗତ। ଛଦ୍ମବେଶୀ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା ପରେ ତାଙ୍କ ମନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଥିବା ପରି ଲାଗେ।
  • ଚକରା: ଜଣେ ଦେଶଦ୍ରୋହୀ ଚରିତ୍ର। ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରି ସେ ନିଜ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବାକୁ ପଛାଏ ନାହିଁ।
  • ୨.୪ ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ (Themes):

  • ଦେଶପ୍ରେମ ଓ ଜାତୀୟତା: ଏକାଙ୍କିକାର ମୂଳ ଭାବଧାରା ହେଉଛି ଦେଶପ୍ରେମ। ଦଳବେହେରାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ନିଜ ମାଟି ଓ ଜାତିର ସ୍ୱାଭିମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ। ନାଉରୀର ପୁରସ୍କାର ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ ଏହାର ଚରମ ନିଦର୍ଶନ।
  • ନେତୃତ୍ୱ ଓ ତ୍ୟାଗ: ଦଳବେହେରା ଜଣେ ଆଦର୍ଶ ନେତା। ସେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟାୟ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଲଢ଼ିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି। ତାଙ୍କର ତ୍ୟାଗ ଓ ନିଃସ୍ୱାର୍ଥପରତା ତାଙ୍କୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ନିକଟରେ ଦେବତା ତୁଲ୍ୟ କରିଛି।
  • ଏକତା ଓ ପ୍ରତିରୋଧ: ଇଂରେଜ ଶାସନର ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନଙ୍କର ଏକତା ଓ ସଂଗଠିତ ପ୍ରତିରୋଧ ଏକାଙ୍କିକାର ମୁଖ୍ୟ ବାର୍ତ୍ତା।
  • ଅତ୍ୟାଚାର ଓ ଶୋଷଣ: ଇଂରେଜ ଶାସକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଗଦ ଟଙ୍କାରେ କର ଆଦାୟ, ସମ୍ପତ୍ତି ବାଜ୍ୟାପ୍ତି ଓ ଶାରୀରିକ ନିର୍ଯାତନା ସେମାନଙ୍କ ଶୋଷଣକାରୀ ମନୋଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ।
  • ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନ: ନାଉରୀର ଉକ୍ତି "ମୁଁ ପଛେ ଚିରଦିନ ଗରିବ ହୋଇ ରହିବି – ମୋ ଜାତି ଗରିବ ନ ହେଉ" ଜାତିଗତ ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ସ୍ୱାଭିମାନର ପ୍ରତୀକ।
  • ୨.୫ ସାହିତ୍ୟିକ ଉପାଦାନ:

  • ଏକାଙ୍କିକା: ଏହା ଏକ ଏକାଙ୍କିକା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଥିରେ ସୀମିତ ଚରିତ୍ର, ସୀମିତ ସମୟ ଓ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ନାଟକୀୟ ଢଙ୍ଗରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି।
  • ସଂଳାପ: ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ସଂଳାପଗୁଡ଼ିକ ସରଳ, ସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ମନୋଭାବ, ସାମାଜିକ ସ୍ଥିତି ଓ ବିଦ୍ରୋହୀ ଚେତନାକୁ ପ୍ରକାଶ କରେ।
  • ପ୍ରତୀକାତ୍ମକତା: "ମୁଣ୍ଡକୁ ପାଣି ଛଡ଼େଇଲି" (ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇବା), "ବାହୁତୀ ବରଗଛ" (ଏକତାର ପ୍ରତୀକ), "କଂସାସୁର" (ଅତ୍ୟାଚାରୀ ଶାସକର ପ୍ରତୀକ) ଭଳି ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଶବ୍ଦ ଓ ବାକ୍ୟର ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଛି।
  • ହାସ୍ୟରସ: ବୁଢ଼ୀ ଓ ବରକନ୍ଦାଜଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସଂଳାପରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ ହାସ୍ୟରସ ରହିଛି, ଯାହା ନାଟକର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଲାଘବ କରେ।

  • ୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)


    (ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ପ୍ରାୟ ୫୦ଟି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ)

