ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Sanskrit Grammar
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 SanGram Ch10 Karaka O Bibhakti
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ସଂସ୍କୃତ ବ୍ୟାକରଣରେ 'କାରକ ଓ ବିଭକ୍ତି' ଏକ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୌଳିକ ଅଧ୍ୟାୟ ଅଟେ । ବାକ୍ୟରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପଦ ସହିତ କ୍ରିୟାପଦର ସମ୍ବନ୍ଧକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ ।
୧.୧ କୋର୍ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ (Core Objectives):
୧.୨ କାରକ ଓ ବିଭକ୍ତିର ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map):
କାରକ ଓ ବିଭକ୍ତି
│
┌─────────────────────────────┴─────────────────────────────┐
▼ ▼
କାରକ (୬ ପ୍ରକାର) ବିଭକ୍ତି (୭ ପ୍ରକାର)
(କ୍ରିୟାନ୍ୱୟିତ୍ୱଂ କାରକତ୍ୱମ୍) (ସଂଖ୍ୟାକାରକବୋଧୟିତ୍ରୀ ବିଭକ୍ତିଃ)
│ │
┌───────┼───────┬───────┬───────┬───────┐ ┌───────┼───────┬───────┬───────┬───────┐
▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼ ▼
କର୍ତ୍ତା କର୍ମ କରଣ ସମ୍ପ୍ରଦାନ ଅପାଦାନ ଅଧିକରଣ ପ୍ରଥମା ଦ୍ୱିତୀୟା ତୃତୀୟା ଚତୁର୍ଥୀ ପଞ୍ଚମୀ ଷଷ୍ଠୀ ସପ୍ତମୀ
(୧ମା) (୨ୟା) (୩ୟା) (୪ର୍ଥୀ) (୫ମୀ) (୭ମୀ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୨.୧ କାରକର ସଂଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରକାରଭେଦ:
ବାକ୍ୟରେ କ୍ରିୟାପଦ ସହିତ ଯେଉଁ ପଦର ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ସମ୍ବନ୍ଧ ଥାଏ, ତାକୁ 'କାରକ' କୁହାଯାଏ ।
ସୂତ୍ର: "କ୍ରିୟାନ୍ୱୟିତ୍ୱଂ କାରକତ୍ୱମ୍" କିମ୍ବା "କ୍ରିୟାଜନକତ୍ୱଂ କାରକତ୍ୱମ୍" ।
କାରକ ଛଅ ପ୍ରକାର ଅଟେ:
୧. କର୍ତ୍ତୃକାରକ (ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି)
୨. କର୍ମକାରକ (ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି)
୩. କରଣକାରକ (ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି)
୪. ସମ୍ପ୍ରଦାନ କାରକ (ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି)
୫. ଅପାଦାନ କାରକ (ପଞ୍ଚମୀ ବିଭକ୍ତି)
୬. ଅଧିକରଣ କାରକ (ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି)
ଶ୍ଳୋକ:
"କର୍ତ୍ତା କର୍ମ ଚ କରଣଂ ସମ୍ପ୍ରଦାନଂ ତଥୈବ ଚ ।
ଅପାଦାନାଧିକରଣମ୍ ଇତ୍ୟାହୁଃ କାରକାଣି ଷଟ୍ ॥"
୨.୨ ବିଭକ୍ତିର ସଂଜ୍ଞା ଓ ପ୍ରକାରଭେଦ:
ସଂଖ୍ୟା ବା ବଚନ ଏବଂ କାରକ ଯେଉଁ ସଂକେତଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ, ସେହି ସଂକେତଗୁଡ଼ିକୁ ବିଭକ୍ତି କୁହାଯାଏ ।
ସୂତ୍ର: "ସଂଖ୍ୟାକାରକବୋଧୟିତ୍ରୀ ବିଭକ୍ତିଃ" ।
ବିଭକ୍ତି ସାତ ପ୍ରକାର ଅଟେ: ପ୍ରଥମା, ଦ୍ୱିତୀୟା, ତୃତୀୟା, ଚତୁର୍ଥୀ, ପଞ୍ଚମୀ, ଷଷ୍ଠୀ ଓ ସପ୍ତମୀ ।
୨.୩ କାରକ ବିଭକ୍ତି ଓ ଉପପଦ ବିଭକ୍ତି:
୨.୪ ସମ୍ବୋଧନ:
କାହାକୁ ଡାକିବା ଅର୍ଥରେ ସମ୍ବୋଧନ ପଦର ପ୍ରୟୋଗ ହୁଏ । ଏହା ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତିର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଅଟେ । ଏହାର ଏକବଚନ ରୂପ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ଏକବଚନଠାରୁ ଭିନ୍ନ ହୋଇଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିବଚନ ଓ ବହୁବଚନ ରୂପ ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି ପରି ସମାନ ରହିଥାଏ । ଯଥା- "ହେ ବାଳକ !", "ହେ ବାଳକୌ !", "ହେ ବାଳକାଃ !" ।
୨.୫ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିଭକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗର ଉଦାହରଣ (ରାମ ଶବ୍ଦର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଶ୍ଳୋକ):
"ରାମୋ ରାଜମଣିଃ ସଦା ବିଜୟତେ ରାମଂ ରମେଶଂ ଭଜେ
ରାମେଣାଭିହତା ନିଶାଚରଚମୂଃ ରାମାୟ ତସ୍ମୈ ନମଃ ॥
ରାମାନ୍ନାସ୍ତି ପରାୟଣଂ ପରତରଂ ରାମସ୍ୟ ଦାସୋଽସ୍ମ୍ୟହଂ
ରାମେ ଚିତ୍ତଲୟଃ ସଦା ଭବତୁ ମେ ହେ ରାମ ! ମାମୁଦ୍ଧର ॥"
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୩ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୧)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. କୋଷ୍ଠକାତ୍ ଯଥାର୍ଥପଦଂ ନିରୂପ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
(ଅଭିଭାବକାଃ, ସେବକାଃ, ଛାତ୍ରାଃ, ଦେବଦତ୍ତଃ, ଶିକ୍ଷକୌ)
ଉତ୍ତର:
ପିତା : ଅୟମ୍ ଏକଃ ବିଦ୍ୟାଳୟଃ । ଅତ୍ର ଛାତ୍ରାଃ ପଠନ୍ତି ।
ପୁତ୍ରଃ : ଏଷଃ କଃ ଗଚ୍ଛତି ?
ପିତା : ଅୟଂ ଦେବଦତ୍ତଃ ଗଚ୍ଛତି ।
ପୁତ୍ରଃ : ତତ୍ର ବାଟିକାୟାଂ କେ କାର୍ଯ୍ୟଂ କୁର୍ବନ୍ତି ?
ପିତା : ତେ ସେବକାଃ ବାଟିକାୟାଂ କାର୍ଯ୍ୟଂ କୁର୍ବନ୍ତି ।
ପୁତ୍ରଃ : ଏତୌ କୌ ଆଗଚ୍ଛତଃ ?
ପିତା : ଶିକ୍ଷକୌ ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍ ଆଗଚ୍ଛତଃ ।
ପୁତ୍ରଃ : ତତ୍ର କେ ଦଣ୍ଡାୟମାନାଃ ସନ୍ତି ?
ପିତା : ତତ୍ର ଅଭିଭାବକାଃ ଦଣ୍ଡାୟମାନାଃ ସନ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୩ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୨)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q2. 'କ' ସ୍ତମ୍ଭସ୍ୟ କର୍ତ୍ତୃପଦାନାଂ 'ଖ' ସ୍ତମ୍ଭସ୍ୟ କ୍ରିୟାପଦୈଃ ସହ ମେଳନଂ କୃତ୍ୱା 'ଗ' ସ୍ତମ୍ଭେ ବାକ୍ୟାନି ଲିଖତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ପବନଃ ──► ବହତି ──► ପବନଃ ବହତି ।
(ଖ) ନଦ୍ୟଃ ──► ଭାନ୍ତି ──► ନଦ୍ୟଃ ଭାନ୍ତି ।
(ଗ) ଘନାଃ ──► ବର୍ଷନ୍ତି ──► ଘନାଃ ବର୍ଷନ୍ତି ।
(ଘ) ମତଙ୍ଗଜାଃ ──► ଧ୍ୟାୟନ୍ତି ──► ମତଙ୍ଗଜାଃ ଧ୍ୟାୟନ୍ତି ।
(ଙ) ବନାନ୍ତାଃ ──► ନୃତ୍ୟନ୍ତି ──► ବନାନ୍ତାଃ ନୃତ୍ୟନ୍ତି ।
(ଚ) ପ୍ରିୟାବିହୀନାଃ ──► ନଦନ୍ତି ──► ପ୍ରିୟାବିହୀନାଃ ନଦନ୍ତି ।
(ଛ) ଶିଖିନଃ ──► ନଦନ୍ତି ──► ଶିଖିନଃ ନଦନ୍ତି ।
(ଜ) ପ୍ଲବଙ୍ଗାଃ ──► ସମାଶ୍ୱସନ୍ତି ──► ପ୍ଲବଙ୍ଗାଃ ସମାଶ୍ୱସନ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୩ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୩)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q3. କୋଷ୍ଠକାତ୍ କର୍ତ୍ତୃପଦଂ ନିରୂପ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
(ବୟମ୍, ତ୍ୱମ୍, ଛାତ୍ରଃ, ଆବାମ୍, ଯୁବାମ୍)
ଉତ୍ତର:
(କ) ଛାତ୍ରଃ ଶିକ୍ଷକଂ ପୃଚ୍ଛତି ।
(ଖ) ତ୍ୱମ୍ ସାହିତ୍ୟଂ ପଠସି ।
(ଗ) ବୟମ୍ ଫଳଂ ନେଷ୍ୟାମଃ ।
(ଘ) ଯୁବାମ୍ କଳହଂ ମା କୁରୁତମ୍ ।
(ଙ) ଆବାମ୍ ଗ୍ରାମଂ ଗଚ୍ଛାବଃ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୧)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. ଅଧୋଲିଖିତପଦାନାଂ ସମ୍ବୋଧନେ ରୂପାଣି ଲିଖତ ।
ଯଥା : ମାତା - ହେ ମାତଃ !
