BSE ODISHA CLASS 9 • UTKAL MASTER STROKE
ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଏଜୁକେସନ୍ (BSE Odisha) — ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଧ୍ୟାୟ ମାଷ୍ଟର ନୋଟ୍ସ
ଶ୍ରେଣୀ: Class 9 | ବିଷୟ: Sanskrit
ଅଧ୍ୟାୟ: Class9 Sanskrit Ch03 Ch03 Satyam
୧. ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ ଓ ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Mind Map & Conceptual Architecture)
ଅଧ୍ୟାୟର ସାରାଂଶ:
'ସତ୍ୟମ୍' ନାମକ ଏହି ଅଧ୍ୟାୟଟି ବିଦ୍ୱାନ ଡ. କେଶବଚନ୍ଦ୍ରଦାଶଙ୍କ ରଚିତ 'ଏକଦା' ନାମକ ଲଘୁକଥା ସଂଗ୍ରହରୁ ସଂଗୃହୀତ। ଏହି କାହାଣୀଟି ସତ୍ୟର ବାସ୍ତବିକ ପରିଭାଷା ଉପରେ ଆଧାରିତ। କାହାଣୀଟିରେ ଜଣେ ପିତାମହୀ ତାଙ୍କ ନାତିନାତୁଣୀଙ୍କୁ ଏକ କାହାଣୀ ଶୁଣାଉଛନ୍ତି।
କାହାଣୀଟି ଏକ ଗ୍ରାମର ପୁଷ୍କରିଣୀ ବିଷୟରେ। ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପୁଷ୍କରିଣୀର ଜଳକୁ ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର ଧୌତ କରିବା, ଶୌଚକର୍ମ କରିବା, ପଶୁମାନଙ୍କୁ ଗାଧୋଇବା ଇତ୍ୟାଦି କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରି ପ୍ରଦୂଷିତ କରୁଥିଲେ। ସେହି ପ୍ରଦୂଷିତ ଜଳ ପିଇ ଅନେକ ଲୋକ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଥିଲେ। ପୁଷ୍କରିଣୀ ନିକଟରେ ଥିବା ଏକ ଆଶ୍ରମରେ ଜଣେ ମୁନି ବାସ କରୁଥିଲେ। ସେ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁନଥିଲେ।
ଦିନେ ମୁନି ଦେଖିଲେ ଯେ କିଛି ଗ୍ରାମବାସୀ 'କୃଷ୍ଣ' ନାମକ ଏକ ବାଳକକୁ ମିଥ୍ୟା କହୁଥିବାରୁ ପ୍ରହାର କରୁଛନ୍ତି। ମୁନି ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ କୃଷ୍ଣକୁ ପଚାରିଲେ ଯେ ସେ କାହିଁକି ମିଛ କହୁଛି। କୃଷ୍ଣ ଭୟରେ କହିଲା ଯେ ସେ ସତ୍ୟ କ'ଣ ଜାଣିନାହିଁ। ମୁନି ତାକୁ ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ ନିଜ ଆଶ୍ରମକୁ ନେଇଗଲେ।
ମୁନି କୃଷ୍ଣକୁ ପୁଷ୍କରିଣୀ ବିଷୟରେ କିଛି କହିବାକୁ କହିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଖୁସି ହୋଇ କହିଲା ଯେ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଏକ ବଡ଼ ମାଛ ଅଛି। ମୁନି କୃଷ୍ଣକୁ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଏହା କହିବାକୁ କହିଲେ। କୃଷ୍ଣ ପ୍ରଥମେ ଭୟ କଲା, କିନ୍ତୁ ମୁନି ସାକ୍ଷୀ ରହିବେ କହିବାରୁ ସେ ରାଜି ହେଲା। ପରଦିନ କୃଷ୍ଣ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ମହାମତ୍ସ୍ୟ ବିଷୟରେ କହିଲା। ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପ୍ରଥମେ ତାକୁ ମିଥ୍ୟାବାଦୀ କହିଲେ, କିନ୍ତୁ ମୁନି ସାକ୍ଷୀ ଥିବାରୁ ସେମାନେ ମାଛ ଖୋଜିବାକୁ ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଗଲେ। ସେମାନେ ସାରାଦିନ ମାଛ ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ପାଇଲେ ନାହିଁ।
ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ବିରକ୍ତ ହୋଇ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ମୁନିଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଅଭିଯୋଗ କଲେ। ମୁନି ଧୈର୍ଯ୍ୟର ସହ କହିଲେ ଯେ ମହାମତ୍ସ୍ୟକୁ ସହଜରେ ଧରିବା ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ। ଏଥିପାଇଁ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼ିବ। ସେ କହିଲେ ଯେ ପରଦିନ ସକାଳୁ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗି ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କରି ପଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର କଲେ ମହାମତ୍ସ୍ୟ ମିଳିବ। ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ରାତିସାରା ଶୋଇପାରିଲେ ନାହିଁ। ପରଦିନ ସକାଳୁ ସେମାନେ ପୁଷ୍କରିଣୀର ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଗଛ କାଟିଲେ, ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗି ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କଲେ ଏବଂ ପଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର କରି ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଗଭୀର କଲେ। ସେହି ପଙ୍କକୁ ସେମାନେ ନିଜ ଶସ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରସାରିତ କଲେ। କିଛି ଦିନ ପରେ ବର୍ଷା ହେଲା ଏବଂ ପୁଷ୍କରିଣୀ ନିର୍ମଳ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା। ସମସ୍ତେ ଖୁସି ହେଲେ ଏବଂ ପୁଷ୍କରିଣୀର ପରିଷ୍କରଣ ହେତୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସୁବିଧା ମିଳିଲା। ଗ୍ରାମମୁଖ୍ୟମାନେ ଘୋଷଣା କଲେ ଯେ ଯଦି କେହି ଜଳକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ, ତେବେ ସେ ଦଣ୍ଡିତ ହେବ।
ଶେଷରେ ମୁନି କୃଷ୍ଣକୁ ପୁଣି ଡାକି ପଚାରିଲେ, "ହେ କୃଷ୍ଣ! ସତ୍ୟ କ'ଣ ଜାଣିଲ କି?" କୃଷ୍ଣ କହିଲା, "ନା।" ମୁନି ବୁଝାଇଲେ, "ଯେଉଁ ବଚନ କଲ୍ୟାଣକର, ତାହା ହିଁ ସତ୍ୟ।" ପିତାମହୀ ଶେଷରେ ଏକ ଶ୍ଳୋକ କହି କାହାଣୀ ଶେଷ କଲେ: "ସତ୍ୟଂ ହି ବଚନଂ ଶ୍ରେୟଃ ସତ୍ୟାଦପି ହିତଂ ଭବେତ୍ । ଯଦ୍ଭୂତଂ ହିତମତ୍ୟନ୍ତମେତତ୍ ସତ୍ୟଂ ମତଂ ମମ ।" ଅର୍ଥାତ୍, ସତ୍ୟ ବଚନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସତ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ହିତକର ବଚନ ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହିତକର, ତାହା ହିଁ ମୋ ମତରେ ସତ୍ୟ।
ମାଇଣ୍ଡ ମ୍ୟାପ୍ (Conceptual Architecture):
ପ୍ରସ୍ତାବନା:
ଡ. କେଶବଚନ୍ଦ୍ରଦାଶଙ୍କ 'ଏକଦା' କଥାସଂଗ୍ରହରୁ ଉଦ୍ଧୃତ।
ପିତାମହୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କାହାଣୀ କଥନ।
ପୁଷ୍କରିଣୀର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା:
ଗ୍ରାମାନ୍ତରେ ଏକ ପୁଷ୍କରିଣୀ।
ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ (ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର ଧୌତ, ଶୌଚକର୍ମ, ପଶୁ ସ୍ନାନ)।
ପ୍ରଦୂଷିତ ଜଳ ପାନ କରି ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ।
ମୁନିଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ପ୍ରୟାସ:
ଆଶ୍ରମରେ ବାସ କରୁଥିବା ମୁନି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ।
ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା, କିନ୍ତୁ ବିଫଳ।
କୃଷ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟର ସନ୍ଧାନ:
ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣକୁ ମିଥ୍ୟା କହିବାରୁ ପ୍ରହାର।
ମୁନିଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ।
କୃଷ୍ଣର ସତ୍ୟ ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞତା।
ମୁନିଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପଦ୍ଧତି (ମହାମତ୍ସ୍ୟ କାହାଣୀ):
କୃଷ୍ଣକୁ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ମହାମତ୍ସ୍ୟ ଥିବା କଥା କହିବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇବା।
ମୁନିଙ୍କ ସାକ୍ଷୀ ରହିବା ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି।
ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାଛ ଖୋଜିବା ଓ ବିଫଳତା।
ପୁଷ୍କରିଣୀର ପରିଷ୍କରଣ:
ମୁନିଙ୍କ ପରାମର୍ଶ: ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗି ଜଳ ନିଷ୍କାସନ, ପଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର।
ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସ।
ପୁଷ୍କରିଣୀ ନିର୍ମଳ ଓ ଜଳପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପଙ୍କର ସଦୁପଯୋଗ (ଶସ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ)।
ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀଙ୍କୁ ଦଣ୍ଡିତ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି।
ସତ୍ୟର ବାସ୍ତବିକ ପରିଭାଷା:
ମୁନିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣକୁ ସତ୍ୟର ଅର୍ଥ ବୁଝାଇବା।
"ଯେଉଁ ବଚନ କଲ୍ୟାଣକର, ତାହା ହିଁ ସତ୍ୟ।"
ପିତାମହୀଙ୍କ ଶ୍ଳୋକ: "ସତ୍ୟଂ ହି ବଚନଂ ଶ୍ରେୟଃ..."