    ୧. ବନମାଳୀ କିଏ ? ସେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ କେଉଁ କଥା କହିଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ବନମାଳୀ ମାଣିତ୍ରୀ ଗାଆଁର ଜଣେ ଗ୍ରାମବାସୀ। ସେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ କହିଥିଲା ଯେ, ଇଂରେଜମାନେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷଙ୍କ ନିଷ୍କର ଭୂଇଁ ପାଇଁ ଟଙ୍କାରେ କର ଦାବି କରୁଛନ୍ତି। ଚକରା ନାମକ ଇଂରେଜ ସମର୍ଥକ ଜୁଲମ କରି ତା’ର ଗାମୁଛା ଚିରି ଦେଇଛି ଏବଂ ତା’ର କାନରେ ଅଭାଷା କୁଭାଷା ଶୁଣାଇଛି। ଏହି ଅତ୍ୟାଚାର ସହିବା ସୀମା ବଳିଗଲାଣି ବୋଲି ସେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଜଣାଇଥିଲା।

    ୨. ଦଳବେହେରା ‘ଆପଣା ସୁନା ତ ଭେଣ୍ଡି’ ବୋଲି କହିବାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ କ’ଣ ?

    ଉତ୍ତର: ଦଳବେହେରା ‘ଆପଣା ସୁନା ତ ଭେଣ୍ଡି’ ବୋଲି କହିବାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ହେଉଛି ଯେ, ନିଜ ଲୋକ ଯଦି ଶତ୍ରୁପକ୍ଷରେ ମିଶି ନିଜ ଲୋକଙ୍କୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଏ, ତେବେ ତାହା ଅଧିକ କ୍ଷତିକାରକ ହୋଇଥାଏ। ଚକରା ନାମକ ଜଣେ ଗ୍ରାମବାସୀ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ପକ୍ଷଭୁକ୍ତ ହୋଇ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବାରୁ ଦଳବେହେରା ଏହି ଉକ୍ତିଟି ପ୍ରୟୋଗ କରିଛନ୍ତି।

    ୩. ରକ୍ତମାଂସ ଶରୀର କେତେ ସହିବ ? ଏକଥା କିଏ କାହିଁକି କହିଛି ?

    ଉତ୍ତର: ଏକଥା ବନମାଳୀ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ କହିଛି। ଇଂରେଜମାନେ ମାଣିତ୍ରୀ ଗଡ଼ର ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିଲେ। ନିଷ୍କର ଭୂଇଁ ପାଇଁ ନଗଦ ଟଙ୍କାରେ କର ଦାବି କରିବା, ଚକରା ଭଳି ଲୋକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜୁଲମ କରିବା ଏବଂ ଅଭାଷା କୁଭାଷା କହିବା ଭଳି ଘଟଣାମାନ ଘଟୁଥିଲା। ଏହିସବୁ ଅତ୍ୟାଚାରରେ ଅତିଷ୍ଠ ହୋଇ ବନମାଳୀ ଏହି ଉକ୍ତିଟି ପ୍ରୟୋଗ କରିଛି।

    ୪. ବୁଢ଼ୀ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି କେଉଁ ବିଷୟରେ ଫେରାଦ ହୋଇଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ବୁଢ଼ୀ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅତ୍ୟାଚାର ବିଷୟରେ ଫେରାଦ ହୋଇଥିଲା। ସେ କହିଥିଲା ଯେ, ତା’ର ନଅ ବର୍ଷର ନାତୁଣୀ ପିଠିରେ ଘୋଡ଼ା କୋରଡ଼ା ମାଡ଼ ଖାଇ ଗରଗର ହୋଇ ଫାଟି ନହୁନୁହାଣ ହୋଇ ଚେତାବୁଡ଼ା ହୋଇ ପଡ଼ିଛି। ମାଣିତ୍ରୀ ଗଡ଼ର ପାଇକପୁଅମାନେ ଥାଉଁ ଥାଉଁ ଗଡ଼ ନିମୁଣ୍ଡିଆ ହୋଇଗଲା ବୋଲି ସେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲା।