ଉତ୍ତର:
(କ) ସୌରଭଃ ──► ହେ ସୌରଭ !
(ଖ) ଦେବୀ ──► ହେ ଦେବି !
(ଗ) ମୁନିଃ ──► ହେ ମୁନେ !
(ଘ) ପ୍ରଭୁଃ ──► ହେ ପ୍ରଭୋ !
(ଙ) ଲତା ──► ହେ ଲତେ !
(ଚ) ଭ୍ରାତା ──► ହେ ଭ୍ରାତଃ !
(ଛ) ନଦ୍ୟଃ ──► ହେ ନଦ୍ୟଃ !
(ଜ) ବାଳିକେ ──► ହେ ବାଳିକେ !
(ଝ) ହରିଃ ──► ହେ ହରେ !
(ଞ) ପୁତ୍ରାଃ ──► ହେ ପୁତ୍ରାଃ !
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୨)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q2. ଅଧୋଲିଖିତାନ୍ୟବ୍ୟୟପଦାନି ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ବାକ୍ୟାନି ରଚୟତ ।
ଯଥା : ଏବ - ସତ୍ୟମ୍ ଏବ ଜୟତେ ।
ଉତ୍ତର:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୬ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୩)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q3. କୋଷ୍ଠକାତ୍ ଯଥାର୍ଥ କର୍ତ୍ତୃପଦାନି ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
(ବୟମ୍, ବାଳୌ, ଗୋପାଳଃ, ବାନରୌ, ଅହମ୍, ଶିଶବଃ, ତ୍ୱମ୍, ସୈନିକାଃ, ଯୁବାମ୍, ଭକ୍ତଃ)
ଉତ୍ତର:
(କ) ଗୋପାଳଃ ଗାଂ ବଧ୍ନାତି ।
(ଖ) ଭକ୍ତଃ ହରିଂ ଭଜତି ।
(ଗ) ଅହମ୍ ଗୁରୁଂ ପ୍ରଣମାମି ।
(ଘ) ବାଳୌ ଦୁଗ୍ଧଂ ପିବତଃ ।
(ଙ) ଶିଶବଃ ଚିତ୍ରାଣି ପଶ୍ୟନ୍ତି ।
(ଚ) ସୈନିକାଃ ଦେଶଂ ରକ୍ଷନ୍ତି ।
(ଛ) ବାନରୌ ବୃକ୍ଷମ୍ ଆରୋହତଃ ।
(ଜ) ଯୁବାମ୍ ମନ୍ଦିରଂ ଗମିଷ୍ୟଥଃ ।
(ଝ) ବୟମ୍ ପାଠଂ ସ୍ମରାମଃ ।
(ଞ) ତ୍ୱମ୍ କୁତ୍ର ଗଚ୍ଛସି ?
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୬ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୪)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q4. କୋଷ୍ଠକାତ୍ (ଉକ୍ତ) କର୍ମପଦାନି ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
(କାର୍ଯ୍ୟମ୍, ଗ୍ରାମଃ, ଭଗବାନ୍, ଭୃତ୍ୟଃ, ପାଠଃ, କନ୍ୟା, ଜଗନ୍ନାଥଃ, ମାତା, ଜଲମ୍, ଶିକ୍ଷକଃ)
ଉତ୍ତର:
(କ) ଛାତ୍ରେଣ ପାଠଃ ପଠ୍ୟତେ ।
(ଖ) ଭକ୍ତେନ ଜଗନ୍ନାଥଃ ସେବ୍ୟତେ ।
(ଗ) ରାମେଣ ଗ୍ରାମଃ ଗମ୍ୟତେ ।
(ଘ) ମୟା ଶିକ୍ଷକଃ ଉକ୍ତଃ ।
(ଙ) ରାଜ୍ଞା ଭୃତ୍ୟଃ ନିର୍ଦ୍ଦିଶ୍ୟତେ ।
(ଚ) ମାତ୍ରା କନ୍ୟା ଉଚ୍ୟତେ ।
(ଛ) ତ୍ୱୟା ମାତା ଦୃଷ୍ଟା ।
(ଜ) କେନ କାର୍ଯ୍ୟମ୍ କ୍ରିୟତେ ।
(ଝ) ବାଳିକୟା ଜଲମ୍ ନୀୟତେ ।
(ଞ) ଲକ୍ଷ୍ମ୍ୟା ଭଗବାନ୍ ସେବ୍ୟତେ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୯ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୧)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟାତ୍ ଯଥାର୍ଥ-କର୍ମପଦଂ ନିରୂପ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
(ଗୁରୁମ୍, ଅଜାମ୍, ଜଲମ୍, ଧନମ୍, ଈଶ୍ୱରମ୍)
ଉତ୍ତର:
(କ) କୃଷକଃ ଅଜାମ୍ ନୟତି ।
(ଖ) ପଥିକଃ ଜଲମ୍ ପିବତି ।
(ଗ) ଛାତ୍ରଃ ଗୁରୁମ୍ ସେବତେ ।
(ଘ) ଭକ୍ତାଃ ଈଶ୍ୱରମ୍ ପୂଜୟନ୍ତି ।
(ଙ) ଧନିକଃ ଧନମ୍ ଦଦାତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୯ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୨)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q2. ବନ୍ଧନୀସ୍ଥିତାନାଂ ଶବ୍ଦାନାଂ ଯଥାର୍ଥ-ବିଭକ୍ତୌ ପ୍ରୟୋଗଂ କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଗାମ୍ ଅନୁ ବତ୍ସା ଧାବତି । (ଗୋ)
(ଖ) ଅହଂ ଗୁରୁମ୍ ନମାମି । (ଗୁରୁ)
(ଗ) ସଃ ମଧୁ ପିବତି । (ମଧୁ)
(ଘ) ଭକ୍ତଃ ହରିମ୍ ଭଜତି । (ହରି)
(ଙ) ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଦେବମ୍ ପୂଜୟତି । (ଦେବ)
(ଚ) ଅଶ୍ୱଃ ଶୀଘ୍ରମ୍ ଧାବତି । (ଶୀଘ୍ର)
(ଛ) ଛାତ୍ରାଃ ପାଠମ୍ ପଠେୟୁଃ । (ପାଠ)
(ଜ) ତ୍ୱଂ ପାଠଶାଳାମ୍ ଗଚ୍ଛସି । (ପାଠଶାଳା)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୨୯ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୩)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q3. ବାକ୍ୟାନି ସଂଶୋଧୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ରାମଃ ଅଯୋଧ୍ୟାୟାମ୍ ଅଧ୍ୟାସ୍ତେ । ──► ରାମଃ ଅଯୋଧ୍ୟାମ୍ ଅଧ୍ୟାସ୍ତେ ।
(ଖ) ପକ୍ଷିଣଃ ମଧୁରେଣ କୂଜନ୍ତି । ──► ପକ୍ଷିଣଃ ମଧୁରଂ କୂଜନ୍ତି ।
(ଗ) ପ୍ରାକ୍ ଭରତେନ ଇତି ରାଜା ଆସୀତ୍ । ──► ପ୍ରାକ୍ ଭରତଃ ଇତି ରାଜା ଆସୀତ୍ ।
(ଘ) ମମ ପ୍ରତି ଦୟାଂ କୁରୁ । ──► ମାଂ ପ୍ରତି ଦୟାଂ କୁରୁ ।
(ଙ) ଗ୍ରାମାତ୍ ଅଭିତଃ ଗାବଃ ଚରନ୍ତି । ──► ଗ୍ରାମମ୍ ଅଭିତଃ ଗାବଃ ଚରନ୍ତି ।
(ଚ) ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ଦିଲ୍ଲ୍ୟାମ୍ ଉପବସନ୍ତି । ──► ମନ୍ତ୍ରିଣଃ ଦିଲ୍ଲୀମ୍ ଉପବସନ୍ତି ।
(ଛ) ମାନବାଃ ଦେବାନାମ୍ ଅନୁ । ──► ମାନବାଃ ଦେବାନ୍ ଅନୁ ।
(ଜ) ମୂଷିକାଃ ଗର୍ତ୍ତେ ଅଧିବସନ୍ତି । ──► ମୂଷିକାଃ ଗର୍ତ୍ତମ୍ ଅଧିବସନ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୪)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q4. ଅଧୋଲିଖିତାନି ପଦାନି ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ବାକ୍ୟାନି ରଚୟତ ।
ଉତ୍ତର:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୫)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q5. ସଂସ୍କୃତେନ ଅନୁବାଦଃ କାର୍ଯ୍ୟଃ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) କେତେବର୍ଷ ହେଲା ତୁମେ ଖବରକାଗଜ ପଢ଼ୁଛ? ──► କତି ବର୍ଷାଣି ତ୍ୱଂ ସମ୍ବାଦପତ୍ରଂ ପଠସି?
(ଖ) ମୁଁ ଏଠାରେ ଦିନଟିଏ ରହିବି । ──► ଅହମ୍ ଅତ୍ର ଦିବସଂ ସ୍ଥାସ୍ୟାମି ।
(ଗ) ରାସ୍ତାର ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଗଛଗୁଡ଼ିକ ଅଛି । ──► ମାର୍ଗମ୍ ଉଭୟତଃ ବୃକ୍ଷାଃ ସନ୍ତି ।
(ଘ) ଧନ ବିନା କିଏ ସୁଖୀ ହେବ? ──► ଧନଂ ବିନା କଃ ସୁଖୀ ଭବେତ୍?