ସାରାଂଶ: ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ହିତକର ବଚନ ହିଁ ସତ୍ୟ।
୨. ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟବସ୍ତୁ, ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଓ ଗାଣିତିକ ସୂତ୍ରାବଳୀ (Comprehensive Theory & Formulas)
୨.୧ କଥାବସ୍ତୁର ବିଶ୍ଳେଷଣ:
ପ୍ରସ୍ତାବନା: ଏହି କାହାଣୀଟି ଆଧୁନିକ ସଂସ୍କୃତ ସାହିତ୍ୟର ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ସାହିତ୍ୟିକ ଡ. କେଶବଚନ୍ଦ୍ରଦାଶଙ୍କ ରଚିତ 'ଏକଦା' ନାମକ ଲଘୁକଥା ସଂଗ୍ରହରୁ ଗୃହୀତ। ଏହା ସତ୍ୟର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ଏହାର ବାସ୍ତବିକ ପରିଭାଷା ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରେ।
ପ୍ରମୁଖ ଚରିତ୍ର:
ପିତାମହୀ: କାହାଣୀର କଥକ, ଯିଏ ନାତିନାତୁଣୀଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷାପ୍ରଦ କାହାଣୀ ଶୁଣାନ୍ତି।
ପୁଲୋମଜା ଓ ମାଧବ: ପିତାମହୀଙ୍କ ନାତିନାତୁଣୀ, ଯେଉଁମାନେ କାହାଣୀ ଶୁଣିବାକୁ ଆଗ୍ରହୀ।
ମୁନି: ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ଯିଏ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପାଇଁ ଏକ ଅଭିନବ ଉପାୟ ଅବଲମ୍ବନ କରନ୍ତି।
କୃଷ୍ଣ: ଜଣେ ବାଳକ, ଯିଏ ମିଥ୍ୟା କହିବାର ଅଭ୍ୟାସ ଯୋଗୁଁ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଡ଼ିତ ହୁଏ ଏବଂ ମୁନିଙ୍କ ଶିକ୍ଷାର ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟେ।
ଗ୍ରାମବାସୀ: ସାଧାରଣ ଲୋକ, ଯେଉଁମାନେ ଅଜ୍ଞାନତା ବଶତଃ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ କରନ୍ତି ଏବଂ ସତ୍ୟର ବାସ୍ତବିକ ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ପୁଷ୍କରିଣୀର ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା: ଗ୍ରାମର ପୁଷ୍କରିଣୀଟି ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଅବହେଳା ଓ ଅପରିଷ୍କାର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଦୂଷିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏହା କେବଳ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ନଥିଲା, ବରଂ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା।
ମୁନିଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଓ ପ୍ରୟାସ: ମୁନି ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ଥିଲେ। ସେ ବାରମ୍ବାର ସେମାନଙ୍କୁ ବୁଝାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ କେହି ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣିନଥିଲେ। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ କେବଳ ଉପଦେଶ ଦେବା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଲୋକଙ୍କୁ ବାସ୍ତବ ପରିସ୍ଥିତିର ଅନୁଭବ କରାଇବା ଆବଶ୍ୟକ।
କୃଷ୍ଣର ମିଥ୍ୟାବାଦିତା ଓ ମୁନିଙ୍କ ହସ୍ତକ୍ଷେପ: କୃଷ୍ଣ ନାମକ ବାଳକଟି ମିଥ୍ୟା କହୁଥିବାରୁ ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରହାରିତ ହେଉଥିଲା। ମୁନି ଏହି ଘଟଣାକୁ ଏକ ସୁଯୋଗ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରି ସତ୍ୟର ବାସ୍ତବିକ ଅର୍ଥ ବୁଝାଇବାକୁ ଚାହିଁଲେ।
ମୁନିଙ୍କ ଶିକ୍ଷାଦାନ ପଦ୍ଧତି: ମୁନି କୃଷ୍ଣକୁ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଏକ ମହାମତ୍ସ୍ୟ ଥିବା କଥା ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ କହିବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇଲେ। ଏହା ଏକ ପ୍ରକାରର 'ସଫେଦ ମିଛ' (white lie) ଥିଲା, ଯାହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କୁ ପୁଷ୍କରିଣୀ ସଫା କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରିବା। ଏହା ମୁନିଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଓ ଦୂରଦର୍ଶିତାକୁ ପ୍ରମାଣିତ କରେ।
ପୁଷ୍କରିଣୀର ପରିଷ୍କରଣ: ମହାମତ୍ସ୍ୟକୁ ଖୋଜିବା ବାହାନାରେ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପୁଷ୍କରିଣୀରୁ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କରି ପଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର କଲେ। ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ପୁଷ୍କରିଣୀ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପରିଷ୍କାର ହୋଇଗଲା ଏବଂ ପଙ୍କକୁ ସେମାନେ ନିଜ ଶସ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରରେ ସାର ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ। ଏହା ସାମୂହିକ ପ୍ରୟାସର ମହତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ଦର୍ଶାଏ।