    ୫. ଦଳବେହେରା ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ କି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଦଳବେହେରା ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲେ ଯେ, କେହି କର ଦେବେ ନାହିଁ। ବାପ ଅଜା ଯେମିତି ନିଷ୍କର ଭୂଇଁ ଚଷି ଖାଇ ଆସୁଥିଲେ, ସେମିତି ଖାଇବେ। ଲୁଣ ମାରିବେ, ବଣରୁ କାଠ ହାଣିବେ। ଗଡ଼ମୁଣ୍ଡ ବାଟରେ ପର୍ବତ ପ୍ରମାଣ ଗଛ ଗଣ୍ଡି ଓ ବଡ଼ ବଡ଼ ପଥର ପକାଇ ବାଟ ବନ୍ଦ କରିବେ। ସମସ୍ତେ ଖଣ୍ଡା ଶାଣିତ କରିବେ ଏବଂ ବାହୁତୀ ବରଗଛ ମୂଳେ ଏକତ୍ରିତ ହେବେ।

    ୬. ‘ଦେଶ ତାତି ରହିଛି’ – ଏ କଥା କୁହାଯାଇଛି କାହିଁକି ?

    ଉତ୍ତର: ‘ଦେଶ ତାତି ରହିଛି’ ଏକଥା ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଶ୍ୟରେ ଜଣେ ଗ୍ରାମବାସୀ କହିଛି। ଇଂରେଜ ଶାସନର ଅତ୍ୟାଚାର, ଅନ୍ୟାୟ କର ଆଦାୟ, ଜୁଲମ ଓ ନିର୍ଯାତନା ଯୋଗୁଁ ସାଧାରଣ ଜନତା ଅତିଷ୍ଠ ହୋଇ ଉଠିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ମନରେ ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରବଳ ଅସନ୍ତୋଷ ଓ କ୍ରୋଧ ଭରି ରହିଥିଲା। ଏହି ଅସନ୍ତୋଷ ଓ ବିଦ୍ରୋହୀ ମନୋଭାବକୁ ବୁଝାଇବା ପାଇଁ ଏହି ଉକ୍ତିଟି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଛି।

    ୭. ‘ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ମାନନ୍ତି’ – କାହାକୁ ଏବଂ କାହିଁକି ମାନନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ମାଣିତ୍ରୀ ଗଡ଼ର ସମସ୍ତେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଦେବତା ପରି ମାନନ୍ତି। କାରଣ ଦଳବେହେରା ଜଣେ ଦୟାଳୁ, ଦାନୀ ଓ ପରୋପକାରୀ ବ୍ୟକ୍ତି। ସେ ଭଲ-ମନ୍ଦରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି। କେହି ତାଙ୍କ ଦୁଆରୁ ଫେରନ୍ତି ନାହିଁ। ସେ ଲୋକମାନଙ୍କର ଥିଲା ନ ଥିଲାକୁ ଚଳାନ୍ତି। ଇଂରେଜ ଶାସନର ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସେ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ କରି ନେତୃତ୍ୱ ନେଉଥିବାରୁ ଲୋକେ ତାଙ୍କୁ ଦେବତା ତୁଲ୍ୟ ମାନନ୍ତି।

    ୮. ଚକରା କିଏ ? ସେ ରଘୁକୁ କ’ଣ କହିଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ଚକରା ହେଉଛି ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଜଣେ ପିଆଦା, ଯିଏ ଇଂରେଜ ଶାସନର ସମର୍ଥକ। ସେ ରଘୁକୁ ଫୁସୁଲା ଫୁସୁଲି କରି କହିଥିଲା ଯେ, ମାଣିତ୍ରୀ ଗଡ଼ରୁ ଭୂ-କର ଅସୁଲ କରିଦେବାକୁ। ସେ ଆହୁରି କହିଥିଲା ଯେ, ଇଂରେଜ ଫଉଜ ଆସୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିନେବେ। ତେଣୁ ଏହା ତିନିକାଳ ହୋଇପାରିବ ନାହିଁ।