(ଙ) ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିଶ୍ରମ କରିବା ଉଚିତ । ──► ମୃତ୍ୟୁଂ ଯାବତ୍ ପରିଶ୍ରମଃ କରଣୀୟଃ ।
(ଚ) ଦେଶର ସବୁଆଡ଼େ ପ୍ରଗତି ହେଉଛି । ──► ଦେଶଂ ସର୍ବତଃ ପ୍ରଗତିଃ ଭବତି ।
(ଛ) ଆଜିକାଲି ପିଲାଙ୍କର ପାଠରେ ଆଗ୍ରହ ନାହିଁ । ──► ଅଦ୍ୟତ୍ୱେ ବାଳକାନାଂ ପାଠେ ଅଭିନିବେଶଃ ନାସ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୬)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q6. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ସକାରଣବିଭକ୍ତିଂ ନିରୂପୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ମାତରମ୍ ──► 'ଅନୁ' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଖ) ହସ୍ତୌ ──► 'ପ୍ରକ୍ଷାଲ୍ୟ' କ୍ରିୟାର କର୍ମପଦ ହୋଇଥିବାରୁ କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଗ) ସଙ୍ଗତିମ୍ ──► 'କୁର୍ବୀତ' କ୍ରିୟାର କର୍ମପଦ ହୋଇଥିବାରୁ କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଘ) ଗୃହମ୍ ──► 'ପ୍ରତି' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଙ) ତମ୍ ──► 'ଧିକ୍' ଯୋଗେ ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୭)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q7. ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟସ୍ଥଶବ୍ଦାନାମ୍ ଉପଯୁକ୍ତବିଭକ୍ତିପ୍ରୟୋଗଂ କୃତ୍ୱା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଛାତ୍ରଃ : ହ୍ୟଃ ଅହଂ ମାତୁଲାଳୟମ୍ ଅଗଚ୍ଛମ୍ । (ମାତୁଲାଳୟ)
(ଖ) ଛାତ୍ରଃ : ତତ୍ର ଅହଂ ସମୁଦ୍ରମ୍ ଅପଶ୍ୟମ୍ । (ସମୁଦ୍ର)
(ଗ) ଛାତ୍ରଃ : ଅହଂ ବିଦ୍ୟାଳୟମ୍ ନାଗମିଷ୍ୟାମି । (비ଦ୍ୟାଳୟ)
(ଘ) ଛାତ୍ରଃ : ଅହଂ ଗୃହେ ପାଠମ୍ ପଠିଷ୍ୟାମି । (ପାଠ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୪ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୧)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. ବନ୍ଧନୀଦତ୍ତଶବ୍ଦାନାଂ ଯଥାର୍ଥବିଭକ୍ତିଂ କୃତ୍ୱା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ବାଳକଃ କନ୍ଦୁକେନ କ୍ରୀଡ଼ତି । (କନ୍ଦୁକ)
(ଖ) ଧନିକଃ ଶିରସା ଖଲ୍ୱାଟଃ । (ଶିରସ୍)
(ଗ) ମୂର୍ଖସ୍ୟ ଜୀବନେନ କିମ୍ ? (ଜୀବନମ୍)
(ଘ) ମୟା ସହ ତ୍ୱମ୍ ଆଗଚ୍ଛ । (ଅସ୍ମଦ୍ - ଏକବଚନେ)
(ଙ) ଶିଶୁଃ ଦୁଃଖେନ କ୍ରନ୍ଦତି । (ଦୁଃଖମ୍)
(ଚ) ମମ 비ଦ୍ୟୟା ପ୍ରୟୋଜନମ୍ ଅସ୍ତି । (ବିଦ୍ୟା)
(ଛ) କାଳିଦାସେନ ସମାନଃ କବିଃ ନାସ୍ତି । (କାଳିଦାସ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୪ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୨)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q2. ବନ୍ଧନୀସ୍ଥିତେଷୁ ଯଥାର୍ଥ ପଦେନ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଧର୍ମେଣ ବିନା ଜୀବନଂ ବୃଥା । (ଧର୍ମସ୍ୟ, ଧର୍ମାତ୍, ଧର୍ମେଣ)
(ଖ) ବାଳାନାଂ ଦୁଗ୍ଧେନ ପ୍ରୟୋଜନମ୍ । (ଦୁଗ୍ଧାୟ, ଦୁଗ୍ଧେନ, ଦୁଗ୍ଧସ୍ୟ)
(ଗ) ରାଜନ୍ ! ତବ ଶ୍ରମେଣ ଅଲମ୍ । (ଶ୍ରମେଣ, ଶ୍ରମସ୍ୟ, ଶ୍ରମମ୍)
(ଘ) ଛାତ୍ରଃ କଲମେନ ଲିଖତି । (କଲମସ୍ୟ, କଲମେନ, କଲମାୟ)
(ଙ) କୃପଣସ୍ୟ ଧନେନ ପ୍ରୟୋଜନମ୍ ? (ଧନସ୍ୟ, ଧନାୟ, ଧନେନ)
(ଚ) ରାଜକନ୍ୟା ଲୀଳୟା ଆଗଚ୍ଛତି । (ଲୀଳେନ, ଲୀଳୟା, ଲୀଳାୟାଃ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୪ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୩)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q3. ରେଖାଙ୍କିତାନାଂ ପଦାନାଂ ସକାରଣବିଭକ୍ତିଂ ଦର୍ଶୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) କୃଷକୈଃ ──► 'କର୍ତ୍ତୃକରଣୟୋସ୍ତୃତୀୟା' ସୂତ୍ରରେ ଅନୁକ୍ତ କର୍ତ୍ତାରେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଖ) ସୋପାନ-ମାର୍ଗେଣ ──► ମାର୍ଗବାଚକ ଶବ୍ଦ ହୋଇଥିବାରୁ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଗ) କଳସେନ ──► କରଣ କାରକରେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଘ) ସ୍ୱଭାବେନ ──► 'ପ୍ରକୃତ୍ୟାଦିଭ୍ୟସ୍ତୃତୀୟା' ସୂତ୍ରରେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଙ) ଧନେନ ──► 'ହୀନ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଚ) ମୟା ──► 'ସାକମ୍' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଛ) ବର୍ଷେଣ ──► 'ଅବରଃ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୪)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q4. ବନ୍ଧନୀସ୍ଥିତପଦାନାଂ ଯଥାର୍ଥ ବିଭକ୍ତୌ ପ୍ରୟୋଗଂ କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ତେନ ମାର୍ଗେଣ କିଂ ଯତ୍ର ନ ଗମ୍ୟତେ । (ମାର୍ଗ)
(ଖ) ତେନ ଦର୍ପଣେନ କିଂ ଯତ୍ର ନ ଦୃଶ୍ୟତେ ମୁଖମ୍ । (ଦର୍ପଣ)
(ଗ) ତେନ ପୁସ୍ତକେନ କିଂ ଯତ୍ ଭ୍ରାନ୍ତିଂ ଜନୟତି । (ପୁସ୍ତକ)
(ଘ) ତେନ ଧନେନ କିଂ ଯତ୍ ଦରିଦ୍ରେଭ୍ୟଃ ନ ଦୀୟତେ । (ଧନ)
(ଙ) ତେନ ଜୀବନେନ କିଂ ଯେନ ପରହିତଂ ନ କ୍ରିୟତେ । (ଜୀବନ)
(ଚ) ତେନ ଜ୍ଞାନେନ କିଂ ଯତ୍ ନ ଆଚର୍ୟ୍ୟତେ । (ଜ୍ଞାନ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୫)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q5. ଅଧୋଲିଖିତପଦାନି ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ପୃଥକ୍ବାକ୍ୟାନି ରଚୟତ ।
ଉତ୍ତର:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୬)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q6. ବାକ୍ୟାନି ସଂଶୋଧୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିଣା ସାର୍ଦ୍ଧମ୍ ଉପବିଷ୍ଟଃ । ──► ରାଜା ମନ୍ତ୍ରିଭିଃ ସାର୍ଦ୍ଧମ୍ ଉପବିଷ୍ଟଃ । (କିମ୍ବା ମନ୍ତ୍ରିଣା ସାର୍ଦ୍ଧମ୍)
(ଖ) ଗୁରୁଭକ୍ତ୍ୟା ସଃ ସର୍ବାନ୍ ଅତିକ୍ରାମତି । ──► ଗୁରୁଭକ୍ତ୍ୟା ସଃ ସର୍ବାନ୍ ଅତିକ୍ରାମତି ।
(ଗ) କାଣସ୍ୟ ଚକ୍ଷୁଷଃ କିମ୍ ? ──► କାଣସ୍ୟ ଚକ୍ଷୁଷା କିମ୍ ?
