(ଖ) ବଟ : ଦ୍ବିତୀୟା – ଦ୍ବିବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ବଟୌ

(ଗ) ସୁର : ଦ୍ବିତୀୟା – ବହୁବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ସୁରାନ୍

(ଘ) ଦେବ : ତୃତୀୟା – ଏକବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ଦେବେନ

(ଙ) ବୃକ୍ଷ : ଚତୁର୍ଥୀ – ଦ୍ବିବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ବୃକ୍ଷାଭ୍ୟାମ୍

(ଚ) ମାନବ : ପଞ୍ଚମୀ – ବହୁବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ମାନବେଭ୍ୟଃ

(ଛ) ରାମ : ଷଷ୍ଠୀ – ଏକବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ରାମସ୍ୟ

(ଜ) ଖଗ : ସପ୍ତମୀ – ଦ୍ବିବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ଖଗୟୋଃ

(ଝ) ଦେବ : ସପ୍ତମୀ – ବହୁବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ଦେବେଷୁ

(ଞ) ପାଦପ : ସମ୍ବୋଧନ – ଦ୍ବିବଚନେ ।

ଉତ୍ତର: ହେ ପାଦପୌ !

Q3. ଅଧୋଲିଖିତାନୁଚ୍ଛେଦେ ଆକାରାନ୍ତସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗଶବ୍ଦାନ୍ ନିରୂପୟତ ।

ଇୟଂ ପାଠଶାଳା ଅସ୍ତି । ସା ବାଳିକା ଅସ୍ୟାଃ ପାଠଶାଳାୟାଂ ପଠତି । ସା ତତ୍ର ଗତ୍ବା ଶିକ୍ଷିକାଂ ନମତି । ପାଠଶାଳାୟାଃ ସମୀପେ ବାଟିକା ଅସ୍ତି । ସୀତା ପାଠଶାଳାୟାଃ ପ୍ରଧାନାଚାର୍ଯ୍ୟା । ରମା ତାଂ ପତ୍ରିକାଂ ଦର୍ଶୟତି । ଅୟି ସୁଧେ ! କଥ୍ୟ କୋଳାହଳଂ ଶୂୟତେ ? ମମ ସଖୀ ସୁଜାତା ଅପି ଆଗତା । ଜନଃ ତସ୍ୟାଃ ସ୍ଵାଗତଂ ମାଳାଭିଃ କୁର୍ବନ୍ତି ।

ଉତ୍ତରମ୍ –

(କ) ପାଠଶାଳା

(ଖ) ବାଳିକା

(ଗ) ଶିକ୍ଷିକାମ୍

(ଘ) ବାଟିକା

(ଙ) ସୀତା

(ଚ) ପ୍ରଧାନାଚାର୍ଯ୍ୟା

(ଛ) ରମା

(ଜ) ପତ୍ରିକାମ୍

(ଝ) ସୁଧେ

(ଞ) ସଖୀ

(ଟ) ସୁଜାତା

(ଠ) ମାଳାଭିଃ

Q4. ଅଧୋଲିଖିତାନାଂ ପଦାନାଂ ମୂଳଶବ୍ଦଂ ବିଭକ୍ତିଂ ବଚନଂ ଚ ଲିଖତ ।

(କ) ପାଠଶାଳା – ମୂଳଶବ୍ଦ: ପାଠଶାଳା, ବିଭକ୍ତି: ପ୍ରଥମା, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଖ) ପାଠଶାଳାୟାମ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ପାଠଶାଳା, ବିଭକ୍ତି: ସପ୍ତମୀ, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଗ) ସୁଧେ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ସୁଧା, ବିଭକ୍ତି: ସମ୍ବୋଧନ, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଘ) ଛାତ୍ରାୟୈ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଛାତ୍ରା, ବିଭକ୍ତି: ଚତୁର୍ଥୀ, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଙ) ଶିକ୍ଷିକାମ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଶିକ୍ଷିକା, ବିଭକ୍ତି: ଦ୍ବିତୀୟା, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଚ) ମାଳାଭିଃ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ମାଳା, ବିଭକ୍ତି: ତୃତୀୟା, ବଚନମ୍: ବହୁବଚନମ୍

(ଛ) ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରତାୟାମ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ସ୍ଵତନ୍ତ୍ରତା, ବିଭକ୍ତି: ସପ୍ତମୀ, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଜ) ଶିକ୍ଷିକାମ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଶିକ୍ଷିକା, ବିଭକ୍ତି: ଦ୍ବିତୀୟା, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଝ) ମହିଳାଭ୍ୟାମ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ମହିଳା, ବିଭକ୍ତି: ତୃତୀୟା/ଚତୁର୍ଥୀ/ପଞ୍ଚମୀ, ବଚନମ୍: ଦ୍ବିବଚନମ୍

(ଞ) ଶୋଭାଯାତ୍ରା – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଶୋଭାଯାତ୍ରା, ବିଭକ୍ତି: ପ୍ରଥମା, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

Q5. କୋଷ୍ଠକମଧ୍ୟାତ୍ ଉଚିତପଦେନ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।

(କ) ନରଃ ବିଦ୍ୟୟା ଶୋଭତେ । (ବିଦ୍ୟୟା / ବିଦ୍ୟାମ୍)

(ଖ) ଅଧ୍ୟାପିକା ବନ୍ଦନାୟୈ ଉପହାରଂ ଦଦାତି । (ବନ୍ଦନାମ୍ / ବନ୍ଦନାୟୈ)

(ଗ) ମାଳାକାରଃ ବାଟିକାୟାଃ ପୁଷ୍ପାଣି ଆନୟତି । (ବାଟିକାୟାଃ / ବାଟିକୟା)

(ଘ) ଭୀଷ୍ମ ଗଙ୍ଗାୟାମ୍ ପୁନଃ ଆସୀତ୍ । (ଗଙ୍ଗାୟାଃ / ଗଙ୍ଗାୟାମ୍)

(ଙ) ରାମଃ ଚିତ୍ରକଳାୟାମ୍ ଅତୀବ ନିପୁଣଃ । (ଚିତ୍ରକଳାମ୍ / ଚିତ୍ରକଳାୟାମ୍)

Q6. ଅଧୋଲିଖିତ ବାକ୍ୟେଷୁ ଅକାରାନ୍ତପୁଂଲିଙ୍ଗଶବ୍ଦାନାଂ ସ୍ଥାନେ ଆକାରାନ୍ତସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗଶବ୍ଦାନ୍ ଲିଖତ ।

(କ) ବାଳକୌ ଧାବତଃ ।

ଉତ୍ତର: ବାଳିକେ ଧାବତଃ ।

(ଖ) ବାଳକଃ ମୂଷିକମ୍ ପଶ୍ୟତି ।

ଉତ୍ତର: ବାଳିକା ମୂଷିକାମ୍ ପଶ୍ୟତି ।

(ଗ) ମାତା ସୁତାୟ କନ୍ଦୁକମ୍ ଦଦାତି ।

ଉତ୍ତର: ମାତା ସୁତାୟୈ କନ୍ଦୁକମ୍ ଦଦାତି ।

(ଘ) ଇଦମ୍ ଆଚାର୍ଯ୍ୟସ୍ୟ ଗୃହମ୍ ।

ଉତ୍ତର: ଇଦମ୍ ଆଚାର୍ଯ୍ୟାୟାଃ ଗୃହମ୍ ।

(ଙ) ପୁଷ୍ପାଣି ବୃକ୍ଷାତ୍ ପତନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ପୁଷ୍ପାଣି ଲତାୟାଃ ପତନ୍ତି ।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ଇକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. (i) ଅଧୋଲିଖିତବାକ୍ୟେଷୁ ରେଖାଙ୍କିତାନାଂ ପଦାନାଂ ମୂଳଶବ୍ଦାନ୍ ଲିଖତ ।

(କ) ମୁନେ ! ଋଷେ ଆଶ୍ରମଃ କୁତ୍ର ଅସ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: ମୁନି, ଋଷି

(ଖ) କିଂ ତତ୍ର କପୟଃ ଅପି ସନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: କପି

(ଗ) ତେ ଅଗ୍ନୌ ହବନଂ କୁର୍ବନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଅଗ୍ନି

(ଘ) କବିନା ବିଭା ଭାତି ସଭା ।

ଉତ୍ତର: କବି

(ii) ରିକ୍ତସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।

Q2. ଅଧୋଲିଖିତବାକ୍ୟେଷୁ ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ମୂଳଶବ୍ଦ–ନିରୂପଣଂ ବିଭକ୍ତିବଚନନିରୂପଣଂ ଚ ଯଥୋଦାହରଣଂ କୁରୁତ ।

ଯଥା : (କ) ଶାନ୍ତଃ ପ୍ରାତଃ ପଞ୍ଚବାଦନେ ଶଯ୍ୟାତ୍ୟାଗଂ କରୋତି ।

ଉତ୍ତର: ଶାନ୍ତି – ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନମ୍

(ଖ) ସା ଉତ୍ଥାୟ ମାତୃଭୂମିଂ ପ୍ରଣମତି ।

ଉତ୍ତର: ମାତୃଭୂମି – ଦ୍ବିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନମ୍

(ଗ) ଅନନ୍ତରଂ ସା ସୁନୀତ୍ୟା ସହ ପାଠଶାଳା ଗଚ୍ଛତି ।

ଉତ୍ତର: ସୁନୀତି – ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନମ୍

(ଘ) ଶାନ୍ତଃ ସାୟଂ କୀର୍ତ୍ତ୍ୟା ଗୃହଂ ଗଚ୍ଛତି ।

ଉତ୍ତର: କୀର୍ତ୍ତି – ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନମ୍

(ଙ) କୀର୍ତ୍ତିଃ ଅପି ପ୍ରୀତ୍ୟା ମିତ୍ରମସ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ପ୍ରୀତି – ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନମ୍