ସତ୍ୟର ବାସ୍ତବିକ ପରିଭାଷା: କାହାଣୀର ଶେଷରେ ମୁନି କୃଷ୍ଣକୁ ବୁଝାଇଲେ ଯେ କେବଳ ତଥ୍ୟଗତ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଯେଉଁ ବଚନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର ଓ ହିତକର, ତାହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ। ଏହି ଶିକ୍ଷା 'ସତ୍ୟଂ ବଦ, ଧର୍ମଂ ଚର' (ସତ୍ୟ କୁହ, ଧର୍ମ ପାଳନ କର) ର ବାସ୍ତବିକ ଅର୍ଥକୁ ପ୍ରତିପାଦିତ କରେ।
ଶ୍ଳୋକର ମହତ୍ତ୍ୱ: "ସତ୍ୟଂ ହି ବଚନଂ ଶ୍ରେୟଃ ସତ୍ୟାଦପି ହିତଂ ଭବେତ୍ । ଯଦ୍ଭୂତଂ ହିତମତ୍ୟନ୍ତମେତତ୍ ସତ୍ୟଂ ମତଂ ମମ ।" ଏହି ଶ୍ଳୋକଟି କାହାଣୀର ମୂଳ ବାର୍ତ୍ତାକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ କରେ। ଏହା ଦର୍ଶାଏ ଯେ ସତ୍ୟ କହିବା ଭଲ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ସତ୍ୟ ଅନ୍ୟର କଲ୍ୟାଣ କରେ, ତାହା ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅର୍ଥାତ୍, ସତ୍ୟ କହିବା ସମୟରେ ତାହାର ପରିଣାମ ଓ ହିତକାରିତା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବା ଉଚିତ୍।
୨.୨ ଶବ୍ଦାର୍ଥ (Glossary):
ଅନ୍ୟେଦ୍ୟୁଃ - ଅନ୍ୟ ଦିନରେ (on another day)
ପିତାମହୀ - ଜେଜେମା (grandmother)
ଅଲିନ୍ଦେ - ଅଗଣାରେ, ଦ୍ୱାରପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ (in the courtyard/verandah)
ଜପମଗ୍ନା - ଜପରେ ମଗ୍ନ (engrossed in prayer)
ସମାପୟସି - ଶେଷ କରୁଛ (you finish)
ଶ୍ରାବୟିଷ୍ୟସି - ଶୁଣାଇବ (you will make listen)
ଉପବିଶତି - ବସେ (sits)
ଆରଭତେ - ଆରମ୍ଭ କରେ (starts)
ପୁଷ୍କରିଣୀ - ପୋଖରୀ, ସରୋବର (pond)
ବସନମ୍ - ବସ୍ତ୍ର (cloth)
କ୍ଷାଳୟନ୍ତି - ଧୁଅନ୍ତି (wash)
ତତ୍ରୈବ - ସେହି ସ୍ଥାନରେ ହିଁ (at that very place)
କାରୟନ୍ତି - କରାନ୍ତି (make do)
ପରିତଃ - ଚାରିପଟେ (around)
କେଚନ - କେତେକ (some)
ଜନାନ୍ - ଲୋକମାନଙ୍କୁ (to people)
ତାଡ଼ୟନ୍ତି - ପ୍ରହାର କରନ୍ତି (beat)
ଭର୍ତ୍ସୟନ୍ତେ - ତିରସ୍କାର କରନ୍ତି (scold)
ୱାରୟିତ୍ୱା - ଅଟକାଇ (having stopped)
ମିଥ୍ୟାବାଦୀ - ମିଛ କହୁଥିବା (liar)
ପ୍ରତାରିତୱାନ୍ - ଠକିଥିଲା (had cheated)
କମ୍ପିତକଣ୍ଠେନ - ଥରିଲା ସ୍ୱରରେ (with trembling voice)
ୱିଲୋକ୍ୟ - ଦେଖି (having seen)
ସହର୍ଷମ୍ - ଖୁସିରେ (with joy)
ସମ୍ୟକ୍ - ଉତ୍ତମ ରୂପେ (properly)
ଉପଗମ୍ୟ - ନିକଟକୁ ଯାଇ (having gone near)
ନିଷ୍କାସିତୱନ୍ତଃ - ବାହାର କରିଥିଲେ (had removed)
ଇତ୍ଥମ୍ - ଏହିପରି (in this manner)
ଆକାରିତୱାନ୍ - ଡାକିଥିଲା (had called)
ଶ୍ରେୟଃ - କଲ୍ୟାଣକର (beneficial)
ଜୃମ୍ଭାମୁଖେନ - ହାଇ ମାରି (with a yawn)
ପରିଷ୍କରୋତି - ପରିଷ୍କାର କରେ (cleans)
ଗୋମେଷଛାଗାଦୀନାମ୍ - ଗାଈ, ମେଣ୍ଢା, ଛେଳି ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କର (of cows, sheep, goats etc.)
ତଟସଂଲଗ୍ନାଃ - କୂଳକୁ ଲାଗିଥିବା (attached to the bank)
ପଙ୍କୋଦ୍ଧାରଃ - ପଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର (removal of mud)
ରୁଗ୍ଣାଃ - ରୋଗୀ (sick)
ବାରଣୀୟାଃ - ଅଟକାଇବା ଉଚିତ୍ (should be prevented)
ଭର୍ତ୍ସୟନ୍ତେ - ତିରସ୍କାର କରନ୍ତି (scold)
ଆଶ୍ୱାସିତୱାନ୍ - ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଲା (consoled)
କୁଣ୍ଠିତୋଽଭବତ୍ - କୁଣ୍ଠିତ ହେଲା (became hesitant)
ସନ୍ଧାନମ୍ - ସନ୍ଧାନ, ଖୋଜିବା (search)
ନିତରାଂ ବିରକ୍ତାଃ - ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିରକ୍ତ (very annoyed)
ବନ୍ଧଚ୍ଛେଦମ୍ - ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗିବା (breaking the dam)
ଶସ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରେଷୁ - ଶସ୍ୟକ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କରେ (in the crop fields)
ନିଦାଘକାଲଃ - ଖରାଦିନ (summer season)
ସୌବିଧ୍ୟମ୍ - ସୁବିଧା (convenience)
ଦଣ୍ଡନୀୟଃ - ଦଣ୍ଡିତ ହେବା ଯୋଗ୍ୟ (punishable)
କଲ୍ୟାଣକରମ୍ - ମଙ୍ଗଳକାରୀ (beneficial)
୨.୩ ବ୍ୟାକରଣ ବିଭାଗ:
କ. ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ (Sandhi Viccheda):
ସତ୍ୟାଦପି = ସତ୍ୟାତ୍ + ଅପି
ତଦପି = ତତ୍ + ଅପି
ଆଶ୍ରମମାନୀୟ = ଆଶ୍ରମମ୍ + ଆନୀୟ
କଶ୍ଚିତ୍ = କଃ + ଚିତ୍
ସୌବିଧ୍ୟମନୁଭୂତମ୍ = ସୌବିଧ୍ୟମ୍ + ଅନୁଭୂତମ୍
ତଦନୁ = ତତ୍ + ଅନୁ