    ୯. ଶାସକ ନାଏବ ଓ ସୁବେଦାରଙ୍କୁ କ’ଣ କରିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଶାସକ ନାଏବ ଓ ସୁବେଦାରଙ୍କୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ ଯେ, ସେମାନେ ମାଣିତ୍ରୀ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଆଉ ସମୟ ଦେବେ ନାହିଁ। କର ଆଦାୟ ନ ହେଲେ ଚାବୁକ୍ ଓ ଗୁଳି ଚଳାଇବାକୁ, ଘର ଜଳାଇ ଦେବାକୁ ଏବଂ ଯେତେ ପ୍ରକାର ଅତ୍ୟାଚାର କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ। ସେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ପଲଟନ ପଠାଇବାକୁ ମଧ୍ୟ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

    ୧୦. ବରକନ୍ଦାଜ ଦୁହେଁ କେଉଁଠି ଏବଂ କାହିଁକି ଲୁଚି ବସିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ବରକନ୍ଦାଜ ଦୁହେଁ ମାଣିତ୍ରୀ ଗାଆଁର ଅଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ଆମ୍ବତୋଟାରେ ଲୁଚି ବସିଥିଲେ। ସେମାନେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ। ଇଂରେଜ ଶାସକ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରିଥିବାରୁ ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ପୁରସ୍କାର ପାଇବା ଆଶାରେ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ।

    ୧୧. ବୁଢ଼ୀ ବରକନ୍ଦାଜ ଦୁହିଁଙ୍କୁ କାହିଁକି ଗାଳି ଦେଲା ?

    ଉତ୍ତର: ବୁଢ଼ୀ ବରକନ୍ଦାଜ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଗାଳି ଦେଲା କାରଣ ସେମାନେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଇଂରେଜ ଶାସକଙ୍କୁ ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ବୁଢ଼ୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଇଂରେଜ ଘରର ଲୋକ ବୋଲି କହି ତିରସ୍କାର କରିଥିଲା। ସେମାନେ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଲୁଚି ରହିଥିବା ଜାଣି ବୁଢ଼ୀ ସେମାନଙ୍କୁ ଦେଶଦ୍ରୋହୀ ଭାବି ଗାଳି ଦେଇଥିଲା।

    ୧୨. ସୁବେଦାର ବାବାଜୀଙ୍କୁ କ’ଣ କହିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ସୁବେଦାର ବାବାଜୀ ବେଶରେ ଥିବା ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଖୋଜି ଖୋଜି ବର୍ଷ ବର୍ଷ ବିତିଗଲାଣି। ଘରଦ୍ୱାର, ପିଲାକୁଟୁମ୍ବ ଛାଡ଼ି ବଣ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କର ଘର ହେଲାଣି। ବାଘ, ଭାଲୁ ବନ୍ଧୁକୁଟୁମ୍ବ ହେଲେଣି। ସେ ଆହୁରି କହିଲେ ଯେ, ଦଳବେହେରା ମଲା କି ଗଲା ହେଲେ ଜଣାଯାନ୍ତା। ଏଣେ ମେଳି ବଢ଼ି ଚାଲିଛି। ସେ ବାବାଜୀଙ୍କୁ ଦଳବେହେରାଙ୍କ ଭାଗ୍ୟ ବିଷୟରେ ପଚାରିଥିଲେ।

    ୧୩. ‘ପାଇକ ପୁଅର କାମ ସେ ନୁହଁ’ – ଏ କଥା କିଏ, କାହାକୁ ଓ କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି ?

    ଉତ୍ତର: ଏକଥା ଦଳବେହେରା ରଘୁକୁ କହିଛନ୍ତି। ରଘୁ ଚକରାକୁ ମାରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲା। ଏହାର ଉତ୍ତରରେ ଦଳବେହେରା କହିଛନ୍ତି ଯେ, ପେଟ ପାଇଁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ପାଇଁ କାମ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ମାରିବା ପାଇକ ପୁଅର କାମ ନୁହେଁ। ପାଇକ ପୁଅର କାମ ହେଉଛି ଦେଶ ଓ ଜାତିର ସ୍ୱାଭିମାନ ରକ୍ଷା କରିବା।