(ଚ) ସା ଦେଶସ୍ୟ ପ୍ରଗତୌ ବିଶ୍ୱାସଂ କରୋତି ।

ଉତ୍ତର: ପ୍ରଗତି – ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନମ୍

(ଛ) ସା ରୁଚିଂ ବଦତି– ହେ ରୁଚେ ! ସଂସ୍କୃତଂ ପଠ ।

ଉତ୍ତର: ରୁଚି – ସମ୍ବୋଧନ ଏକବଚନମ୍

Q3. ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରଂ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।

Q4. (iii) ଅଧୋଲିଖିତେ ଅନୁଚ୍ଛେଦେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଶବ୍ଦବିହିତ ପଦାନାଂ ସ୍ଥାନେ 'ରବି' ଶବ୍ଦ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ପୁନର୍ଲେଖନଂ କୁରୁତ ।

[ସୂର୍ଯ୍ୟଃ ସଂସାରଂ ପ୍ରକାଶୟତି । ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ୟ ଅରୁଣଂ ବିମ୍ବଂ ଦର୍ଶନୀୟମ୍ । ଚନ୍ଦ୍ରଃ ସୂର୍ଯ୍ୟାତ୍ ଏବ ପ୍ରକାଶଂ ଲଭତେ । ସୂର୍ଯ୍ୟେଣ ଏବ ବୟଂ ଜୀବାମଃ । ଜନଃ ସାଦରଂ ସୂର୍ଯ୍ୟାୟ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦଦାତି ।]

ଉତ୍ତର:

ରବିଃ ସଂସାରଂ ପ୍ରକାଶୟତି । ରବେଃ ଅରୁଣଂ ବିମ୍ବଂ ଦର୍ଶନୀୟମ୍ । ଚନ୍ଦ୍ରଃ ରବେଃ ଏବ ପ୍ରକାଶଂ ଲଭତେ । ରବିଣା ଏବ ବୟଂ ଜୀବାମଃ । ଜନଃ ସାଦରଂ ରବୟେ ଅର୍ଘ୍ୟ ଦଦାତି ।

Q5. (iv) ଅଧୋଲିଖିତ ବାକ୍ୟାନାଂ ରେଖାଙ୍କିତ ସ୍ଥାନେଷୁ ଅତିଥି ଶବ୍ଦସ୍ୟ ଯଥାର୍ଥ ରୂପୌ ବାକ୍ୟାନାଂ ପୁନର୍ଲେଖନଂ କୁରୁତ ।

(କ) ଛାତ୍ରୀ କବେଃ ସମ୍ମାନଂ କରୋତି ।

ଉତ୍ତର: ଛାତ୍ରୀ ଅତିଥେଃ ସମ୍ମାନଂ କରୋତି ।

(ଖ) ଅଧ୍ୟକ୍ଷା କବିଭ୍ୟଃ ପୁରସ୍କାରାନ୍ ଦଦାତି ।

ଉତ୍ତର: ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ଅତିଥିଭ୍ୟଃ ପୁରସ୍କାରାନ୍ ଦଦାତି ।

(ଗ) ସଃ କବିନା ସହ ଗଚ୍ଛତି ।

ଉତ୍ତର: ସଃ ଅତିଥିନା ସହ ଗଚ୍ଛତି ।

(ଘ) ଅହଂ କବିମ୍ ପ୍ରଣମାମି ।

ଉତ୍ତର: ଅହଂ ଅତିଥିମ୍ ପ୍ରଣମାମି ।

(ଙ) କବୌ ମମ ବିଶ୍ୱାସଃ ଅସ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଅତିଥୌ ମମ ବିଶ୍ୱାସଃ ଅସ୍ତି ।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ଇକାରାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. ଅଧସ୍ତନ ବାକ୍ୟେଷୁ ଇକାରାନ୍ତନପୁଂସକପଦାନି ନିରୂପୟତ ।

(କ) ଇଦଂ ପାପହାରି ଶୁଭକାରି ବାରି ମାଂ ପୁନାତୁ ।

ଉତ୍ତର: ବାରି

(ଖ) ଅନେନ ଗାଙ୍ଗେନ ବାରିଣା ମମ ଶରୀରଂ ନିର୍ମଳଂ ଭବତୁ ।

ଉତ୍ତର: ବାରିଣା

(ଗ) ଅସ୍ୟ ଗାଙ୍ଗବାରିଣୀ ପାବନପ୍ରଭାବଃ ଅସାମାନ୍ୟଃ ।

ଉତ୍ତର: ବାରିଣୀ

(ଘ) ଅସ୍ମାତ୍ ଘଟାତ୍ ଗାଙ୍ଗବାରିଣଃ ମତ୍ସ୍ୟ କିଞ୍ଚିତ୍ ଦେହି ।

ଉତ୍ତର: ବାରିଣଃ

(ଙ) ସଃ ଗଙ୍ଗାବାରିଣି ଆପାଦମସ୍ତକଂ ସ୍ନାତି ।

ଉତ୍ତର: ବାରିଣି

(ଚ) ଅସ୍ୟ ବାଳକସ୍ୟ ହୃଦୟଂ ଶୁଚି ।

ଉତ୍ତର: ଶୁଚି

(ଛ) ଅନୟୋଃ ବାଳକୟୋଃ ମନସୀ ଶୁଚିନୀ ।

ଉତ୍ତର: ଶୁଚିନୀ

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ଈକାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. 'ଭଗିନୀ' ଶବ୍ଦସ୍ୟ ଉପଯୁକ୍ତ ବିଭକ୍ତି ରୂପୌ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।

(କ) ମମ ଏକା ଜ୍ୟେଷ୍ଠା ଭଗିନୀ ଅସ୍ତି । ରମେଶସ୍ୟ ଦ୍ବେ କନିଷ୍ଠେ ଭଗିନ୍ୟୌ । ଅହଂ ଭଗିନ୍ୟା ସହ ସଂସ୍କୃତେନ ଆଳପାମି । ଜନ୍ମଦିନେ ଭଗିନ୍ୟୈ ଅହମ୍ ଉପହାରାନ୍ ଦଦାମି । ହରିଃ ଭଗିନ୍ୟାଃ ସ୍ନିହ୍ୟତି । ହେ ଭଗିନି ! ଯୂୟଂ ଗୀତାଂ ପଠତ ।

Q2. ଉଦାହରଣାନୁସାରଂ ରିକ୍ତସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।

ଉଦାହରଣମ୍- ଇୟଂ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଅସ୍ତି । ଲକ୍ଷ୍ମ୍ୟାଃ ହସ୍ତେ କମଳମ୍ ଅସ୍ତି ।

(କ) ଇୟଂ ସରସ୍ଵତୀ ଅସ୍ତି । ସରସ୍ଵତ୍ୟାଃ ହସ୍ତେ ବୀଣା ଅସ୍ତି ।

(ଖ) ଇୟଂ ମହାକାଳୀ ଅସ୍ତି । ମହାକାଳ୍ୟାଃ ହସ୍ତେ ଖଡ୍ଗ ଅସ୍ତି ।

(ଗ) ଇୟଂ ଗୃହିଣୀ ଅସ୍ତି । ଗୃହିଣ୍ୟାଃ ହସ୍ତେ ସ୍ଥାଲୀ ଅସ୍ତି ।

Q3. ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରଂ ବିଭକ୍ତି ରୂପାଣି ଲିଖତ ।

Q4. କୋଷ୍ଠକମଧ୍ୟାତ୍ ସମୁଚିତଂ ପଦଂ ନିରୂପ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।

(କ) ଯଃ ଦାନଂ କରୋତି ସଃ ଶାନ୍ତିମ୍ ଲଭତେ । (ପ୍ରୀତିଃ, ସୁନୀତିଃ, ରୁଚିଂ, ସୂକ୍ତୟଃ, ଶାନ୍ତିମ୍)

(ଖ) ରକ୍ଷାବନ୍ଧନମ୍ ପ୍ରୀତିଃ ସୂଚକମ୍ ଭବତି ।

(ଗ) କାଳିଦାସସ୍ୟ ସୂକ୍ତୟଃ ପ୍ରସିଦ୍ଧାଃ ସନ୍ତି ।

(ଘ) ବାଳକାନାମ୍ ମିଷ୍ଟାନ୍ନେଷୁ ରୁଚିଃ ଆସୀତ୍ ।

(ଙ) ସୁନୀତିଃ ଧ୍ରୁବସ୍ୟ ମାତା ଆସୀତ୍ ।

Q5. କୋଷ୍ଠକସ୍ଥ ଶବ୍ଦାନାଂ ସମୁଚିତଂ ରୂପଂ କୃତ୍ବା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।