(ଘ) ଜନାଃ ପରିବାରେଣ ସହ ନିବସନ୍ତି । ──► ଜନାଃ ପରିବାରେଣ ସହ ନିବସନ୍ତି ।
(ଙ) କଳହେନ କଃ ଅର୍ଥଃ । ──► କଳହେନ କଃ ଅର୍ଥଃ ।
(ଚ) ଅଲମ୍ ଅତି ବିସ୍ତରେଣ । ──► ଅଲମ୍ ଅତିବିସ୍ତରେଣ ।
(ଛ) ସଃ ନାମ୍ନା ମାଧବଃ । ──► ସଃ ନାମ୍ନା ମାଧବଃ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୭)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q7. ଯଥା ନିର୍ଦ୍ଦେଶଂ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଅୟଂ ଦେବାଲୟଃ । ଅଲମ୍ କୋଳାହଳେନ । (କୋଳାହଳ)
(ଖ) ଅୟଂ ମାର୍ଗଃ । ଅଲମ୍ କଳହେନ । (କଳହ)
(ଗ) ଅୟଂ ବିଦ୍ୟାଳୟଃ । ଅଲମ୍ ବିବାଦେନ । (ବିବାଦ)
(ଘ) ଏଷା ବାଟିକା । ଅଲମ୍ ପୁଷ୍ପତ୍ରୋଟନେନ । (ପୁଷ୍ପତ୍ରୋଟନ)
(ଙ) ଏଷଃ ଚିକିତ୍ସାଲୟଃ । ଅଲମ୍ ଉଚ୍ଚୈଃ ହସନେନ । (ହସନ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୬ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୮)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q8. 'କ' ସ୍ତମ୍ଭାତ୍ ଶବ୍ଦାନ୍ ଗୃହୀତ୍ୱା 'ଖ' ସ୍ତମ୍ଭସ୍ୟ ଶବ୍ଦୈଃ ସହ ମେଳନଂ କୃତ୍ୱା 'ଗ' ସ୍ତମ୍ଭେ ଯଥାନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଲିଖତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ନଦ୍ୟଃ ──► ନଦୀଭିଃ ──► ନଦ୍ୟଃ ନଦୀଭିଃ ସହ ପ୍ରବହନ୍ତି ।
(ଖ) ଚଟକାଃ ──► ଚଟକାଭିଃ ──► ଚଟକାଃ ଚଟକାଭିଃ ସହ ଉଡ୍ଡୀୟନ୍ତେ ।
(ଗ) ଭୃଙ୍ଗାଃ ──► ଭୃଙ୍ଗୈଃ ──► ଭୃଙ୍ଗାଃ ଭୃଙ୍ଗୈଃ ସହ ପୁଷ୍ପାତ୍ ପୁଷ୍ପଂ ଭ୍ରମନ୍ତି ।
(ଘ) ଶୁକାଃ ──► ଶୁକୈଃ ──► ଶୁକାଃ ଶୁକୈଃ ସହ ସହାବସ୍ଥାନଂ କାମୟନ୍ତେ ।
(ଙ) ଶିଶବଃ ──► ଶିଶୁଭିଃ ──► ଶିଶବଃ ଶିଶୁଭିଃ ସହ କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତି ।
(ଚ) ମିତ୍ରମ୍ ──► ମିତ୍ରୈଃ ──► ମିତ୍ରମ୍ ମିତ୍ରୈଃ ସହ ଗଚ୍ଛତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୩୬ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୯)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q9. ସଂସ୍କୃତେନ ଅନୁବାଦଃ କାର୍ଯ୍ୟଃ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ମୋ ଭଉଣୀ ମୋଠାରୁ ବର୍ଷେ ବଡ଼ । ──► ମମ ଭଗିନୀ ମତ୍ ବର୍ଷେଣ ପୂର୍ବା ।
(ଖ) ଲୋକମାନେ ନୌକାରେ ନଦୀପାର ହୁଅନ୍ତି । ──► ଜନାଃ ନୌକୟା ନଦୀଂ ତରନ୍ତି ।
(ଗ) ଗୋରୁମାନେ ପଡ଼ିଆରେ ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ ବୁଲୁଛନ୍ତି । ──► ଗାବଃ କ୍ଷେତ୍ରେ ସ୍ୱେଚ୍ଛୟା ଭ୍ରମନ୍ତି ।
(ଘ) ଖୁସିରେ ତୁମର ସମୟ କଟିଯିବ । ──► ଆନନ୍ଦେନ ତବ ସମୟଃ ଗମିଷ୍ୟତି ।
(ଙ) ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ମେଳାକୁ ଯିବି । ──► ଅହଂ ତ୍ୱୟା ସହ ମେଳାଂ ଗମିଷ୍ୟାମି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୧)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟସ୍ଥ ଶବ୍ଦାନାଂ ଯଥାର୍ଥବିଭକ୍ତିଂ କୃତ୍ୱା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରାୟ ପୁରସ୍କାରଂ ଦଦାତି । (ଛାତ୍ର)
(ଖ) ଔଷଧମ୍ ଶିଶବେ ନ ରୋଚତେ । (ଶିଶୁ)
(ଗ) ଭୃତ୍ୟଃ ଅଶ୍ୱାୟ ତୃଣାନି ଆନୟତି । (ଅଶ୍ୱ)
(ଘ) ପିତା ପୁତ୍ରାୟ କ୍ରୀଡ଼ନକଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋତି । (ପୁତ୍ର)
(ଙ) ସର୍ବେ ଧନାୟ ସ୍ପୃହୟନ୍ତି । (ଧନ)
(ଚ) ରାଜା ଶତ୍ରବେ କ୍ରୁଧ୍ୟତି । (ଶତ୍ରୁ)
(ଛ) ଦ୍ୱୟୋର୍ବିବାଦଃ ତୃତୀୟସ୍ୟ ଲାଭାୟ ଭବତି । (ଲାଭ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୧ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୨)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q2. ବନ୍ଧନୀସ୍ଥିତଯଥାର୍ଥପଦେନ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ବାନରାୟ ଫଲାନି ସ୍ୱଦନ୍ତେ । (ବାନରାୟ, ବାନରେଣ, ବାନରମ୍)
(ଖ) ଅହଂ କସ୍ମୈ ନ ଧାରୟାମି । (କେନ, କସ୍ମାତ୍, କସ୍ମୈ)
(ଗ) ମାର୍ଜାରାଃ ମତ୍ସ୍ୟାୟ ସ୍ପୃହୟନ୍ତି । (ମତ୍ସ୍ୟମ୍, ମତ୍ସ୍ୟେନ, ମତ୍ସ୍ୟାୟ)
(ଘ) ପିତା ପୁତ୍ରାୟ ଦଦାତି । (ପୁତ୍ରେଣ, ପୁତ୍ରମ୍, ପୁତ୍ରାୟ)
(ଙ) ଭକ୍ତଃ ଈଶ୍ୱରମ୍ ନମସ୍କରୋତି । (ଈଶ୍ୱରାୟ, ଈଶ୍ୱରମ୍, ଈଶ୍ୱରେଣ)
(ଚ) ଗଣେଶାୟ ପୁଷ୍ପାଣି ବଷଟ୍ । (ଗଣେଶମ୍, ଗଣେଶାୟ, ଗଣେଶେନ)
(ଛ) ସୈନିକାଃ ଯୁଦ୍ଧାୟ ଅଗଚ୍ଛନ୍ । (ଯୁଦ୍ଧମ୍, ଯୁଦ୍ଧେନ, ଯୁଦ୍ଧାୟ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୧ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୩)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q3. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ସକାରଣବିଭକ୍ତିଂ ଦର୍ଶୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଜ୍ଞାନାୟ ──► 'ତାଦର୍ଥ୍ୟେ ଚତୁର୍ଥୀ' ସୂତ୍ରରେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଖ) ଶିଶବେ ──► 'ରୁଚ୍ୟର୍ଥାନାଂ ପ୍ରୀୟମାଣଃ' ସୂତ୍ରରେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଗ) ଫଳାୟ ──► 'କ୍ରିୟାର୍ଥୋପପଦସ୍ୟ ଚ କର୍ମଣି ସ୍ଥାନିନଃ' ସୂତ୍ରରେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଘ) ପ୍ରଜାଭ୍ୟଃ ──► 'ସ୍ୱସ୍ତି' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଙ) ଗୁରୂନ୍ ──► 'ନମସ୍କୁର୍ବନ୍ତି' କ୍ରିୟାପଦ ଯୋଗେ କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି ।
(ଚ) ପାଠାୟ ──► 'ତୁମର୍ଥାଚ୍ଚ ଭାବବଚନାତ୍' ସୂତ୍ରରେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଛ) ତୁଭ୍ୟମ୍ ──► 'ଈର୍ଷ୍ୟା' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଚତୁର୍ଥୀ ବିଭକ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୧ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୪)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q4. ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟସ୍ଥଧାତୂନାଂ କ୍ରିୟାବାଚକବିଶେଷ୍ୟପଦେନ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ବୃଦ୍ଧାଃ ମନ୍ଦିରଂ ଭଜନାୟ ଗଚ୍ଛନ୍ତି । (ଭଜ୍)
(ଖ) ସ୍ତ୍ରିୟଃ ସ୍ନାନାୟ ଗଚ୍ଛନ୍ତି । (ସ୍ନା)
(ଗ) ପାଚକଃ ପାଚନାୟ ଚେଷ୍ଟତେ । (ପଚ୍)
(ଘ) କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତଃ ଭୋଜନାୟ ଯାତି । (ଭୁଜ୍)
(ଙ) ଦାନାୟ ଧନମ୍ ଅର୍ଜୟ । (ଦା)
(ଚ) ଚୌରଃ କାରାଗାରାତ୍ ଗମନାୟ ଇଚ୍ଛତି । (ଗମ୍)
(ଛ) ଭକ୍ତଃ ମନ୍ଦିରସ୍ୟ ଦର୍ଶନାୟ ବ୍ୟଗ୍ରଃ ଭବତି । (ଦୃଶ୍ୟ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୧ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୫)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q5. ନିମିତ୍ତଲିଖିତପଦାନି ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ପୃଥକ୍ ବାକ୍ୟାନି ରଚୟତ ।