ବୃଷ୍ଟିରଭବତ୍ = ବୃଷ୍ଟିଃ + ଅଭବତ୍
ପ୍ରାତରାଗମ୍ୟ = ପ୍ରାତଃ + ଆଗମ୍ୟ
ଭବାନପି = ଭବାନ୍ + ଅପି
ଧୀରମବଦତ୍ = ଧୀରମ୍ + ଅବଦତ୍
ଖ. ସନ୍ଧି କର (Sandhi Kuru):
କିମ୍ + ଚିତ୍ = କିଞ୍ଚିତ୍
ଶନୈଃ + ଉପବିଶତି = ଶନୈରୁପବିଶତି
ପରି + କରୋତି = ପରିକରୋତି
ତସ୍ମାତ୍ + ଅପି = ତସ୍ମାଦପି
ଜଲମ୍ + ଆନୀୟ = ଜଲମାନୀୟ
ସଃ + ଅପି = ସୋଽପି
ୱାରମ୍ + ଅପି = ୱାରମପି
ବହିଃ + ଆଗତ୍ୟ = ବହିରାଗତ୍ୟ
କିମ୍ + ଅଭବତ୍ = କିମଭବତ୍
ସଦା + ଏବ = ସଦୈବ
ଗ. ବିଭକ୍ତି ଓ କାରଣ (Vibhakti & Karana):
ପୁଲୋମଜା ତସ୍ୟାଃ ମୁଖଂ ପଶ୍ୟତି।
ତସ୍ୟାଃ - ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି, ସମ୍ବନ୍ଧେ ଷଷ୍ଠୀ।
ପିତାମହୀ ପୂର୍ବବତ୍ ଉପବିଶତି।
ପୂର୍ବବତ୍ - କ୍ରିୟାବିଶେଷଣ, ଅବ୍ୟୟ। (ଏଠାରେ ବିଭକ୍ତି ନାହିଁ, କ୍ରିୟାବିଶେଷଣ ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ।)
ଗ୍ରାମସ୍ୟ ଜନାଃ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ବନ୍ତି।
ଗ୍ରାମସ୍ୟ - ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି, ସମ୍ବନ୍ଧେ ଷଷ୍ଠୀ।
ସ ଜନାନ୍ ଅନୁନୟତି।
ଜନାନ୍ - ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା।
କଥମ୍ ଇମେ ୱାରଣୀୟାଃ ?
ଇମେ - ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି, କର୍ତ୍ତୃପଦ।
ଜନାଃ ବାଳକଂ ତାଡ଼ୟନ୍ତି।
ବାଳକଂ - ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା।
ବାଳକଃ ଭୟେନ କମ୍ପତେ।
ଭୟେନ - ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି, ହେତୌ ତୃତୀୟା (ଭୟ ହେତୁ କମ୍ପୁଛି)।
ସଦ୍ୟଃ ଅସ୍ମାନ୍ ପ୍ରତାରିତୱାନ୍।
ଅସ୍ମାନ୍ - ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା।
ମୟା ସହ ଆଗଚ୍ଛ।
ମୟା - ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି, ସହାର୍ଥେ ତୃତୀୟା।
ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ୱିଲୋକ୍ୟ କିମପି କଥୟ।
ପୁଷ୍କରିଣୀଂ - ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା।
୩. ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନାବଳୀର ୧୦୦% ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସମାଧାନ (100% Complete Solved Exercises)
୧. ନିଜଭାଷୟା ବାକ୍ୟଦ୍ୱୟେନ ବାକ୍ୟତ୍ରୟେଣ ୱା ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ ।
(କ) ଅସ୍ମାକଂ ଶାସ୍ତ୍ରେ କିଂ ୱର୍ତ୍ତତେ ?
ଉତ୍ତର: ଆମ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ ସତ୍ୟ ବଚନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ବଚନ ସତ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ହିତକର, ତାହା ଅଧିକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଅର୍ଥାତ୍, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଲ୍ୟାଣକର, ତାହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ।
(ଖ) କିଂ ସତ୍ୟମ୍ ?
ଉତ୍ତର: କେବଳ ତଥ୍ୟଗତ ସତ୍ୟକୁ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ କୁହାଯାଏ ନାହିଁ। ଯେଉଁ ବଚନ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର ଓ ହିତକର, ତାହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ। ମୁନିଙ୍କ ମତରେ, ଯାହା ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କର ଅତ୍ୟନ୍ତ ହିତ ସାଧନ କରେ, ତାହା ହିଁ ସତ୍ୟ।
(ଗ) ମହାମତ୍ସ୍ୟଂ ପ୍ରାପ୍ତୁଂ ଗ୍ରାମ୍ୟଜନାଃ କିମ୍ ଅକୁର୍ୱନ୍ ?
ଉତ୍ତର: ମହାମତ୍ସ୍ୟକୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ମୁନିଙ୍କ ପରାମର୍ଶ ଅନୁଯାୟୀ ପୁଷ୍କରିଣୀର ଚାରିପାଖରେ ଥିବା ଗଛଗୁଡ଼ିକୁ କାଟିଲେ। ତା'ପରେ ସେମାନେ ବନ୍ଧ ଭାଙ୍ଗି ପୁଷ୍କରିଣୀରୁ ଜଳ ନିଷ୍କାସନ କଲେ ଏବଂ ପଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର କରି ପୁଷ୍କରିଣୀକୁ ଗଭୀର କଲେ।
(ଘ) ପୁଷ୍କରିଣ୍ୟାଂ ଗ୍ରାମଜନାଃ କିଂ କୁର୍ବନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ, ବସ୍ତ୍ର ଧୌତ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଶୌଚକର୍ମ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସେହି ଜଳକୁ ପିଉଥିଲେ ଓ ରୋଷେଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ। ଏହା ବ୍ୟତୀତ, ସେମାନେ ଗାଈ, ମେଣ୍ଢା, ଛେଳି ଇତ୍ୟାଦି ପଶୁମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ପୁଷ୍କରିଣୀରେ ଗାଧୋଉଥିଲେ।
(ଙ) ମୁନିଃ କଥମ୍ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟଃ ଭବତି ?