(କ) ବାଳକଃ ଆକୃତ୍ୟା ସୁନ୍ଦରଃ । ସଃ ପ୍ରକୃତ୍ୟା ଚପଳଃ । (ପ୍ରକୃତି)

(ଖ) କ୍ରିୟାୟାଃ ମୂଲ୍ୟମ୍ ଭବତି । କୃତେଃ ମହତ୍ତ୍ୱମ୍ ଭବତି । (କୃତି)

(ଗ) ଲକ୍ଷ୍ମଣଃ ସୀତୟା ସହ ଅଗଚ୍ଛତ୍ । ମତ୍ୟା ସହ ଶୋଭତେ । (ମତି)

(ଘ) ବିଦ୍ୟା ରକ୍ଷତି ରକ୍ଷିତା । କୀର୍ତ୍ତିଃ ବ୍ୟାପ୍ନୋତି ମହତୀ । (କୀର୍ତ୍ତି)

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ଉକାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ, ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଓ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. ଉ-କାରାନ୍ତମୂଳଶବ୍ଦାନ୍ ନିରୂପୟତ ।

(କ) ହେ ବଟୋ ! ପାବନେ ପଶତଃ ହିଂସାଂ ନ କୁର୍ବନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ବଟୁ

(ଖ) ତତ୍ର ଭାନୋଃ ପ୍ରକାଶଃ ଭବତି ।

ଉତ୍ତର: ଭାନୁ

(ଗ) ତେ ସର୍ବେ ସାଧବଃ ।

ଉତ୍ତର: ସାଧୁ

(ଘ) ବୟଂ ପରସ୍ପରଂ ବନ୍ଧବଃ ଇବ ତିଷ୍ଠାମଃ ।

ଉତ୍ତର: ବନ୍ଧୁ

(ଙ) ଜନ୍ତବଃ ମରଣଶୀଳାଃ ।

ଉତ୍ତର: ଜନ୍ତୁ

Q2. ରିକ୍ତସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ଊ-କାରାନ୍ତ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. ଅଧସ୍ତନ ବାକ୍ୟେଷୁ ଊ-କାରାନ୍ତନପୁଂସକପଦାନି ନିରୂପୟତ ।

(କ) ଇଦଂ ପାପହାରି ଶୁଭକାରି ବାରି ମାଂ ପୁନାତୁ ।

ଉତ୍ତର: ବାରି (ଏହା ଇକାରାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ)

(ଖ) ଅନେନ ଗାଙ୍ଗେନ ବାରିଣା ମମ ଶରୀରଂ ନିର୍ମଳଂ ଭବତୁ ।

ଉତ୍ତର: ବାରିଣା (ଏହା ଇକାରାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ)

(ଗ) ଅସ୍ୟ ଗାଙ୍ଗବାରିଣୀ ପାବନପ୍ରଭାବଃ ଅସାମାନ୍ୟଃ ।

ଉତ୍ତର: ବାରିଣୀ (ଏହା ଇକାରାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ)

(ଘ) ଅସ୍ମାତ୍ ଘଟାତ୍ ଗାଙ୍ଗବାରିଣଃ ମତ୍ସ୍ୟ କିଞ୍ଚିତ୍ ଦେହି ।

ଉତ୍ତର: ବାରିଣଃ (ଏହା ଇକାରାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ)

(ଙ) ସଃ ଗଙ୍ଗାବାରିଣି ଆପାଦମସ୍ତକଂ ସ୍ନାତି ।

ଉତ୍ତର: ବାରିଣି (ଏହା ଇକାରାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ)

(ଚ) ଅସ୍ୟ ବାଳକସ୍ୟ ହୃଦୟଂ ଶୁଚି ।

ଉତ୍ତର: ଶୁଚି (ଏହା ଇକାରାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ)

(ଛ) ଅନୟୋଃ ବାଳକୟୋଃ ମନସୀ ଶୁଚିନୀ ।

ଉତ୍ତର: ଶୁଚିନୀ (ଏହା ଇକାରାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ)

Q2. ଅଧଃ ପୁଂଲିଙ୍ଗ–ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗଶବ୍ଦାନାଂ ମିଶ୍ରଣଂ ବର୍ତ୍ତତେ । ପୃଥକ୍ କୁରୁତ ।

ମଧୁ, ସାଧୁ, ଗୁରୁ, ବସୁ, ଅଶ୍ରୁ, ବସ୍ତୁ, ବନ୍ଧୁ, ଅମ୍ବୁ, ଶିଶୁ

ଉତ୍ତର:

Q3. ନିମ୍ନସ୍ଥିତବିଶେଷଣପଦୟୋଃ ଯଥାନିର୍ଦ୍ଦେଶମ୍ ଉତ୍ତରଂ ଦେହି ।

ବହୁ, ସ୍ଵାଦୁ

ଯଥା : ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବହୁବଚନ – ପ୍ରଥମା— ବହବଃ, ସ୍ଵାଦବଃ

ନପୁଂସକ ବହୁବଚନ – ପ୍ରଥମା— ବହୂନି, ସ୍ଵାଦୂନି

(କ) ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବହୁବଚନ – ଦ୍ବିତୀୟା— ବହୂନ୍, ସ୍ଵାଦୂନ୍

(ଖ) ନପୁଂସକ ବହୁବଚନ – ଦ୍ବିତୀୟା— ବହୂନି, ସ୍ଵାଦୂନି

(ଗ) ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବହୁବଚନ – ତୃତୀୟା— ବହୁଭିଃ, ସ୍ଵାଦୁଭିଃ

(ଘ) ନପୁଂସକ ବହୁବଚନ – ତୃତୀୟା— ବହୁଭିଃ, ସ୍ଵାଦୁଭିଃ

(ଙ) ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବହୁବଚନ – ଚତୁର୍ଥୀ— ବହୁଭ୍ୟଃ, ସ୍ଵାଦୁଭ୍ୟଃ

(ଚ) ନପୁଂସକ ବହୁବଚନ – ଚତୁର୍ଥୀ— ବହୁଭ୍ୟଃ, ସ୍ଵାଦୁଭ୍ୟଃ

(ଛ) ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବହୁବଚନ – ପଞ୍ଚମୀ— ବହୁଭ୍ୟଃ, ସ୍ଵାଦୁଭ୍ୟଃ

(ଜ) ନପୁଂସକ ବହୁବଚନ – ପଞ୍ଚମୀ— ବହୁଭ୍ୟଃ, ସ୍ଵାଦୁଭ୍ୟଃ

(ଝ) ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବହୁବଚନ – ଷଷ୍ଠୀ— ବହୂନାମ୍, ସ୍ଵାଦୂନାମ୍

(ଞ) ନପୁଂସକ ବହୁବଚନ – ଷଷ୍ଠୀ— ବହୂନାମ୍, ସ୍ଵାଦୂନାମ୍

(ଟ) ପୁଂଲିଙ୍ଗ ବହୁବଚନ – ସପ୍ତମୀ— ବହୁଷୁ, ସ୍ଵାଦୁଷୁ

(ଠ) ନପୁଂସକ ବହୁବଚନ – ସପ୍ତମୀ— ବହୁଷୁ, ସ୍ଵାଦୁଷୁ

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ଋ-କାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ ଓ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. ରେଖାଙ୍କିତ ସ୍ଥାନେଷୁ ପିତୃଶବ୍ଦସ୍ୟ ଯଥାର୍ଥରୂପୈଃ ପୁନର୍ଲେଖନଂ କୁରୁତ ।

(କ) ଦଶରଥଃ ରାମସ୍ୟ ପିତା ଆସୀତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ଦଶରଥଃ ରାମସ୍ୟ ଜନକଃ ଆସୀତ୍ । (ପିତୃ ଶବ୍ଦର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ 'ଜନକ' ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି)

(ଖ) ସଃ ପିତୁଃ ଆଜ୍ଞୟା ବନଂ ଗତବାନ୍ ।

ଉତ୍ତର: ସଃ ଜନକସ୍ୟ ଆଜ୍ଞୟା ବନଂ ଗତବାନ୍ ।

(ଗ) ତସ୍ୟ ପିତରି ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆସୀତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ତସ୍ୟ ଜନକେ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଆସୀତ୍ ।

(ଘ) ପିତ୍ରା ଦତ୍ତଃ ଆଦେଶଃ ପାଳନୀୟଃ ।

ଉତ୍ତର: ଜନକେନ ଦତ୍ତଃ ଆଦେଶଃ ପାଳନୀୟଃ ।

Q2. ବାକ୍ୟସ୍ଥିତାନାଂ ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ମୂଳଶବ୍ଦଂ ବିଭକ୍ତିଂ ବଚନଂ ଚ ନିରୂପୟତ ।

(କ) ପିତା ଔଷଧାଳୟଂ ଗଚ୍ଛତି ।

ଉତ୍ତର: ପିତୃ – ପ୍ରଥମା – ଏକବଚନମ୍

(ଖ) ରାମଃ ଦାତାରମ୍ ନମତି ।

ଉତ୍ତର: ଦାତୃ – ଦ୍ବିତୀୟା – ଏକବଚନମ୍

(ଗ) ଦୋଗ୍ଧା ଗୋପାଳନନ୍ଦନଃ ।

ଉତ୍ତର: ଦୋଗ୍ଧୃ – ପ୍ରଥମା – ଏକବଚନମ୍

(ଘ) ରାମାୟଣସ୍ୟ ରଚୟିତୁଃ ନାମ କିମ୍ ?