ଉତ୍ତର:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୨ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୬)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q6. ଅଧସ୍ତନବାକ୍ୟାନି ସଂଶୋଧୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ତ୍ୱଂ ମାଂ କାକାୟ ମନ୍ୟସେ । ──► ତ୍ୱଂ ମାଂ କାକାୟ ମନ୍ୟସେ । (କିମ୍ବା କାକମ୍)
(ଖ) ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରଂ ଆଶୃଣୋତି ପୁସ୍ତକମ୍ । ──► ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରାୟ ପୁସ୍ତକମ୍ ଆଶୃଣୋତି ।
(ଗ) ହାରସ୍ୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣଂ ପ୍ରଦେୟମ୍ । ──► ହାରାୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣଂ ପ୍ରଦେୟମ୍ ।
(ଘ) ମାତରଂ ଦୁର୍ଗାଂ ନମଃ । ──► ମାତ୍ରେ ଦୁର୍ଗାୟୈ ନମଃ ।
(ଙ) ସ୍ୱାମୀ ଭୃତ୍ୟାୟ ଅଭିକ୍ରୁଧ୍ୟତି । ──► ସ୍ୱାମୀ ଭୃତ୍ୟମ୍ ଅଭିକ୍ରୁଧ୍ୟତି ।
(ଚ) ପ୍ରଜା^ନାଂ ସ୍ୱସ୍ତି ଭବତି । ──► ପ୍ରଜାଭ୍ୟଃ ସ୍ୱସ୍ତି ଭବତୁ ।
(ଛ) ରାମଃ ଶ୍ୟାମାତ୍ ଶତଂ ରୂପ୍ୟକାଣି ଧାରୟତି । ──► ରାମଃ ଶ୍ୟାମାୟ ଶତଂ ରୂପ୍ୟକାଣି ଧାରୟତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୨ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୭)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q7. ଅଧୋଲିଖିତେଷୁ ବାକ୍ୟେଷୁ ଚତୁର୍ଥ୍ୟନ୍ତପଦାନି ରେଖାଙ୍କିତାନି କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ନମଃ ଶିବାୟ ।
(ଖ) ଗୁରବେ ନମଃ ।
(ଗ) ବାଳିକା ପୁଷ୍ପାୟ ସ୍ପୃହୟତି ।
(ଘ) କଃ ଧନଂ ସ୍ୱେଚ୍ଛୟା କସ୍ମୈ ଦଦାତି ।
(ଙ) ସର୍ବେଭ୍ୟଃ ପ୍ରାଣିଭ୍ୟଃ ସ୍ୱସ୍ତି ଭବତୁ ।
(ଚ) ଶକ୍ତିଃ ପରେଷାଂ ପରିପୀଡ଼ନାୟ ।
(ଛ) ପରୋପକାରଃ ପୁଣ୍ୟାୟ ପାପାୟ ପରପୀଡ଼ନମ୍ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୨ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୮)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q8. ଯଥାନିର୍ଦ୍ଦେଶଂ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଗୋବିନ୍ଦଃ ତର୍କାୟ ଅଲମ୍ । (ତର୍କ)
(ଖ) ପାଚକଃ ପାଚନାୟ ଅଲମ୍ । (ପାକ/ପାଚନ)
(ଗ) ଶିଷ୍ୟଃ ବେଦପଠନାୟ ଅଲମ୍ । (ବେଦପଠନ)
(ଘ) ଦୁଗ୍ଧଂ ଶିଶବେ ଅଲମ୍ । (ଶିଶୁ)
(ଙ) ରାମଃ ରାବଣାୟ ଅଲମ୍ । (ରାବଣ)
(ଚ) ଏତତ୍ ବେତନଂ ଭୃତ୍ୟାୟ ଅଲମ୍ । (ଭୃତ୍ୟ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୨ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୯)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q9. ସଂସ୍କୃତେନ ଅନୁବାଦଃ କାର୍ଯ୍ୟଃ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ମୁଁ ପୁଅକୁ ବହିଟିଏ ଦେବି । ──► ଅହଂ ପୁତ୍ରାୟ ପୁସ୍ତକଂ ଦାସ୍ୟାମି ।
(ଖ) ବଗକୁ ମାଛ ଭଲ ଲାଗେ । ──► ବକାୟ ମତ୍ସ୍ୟଃ ରୋଚତେ ।
(ଗ) ଶିକ୍ଷକ ଛାତ୍ରକୁ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଉଛନ୍ତି । ──► ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରାୟ ପୁସ୍ତକଂ ପ୍ରତିଶୃଣୋତି ।
(ଘ) ରୋଗୀକୁ ଔଷଧ ରୁଚେ ନାହିଁ । ──► ରୋଗିଣେ ଔଷଧଂ ନ ରୋଚତେ ।
(ଙ) ଭଲପିଲାମାନେ ଜ୍ଞାନପାଇଁ ପଢ଼ନ୍ତି । ──► ସଚ୍ଛାତ୍ରାଃ ଜ୍ଞାନାୟ ପଠନ୍ତି ।
(ଚ) ମୂର୍ଖମାନେ ପଣ୍ଡିତଙ୍କୁ ଈର୍ଷ୍ୟା କରନ୍ତି । ──► ମୂର୍ଖାଃ ପଣ୍ଡିତାୟ ଈର୍ଷ୍ୟନ୍ତି ।
(ଛ) ଖରାପାଇଁ ଛତା ନିଅ । ──► ଆତପାୟ ଛତ୍ରଂ ନୟ ।
(ଜ) ସୈନିକମାନେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଗଲେ । ──► ସୈନିକାଃ ଯୁଦ୍ଧାୟ ଅଗଚ୍ଛନ୍ ।
(ଝ) ସେମାନେ ଆମକୁ ଘାସଭଳି ମନେ କରନ୍ତି । ──► ତେ ଅସ୍ମାନ୍ ତୃଣାୟ ମନ୍ୟନ୍ତେ ।
(ଞ) ତୁମର ମଙ୍ଗଳ ହେଉ । ──► ତବ କଲ୍ୟାଣଂ ଭବତୁ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୭ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୧)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟାତ୍ ଯଥାର୍ଥପଦେନ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
(ଦୁଃଖାତ୍, ବୃକ୍ଷାତ୍, ବିଦ୍ୟାଳୟାତ୍, ମନ୍ଦିରାତ୍, ଆକାଶାତ୍, ଗ୍ରାମାତ୍)
ଉତ୍ତର:
(କ) ନିର୍ଝରାଃ ପର୍ବତେଭ୍ୟଃ ସ୍ରବନ୍ତି ।
(ଖ) ଭକ୍ତାଃ ମନ୍ଦିରାତ୍ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ୍ତେ ।
(ଗ) ଆକାଶାତ୍ ବାରି ପତତି ।
(ଘ) ବୃକ୍ଷାତ୍ ପତ୍ରାଣି ପତନ୍ତି ।
(ଙ) ଛାତ୍ରଃ 비ଦ୍ୟାଳୟାତ୍ ଆଗଚ୍ଛତି ।
(ଚ) କୃଷକଃ ଗ୍ରାମାତ୍ ଆୟାତି ।
(ଛ) ଈଶ୍ୱରଃ ଦୁଃଖାତ୍ ରକ୍ଷତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୭ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୨)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q2. ବନ୍ଧନୀମଧ୍ୟସ୍ଥଶବ୍ଦାନାଂ ଯଥାର୍ଥରୂପୈଃ ଉପଯୁକ୍ତକ୍ରିୟାପଦୈଶ୍ଚ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ମୂଷିକଃ ମାର୍ଜାରାତ୍ ବିଭେତି । (ମାର୍ଜାର)
(ଖ) ଚୌରଃ ରକ୍ଷିଣଃ ନିଲୀୟତେ । (ରକ୍ଷିନ୍)
(ଗ) ମୃଗଃ ବ୍ୟାଘ୍ରାତ୍ ବିଭେତି । (ବ୍ୟାଘ୍ର)
(ଘ) ଶୃଗାଳଃ କୁକ୍କୁରାତ୍ ବିଭେତି । (କୁକ୍କୁର)
(ଙ) ସାଧୁଃ ଦୁର୍ଜନାତ୍ ଜୁଗୁପ୍ସତେ । (ଦୁର୍ଜନ)
(ଚ) ଗୃହସ୍ଥଃ ଚୌରାତ୍ ବିଭେତି । (ଚୌର)
(ଛ) ଧାର୍ମିକଃ ପାପାତ୍ ବିରମତି । (ପାପ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୭ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୩)
──────────────────────────────────────────────────────────────────────── -------
Q3. ଅଧୋଲିଖିତଂ ଶ୍ଲୋକଂ ପଠିତ୍ୱା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) କସ୍ମାତ୍ ପାତ୍ରତାଂ ଯାତି ? ──► ବିନୟାତ୍ ପାତ୍ରତାଂ ଯାତି ।
(ଖ) ବିନୟାତ୍ ପାତ୍ରତାଂ ଯାତି ।
(ଗ) ନରଃ କସ୍ମାତ୍ ଧନମାପ୍ନୋତି ? ──► ନରଃ ପାତ୍ରତ୍ୱାତ୍ ଧନମାପ୍ନୋତି ।
(ଘ) ନରଃ ପାତ୍ରତ୍ୱାତ୍ ଧନମାପ୍ନୋତି ।
(ଙ) ନରଃ କସ୍ମାତ୍ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟଂ କରୋତି ? ──► ନରଃ ଧନାତ୍ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟଂ କରୋତି ।
(ଚ) ନରଃ ଧନାତ୍ ଧର୍ମକାର୍ଯ୍ୟଂ କରୋତି ।
(ଛ) କୁତଃ ସୁଖଂ ଲଭ୍ୟତେ ? ──► ଧର୍ମାତ୍ ସୁଖଂ ଲଭ୍ୟତେ ।
(ଜ) ଧର୍ମାତ୍ ସୁଖଂ ଲଭ୍ୟତେ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୭ - ୧୪୮ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୪)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q4. କଃ କସ୍ମାତ୍ ପରଃ ? କଃ କସ୍ମାତ୍ ପୂର୍ବଃ ? ଏତେ ଦ୍ୱାଦଶମାସାଃ ।