ଉତ୍ତର: ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ପୁଷ୍କରିଣୀର ଜଳକୁ ଅପରିଷ୍କାର କରୁଥିଲେ। ସେମାନେ ସେଥିରେ ସ୍ନାନ, ବସ୍ତ୍ର ଧୌତ, ଶୌଚକର୍ମ ଓ ପଶୁ ସ୍ନାନ କରୁଥିଲେ। ଏହି ପ୍ରଦୂଷିତ ଜଳ ପିଇ ଅନେକ ଲୋକ ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ହେଉଥିଲେ। ଗ୍ରାମବାସୀଙ୍କ ଏପରି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ମୁନି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥିଲେ।
୨. ନିଜଭାଷୟା ଏକପଦାତ୍ମକଂ/ଅତିସଂକ୍ଷିପ୍ତମ୍ ଉତ୍ତରଂ ଲିଖତ ।
(କ) କିଂ ପୀତ୍ୱା ଜନାଃ ରୁଗ୍ଣାଃ ଭବନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ପ୍ରଦୂଷିତ ଜଳ
(ଖ) କେଚନ ଜନାଃ କଂ ତାଡ଼ୟନ୍ତି ?
ଉତ୍ତର: ବାଳକଂ (କୃଷ୍ଣକୁ)
(ଗ) କଃ ଭୟେନ କମ୍ପତେ ?
ଉତ୍ତର: ବାଳକଃ (କୃଷ୍ଣ)
(ଘ) କମ୍ପିତକଣ୍ଠେନ ବାଳକଃ କିମବଦତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ସତ୍ୟଂ କିମ୍ ?
(ଙ) ବାଳକଂ କରେ ଧୃତ୍ୱା ମୁନିଃ କୁତ୍ର ଅନୟତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ଆଶ୍ରମଂ ପ୍ରତି
(ଚ) ବାଳକଃ ସ୍ୱନାମ କିମିତି ଅବଦତ୍ ?
ଉତ୍ତର: କୃଷ୍ଣଃ
(ଛ) ପୁଷ୍କରିଣ୍ୟାଂ କଃ ଖେଲତି ଇତି ବାଳକଃ ଅବଦତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ମହାନ୍ ମତ୍ସ୍ୟଃ
(ଜ) କଂ ସାକ୍ଷିରୂପେଣ ସ୍ୱୀକୃତ୍ୟ ଗ୍ରାମ୍ୟଜନାଃ ମତ୍ସ୍ୟାନ୍ୱେଷଣମ୍ ଅକୁର୍ୱନ୍ ?
ଉତ୍ତର: ମୁନିଂ
(ଝ) ଜନୈଃ କସ୍ୟ ସନ୍ଧାନଂ ନ ପ୍ରାପ୍ତମ୍ ?
ଉତ୍ତର: ମହାମତ୍ସ୍ୟସ୍ୟ
(ଞ) କଦା ଗ୍ରାମ୍ୟଜନାନାଂ ନେତ୍ରେ ନିଦ୍ରା ନାସୀତ୍ ?
ଉତ୍ତର: ତଦ୍ରାତ୍ରୌ (ମହାମତ୍ସ୍ୟ କଥା ଶୁଣିବା ପରେ ସେହି ରାତିରେ)
୩. ସନ୍ଧିବିଚ୍ଛେଦଂ କୁରୁତ ।
ସତ୍ୟାଦପି = ସତ୍ୟାତ୍ + ଅପି
ତଦପି = ତତ୍ + ଅପି
ଆଶ୍ରମମାନୀୟ = ଆଶ୍ରମମ୍ + ଆନୀୟ
କଶ୍ଚିତ୍ = କଃ + ଚିତ୍
ସୌବିଧ୍ୟମନୁଭୂତମ୍ = ସୌବିଧ୍ୟମ୍ + ଅନୁଭୂତମ୍
ତଦନୁ = ତତ୍ + ଅନୁ
ବୃଷ୍ଟିରଭବତ୍ = ବୃଷ୍ଟିଃ + ଅଭବତ୍
ପ୍ରାତରାଗମ୍ୟ = ପ୍ରାତଃ + ଆଗମ୍ୟ
ଭବାନପି = ଭବାନ୍ + ଅପି
ଧୀରମବଦତ୍ = ଧୀରମ୍ + ଅବଦତ୍
୪. ସନ୍ଧିଂ କୁରୁତ ।
କିମ୍ + ଚିତ୍ = କିଞ୍ଚିତ୍
ଶନୈଃ + ଉପବିଶତି = ଶନୈରୁପବିଶତି
ପରି + କରୋତି = ପରିକରୋତି
ତସ୍ମାତ୍ + ଅପି = ତସ୍ମାଦପି
ଜଲମ୍ + ଆନୀୟ = ଜଲମାନୀୟ
ସଃ + ଅପି = ସୋଽପି
ୱାରମ୍ + ଅପି = ୱାରମପି
ବହିଃ + ଆଗତ୍ୟ = ବହିରାଗତ୍ୟ
କିମ୍ + ଅଭବତ୍ = କିମଭବତ୍
ସଦା + ଏବ = ସଦୈବ
୫. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ବିଭକ୍ତିନାମ ଲିଖତ ।
(କ) ପୁଲୋମଜା ତସ୍ୟାଃ ମୁଖଂ ପଶ୍ୟତି ।
ଉତ୍ତର: ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି
(ଖ) ପିତାମହୀ ପୂର୍ବବତ୍ ଉପବିଶତି ।
ଉତ୍ତର: ଅବ୍ୟୟ (କ୍ରିୟାବିଶେଷଣ)
(ଗ) ଗ୍ରାମସ୍ୟ ଜନାଃ ସ୍ନାନଂ କୁର୍ବନ୍ତି ।
ଉତ୍ତର: ଷଷ୍ଠୀ ବିଭକ୍ତି
(ଘ) ସ ଜନାନ୍ ଅନୁନୟତି ।
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି
(ଙ) କଥମ୍ ଇମେ ୱାରଣୀୟାଃ ?