ଉତ୍ତର: ରଚୟିତୃ – ଷଷ୍ଠୀ – ଏକବଚନମ୍

(ଙ) ଅତ୍ର ସର୍ବେ ବିକ୍ରେତାରଃ ।

ଉତ୍ତର: ବିକ୍ରେତୃ – ପ୍ରଥମା – ବହୁବଚନମ୍

(ଚ) ବସ୍ତ୍ରେ କିଂ ଦାସ୍ୟସି ?

ଉତ୍ତର: ଦାତୃ – ଦ୍ବିତୀୟା – ଏକବଚନମ୍

(ଛ) ଭର୍ତ୍ତରି ମମ ବିଶ୍ୱାସଃ ଅସ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଭର୍ତ୍ତୃ – ସପ୍ତମୀ – ଏକବଚନମ୍

(ଜ) ତେ ନେତୁଃ ଚର୍ଚ୍ଚା କୁର୍ବନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ନେତୃ – ଷଷ୍ଠୀ – ଏକବଚନମ୍

Q3. ଉଦାହରଣାନୁସାରଂ ବାକ୍ୟପରିବର୍ତ୍ତନଂ କୁରୁତ ।

ଯଥା- ଭର୍ତ୍ତାରଃ ପ୍ରସନ୍ନାଃ ସନ୍ତି । → ଭର୍ତ୍ତା ପ୍ରସନ୍ନଃ ଅସ୍ତି ।

(କ) ପିତରଃ ଭ୍ରାତୃଭ୍ୟଃ ଯଚ୍ଛନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ପିତା ଭ୍ରାତ୍ରେ ଯଚ୍ଛତି ।

(ଖ) ଶ୍ରମିକାଃ କର୍ତ୍ତୃଭ୍ୟଃ ଧନାନି ନୟନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଶ୍ରମିକା କର୍ତ୍ତ୍ରେ ଧନାନି ନୟତି ।

(ଗ) ପିତୃଭ୍ୟଃ ନମଃ ।

ଉତ୍ତର: ପିତ୍ରେ ନମଃ ।

(ଘ) ଜନଃ ନେତୃଭିଃ ସହ ଗଚ୍ଛତି ।

ଉତ୍ତର: ଜନଃ ନେତ୍ରା ସହ ଗଚ୍ଛତି ।

(ଙ) ଲୋକାଃ ବକ୍ତୃଣାମ୍ ବଚନାନି ପାଳୟନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଲୋକଃ ବକ୍ତୁଃ ବଚନାନି ପାଳୟତି ।

Q4. ଶ୍ଳୋକଦ୍ବୟଂ ସ୍ମରତ ।

(କ) ପିତା ଧର୍ମଃ ପିତା ସ୍ଵର୍ଗଃ ପିତା ହି ପରମଂ ତପଃ ।

ପିତରି ପ୍ରୀତିମାପନ୍ନେ ପ୍ରୀୟନ୍ତେ ସର୍ବଦେବତାଃ ॥

(ଖ) ପିତାହମସ୍ୟ ଜଗତୋ ମାତା ଧାତା ପିତାମହଃ ।

ବେଦ୍ୟଂ ପବିତ୍ରମୋଙ୍କାର ଋକ୍‌ସାମ ଯଜୁରେବ ଚ ॥ (ଗୀତା- ୯.୧୭)

Q5. କୋଷ୍ଠକସ୍ଥ ଶବ୍ଦସ୍ୟ ଉଚିତଂ ରୂପଂ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।

(କ) ଦେବୌ ଦେବୀ ଚ ନଃ ସର୍ବସୁଖସ୍ୟ ଦାତାରୌ । (ଦାତୃ– ପ୍ରଥମା)

(ଖ) ପରମଦାତ୍ରେ ଭଗବତେ ନମଃ । (ପରମଦାତୃ- ୪ର୍ଥୀ)

(ଗ) ପରମବିଧାତରି ଅବିଚଳା ଚ ସ୍ୟାତ୍ ଅସ୍ମାକମ୍ ଭକ୍ତିଃ । (ବିଧାତୃ- ୭ମୀ)

(ଘ) ଦାତୃନ୍ ଦେବାନ୍ ସର୍ବଦା ସ୍ମରାମଃ । (ଦାତୃ– ୨ୟା)

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ଓ-କାରାନ୍ତ ପୁଂଲିଙ୍ଗ/ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. ଅଧୋଲିଖିତବାକ୍ୟାନାଂ ମାତୃଭାଷୟା ଅନୁବାଦଂ କୁରୁତ ।

(କ) ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରସ୍ୟ ତିସ୍ରଃ ମାତରଃ ଆସନ୍ ।

ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କର ତିନିଜଣ ମାତା ଥିଲେ ।

(ଖ) ଜନ୍ମଭୂମିଃ ଅସ୍ମାକମ୍ ଅପରା ମାତା ।

ଉତ୍ତର: ଜନ୍ମଭୂମି ଆମ୍ଭମାନଙ୍କର ଅନ୍ୟ ମାତା ଅଟନ୍ତି ।

(ଗ) ସଃ ଦ୍ବାଭ୍ୟାମ୍ ମାତୃଭ୍ୟାମ୍ ପାଳିତଃ ।

ଉତ୍ତର: ସେ ଦୁଇ ମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପାଳିତ ହୋଇଥିଲେ ।

(ଘ) ସଃ ମାତୃଭ୍ୟଃ ଆଶିଷଃ ପ୍ରାୟଚ୍ଛତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ସେ ମାତାମାନଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ ।

(ଙ) ହେ ମାତରୌ !, ବୟଂ ଯୁବାଂ ନ ବିସ୍ମରାମଃ ।

ଉତ୍ତର: ହେ ଦୁଇ ମାତା !, ଆମ୍ଭେମାନେ ତୁମ୍ଭ ଦୁହିଁଙ୍କୁ ଭୁଲିବୁ ନାହିଁ ।

(ଚ) ହେ ମାତରଃ !, ଯୁଷ୍ମାନ୍ ବୟଂ ନିତ୍ୟମ୍ ନମାମଃ ।

ଉତ୍ତର: ହେ ମାତାମାନେ !, ଆମ୍ଭେମାନେ ତୁମ୍ଭମାନଙ୍କୁ ନିତ୍ୟ ନମସ୍କାର କରୁ ।

(ଛ) ଶିଶୁଃ ମାତୁଃ ଅଙ୍କେ ଉପବିଶତି ।

ଉତ୍ତର: ଶିଶୁ ମାଆର କୋଳରେ ବସେ ।

(ଜ) ମାତ୍ରା ଭାଗବତଂ ପଠିତମ୍ ।

ଉତ୍ତର: ମାଆଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭାଗବତ ପଢ଼ାଗଲା ।

Q2. ପିତୃଶବ୍ଦସ୍ଥାନେ ମାତୃଶବ୍ଦରୂପାସାଂ ପ୍ରୟୋଗଂ କୁରୁତ ।

(କ) ତବ ପିତୁଃ ନାମ କିମ୍ ?

ଉତ୍ତର: ତବ ମାତୁଃ ନାମ କିମ୍ ?

(ଖ) ତ୍ବମ୍ କିମ୍ ପିତ୍ରା ସହ ଗଚ୍ଛସି ?

ଉତ୍ତର: ତ୍ବମ୍ କିମ୍ ମାତ୍ରା ସହ ଗଚ୍ଛସି ?

(ଗ) ଅହଂ ପିତ୍ରେ ଭୋଜନମ୍ ଆନୟାମି ।

ଉତ୍ତର: ଅହଂ ମାତ୍ରେ ଭୋଜନମ୍ ଆନୟାମି ।

(ଘ) ସଃ ପିତୁଃ ଶାସନେ ତିଷ୍ଠତି ।

ଉତ୍ତର: ସଃ ମାତୁଃ ଶାସନେ ତିଷ୍ଠତି ।

(ଙ) ମମ ପିତରି ଭକ୍ତିଃ ଅସ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ମମ ମାତରି ଭକ୍ତିଃ ଅସ୍ତି ।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ବ୍ୟଞ୍ଜନାନ୍ତ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. ବାକ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗୀ ।

(କ) ଏକଃ ରାଜା ଆସୀତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ରାଜା ପ୍ରଜାପାଳନଂ କରୋତି ।

(ଖ) ପ୍ରଜାଃ ତଂ ରାଜାନମ୍ ଦେବମ୍ ଇତି ପୂଜୟନ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ପ୍ରଜାଃ ରାଜାନମ୍ ସମ୍ମାନୟନ୍ତି ।

(ଗ) ସେନାପତିଃ ରାଜ୍ଞା ସହ ଅଗଚ୍ଛତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ସେନାପତିଃ ରାଜ୍ଞା ସହ ଯୁଦ୍ଧଂ ଗଚ୍ଛତି ।