    ୧୪. ନାଉରୀର ଦୁଃଖମୟ ଜୀବନର ପରିଚୟ ପ୍ରଦାନ କର ।

    ଉତ୍ତର: ନାଉରୀ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗରିବ ବ୍ୟକ୍ତି। ଖାଇବା ପିନ୍ଧିବା ତ ଦୂରର କଥା, ତା’ର ମୁଣ୍ଡ ଗୁଞ୍ଜିବାକୁ ଠାବ ଖଣ୍ଡିଏ ନାହିଁ। ନଈକୂଳରେ ଖଣ୍ଡିଏ କୁଡ଼ିଆ କରି ସେ ଓ ତା’ର ସ୍ତ୍ରୀ ରହୁଥିଲେ। ବନ୍ୟାରେ ତା’ର ଡଙ୍ଗା ଭାସିଯିବା ପରେ ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଃସ୍ୱ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ତା’ର ଦୁଃଖମୟ ଜୀବନ ସାଧାରଣ ଜନତାର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ।

    ୧୫. ନାଉରୀ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ କାହିଁକି ଖୋଜୁଥିଲା ?

    ଉତ୍ତର: ନାଉରୀ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲା କାରଣ ସେ ଶୁଣିଥିଲା ଯେ, ମାଣିତ୍ରୀ ଦଳବେହେରା ରାଜ୍ୟରେ ଦୁଃଖୀ ଦରିଦ୍ରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି। ବନ୍ୟାରେ ତା’ର ଡଙ୍ଗା ଭାସିଯିବା ପରେ ସେ ନିଃସ୍ୱ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ଦଳବେହେରା ତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବେ ବୋଲି ଆଶା କରି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜୁଥିଲା।

    ୧୬. ଦଳବେହେରା ଶେଷରେ ନାଉରୀକୁ କ’ଣ କହିଥିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଦଳବେହେରା ଶେଷରେ ନାଉରୀକୁ କହିଥିଲେ ଯେ, ତାକୁ କଉଡ଼ି ମିଳିବ ଏବଂ ସେ ଏକ ନୂଆ ଡଙ୍ଗା ଗଢ଼େଇ ନେଇପାରିବ। ସେ ନାଉରୀକୁ ନିଜ ସାଙ୍ଗରେ ଆସିବାକୁ କହିଥିଲେ। ଏହା ଦଳବେହେରାଙ୍କର ଦୁଃଖୀ ଦରିଦ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ସହାନୁଭୂତି ଓ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାର ମନୋଭାବକୁ ଦର୍ଶାଏ।

    ୧୭. ଦଳବେହେରା ନାଉରୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଶାସକଙ୍କୁ କ’ଣ କହିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଦଳବେହେରା ଶାସକଙ୍କୁ କହିଲେ ଯେ, ନାଉରୀ ଜଣେ ବିଚାରା ଗରିବ ଲୋକ। ତା’ର ଖଣ୍ଡିଏ ଛୋଟିଆ ନାଆ ଥିଲା, ଯାହାକୁ ଚଳାଇ ସେ କିଛି କିଛି ପାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ନଈବଢ଼ି ପାଣିରେ ତା’ର ନାଆ ଭାସିଯାଇଛି। ସେ ଏବେ ନିଃସ୍ୱ ହୋଇଯାଇଛି ଏବଂ ତା’ର ଘରଦ୍ୱାର ମଧ୍ୟ ନାହିଁ।

    ୧୮. ଶାସକ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ‘ତୁମେ ଏଡ଼େ ମହତ୍’ ବୋଲି କାହିଁକି କହିଲେ ?

    ଉତ୍ତର: ଶାସକ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ‘ତୁମେ ଏଡ଼େ ମହତ୍’ ବୋଲି କହିଲେ କାରଣ ଦଳବେହେରା ନିଜେ ଶାସକଙ୍କ ନିକଟରେ ଆତ୍ମପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ। ଶାସକ ଦଳବେହେରାଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ୫୦୦ ଟଙ୍କା ପୁରସ୍କାର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଦଳବେହେରା ନିଜେ ଛଦ୍ମବେଶରେ ଆସି ନିଜ ପରିଚୟ ଦେଇଥିଲେ। ଏହା ଦଳବେହେରାଙ୍କର ସାହସ, ନିର୍ଭୀକତା ଓ ତ୍ୟାଗକୁ ଦର୍ଶାଉଥିବାରୁ ଶାସକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ଏହି ଉକ୍ତିଟି ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ।