ଉତ୍ତର: ପ୍ରଥମା ବିଭକ୍ତି
୬. ରେଖାଙ୍କିତପଦାନାଂ ବିଭକ୍ତିକାରଣଂ ଲିଖତ ।
(କ) ଜନାଃ ବାଳକଂ ତାଡ଼ୟନ୍ତି ।
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା। (ତାଡ଼ନ କ୍ରିୟାର କର୍ମ ହେଉଛି ବାଳକ।)
(ଖ) ବାଳକଃ ଭୟେନ କମ୍ପତେ ।
ଉତ୍ତର: ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି, ହେତୌ ତୃତୀୟା। (ଭୟ ହେତୁ କମ୍ପୁଛି।)
(ଗ) ସଦ୍ୟଃ ଅସ୍ମାନ୍ ପ୍ରତାରିତୱାନ୍ ।
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା। (ପ୍ରତାରଣ କ୍ରିୟାର କର୍ମ ହେଉଛି ଅସ୍ମାନ୍।)
(ଘ) ମୟା ସହ ଆଗଚ୍ଛ ।
ଉତ୍ତର: ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି, ସହାର୍ଥେ ତୃତୀୟା। ('ସହ' ଯୋଗରେ ତୃତୀୟା ବିଭକ୍ତି ହୁଏ।)
(ଙ) ପୁଷ୍କରିଣୀଂ ୱିଲୋକ୍ୟ କିମପି କଥୟ ।
ଉତ୍ତର: ଦ୍ୱିତୀୟା ବିଭକ୍ତି, କର୍ମଣି ଦ୍ୱିତୀୟା। (ୱିଲୋକ୍ୟ କ୍ରିୟାର କର୍ମ ହେଉଛି ପୁଷ୍କରିଣୀ।)
୭. ୱାକ୍ୟାନି ରଚୟତ ।
ଭୟେନ: ବାଳକଃ ଭୟେନ କମ୍ପତେ। (ବାଳକ ଭୟରେ କମ୍ପୁଛି।)
ସହ: ରାମଃ ସୀତୟା ସହ ୱନଂ ଗଚ୍ଛତି। (ରାମ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ବନକୁ ଯାଉଛନ୍ତି।)
ଅନୁ: ଶିଷ୍ୟଃ ଗୁରୁମ୍ ଅନୁ ଗଚ୍ଛତି। (ଶିଷ୍ୟ ଗୁରୁଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଯାଉଛି।)
କିମ୍: ତ୍ୱଂ କିମ୍ କରୋଷି ? (ତୁମେ କ'ଣ କରୁଛ?)
ଏବ: ସଃ ଏବ ମମ ମିତ୍ରମ୍। (ସେ ହିଁ ମୋର ମିତ୍ର।)
ଯଥେଚ୍ଛମ୍: ବାଳକଃ ଯଥେଚ୍ଛମ୍ ଖେଲତି। (ବାଳକ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ଖେଳୁଛି।)
ବହିଃ: ବାଳକଃ ଗୃହାତ୍ ବହିଃ ଆଗଚ୍ଛତି। (ବାଳକ ଘରୁ ବାହାରକୁ ଆସୁଛି।)
ପରିତଃ: ଗ୍ରାମଂ ପରିତଃ କ୍ଷେତ୍ରାଣି ସନ୍ତି। (ଗ୍ରାମ ଚାରିପଟେ କ୍ଷେତ ଅଛି।)
ନିକଟେ: ମମ ଗୃହସ୍ୟ ନିକଟେ ଏକଃ ଉଦ୍ୟାନମ୍ ଅସ୍ତି। (ମୋ ଘର ନିକଟରେ ଏକ ବଗିଚା ଅଛି।)
୮. ଶୁଦ୍ଧମ୍ ଉତ୍ତରଂ ନିରୂପୟତ ।
(କ) ପିତାମହୀ କୁତ୍ର ଉପବିଶ୍ୟ ଜପମଗ୍ନା ଅସ୍ତି ?
(i) ଅଲିନ୍ଦେ
(ii) ପାକଶାଲାୟାମ୍
(iii) ଶୟନକକ୍ଷେ
(iv) ଉଦ୍ୟାନେ
ଉତ୍ତର: (i) ଅଲିନ୍ଦେ
(ଖ) ଗ୍ରାମସ୍ୟ ଜନାଃ କୁତ୍ର ସ୍ନାନଂ କୁର୍ବନ୍ତି ?
(i) ନଦ୍ୟାଂ
(ii) ସାଗରେ
(iii) ପୁଷ୍କରିଣ୍ୟାଂ
(iv) ନଳକୂପେ
ଉତ୍ତର: (iii) ପୁଷ୍କରିଣ୍ୟାଂ
(ଗ) ପ୍ରଦୂଷିତଂ ଜଲଂ ପୀତ୍ୱା କେ ରୁଗ୍ଣାଃ ଭବନ୍ତି ?
(i) ପଶବଃ
(ii) ୱିହଗାଃ
(iii) ଜନାଃ
(iv) ଖଗାଃ
ଉତ୍ତର: (iii) ଜନାଃ
(ଘ) ବାଳକଃ କଥଂ କମ୍ପତେ କ୍ରନ୍ଦତି ଚ ?