ଉତ୍ତର:
(ଖ) ଜ୍ୟେଷ୍ଠଃ ବୈଶାଖାତ୍ ପୂର୍ବଃ । ଆଷାଢ଼ଃ ଜ୍ୟେଷ୍ଠାତ୍ ପରଃ ।
(ଗ) ଶ୍ରାବଣଃ ଭାଦ୍ରପଦାତ୍ ପୂର୍ବଃ । ଭାଦ୍ରପଦଃ ଶ୍ରାବଣାତ୍ ପରଃ ।
(ଘ) ଆଶ୍ୱିନଃ କାର୍ତ୍ତିକାତ୍ ପୂର୍ବଃ । କାର୍ତ୍ତିକଃ ଆଶ୍ୱିନାତ୍ ପରଃ ।
(ଙ) ମାର୍ଗଶୀର୍ଷଃ ପୌଷାତ୍ ପୂର୍ବଃ । ପୌଷଃ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷାତ୍ ପରଃ ।
(ଚ) ମାଘଃ ଫାଲ୍ଗୁନାତ୍ ପୂର୍ବଃ । ଫାଲ୍ଗୁନଃ ମାଘାତ୍ ପରଃ ।
ପୁନଶ୍ଚ ଏତେ ଷଡ଼ୃତବଃ । ଯଥା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
(ଖ) ଭାଦ୍ରପଦାତ୍ ଆରଭ୍ୟ ଆଶ୍ୱିନପର୍ଯ୍ୟନ୍ତଂ ଶରଦ୍ ।
(ଗ) କାର୍ତ୍ତିକାତ୍ ମାର୍ଗଶୀର୍ଷପର୍ଯ୍ୟନ୍ତଂ ହେମନ୍ତଃ ।
(ଘ) ପୌଷାତ୍ ମାଘପର୍ଯ୍ୟନ୍ତଂ ଶିଶିରଃ ।
(ଙ) ଫାଲ୍ଗୁନାତ୍ ଚୈତ୍ରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତଂ ବସନ୍ତଃ ।
(ଚ) ବୈଶାଖାତ୍ ଜ୍ୟେଷ୍ଠପର୍ଯ୍ୟନ୍ତଂ ଗ୍ରୀଷ୍ମଃ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୮ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୫)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q5. ଯଥାନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟଂ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ସତ୍ୟାତ୍ ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । (ସତ୍ୟ)
(ଖ) ଧର୍ମାତ୍ ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । (ଧର୍ମ)
(ଗ) କୁଶଲାତ୍ ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । (କୁଶଲ)
(ଘ) ଦେବକାର୍ଯ୍ୟାତ୍ ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । (ଦେବକାର୍ଯ୍ୟ)
(ଙ) ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟାତ୍ ନ ପ୍ରମଦିତବ୍ୟମ୍ । (ପିତୃକାର୍ଯ୍ୟ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୮ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୬)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q6. ବନ୍ଧନୀସ୍ଥିତାନ୍ ଶବ୍ଦାନ୍ ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଅହଂ ଗ୍ରାମାତ୍ ବହିଃ ଇତସ୍ତତଃ ନ ଭ୍ରମାମି । (ଗ୍ରାମ)
(ଖ) ଈଶ୍ୱରାତ୍ ଋତେ ମମ କଃ ସହାୟଃ ? (ଈଶ୍ୱର)
(ଗ) ଶୟନାତ୍ ପୂର୍ବମ୍ ଈଶ୍ୱରଂ ସ୍ମର । (ଶୟନ)
(ଘ) ପଠନାତ୍ ପରଂ କ୍ରୀଡ଼ । (ପଠନ)
(ଙ) ଅର୍ଜୁନଃ ଦ୍ରୋଣାତ୍ ଧନୁର୍ବିଦ୍ୟାମ୍ ଅଗ୍ରହୀତ୍ । (ଦ୍ରୋଣ)
(ଚ) ସର୍ବେ କୃପଣାତ୍ ଜୁଗୁପ୍ସନ୍ତେ । (କୃପଣ)
(ଛ) ପୁତ୍ରଃ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରାତ୍ ବଦତି । (ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର)
(ଜ) ବୀଜାତ୍ ବୃକ୍ଷଃ ଜାୟତେ । (ବୀଜ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୯ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୭)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q7. ଅଧସ୍ତନପଦାନାଂ ବାକ୍ୟେଷୁ ବ୍ୟବହାରଂ କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୯ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୮)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q8. ସଂଶୋଧନଂ କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ବିଦ୍ୟାଳୟସ୍ୟ ବହିଃ ବାଳକାଃ କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତି । ──► ବିଦ୍ୟାଳୟାତ୍ ବହିଃ ବାଳକାଃ କ୍ରୀଡ଼ନ୍ତି ।
(ଖ) ବିପଦି ତ୍ରାୟସ୍ୱ ମାମ୍ । ──► ବିପଦଃ ତ୍ରାୟସ୍ୱ ମାମ୍ ।
(ଗ) ଚୌରଃ ରକ୍ଷିଣଂ ନିଲୀୟତେ । ──► ଚୌରଃ ରକ୍ଷିଣଃ ନିଲୀୟତେ ।
(ଘ) ଅସ୍ୟ ନଗରସ୍ୟ ଉତ୍ତରା ନଦୀ ବର୍ତ୍ତତେ । ──► ଅସ୍ୟ ନଗରାତ୍ ଉତ୍ତରା ନଦୀ ବର୍ତ୍ତତେ ।
(ଙ) ଭୋଜନସ୍ୟ ପ୍ରାକ୍ ହସ୍ତଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲୟେତ୍ । ──► ଭୋଜନାତ୍ ପ୍ରାକ୍ ହସ୍ତଂ ପ୍ରକ୍ଷାଲୟେତ୍ ।
(ପ) ଜ୍ୟେଷ୍ଠଃ ବୈଶାଖସ୍ୟ ପରଃ ମାସଃ । ──► ଜ୍ୟେଷ୍ଠଃ ବୈଶାଖାତ୍ ପରଃ ମାସଃ ।
(ଛ) ବିନୟସ୍ୟ ଯାତି ପାତ୍ରତାମ୍ । ──► ବିନୟାତ୍ ଯାତି ପାତ୍ରତାମ୍ ।
(ଜ) କଟକଂ ଆରାତ୍ ମହାନଦୀ । ──► କଟକାତ୍ ଆରାତ୍ ମହାନଦୀ ।
(ଝ) ଜନାଃ ରାଜମାର୍ଗେ ରଥଂ ପଶ୍ୟନ୍ତି । ──► ଜନାଃ ରାଜମାର୍ଗାତ୍ ରଥଂ ପଶ୍ୟନ୍ତି ।
(ଞ) ଗୋପାଳଃ ରାମସ୍ୟ କନୀୟାନ୍ । ──► ଗୋପାଳଃ ରାମାତ୍ କନୀୟାନ୍ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୪୯ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୯)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q9. ସଂସ୍କୃତେନ ଅନୁବାଦଃ କାର୍ଯ୍ୟଃ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଭକ୍ତମାନେ ବିଦେଶରୁ ପୁରୀ ଆସନ୍ତି । ──► ଭକ୍ତାଃ ବିଦେଶେଭ୍ୟଃ ପୁରୀମ୍ ଆଗଚ୍ଛନ୍ତି ।
(ଖ) ଧନ ଅଭାବରୁ ପିଲାଟି ପଢ଼ୁନାହିଁ । ──► ଧନାଭାବାତ୍ ବାଳକଃ ନ ପଠତି ।
(ଗ) ନଦୀ ଜଳଠାରୁ କୂପଜଳ ଅଧିକ ନିର୍ମଳ । ──► ନଦୀଜଳାତ୍ କୂପଜଳମ୍ ଅଧିକଂ ନିର୍ମଳମ୍ ।
(ଘ) ତୁମେ ଅଳ୍ପକରେ ବିପଦରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଲ । ──► ତ୍ୱମ୍ ଅଳ୍ପାତ୍ ବିପଦଃ ରକ୍ଷାମ୍ ଅଲଭଥାଃ ।
(ଙ) ଲୋକମାନେ କୋଠା ଉପରୁ ଯାତ୍ରା ଦେଖୁଛନ୍ତି । ──► ଜନାଃ ପ୍ରାସାଦାତ୍ ଯାତ୍ରାଂ ପଶ୍ୟନ୍ତି ।
(ଚ) ଦୂରରୁ ଦର୍ଶନ ଅତୀବ ମନୋହର । ──► ଦୂରାତ୍ ଦର୍ଶନମ୍ ଅତୀବ ମନୋହରମ୍ ।
(ଛ) ମୂର୍ଖମାନେ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କୁ ଘୃଣା କରନ୍ତି । ──► ମୂର୍ଖାଃ ପଣ୍ଡିତେଭ୍ୟଃ ଜୁଗୁପ୍ସନ୍ତେ ।
(ଜ) ଲୋଭରୁ ପାପ ପାପରୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ । ──► ଲୋଭାତ୍ ପାପଂ ପାପାତ୍ ମୃତ୍ୟୁଃ ଭବତି ।
(ଝ) ପୂର୍ବେ ମା'ମାନେ ଝିଅଙ୍କୁ ପଢ଼ିବାରୁ ବାରଣ କରୁଥିଲେ । ──► ପୂର୍ବଂ ମାତରଃ କନ୍ୟାଃ ପଠନାତ୍ ବାରୟନ୍ତି ସ୍ମ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୫୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୧)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. ଉଦାହରଣମ୍ ଅନୁସୃତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ପୁସ୍ତକାନାମ୍ ପଠନେନ ଜ୍ଞାନଂ ବର୍ଦ୍ଧତେ । (ପୁସ୍ତକାନି)
(ଖ) ଫଲାନାମ୍ ଭକ୍ଷଣେନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟଂ ଭବତି । (ଫଲାନି)
(ଗ) ସ୍ୱଚ୍ଛବସ୍ତ୍ରସ୍ୟ ଧାରଣେନ ଶୋଭା ବର୍ଦ୍ଧତେ । (ସ୍ୱଚ୍ଛବସ୍ତ୍ରମ୍)
(ଘ) ଦେଶସ୍ୟ ରକ୍ଷଣେନ ସମ୍ମାନଃ ଲଭ୍ୟତେ । (ଦେଶଃ)
(ଙ) ଜୀବାନାମ୍ ପାଲନେନ ତେଷାଂ ସଂରକ୍ଷଣଂ ଭବତି । (ଜୀବାଃ)
(ଚ) 비ଦ୍ୟାୟାଃ ଦାନେନ ତସ୍ୟାଃ ବୁଦ୍ଧିଃ ଜାୟତେ । (ବିଦ୍ୟା)