    ତୁମ ପାଇଁ କାମ :

    ୧୯. ଏହି ଏକାଙ୍କିକାଟିକୁ ତୁମ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଅଭିନୟ କର ।

    ଉତ୍ତର: (ଏହି ପ୍ରଶ୍ନଟି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟାବଳୀ ପ୍ରଶ୍ନ। ଏହାକୁ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଅଭିନୟ କରିବାକୁ ହେବ।)

    ୨୦. ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପରି ଆଉ କେତେ ଜଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରି ଲେଖ ।

    ଉତ୍ତର: ଦଳବେହେରାଙ୍କ ପରି ଓଡ଼ିଶାରେ ଅନେକ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କେତେକ ହେଲେ:

  • ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ: ଖୋର୍ଦ୍ଧା ପାଇକ ବିଦ୍ରୋହର ମୁଖ୍ୟ ନେତା। ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଶସ୍ତ୍ର ବିଦ୍ରୋହର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ।
  • ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ: ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ରାଜଗୁରୁ, ଯିଏ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଥମ ସଶସ୍ତ୍ର ସଂଗ୍ରାମର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲେ।
  • ଚାଖି ଖୁଣ୍ଟିଆ: ୧୮୫୭ ସିପାହୀ ବିଦ୍ରୋହ ସମୟରେ ପୁରୀରେ ବିଦ୍ରୋହର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ।
  • ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ: ସମ୍ବଲପୁରର ଜଣେ ମହାନ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ, ଯିଏ ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଦୀର୍ଘକାଳ ଧରି ସଂଗ୍ରାମ କରିଥିଲେ।
  • ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ: ମାଲକାନଗିରିର ଜଣେ ଆଦିବାସୀ ନେତା, ଯିଏ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ଶହୀଦ ହୋଇଥିଲେ।
  • ମାଧୋ ସିଂହ: ସମ୍ବଲପୁରର ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ।
  • କୃତ୍ତିବାସ ପାଟ୍ଟଶାଣୀ: ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଅଞ୍ଚଳର ଜଣେ ପାଇକ ନେତା।
  • ଏହି ସଂଗ୍ରାମୀମାନେ ନିଜ ମାତୃଭୂମି ପାଇଁ ଅତୁଳନୀୟ ତ୍ୟାଗ ଓ ବଳିଦାନ ଦେଇଛନ୍ତି।


    ୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)


    ୪.୧ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ରଣନୀତି (Exam Preparation Strategies):

    ୧. ଅଧ୍ୟାୟର ଗଭୀର ଅଧ୍ୟୟନ: ଏକାଙ୍କିକାଟିକୁ ଅତି କମରେ ତିନିରୁ ଚାରି ଥର ପଢ଼ନ୍ତୁ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୃଶ୍ୟର ବିଷୟବସ୍ତୁ, ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ସଂଳାପ ଏବଂ ଘଟଣା ପ୍ରବାହକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ।

    ୨. ଚରିତ୍ର ଚିତ୍ରଣ: ଦଳବେହେରା, ନାଉରୀ, ବୁଢ଼ୀ, ଶାସକ, ସୁବେଦାର ଏବଂ ଚକରା ଭଳି ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ଗୁଣାବଳୀ, ଭୂମିକା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ସଂଳାପରୁ ପ୍ରତିଫଳିତ ହେଉଥିବା ମନୋଭାବକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରନ୍ତୁ।

    ୩. ବିଷୟବସ୍ତୁ ଓ ବାର୍ତ୍ତା: ଏକାଙ୍କିକାର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ (ଦେଶପ୍ରେମ, ତ୍ୟାଗ, ଏକତା, ଅତ୍ୟାଚାର ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଂଗ୍ରାମ) ଏବଂ ଲେଖକ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବାର୍ତ୍ତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତୁ।

    ୪. ସଂଳାପର ବିଶ୍ଳେଷଣ: ମୁଖ୍ୟ ସଂଳାପଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତୁ ଏବଂ ସେଗୁଡ଼ିକର ଗଭୀର ଅର୍ଥ ଓ ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ (ଯେପରିକି 'ମୁଣ୍ଡକୁ ପାଣି ଛଡ଼େଇଲି', 'ଆପଣା ସୁନା ତ ଭେଣ୍ଡି')।