(ଘ) ତସ୍ମୈ ରାଜ୍ଞେ ସତ୍ୟବଚନଂ ରୋଚତେ ।

ଉତ୍ତର: ରାଜ୍ଞେ ପ୍ରଜାଃ ସୁଖିନଃ ଭବନ୍ତୁ ।

(ଙ) ତସ୍ମାତ୍ ରାଜ୍ଞଃ ପ୍ରଜାଃ ସାହାଯ୍ୟମ୍ ଲଭନ୍ତେ ।

ଉତ୍ତର: ରାଜ୍ଞଃ ଆଜ୍ଞାଂ ପାଳୟ ।

(ଚ) ତସ୍ୟ ରାଜ୍ଞଃ ନାମ ମୁଖେ ମୁଖେ ବର୍ତ୍ତତେ ।

ଉତ୍ତର: ରାଜ୍ଞଃ କୀର୍ତ୍ତିଃ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପ୍ତା ।

(ଛ) ତସ୍ୟ ରାଜ୍ଞଃ କୀର୍ତ୍ତିଃ ସର୍ବତ୍ର ଗୀୟତେ ।

ଉତ୍ତର: ରାଜ୍ଞୋଃ ବଚନଂ ଶ୍ରୁତମ୍ ।

(ଜ) ତସ୍ମିନ୍ ରାଜ୍ଞି ସର୍ବେଷାଂ ପ୍ରୀତିଃ ବର୍ତ୍ତତେ ।

ଉତ୍ତର: ରାଜ୍ଞି ବିଶ୍ୱାସଃ ଅସ୍ତି ।

(ଝ) ହେ ରାଜନ୍ !, ମୟି ଦୟାଂ କୁରୁ ।

ଉତ୍ତର: ହେ ରାଜନ୍ ! ପ୍ରଜାଃ ପାଳୟ ।

Q2. ଅଧୋଲିଖିତବାକ୍ୟାନି ପଠତ ।

(କ) ଅୟମ୍ ଆତ୍ମା ବ୍ରହ୍ମ ।

(ଖ) ଯଃ ଆତ୍ମାନଂ ନ ଜାନାତି, ସଃ କିମପି ନ ଜାନାତି ।

(ଗ) ଆତ୍ମାନମ୍ ଆତ୍ମନା ଜାନୀହି ।

(ଘ) ଆତ୍ମନେ ସର୍ବଂ କୁରୁ ।

(ଙ) ଶାନ୍ତଃ ଆତ୍ମନଃ ଏବ ଉଦ୍ଭବତି ।

(ଚ) ଆତ୍ମା ଏବ ଆତ୍ମନଃ ବନ୍ଧୁ ।

(ଛ) ଅତଃ ଆତ୍ମନି ବାସଂ କୁରୁ ।

(ଜ) ହେ ଆତ୍ମନ୍, ମୋହନିଦ୍ରାମ୍ ପରିହର ।

Q3. 'ଗୁଣୀ' ଇତ୍ୟସ୍ୟ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗରୂପଂ 'ଗୁଣିନୀ' ଭବତି । ତସ୍ୟ ରୂପାଣି 'ନଦୀ' ବତ୍ ଭବନ୍ତି । ଅଧୋଲିଖିତଶବ୍ଦାନାଂ ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗରୂପଂ କିଂ ଭବେତ୍ ?

ଉଦାହରଣ ଗୁଣୀ– ଗୁଣିନୀ

ରୋଗୀ– ରୋଗିଣୀ

(କ) ଜ୍ଞାନୀ – ଜ୍ଞାନିନୀ

(ଖ) ବୈରୀ – ବୈରିଣୀ

(ଗ) ମେଧାବୀ – ମେଧାବିନୀ

(ଘ) ସାକ୍ଷୀ – ସାକ୍ଷିଣୀ

(ଙ) ହସ୍ତୀ – ହସ୍ତିନୀ

(ଚ) ଗୃହୀ – ଗୃହିଣୀ

(ଛ) ଏକାକୀ – ଏକାକିନୀ

(ଜ) ମନ୍ତ୍ରୀ – ମନ୍ତ୍ରିଣୀ

(ଝ) କୁଶଳୀ – କୁଶଳିନୀ

(ଞ) ଯନ୍ତ୍ରୀ – ଯନ୍ତ୍ରିଣୀ

(ଟ) ଧନୀ – ଧନିନୀ

(ଠ) ଉପକାରୀ – ଉପକାରିଣୀ

(ଡ) ତପସ୍ଵୀ – ତପସ୍ଵିନୀ

(ଢ) ମନୀଷୀ – ମନୀଷିଣୀ

(ଣ) ପ୍ରତିବେଶୀ – ପ୍ରତିବେଶିନୀ

(ତ) ହିତାକାଙ୍‌କ୍ଷୀ – ହିତାକାଙ୍‌କ୍ଷିଣୀ

(ଥ) ଦୂରଦର୍ଶୀ – ଦୂରଦର୍ଶିନୀ

(ଦ) ମୃଦୁଭାଷୀ – ମୃଦୁଭାଷିଣୀ

(ଧ) ସତ୍ୟବାଦୀ – ସତ୍ୟବାଦିନୀ

(ନ) ଦ୍ରୁତଚାରୀ – ଦ୍ରୁତଚାରିଣୀ

Q4. ବାକ୍ୟପ୍ରୟୋଗ୍ଯ ।

(କ) ଜ୍ଞାନଂ ବିନା ଛାତ୍ରାଣାଂ ନାନ୍ୟଃ ପନ୍ଥାଃ ଅସ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ପନ୍ଥାଃ ସୁଗମଃ ଭବତି ।

(ଖ) ତସ୍ମାତ୍ ଏବଂ ପନ୍ଥାନମ୍ ଛାତ୍ରାଃ ସମାଶ୍ରୟନ୍ତୁ ।

ଉତ୍ତର: ପନ୍ଥାନମ୍ ଅନୁସର ।

(ଗ) ଅନେନ ପଥା ଭଗବତଃ ଉପଲବ୍ଧିଃ ସମ୍ଭବେତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ପଥା ଗଚ୍ଛ ।

(ଘ) ଅସ୍ମୈ ପଥେ ଆତ୍ମସମର୍ପଣମ୍ ଆବଶ୍ୟକମ୍ ।

ଉତ୍ତର: ପଥେ କୁସୁମାନି ସନ୍ତି ।

(ଙ) ଅସ୍ମାତ୍ ପଥଃ ବିଚ୍ୟୁତିଃ ମା ଭବେତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ପଥଃ ଦୂରଂ ଗଚ୍ଛ ।

(ଚ) ଅସ୍ୟ ପଥଃ ଲଙ୍ଘନଂ ହାନିକାରକମ୍ ।

ଉତ୍ତର: ପଥୋଃ ଶୋଭା ଅସ୍ତି ।

(ଛ) ତଥାପି ଅସ୍ମିନ୍ ପଥି ମହାନ୍ ଆନନ୍ଦଃ ଅସ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ପଥି କଣ୍ଟକାଃ ସନ୍ତି ।

Q5. ବାକ୍ୟପ୍ରୟୋଗ୍ଯ ।

(କ) ଭବାନ୍ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛତି ।

ଉତ୍ତର: ଭବାନ୍ କିମ୍ କରୋତି ?

(ଖ) ଅହଂ ଭବନ୍ତମ୍ ପୃଚ୍ଛାମି ।

ଉତ୍ତର: ଅହଂ ଭବନ୍ତମ୍ ପଶ୍ୟାମି ।

(ଗ) କେଶବଃ ଭବତା ସହ ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍ ଅଗଚ୍ଛତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ଭବତା ସହ ଗମନଂ ଶୋଭନମ୍ ।

(ଘ) ସଃ ଭବତେ ପୁସ୍ତକାନି ଆନୟତି ।

ଉତ୍ତର: ଭବତେ ଧନଂ ଦଦାମି ।

(ଙ) ଭବତଃ ଋତେ ମମ କୋଽପି ସହାୟଃ ନାସ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଭବତଃ ଗୃହଂ କୁତ୍ର ?

(ଚ) କୁତ୍ର ଭବତଃ ଗୃହମ୍ ?

ଉତ୍ତର: ଭବତୋଃ ନାମ କିମ୍ ?

(ଛ) ମମ ବିଶ୍ୱାସଃ ଭବତି ଅସ୍ତି ।

ଉତ୍ତର: ଭବତ୍ସୁ ମମ ବିଶ୍ୱାସଃ ଅସ୍ତି ।

Q6. 'ଭବତ୍' ଇତ୍ୟସ୍ୟ ଶବ୍ଦସ୍ୟ ଦ୍ବିବଚନ–ବହୁବଚନ-ରୂପୌ ବାକ୍ୟାନି ପୁନର୍ଲିଖତ ।

(କ) ନୈବ କିଞ୍ଚିତ୍ କରୋମୀତି ଯୁକ୍ତୋ ମନ୍ୟତ ତତ୍ତ୍ୱବିତ୍ ।

ପଶ୍ୟନ୍-ଶୃଣ୍ବନ୍ ସ୍ପୃଶନ୍ - ଜିଘ୍ରନ୍- ଅଶ୍ନନ୍-ଗଚ୍ଛନ୍-ସ୍ୱପନ୍-ଶ୍ୱସନ୍ // ଗୀତା- ୫.୮

ଉତ୍ତର:

(ଖ) ସ୍ପୃଶନ୍ନପି ଗଜୋ ହନ୍ତି ଜିଘ୍ରନ୍ନପି ଭୁଜଙ୍ଗମଃ ।

ହସନ୍ନପି ନୃପୋ ହନ୍ତି ମାନୟନ୍ନପି ଦୁର୍ଜନଃ ॥

ଉତ୍ତର:

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ଅସ୍-ଭାଗାନ୍ତ ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. ସଂସ୍କୃତେନ ଅନୁବାଦଂ କୁରୁତ ।

(କ) ମନ ହିଁ ସୁଖ ଦୁଃଖର କାରଣ ।

ଉତ୍ତର: ମନଃ ଏବ ସୁଖଦୁଃଖୟୋଃ କାରଣମ୍ ।

(ଖ) ତୁମେ ମନରେ ମା’ଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କର ।

ଉତ୍ତର: ତ୍ବମ୍ ମନସି ମାତରଂ ସ୍ମର ।

(ଗ) ମନର ଅନ୍ୟ ନାମ ମାନସ ।

ଉତ୍ତର: ମନସଃ ଅନ୍ୟତ୍ ନାମ ମାନସମ୍ ।

(ଘ) ମନରେ ବହୁପ୍ରକାର ବିଚାର ଆସେ ।

ଉତ୍ତର: ମନସି ବହୁପ୍ରକାରାଃ ବିଚାରାଃ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ।

(ଙ) ହେ ମନ, ତୁମେ ଶାନ୍ତ ହୁଅ ।

ଉତ୍ତର: ହେ ମନଃ, ତ୍ବମ୍ ଶାନ୍ତଃ ଭବ ।

Q2. ଉତ୍କଳଭାଷୟା ଅନୁବାଦଂ କୁରୁତ ।

(କ) ପ୍ରକାଶଃ ପୟସା ଓଦନଂ ଖାଦତି ।

ଉତ୍ତର: ପ୍ରକାଶ ଜଳରେ ଭାତ ଖାଏ ।

(ଖ) ପୟଃପାନଂ ଭୁଜଙ୍ଗାନାଂ କେବଳଂ ବିଷବର୍ଦ୍ଧନମ୍ ।

ଉତ୍ତର: ସାପମାନଙ୍କୁ କ୍ଷୀର ପିଆଇବା କେବଳ ବିଷ ବଢ଼ାଇବା ।

(ଗ) ତମସାୟାଃ ଅନାବିଳଂ ପୟଃ ଦୃଷ୍ଟ୍ବା ମୁନିଃ ସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ଅଭବତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ତମସା ନଦୀର ନିର୍ମଳ ଜଳ ଦେଖି ମୁନି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଲେ ।

(ଘ) ଜୀବନେ କଦାଚିତ୍ ଗଙ୍ଗାୟାଃ ପୟସି ସ୍ନାନଂ କୁରୁ ।

ଉତ୍ତର: ଜୀବନରେ କେବେହେଲେ ଗଙ୍ଗାର ଜଳରେ ସ୍ନାନ କର ।

(ଙ) ତସ୍ମାତ୍ ପୟସଃ କିଞ୍ଚିତ୍ ପିବ ।

ଉତ୍ତର: ସେହି ଜଳରୁ କିଛି ପିଅ ।

Q3. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ମୂଳଶବ୍ଦଂ ବିଭକ୍ତିବଚନନିରୂପଣଂ ଚ ଯଥୋଦାହରଣଂ କୁରୁତ ।

ଯଥା : ହେ ପଥୁକ, ଜୀବନ୍ ନରଃ ଏବ କଲ୍ୟାଣଂ ପ୍ରାପ୍ନୋତି ।

ଉତ୍ତର: ଜୀବନ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଜୀବତ୍, ବିଭକ୍ତି: ପ୍ରଥମା, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(କ) ଅୟଂ ତୁ ବିଦ୍ବାନ୍ ।

ଉତ୍ତର: ବିଦ୍ବାନ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ବିଦ୍ବସ୍, ବିଭକ୍ତି: ପ୍ରଥମା, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଖ) ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ ମାଂ କିଂ ପ୍ରଷ୍ଟୁମିଚ୍ଛତି ଭବାନ୍ ?

ଉତ୍ତର: ଗଚ୍ଛନ୍ତଃ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଗଚ୍ଛତ୍, ବିଭକ୍ତି: ପ୍ରଥମା, ବଚନମ୍: ବହୁବଚନମ୍

(ଗ) ବିଦୁଷମ୍ କୀଦୃଶମ୍ ବ୍ୟବହାରମ୍ ଇଚ୍ଛନ୍ତି ?

ଉତ୍ତର: ବିଦୁଷମ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ବିଦ୍ବସ୍, ବିଭକ୍ତି: ଦ୍ବିତୀୟା, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଘ) ଆତ୍ମନଃ ପ୍ରତିକୂଳାନି ପରେଷାଂ ନ ସମାଚରେତ୍ ।

ଉତ୍ତର: ଆତ୍ମନଃ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଆତ୍ମନ୍, ବିଭକ୍ତି: ଷଷ୍ଠୀ/ପଞ୍ଚମୀ, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଙ) ମାନଃ ହି ମହତାମ୍ ଧନମ୍ ।

ଉତ୍ତର: ମହତାମ୍ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ମହତ୍, ବିଭକ୍ତି: ଷଷ୍ଠୀ, ବଚନମ୍: ବହୁବଚନମ୍

(ଚ) ଉଦ୍ଧରେତ୍ ଆତ୍ମନା ଆତ୍ମାନମ୍ ।

ଉତ୍ତର: ଆତ୍ମନା – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଆତ୍ମନ୍, ବିଭକ୍ତି: ତୃତୀୟା, ବଚନମ୍: ଏକବଚନମ୍

(ଛ) ହେ ଶ୍ରୀମନ୍ତଃ, ଅୟମେବ ମେ ସମୁଚିତଃ ବ୍ୟବହାରଃ ।

ଉତ୍ତର: ଶ୍ରୀମନ୍ତଃ – ମୂଳଶବ୍ଦ: ଶ୍ରୀମତ୍, ବିଭକ୍ତି: ସମ୍ବୋଧନ, ବଚନମ୍: ବହୁବଚନମ୍

Q4. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।

Q5. ଯଥାନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟରୂପାଣି ଲିଖତ ।

(କ) ରାଜନ୍ ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ – ରାଜ୍ଞଃ

(ଖ) ଭବତ୍ ସପ୍ତମୀ ଦ୍ବିବଚନ – ଭବତୋଃ

(ଗ) ଆତ୍ମନ୍ ପଞ୍ଚମୀ ବହୁବଚନ – ଆତ୍ମଭ୍ୟଃ

(ଘ) ବିଦ୍ବସ୍ ଚତୁର୍ଥୀ ଦ୍ବିବଚନ – ବିଦ୍ବଦ୍ଭ୍ୟାମ୍

(ଙ) ଗଚ୍ଛତ୍ ତୃତୀୟା ଏକବଚନ – ଗଚ୍ଛତା

(ଚ) ପଥିନ୍ ଦ୍ବିତୀୟା ବହୁବଚନ – ପଥଃ

(ଛ) ଗୁଣିନ୍ ସପ୍ତମୀ ଦ୍ବିବଚନ – ଗୁଣିନୋଃ

(ଜ) ପୟସ୍ ଷଷ୍ଠୀ ଏକବଚନ – ପୟସଃ

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ସର୍ବନାମ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. ତଦ୍ ଶବ୍ଦରୂପୌ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।