(ଛ) ଧନସ୍ୟ ପ୍ରଦାନେନ ପୁଣ୍ୟଂ ଲଭ୍ୟତେ । (ଧନ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୫୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୨)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q2. ଅଧୋଲିଖିତାନାଂ ପଦାନାଂ ସହାୟତୟା ତେଷାଂ ଯୋଗେ ବନ୍ଧନୀସ୍ଥିତଶବ୍ଦାନାଂ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତିଗତ ରୂପଂ କୃତ୍ୱା ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।
(ପୁରତଃ, ଅଧଃ, ଉତ୍ତରତଃ, ଦକ୍ଷିଣତଃ, ଅଗ୍ରତଃ, ପୂର୍ବତଃ, ପଶ୍ଚିମତଃ)
ଉତ୍ତର:
(କ) ମହୋଦଧେଃ ଉତ୍ତରତଃ ଜଗନ୍ନାଥପୁରୀ ଅସ୍ତି । (ମହୋଦଧି)
(ଖ) ଭାରତସ୍ୟ ଉତ୍ତରତଃ ହିମାଳୟଃ ବିରାଜତେ । (ଭାରତ)
(ଗ) ଉତ୍କଳସ୍ୟ ଦକ୍ଷିଣତଃ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶଃ ଅବସ୍ଥିତଃ । (ଉତ୍କଳ)
(ଘ) ଭୂମେଃ ଅଧଃ ରତ୍ନାନି ସନ୍ତି । (ଭୂମି)
(ଙ) ସୈନିକସ୍ୟ ଅଗ୍ରତଃ ସେନାପତିଃ ଅସ୍ତି । (ସୈନିକ)
(ଚ) ଭାରତବର୍ଷସ୍ୟ ପଶ୍ଚିମତଃ ଦ୍ୱାରକାପୁରୀ ବର୍ତ୍ତତେ । (ଭାରତବର୍ଷ)
(ଛ) ମାତୁଃ ପୁରତଃ ଶିଶୁଃ କ୍ରୀଡ଼ତି । (ମାତୃ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୫୫ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୩)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q3. ଉଦାହରଣମ୍ ଅନୁସୃତ୍ୟ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନାନି ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ନୃପତୀନାମ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ରାମଃ । (ନୃପତି)
(ଖ) ଭକ୍ତାନାମ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ହନୁମାନ୍ । (ଭକ୍ତ)
(ଗ) ନଗରୀଣାମ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଦିଲ୍ଲୀ । (ନଗରୀ)
(ଘ) ପୁଷ୍ପାଣାମ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠମ୍ କମଲମ୍ । (ପୁଷ୍ପ)
(ଙ) ପକ୍ଷିଣାମ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ମୟୂରଃ । (ପକ୍ଷିନ୍)
(ଚ) କାବ୍ୟାନାମ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ ମାଘଃ । (କାବ୍ୟ)
(ଛ) କବୀନାମ୍ ଶ୍ରେଷ୍ଠଃ କାଳିଦାସଃ । (କବି)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧Display (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୪)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q4. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ସକାରଣଂ ବିଭକ୍ତିଂ ନିରୂପୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଦରିଦ୍ରାଣାମ୍ ──► 'ଦୟ' ଧାତୁ ପ୍ରୟୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଖ) ମାତୁଃ ──► 'ସ୍ମୃ' ଧାତୁ ପ୍ରୟୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଗ) ପ୍ରାଣୀନାମ୍ ──► 'କୃତେ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଘ) ଗ୍ରାମସ୍ୟ ──► 'ଅନ୍ତିକମ୍' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଙ) ମାତୁଃ ──► 'ତୁଲ୍ୟ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଚ) ଅଳ୍ପସ୍ୟ ──► 'ହେତୁ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଛ) ଶିଶୋଃ ──► କର୍ତ୍ତୃକର୍ମଣୋଃ କୃତି ସୂତ୍ରରେ କର୍ତ୍ତରି ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୫୬ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୫)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q5. ସଂଶୋଧନଂ କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ମୂଷିକଃ ମାର୍ଜାରସ୍ୟ ବିଭେତି । ──► ମୂଷିକଃ ମାର୍ଜାରାତ୍ ବିଭେତି ।
(ଖ) ପୁରାଣଂ ଶ୍ରବଣେନ ପୁଣ୍ୟଂ ଭବତି । ──► ପୁରାଣସ୍ୟ ଶ୍ରବଣେନ ପୁଣ୍ୟଂ ଭବତି ।
(ଗ) ବ୍ୟାକରଣଂ ପଠନଂ ଅତୀବ ସହଜମ୍ । ──► ବ୍ୟାକରଣସ୍ୟ ପଠନଂ ଅତୀବ ସହଜମ୍ ।
(ଘ) ପୁତ୍ରେଣ ତୁଲା କଃ ପ୍ରିୟଃ ? ──► ପୁତ୍ରସ୍ୟ ତୁଲା କଃ ପ୍ରିୟଃ ?
(ଙ) କାର୍ଯ୍ୟମିଦଂ ତବ ସୁକରମ୍ । ──► କାର୍ଯ୍ୟମିଦଂ ତବ ସୁକରମ୍ । (ଶୁଦ୍ଧ ଅଟେ)
(ଚ) ସଃ ମାସେ ତ୍ରିଃ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଂ ପଶ୍ୟତି । ──► ସଃ ମାସସ୍ୟ ତ୍ରିଃ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଂ ପଶ୍ୟତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୫୬ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୬)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q6. ବାକ୍ୟେଷୁ ବ୍ୟବହରତ ।
ଉତ୍ତର:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୫୬ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୭)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q7. ସଂସ୍କୃତେନ ଅନୁବାଦଃ କାର୍ଯ୍ୟଃ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଶିଶୁଟି ଦିନରେ ଛଅଥର ଦୁଧ ପିଏ । ──► ଶିଶୁଃ ଦିବସସ୍ୟ ଷଟ୍କୃତ୍ୱଃ ଦୁଗ୍ଧଂ ପିବତି ।
(ଖ) ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଉପଦେଶ ତୁମର ଶୁଣିବା ଉଚିତ । ──► ବନ୍ଧୋଃ ଉପଦେଶଃ ତ୍ୱୟା ଶ୍ରୋତବ୍ୟଃ ।
(ଗ) କ୍ଷମା ସମାନ ଗୁଣ ନାହିଁ । ──► କ୍ଷମାୟାଃ ସମାନଃ ଗୁଣଃ ନାସ୍ତି ।
(ଘ) ତୃଷାର୍ତ୍ତ ଥଣ୍ଡାପାଣିରେ ତୃପ୍ତ ହୁଏ । ──► ତୃଷାର୍ତ୍ତଃ ଶୀତଳଜଳସ୍ୟ ତୃପ୍ୟତି ।
(ଙ) ଧନ ହେତୁ ଗର୍ବ କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ──► ଧନସ୍ୟ ହେତୋଃ ଗର୍ବଃ ନ କରଣୀୟଃ ।
(ଚ) ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗ ଆଗରେ ବିଶାଳ ଖେଳପଡ଼ିଆ ଅଛି । ──► ବାରବାଟୀଦୁର୍ଗସ୍ୟ ପୁରତଃ ବିଶାଳଂ କ୍ରୀଡ଼ାପ୍ରାଙ୍ଗଣମ୍ ଅସ୍ତି ।
(ଛ) ତୁମର ସେଠାକୁ ଯିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ──► ତବ ତତ୍ର ଗମନଂ ନ ଉଚିତମ୍ ।
(ଜ) ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତି । ──► ବ୍ରାହ୍ମଣଃ ଦେବସ୍ୟ ପୂଜାଂ କରୋତି ।
(ଝ) ମନ୍ଦିର ଆଗରେ କଦମ୍ବଗଛ ଅଛି । ──► ମନ୍ଦିରସ୍ୟ ପୁରତଃ କଦମ୍ବବୃକ୍ଷଃ ଅସ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୬୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୧)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q1. ନିମିତ୍ତଲିଖିତଶ୍ଲୋକେଷୁ ସପ୍ତମ୍ୟନ୍ତପଦାନି ରେଖାଙ୍କିତାନି କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଶୈଳେ ଶୈଳେ, ଗଜେ ଗଜେ, ବନେ ବନେ ।
(ଖ) ମନ୍ତ୍ରେ, ତୀର୍ଥେ, ଦ୍ୱିଜେ, ଦେବେ, ଦୈବଜ୍ଞେ, ଭେଷଜେ, ଗୁରୌ ।