    ୫. ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ: ପୂର୍ବ ବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଅଭ୍ୟାସ କରି ପ୍ରଶ୍ନର ଧରଣ ଓ ଉତ୍ତର ଲେଖିବାର ଶୈଳୀ ବିଷୟରେ ଧାରଣା କରନ୍ତୁ।

    ୬. ସମୟ ପରିଚାଳନା: ପରୀକ୍ଷାରେ ସମୟ ପରିଚାଳନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଦେଇ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ।

    ୭. ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତାକ୍ଷର: ଉତ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତାକ୍ଷରରେ ଲେଖିବା ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷକଙ୍କ ଉପରେ ଭଲ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼େ।

    ୪.୨ ୧୦୦/୧୦୦ ସ୍କୋରିଂ ସିକ୍ରେଟ୍ସ (100/100 Scoring Secrets):

    ୧. ପ୍ରଶ୍ନର ସଠିକ୍ ବୁଝାମଣା: ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପଢ଼ି ତା’ର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟକୁ ବୁଝି ଉତ୍ତର ଲେଖନ୍ତୁ। ଅଯଥା କଥା ଲେଖିବାରୁ ବିରତ ରୁହନ୍ତୁ।

    ୨. ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ଉଦ୍ଧୃତି: ଉତ୍ତରରେ ଏକାଙ୍କିକାରୁ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ସଂଳାପ କିମ୍ବା ବାକ୍ୟାଂଶ ଉଦ୍ଧୃତ କରି ଲେଖିଲେ ଉତ୍ତର ଅଧିକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ହୁଏ।

    ୩. ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ଉତ୍ତର: କେବଳ ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ଣନା ନ କରି, ଘଟଣା ପଛରେ ଥିବା କାରଣ, ଚରିତ୍ରର ମନୋଭାବ ଏବଂ ଏହାର ସାମାଜିକ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ଉତ୍ତର ଲେଖନ୍ତୁ।

    ୪. ଶବ୍ଦ ସୀମା ପାଳନ: ପ୍ରଶ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦ ସୀମା (ଯଥା: ୫୦ ଶବ୍ଦ) ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଲେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତୁ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମୟ ବଞ୍ଚିବା ସହ ଉତ୍ତର ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ସଠିକ୍ ହୁଏ।

    ୫. ଉପସଂହାର: ଦୀର୍ଘ ଉତ୍ତରମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଉପସଂହାର ଦେବା ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ତରଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଲାଗେ।

    ୪.୩ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Student Errors):

    ୧. ପ୍ରଶ୍ନକୁ ନ ବୁଝି ଉତ୍ତର ଲେଖିବା: ଅନେକ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଭଲ ଭାବରେ ନ ବୁଝି ଉତ୍ତର ଲେଖି ଦିଅନ୍ତି, ଯାହା ଫଳରେ ଉତ୍ତର ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ ହୁଏ ନାହିଁ।

    ୨. ଶବ୍ଦ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରିବା: ଶବ୍ଦ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି ଅଯଥା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଦ୍ୱାରା ସମୟ ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଲେଖିବାକୁ ସମୟ ମିଳେ ନାହିଁ।

    ୩. ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ନାମ ଓ ଭୂମିକା ଭୁଲିଯିବା: ଚରିତ୍ରମାନଙ୍କର ନାମ, ସେମାନଙ୍କର ଭୂମିକା ଏବଂ ସଂଳାପକୁ ମନେ ରଖିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ।

    ୪. ବ୍ୟାକରଣଗତ ତ୍ରୁଟି: ବନାନ, ମାତ୍ରା ଏବଂ ବ୍ୟାକରଣଗତ ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ ମାର୍କ କଟିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ।

    ୫. କେବଳ ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ଣନା: କେବଳ ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ଣନା ନ କରି ତା’ର ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ଦିଗକୁ ଉଲ୍ଲେଖ ନ କରିବା।

    ───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

    (ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)

    🤖 Have a Doubt in this Chapter?

    Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!

    🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App