(କ) ଯଃ ଜନକପୁରୀମ୍ ଆଗତଃ ସଃ ଏବ ରାମଃ ।

(ଖ) ଯଃ ଯଃ ପଶ୍ୟସି ତମ୍ ଦୀନଂ ବତଃ ମା କଥୟ ।

(ଗ) ମହାଜନୋ ଯେନ ଗତଃ ତେନ ପନ୍ଥା ।

(ଘ) ଯସ୍ମୈ ତ୍ବମ୍ ଯଚ୍ଛସି ତସ୍ମୈ ଏବ ଶତ୍ରୁଃ ଭବିଷ୍ୟତି ।

(ଙ) ଯସ୍ମାତ୍ ତ୍ବମ୍ ପଠସି ତସ୍ମାତ୍ ସମ୍ମାନଂ କୁରୁ ।

(ଚ) ଯସ୍ମିନ୍ ଫଳକେ ତ୍ବମ୍ ଲିଖସି ତସ୍ମିନ୍ ଶ୍ୟାମପଟ୍ଟଃ ଅସ୍ତି ।

Q2. ଏକବଚନାନ୍ତାନାଂ ପୁରତଃ ବହୁବଚନାନ୍ତପଦାନି ଲିଖତ ।

ଉଦାହରଣମ୍– ଯଃ/ସଃ → ଯେ/ତେ

(କ) ଯା / ସା → ଯାଃ / ତାଃ

(ଖ) ଯତ୍ / ତତ୍ → ଯାନି / ତାନି

(ଗ) ଯମ୍ / ତମ୍ → ଯାନ୍ / ତାନ୍

(ଘ) ଯେନ / ତେନ → ଯୈଃ / ତୈଃ

(ଙ) ଯସ୍ମୈ / ତସ୍ମୈ → ଯେଭ୍ୟଃ / ତେଭ୍ୟଃ

(ଚ) ଯସ୍ମାତ୍ / ତସ୍ମାତ୍ → ଯେଭ୍ୟଃ / ତେଭ୍ୟଃ

(ଛ) ଯସ୍ୟ / ତସ୍ୟ → ଯେଷାମ୍ / ତେଷାମ୍

(ଜ) ଯସ୍ମିନ୍ / ତସ୍ମିନ୍ → ଯେଷୁ / ତେଷୁ

Q3. ଉଦାହରଣାନୁସାରଂ ପ୍ରଶ୍ନବାଚକସର୍ବନାମପଦାନାଂ ପୁରତଃ ତତ୍ ଶବ୍ଦରୂପାଣି ଲିଖତ ।

ଉଦାହରଣମ୍– କଃ/କା/କିମ୍ → ସଃ/ସା/ତତ୍

(କ) କମ୍ / କାମ୍ / କିମ୍ → ତମ୍ / ତାମ୍ / ତତ୍

(ଖ) କେନ / କୟା / କେନ → ତେନ / ତୟା / ତେନ

(ଗ) କସ୍ମୈ / କସ୍ୟୈ / କସ୍ମୈ → ତସ୍ମୈ / ତସ୍ୟୈ / ତସ୍ମୈ

(ଘ) କସ୍ମାତ୍ / କସ୍ୟାଃ / କସ୍ମାତ୍ → ତସ୍ମାତ୍ / ତସ୍ୟାଃ / ତସ୍ମାତ୍

(ଙ) କସ୍ୟ / କସ୍ୟାଃ / କସ୍ୟ → ତସ୍ୟ / ତସ୍ୟାଃ / ତସ୍ୟ

(ଚ) କସ୍ମିନ୍ / କସ୍ୟାମ୍ / କସ୍ମିନ୍ → ତସ୍ମିନ୍ / ତସ୍ୟାମ୍ / ତସ୍ମିନ୍

Q4. କୋଷ୍ଠକମଧ୍ୟାତ୍ ସମୁଚିତପଦଂ ନିରୂପ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।

(କ) ଯଃ ସଦାଚାରୀ, ସଃ ଏବ ସୁଖୀ । (ସଃ/ଯଃ)

(ଖ) ଯା ଅର୍ଥକରୀ, ସା ଏବ ପଠନୀୟା । (ଯା/ସା)

(ଗ) ଯତ୍ ସ୍ବାସ୍ଥ୍ୟପ୍ରଦମ୍, ତତ୍ ଗ୍ରାହ୍ୟମ୍ । (ଯତ୍/ତତ୍)

(ଘ) ଯସ୍ୟ ପ୍ରଜ୍ଞା ନାସ୍ତି, ଶାସ୍ତ୍ରମ୍ ତସ୍ୟ କରୋତି କିମ୍ ? (ଯସ୍ୟ/ତସ୍ୟ)

(ଙ) ଯତ୍ ଯତ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ଆଚରତି, ତତ୍ ତତ୍ ଇତରଃ ଜନଃ ଏବ କରୋତି । (ତତ୍ ତତ୍/ଯତ୍ ଯତ୍)

(ଚ) ଯସ୍ମିନ୍ ଦେଶେ ନାର୍ୟ୍ୟଃ ପୂଜ୍ୟନ୍ତେ, ତସ୍ମିନ୍ ଦେବାଃ ରମନ୍ତେ । (ଯସ୍ମିନ୍/ତସ୍ମିନ୍)

(ଛ) ଯେଷାମ୍ ବିଦ୍ୟା ନାସ୍ତି, ତେ ଭୁବି ଭାରଭୂତାଃ ସନ୍ତି । (ଯେଷାମ୍/ତେ)

(ଜ) ଯେନ କୀଦୃଶଃ ପିତା, ତେନ ବାଳମ୍ ନ ପାଠିତଃ ? (ଯେନ/ତେନ)

(ଝ) ଯେଷାମ୍ ନରଃ ଧନ୍ୟାଃ, ତେଷାମ୍ ଶରୀରାଣି ଦେଶହିତାୟ ସମର୍ପିତାନ୍ । (ଯେଷାମ୍/ତେ)

(ଞ) ଯତ୍ ଜଳମ୍ ଏବ ବହୁମୂଲ୍ୟମ୍, ତତ୍ ମରୁଭୂମ୍ୟା ଲଭ୍ୟତେ । (ଯତ୍/ତତ୍)

Q5. କୋଷ୍ଠକାତ୍ କିମ୍ ଶବ୍ଦସ୍ୟ ଯଥାର୍ଥରୂପଂ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନେ ଲିଖତ ।

(କ) କା ନଦୀ ନଦୀତମା ମନ୍ୟତେ ? (କଃ, କା, କାମ୍)

(ଖ) କଃ ଶ୍ରାନ୍ତଃ ନିଦ୍ରାମ୍ ଇଚ୍ଛତି ? (କଃ, କା, କିମ୍)

(ଗ) କୟା ଭାବନୟା ତ୍ବମ୍ ମାମ୍ ପଶ୍ୟସି ? (କୟା, କେନ, କସ୍ୟ)

(ଘ) କସ୍ୟ ଦଶରଥଃ ଅଧିକଃ ପ୍ରିୟଃ ଆସୀତ୍ ? (କସ୍ୟ, କସ୍ୟାଃ, କୟା)

(ଙ) କସ୍ୟାମ୍ ନଗର୍ଯ୍ୟାମ୍ ତ୍ବମ୍ ନିବାସୀ ? (କସ୍ମିନ୍, କସ୍ୟାମ୍, କସ୍ମି)

(ଚ) କେଷୁ ସା ପ୍ରଥମା ଭବତି ? (କେଷୁ, କାସୁ, କେନ)

Q6. କୋଷ୍ଠକାତ୍ ସମୁଚିତପଦଚୟନଂ କୃତ୍ବା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ । (ଇଦମ୍ ଶବ୍ଦସ୍ୟ)

(କ) ଅୟମ୍ ଦେବଦତ୍ତଃ । (ଇୟମ୍/ଅୟମ୍)

(ଖ) ଅସ୍ୟ ଭ୍ରାତା ସୋମଦତ୍ତଃ । (ଅସ୍ୟ/ଅସ୍ମିନ୍)

(ଗ) ଅସ୍ମିନ୍ ନଗରେ ଚୌରଃ ନାସ୍ତି । (ଅସ୍ମିନ୍/ଅସ୍ୟ)

(ଘ) ଅସ୍ୟାଃ ବାଳିକାୟାଃ ନାମ ବିଜୟା । (ଅସ୍ୟ/ଅସ୍ୟାଃ)

(ଙ) ଇମାନି କମଳାନି ତଡ଼ାଗେଷୁ ବିକସନ୍ତି । (ଇମୌ/ଇମାନି)

(ଚ) ଇମାଃ ପ୍ରିୟାଃ ପତିବ୍ରତାଃ । (ଇମେ/ଇମାଃ)

Q7. ଯୁଷ୍ମଦ୍ ଶବ୍ଦରୂପୌ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।

(କ) ମମ ହସ୍ତେ ଲେଖନୀ ଅସ୍ତି, ତବ ହସ୍ତେ କିମ୍ ଅସ୍ତି ?

(ଖ) ମୟା ପ୍ରଶଂସା ପ୍ରାପ୍ତା, ତ୍ବୟା କିମ୍ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ?

(ଗ) ମହ୍ୟମ୍ ଦଧି ରୋଚତେ, ତୁଭ୍ୟମ୍ କିମ୍ ରୋଚତେ ?

(ଘ) ମୟି ଛାତ୍ରାଃ ଅନୁରକ୍ତାଃ, ତ୍ବୟି କେ ଅନୁରକ୍ତାଃ ?

(ଙ) ତ୍ବମ୍ ମାମ୍ ସ୍ମରସି, ଅହମପି ତ୍ବାମ୍ ସ୍ମରାମି ଇତି ସତ୍ୟମ୍ ।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ଶବ୍ଦର ଅଭ୍ୟାସୀ

Q1. କୋଷ୍ଠକମଧ୍ୟାତ୍ ଉପଯୁକ୍ତପଦଂ ନିରୂପ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।

(କ) ଗୃହେ ଦ୍ବେ ବାଳିକେ ପଠତଃ । (ଦ୍ବୌ / ଦ୍ବେ)

(ଖ) ଅତ୍ର ଦ୍ବେ ଲେଖନ୍ୟୌ ସ୍ତଃ । (ଦ୍ବୌ / ଦ୍ବେ)

(ଗ) ବୃକ୍ଷେ ଦ୍ବୌ ବାନରୌ ତିଷ୍ଠତଃ । (ଦ୍ବୌ / ଦ୍ବେ)

(ଘ) ତ୍ରୟଃ ବାଳକାଃ କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତି । (ତ୍ରୟଃ / ତ୍ରୀଣି)

(ଙ) ଚତସ୍ରଃ ନଦ୍ୟଃ ବହନ୍ତି । (ଚତ୍ବାରି / ଚତସ୍ରଃ)

(ଚ) ମମ ତ୍ରୀଣି ମିତ୍ରାଣି ଗଚ୍ଛନ୍ତି । (ତିସ୍ରଃ / ତ୍ରୀଣି)

Q2. କୋଷ୍ଠକମଧ୍ୟାତ୍ ଶୁଦ୍ଧପଦଂ ନିର୍ବାଚୟତ ।

(କ) ତତ୍ର ଚତ୍ବାରଃ ମୁନୟଃ ବସନ୍ତି । (ଚତ୍ବାରଃ, ଚତସ୍ରଃ)

(ଖ) ତତ୍ର ପଞ୍ଚ ଲତାଃ ବିଳସନ୍ତି । (ପଞ୍ଚ / ପଞ୍ଚା)