(ଗ) ବ୍ରହ୍ମଘ୍ନେ, ସୁରାପେ, ଚୌରେ, ଭଗ୍ନବ୍ରତେ, ଶଠେ, କୃତଘ୍ନେ ।
(ଘ) ପରଦାରେଷୁ, ପରଦ୍ରବ୍ୟେଷୁ, ସର୍ବଭୂତେଷୁ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୬୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୨)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q2. ଉଦାହରଣମନୁସୃତ୍ୟ ବାକ୍ୟାନି ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଦଶରଥଃ କୈକେୟ୍ୟାମ୍ ଅଧିକଂ ସ୍ନିହ୍ୟତି ସ୍ମ । (କୈକେୟୀ)
(ଖ) କୋଽପି ଅବିଶ୍ୱସ୍ତେ ନ ବିଶ୍ୱସେତ୍ । (ଅବିଶ୍ୱସ୍ତ)
(ଗ) ଶିକ୍ଷକଃ ଛାତ୍ରେ ବିରକ୍ତଃ ଜାତଃ । (ଛାତ୍ର)
(ଘ) ଅହଂ ତ୍ୱୟି ନିତରାମ୍ ଅନୁରକ୍ତଃ । (ଯୁଷ୍ମଦ୍)
(ଙ) ଛାତ୍ରାଃ ସରସ୍ୱତ୍ୟାମ୍ ଭକ୍ତିଂ କୁର୍ବନ୍ତି । (ସରସ୍ୱତୀ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୬୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୩)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q3. ଉଦାହରଣାନୁସାରଂ ବାକ୍ୟାନି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନେ ଲିଖତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ଆରକ୍ଷୀ ଚୌରଂ ହସ୍ତେ ଗୃହୀତବାନ୍ । (ହସ୍ତ)
(ଖ) କମପି ଉଦରେ ନ ତାଡ଼ିତବ୍ୟମ୍ । (ଉଦର)
(ଗ) ରାବଣଃ ଜଟାୟୁଂ ପକ୍ଷେ ପ୍ରହୃତବାନ୍ । (ପକ୍ଷ)
(ଘ) ବାଳକଃ ବାଳକଂ କେଶେ ଗୃହୀତବାନ୍ । (କେଶ)
(ଙ) ଅନ୍ଧଂ ହସ୍ତେ ଧୃତ୍ୱା ଆନୟ । (ହସ୍ତ)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୬୦ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୪)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q4. ନିମିତ୍ତଲିଖିତପଦାନି ବ୍ୟବହୃତ୍ୟ ସ୍ୱଦିନଚର୍ଯ୍ୟାଂ ଲିଖତ ।
ଉତ୍ତର:
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୬୧ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୫)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q5. କୋଷ୍ଠକସ୍ଥିତ ଶବ୍ଦାନାମ୍ ଉପଯୁକ୍ତ ରୂପୈଃ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ମମ ବନ୍ଧୁଃ କ୍ରୀଡ଼ାୟାମ୍ ନିପୁଣଃ । (କ୍ରୀଡ଼ା)
(ଖ) ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଃ ବଂଶୀବାଦନେ ଦକ୍ଷଃ । (ବଂଶୀବାଦନ)
(ଗ) ଅସ୍ମାକଂ ଶିକ୍ଷକଃ ଗଣିତେ ପଟୁଃ । (ଗଣିତ)
(ଘ) ଅନୁରାଧା ଶ୍ଲୋକପଠନେ ପ୍ରବୀଣା । (ଶ୍ଲୋକପଠନ)
(ଙ) ମମ ଅନୁଜଃ ରାଜନୀତୌ ଲଗ୍ନଃ । (ରାଜନୀତି)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୬୧ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୬)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q6. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ସକାରଣବିଭକ୍ତିଂ ନିରୂପୟତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ବିଦ୍ୟାଳୟେ ──► ଆଧାରୋଽଧିକରଣମ୍ ସୂତ୍ରରେ ସ୍ଥାନାଧିକରଣେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଖ) ମୟି ──► 'ସମ୍ଭାବ୍ୟତେ' କ୍ରିୟା ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଗ) ରାଜନୀତୌ ──► 'ନିପୁଣଃ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଘ) କେଶେଷୁ ──► 'ନିମିତ୍ତାତ୍ କର୍ମୟୋଗେ' ସୂତ୍ରରେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଙ) ବତ୍ସେଷୁ ──► 'ସ୍ନିହ୍ୟନ୍ତି' କ୍ରିୟା ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଚ) ବାଳକେ ──► 'ୟସ୍ୟ ଚ ଭାବେନ ଭାବଲକ୍ଷଣମ୍' ସୂତ୍ରରେ ଭାବେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଛ) ପିତରି, ମାତରି ──► 'ଭକ୍ତିଃ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
(ଜ) ମାତ୍ରି ──► 'ସାଧୁଃ' ଶବ୍ଦ ଯୋଗେ ସପ୍ତମୀ ବିଭକ୍ତି ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୬୧ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୭)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q7. ଭ୍ରମସଂଶୋଧନଂ କୁରୁତ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) କଥଂ ମାଂ ନ ବିଶ୍ୱସିଷି ? ──► କଥଂ ମୟି ନ ବିଶ୍ୱସିଷି ?
(ଖ) ଜନନୀ ପୁତ୍ରାୟ ସ୍ନିହ୍ୟତି । ──► ଜନନୀ ପୁତ୍ରେ ସ୍ନିହ୍ୟତି ।
(ଗ) ହସ୍ତଂ ଧୃତ୍ୱା କ୍ଷମାଂ ଯାଚିତବାନ୍ । ──► ହସ୍ତେ ଧୃତ୍ୱା କ୍ଷମାଂ ଯାଚିତବାନ୍ ।
(ଘ) ପ୍ରଭୁଃ ସେବକାୟ ଅନୁରକ୍ତଃ ଭବତି । ──► ପ୍ରଭୁଃ ସେବକେ ଅନୁରକ୍ତଃ ଭବତି ।
(ଙ) ଶ୍ରବଣକୁମାରଃ ମାତରଂ ସାଧୁଃ ଆସୀତ୍ । ──► ଶ୍ରବଣକୁମାରଃ ମାତରି ସାଧୁଃ ଆସୀତ୍ ।
(ଚ) ସର୍ବେଷାଂ କାର୍ଯ୍ୟାଣାଂ ସଃ ତତ୍ପରଃ । ──► ସର୍ବେଷୁ କାର୍ଯ୍ୟେଷୁ ସଃ ତତ୍ପରଃ ।
(ଛ) କର୍ମଣଃ ଏବ ତବ ଅଧିକାରଃ । ──► କର୍ମଣ୍ୟେବ ତବ ଅଧିକାରଃ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
ପୃଷ୍ଠା - ୧୬୧ (ଅଭ୍ୟାସଃ - ୮)
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Q8. ସଂସ୍କୃତେନ ଅନୁବାଦଃ କାର୍ଯ୍ୟଃ ।
ଉତ୍ତର:
(କ) ନଈରେ ମାଛଗୁଡ଼ିକ ଆନନ୍ଦରେ ପହଁରୁଛନ୍ତି । ──► ନଦ୍ୟାଂ ମତ୍ସ୍ୟାଃ ଆନନ୍ଦେନ ପ୍ଲବନ୍ତେ ।
(ଖ) ବର୍ଷାକାଳରେ ମୟୂରଗୁଡ଼ିକ ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି । ──► ବର୍ଷାକାଳେ ମୟୂରାଃ ନୃତ୍ୟନ୍ତି ।
(ଗ) ବୃଦ୍ଧଲୋକଟିକୁ ହାତ ଧରି ^ନିଅ । ──► ବୃଦ୍ଧଂ ହସ୍ତେ ଧୃତ୍ୱା ନୟ ।
(ଘ) ମୋର ମନ ଗଣିତରେ ରହୁ ନାହିଁ । ──► ମମ ମନଃ ଗଣିତେ ନ ତିଷ୍ଠତି ।
(ଙ) ଗୋବିନ୍ଦ ରାମକୁ ଭାଇ ଭଳି ଉତ୍ତମ ସ୍ନେହ କରେ । ──► ଗୋବିନ୍ଦଃ ରାମେ ଭ୍ରାତୃବତ୍ ସ୍ନିହ୍ୟତି ।
(ଚ) ଏ ସିଂହାସନ ତୁମ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ । ──► ଏତତ୍ ସିଂହାସନଂ ତ୍ୱୟି ୟୁଜ୍ୟତେ ।
(ଛ) ସାଙ୍ଗମାନେ ଆସିଲେ, ମୁଁ ଯିବି । ──► ମିତ୍ରେଷୁ ଆଗତେଷୁ, ଅହଂ ଗମିଷ୍ୟାମି ।
(ଜ) ସଙ୍କଟବେଳେ ବନ୍ଧୁକୁ ଜାଣିବ । ──► ସଙ୍କଟକାଳେ ବନ୍ଧୁଃ ଜ୍ଞାତବ୍ୟଃ ।
(ଝ) ଉଡ଼ାଜାହାଜରେ ଭ୍ରମଣ ପାଇଁ ମୋର ପ୍ରବଳ ଇଚ୍ଛା । ──► ବାୟୁୟାନେନ ଭ୍ରମଣେ ମମ ପ୍ରବଳା ଇଚ୍ଛା ଅସ୍ତି ।
(ଞ) ମୁଁ ଚାହୁଁ ଚାହୁଁ ସେ ମୋ କଲମଟି ନେଇଗଲା । ──► ମମ ପଶ୍ୟତଃ ସଃ ମମ ଲେଖନୀମ୍ ଅନୟତ୍ ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
୪.୧ ସ୍କୋରିଂ ସିକ୍ରେଟ୍ସ (୧୦୦/୧୦୦ Scoring Secrets):
୪.୨ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Student Errors):
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)
🤖 Have a Doubt in this Chapter?
Ask Gundulu AI Voice Tutor to explain any question in bilingual Odia & English with 24/7 step-by-step guidance!
🚀 Try Gundulu AI on Utkal Skill Centre App