(ଗ) ତତ୍ର ପଞ୍ଚ ଫଳାନି ସନ୍ତି । (ପଞ୍ଚ / ପଞ୍ଚାନି)

Q3. ଅଧୋଲିଖିତବାକ୍ୟାନି ସଂଶୋଧୟତ ।

(କ) ଅହମ୍ ଏକା କନ୍ୟା ପଶ୍ୟାମି ।

ଉତ୍ତର: ଅହମ୍ ଏକାମ୍ କନ୍ୟାମ୍ ପଶ୍ୟାମି ।

(ଖ) ଦଶରଥସ୍ୟ ଚତ୍ବାରଃ ପୁତ୍ରାଃ ଆସନ୍ ।

ଉତ୍ତର: ଦଶରଥସ୍ୟ ଚତ୍ବାରଃ ପୁତ୍ରାଃ ଆସନ୍ । (ବାକ୍ୟଟି ଶୁଦ୍ଧ ଅଛି)

(ଗ) ଆମ୍ରମ୍, ବିଲ୍ୱମ୍, ନାରିକେଳମ୍ ଇତି ତ୍ରୀଣି ଫଳାନି ।

ଉତ୍ତର: ଆମ୍ରମ୍, ବିଲ୍ୱମ୍, ନାରିକେଳମ୍ ଇତି ତ୍ରୀଣି ଫଳାନି । (ବାକ୍ୟଟି ଶୁଦ୍ଧ ଅଛି)

Q4. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।

(କ) ଦ୍ବି ଦିବସେ ସନ୍ଧ୍ୟା ଭବତଃ, ପ୍ରାତଃ ସାୟଂ ଚ ।

(ଖ) ଏକସ୍ମିନ୍ ହସ୍ତେ ଏକା ଅଙ୍ଗୁଷ୍ଠୀ ଭବତି ।

(ଗ) କାଳିଦାସସ୍ୟ ଦ୍ବେ ମହାକାବ୍ୟେ ସ୍ତଃ ।

(ଘ) କାଳିଦାସସ୍ୟ ତ୍ରୀଣି ନାଟକାନି ସନ୍ତି ।

(ଙ) ଚତୁରଃ ବେଦାଃ ସନ୍ତି ।

(ଚ) ଦ୍ବି ମାସେ ଦ୍ବୌ ପକ୍ଷୌ ଭବତଃ, ଶୁକ୍ଳଃ କୃଷ୍ଣଃ ଚ ।

(ଛ) ପଞ୍ଚନ୍ ହସ୍ତେ ପଞ୍ଚ ଅଙ୍ଗୁଲ୍ୟାଃ ସନ୍ତି ।

(ଜ) ତ୍ରି ବର୍ତ୍ତମାନ–ଭୂତ–ଭବିଷ୍ୟତ୍ ଇତି କାଳାଃ ।

(ଝ) ତ୍ରି ଏକବଚନମ୍–ଦ୍ବିବଚନମ୍-ବହୁବଚନମ୍ ଇତି ବଚନାନି ସନ୍ତି ।

(ଞ) ତ୍ରି ପ୍ରଥମପୁରୁଷଃ, ମଧ୍ୟମପୁରୁଷଃ, ଉତ୍ତମପୁରୁଷଃ ଇତି ପୁରୁଷାଃ ଭବନ୍ତି ।

(ଟ) ମାନବସ୍ୟ ଦ୍ବୌ ହସ୍ତୌ ସ୍ତଃ ।

୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)

ଶବ୍ଦରୂପ ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣର ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ । ଏହାକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଆୟତ୍ତ କରିବା ଦ୍ୱାରା ବାକ୍ୟ ଗଠନ ଓ ଅନୁବାଦରେ ସହଜ ହୁଏ । ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତମ ନମ୍ବର ରଖିବା ପାଇଁ ନିମ୍ନଲିଖିତ ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ:

୪.୧. ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ରଣନୀତି (Exam Preparation Strategies):

୧. ନିୟମିତ ଅଭ୍ୟାସ: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦରୂପକୁ ଦୈନିକ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । କେବଳ ପଢ଼ିବା ନୁହେଁ, ଲେଖି ଲେଖି ଅଭ୍ୟାସ କଲେ ମନେ ରଖିବା ସହଜ ହୁଏ ।

୨. ଶ୍ରେଣୀକରଣ ଓ ତୁଳନାତ୍ମକ ଅଧ୍ୟୟନ:

୩. ବିଶେଷ ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ମନେ ରଖିବା: ପ୍ରତ୍ୟେକ ଶବ୍ଦରୂପରେ କିଛି ବିଶେଷ ନିୟମ ବା ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଥାଏ (ଯଥା: 'ନ' ର 'ଣ' ରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ନିତ୍ୟ ବହୁବଚନାନ୍ତ ଶବ୍ଦ, ସମ୍ବୋଧନ ନଥିବା ସର୍ବନାମ) । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଭାବରେ ଟିପି ରଖି ମନେ ରଖନ୍ତୁ ।

୪. ଉଦାହରଣ ବାକ୍ୟ ପ୍ରୟୋଗ: ଶବ୍ଦରୂପଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ମନେ ନ ରଖି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାକ୍ୟରେ କିପରି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ, ତାହା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ଏହାଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଓ ପ୍ରୟୋଗ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ।

୫. ପୂର୍ବବର୍ଷ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ଅଭ୍ୟାସ: ପୂର୍ବବର୍ଷର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ରଗୁଡ଼ିକରୁ ଶବ୍ଦରୂପ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ । ଏହାଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷାରେ କିପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଆସେ, ତାହା ଜାଣିପାରିବେ ।

୬. ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ ବ୍ୟବହାର: ଶବ୍ଦରୂପର ଶ୍ରେଣୀକରଣ ଓ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁଗୁଡ଼ିକୁ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ ଆକାରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରି ପଢ଼ିଲେ ସହଜରେ ମନେ ରହିବ ।

୪.୨. ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Pitfalls):

୧. ଲିଙ୍ଗ ଓ ବଚନ ଭ୍ରାନ୍ତି: ଶବ୍ଦର ଲିଙ୍ଗ (ପୁଂଲିଙ୍ଗ, ସ୍ତ୍ରୀଲିଙ୍ଗ, ନପୁଂସକଲିଙ୍ଗ) ଏବଂ ବଚନ (ଏକବଚନ, ଦ୍ବିବଚନ, ବହୁବଚନ) ଚିହ୍ନିବାରେ ଭୁଲ୍ କରିବା ।

୨. ଅନ୍ତ୍ୟସ୍ୱର ଚିହ୍ନିବାରେ ଭୁଲ୍: ଶବ୍ଦର ଅନ୍ତ୍ୟସ୍ୱର (ଅ, ଆ, ଇ, ଈ, ଉ, ଊ, ଋ, ଓ) ଠିକ୍ ଭାବରେ ନ ଚିହ୍ନିବା । ଏହାଦ୍ୱାରା ଭୁଲ୍ ଶବ୍ଦରୂପ ପ୍ରୟୋଗ ହୋଇଥାଏ ।

୩. ବ୍ୟତିକ୍ରମ ନିୟମ ଭୁଲିଯିବା: 'ନ' ର 'ଣ' ପରିବର୍ତ୍ତନ ନିୟମ, ନିତ୍ୟ ବହୁବଚନାନ୍ତ ଶବ୍ଦ, କିଛି ଶବ୍ଦର ବିଶେଷ ରୂପ (ଯଥା: ଗୁରୁ, ହରି, ଲକ୍ଷ୍ମୀ) ଇତ୍ୟାଦି ଭୁଲିଯିବା ।

୪. ସର୍ବନାମ ଶବ୍ଦରେ ସମ୍ବୋଧନର ଅଭାବ: ତଦ୍, ଯଦ୍, କିମ୍, ଇଦମ୍, ଅସ୍ମଦ୍, ଯୁଷ୍ମଦ୍ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ବୋଧନ ନଥାଏ, ଏହା ଭୁଲିଯିବା ।

୫. ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ଶବ୍ଦର ପ୍ରୟୋଗ: ସଂଖ୍ୟାବାଚକ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍ଗ, ବଚନ ଓ ବିଭକ୍ତି ଅନୁସାରେ ଠିକ୍ ପ୍ରୟୋଗ ନ କରିବା । ବିଶେଷତଃ ୧, ୨, ୩, ୪ ସଂଖ୍ୟାଗୁଡ଼ିକର ତିନି ଲିଙ୍ଗରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ରୂପ ଥାଏ ।

୬. କେବଳ ମୁଖସ୍ଥ କରିବା: ଶବ୍ଦରୂପଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ମୁଖସ୍ଥ କରିବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରୟୋଗ ସମୟରେ ଭୁଲ୍ ହୋଇପାରେ । ବୁଝି କରି ମନେ ରଖିବା ଅଧିକ ଫଳପ୍ରଦ ।

ଏହି ଟିପ୍ସଗୁଡ଼ିକୁ ଅନୁସରଣ କରି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଭୁଲଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ସଚେତନ ରହିଲେ, ଶବ୍ଦରୂପ ବିଭାଗରେ ୧୦୦% ନମ୍ବର ରଖିବା ସମ୍ଭବ ହେବ ।

───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────

(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)