(i) ଆନନ୍ଦେନ
(ii) ଭୟେନ
(iii) ଦୁଃଖେନ
(iv) କ୍ରୋଧେନ
ଉତ୍ତର: (ii) ଭୟେନ
(ଙ) ଏକଦା ମୁନିଃ କଂ ଦୃଷ୍ଟ୍ୱା ଆକାରିତୱାନ୍ ?
(i) ରାମଂ
(ii) କୃଷ୍ଣଂ
(iii) ରାମକୃଷ୍ଣଂ
(iv) ଗୋପାଳମ୍
ଉତ୍ତର: (ii) କୃଷ୍ଣଂ
୯. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନଂ ପୂରୟତ । (କୋଷ୍ଠକାତ୍)
(କ) ମହାମତ୍ସ୍ୟଃ ମିଲିଷ୍ୟତି ।
(ଖ) ଗ୍ରାମ୍ୟଜନାନାଂ ନେତ୍ରେ ନିଦ୍ରା ନାସ୍ତି ।
(ଗ) କିଂ ତବ ନାମ ?
(ଘ) ଅୟମେବ ସମୁଚିତଃ ସମୟଃ ।
(ଙ) କେନ ପ୍ରକାରେଣ ମିଥ୍ୟା କଥୟସି ?
୪. ବୋର୍ଡ ପରୀକ୍ଷା ମାଷ୍ଟ୍ରି ଟିପ୍ସ ଓ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Board Exam Tips & Pitfalls)
୪.୧ ପରୀକ୍ଷା ପ୍ରସ୍ତୁତି ରଣନୀତି (Exam Preparation Strategies):
କାହାଣୀର ମୂଳଭାବ ବୁଝନ୍ତୁ: ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି 'ସତ୍ୟ'ର ବାସ୍ତବିକ ପରିଭାଷା ବୁଝାଇବା। କେବଳ ତଥ୍ୟଗତ ସତ୍ୟ ନୁହେଁ, ବରଂ ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ କଲ୍ୟାଣକର, ତାହା ହିଁ ପ୍ରକୃତ ସତ୍ୟ। ଏହି ମୂଳଭାବକୁ ଭଲ ଭାବରେ ହୃଦୟଙ୍ଗମ କରନ୍ତୁ।
ଶ୍ଳୋକ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତୁ: ଅଧ୍ୟାୟ ଶେଷରେ ଥିବା ଶ୍ଳୋକ "ସତ୍ୟଂ ହି ବଚନଂ ଶ୍ରେୟଃ ସତ୍ୟାଦପି ହିତଂ ଭବେତ୍ । ଯଦ୍ଭୂତଂ ହିତମତ୍ୟନ୍ତମେତତ୍ ସତ୍ୟଂ ମତଂ ମମ ।" ଏହାକୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ ଏବଂ ଏହାର ଅର୍ଥ ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତୁ। ଏହା ପ୍ରାୟତଃ ପ୍ରଶ୍ନ ଆକାରରେ ଆସିଥାଏ।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଅନ୍ତୁ: 'टिप्पणी' ବିଭାଗରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ଶବ୍ଦାର୍ଥକୁ ମନେ ରଖନ୍ତୁ। ଏହା ଅଧ୍ୟାୟକୁ ବୁଝିବାରେ ଏବଂ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାରେ ସହାୟକ ହେବ।
ବ୍ୟାକରଣ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ: ସନ୍ଧି, ବିଭକ୍ତି, କାରକ, ପ୍ରତ୍ୟୟ ଇତ୍ୟାଦି ବ୍ୟାକରଣ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକୁ ଭଲ ଭାବରେ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ। ବିଶେଷ କରି ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଥିବା ସନ୍ଧି ଓ ବିଭକ୍ତି କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ବାରମ୍ବାର ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ।
ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର ଅଭ୍ୟାସ: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ସମସ୍ତ ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତରକୁ ଲେଖି ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ। ବିଶେଷ କରି ନିଜ ଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତରକୁ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଓ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଲେଖିବା ଶିଖନ୍ତୁ।
କାହାଣୀକୁ ବାରମ୍ବାର ପଢ଼ନ୍ତୁ: ସଂସ୍କୃତ ମୂଳ ପାଠକୁ ଅତି କମରେ ୨-୩ ଥର ପଢ଼ନ୍ତୁ। ଏହା ଦ୍ୱାରା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ପରିଚିତ ହେବେ ଏବଂ କାହାଣୀର ପ୍ରବାହକୁ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝିପାରିବେ।
୪.୨ ୧୦୦/୧୦୦ ସ୍କୋରିଂ ରହସ୍ୟ (100/100 Scoring Secrets):
ସଂସ୍କୃତରେ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ: ଯେଉଁ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ସଂସ୍କୃତରେ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିବ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଶୁଦ୍ଧ ବ୍ୟାକରଣ ଓ ସଠିକ୍ ଶବ୍ଦ ପ୍ରୟୋଗ କରି ଲେଖିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ବ୍ୟାକରଣରେ ଦୃଢ଼ତା: ଶବ୍ଦାର୍ଥ ଓ ବ୍ୟାକରଣରେ ଯେତିକି ଦୃଢ଼ତା ରହିବ, ସେତିକି ଭଲ ମାର୍କ ଆସିବ। ଏହାକୁ ଅବହେଳା କରନ୍ତୁ ନାହିଁ।
ସମୟ ପରିଚାଳନା: ପରୀକ୍ଷାରେ ସମୟ ପରିଚାଳନା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସମୟ ଭିତରେ ଉତ୍ତର ଶେଷ କରିବା ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତୁ।
ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତାକ୍ଷର: ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସୁନ୍ଦର ହସ୍ତାକ୍ଷର ପରୀକ୍ଷକଙ୍କ ଉପରେ ଭଲ ପ୍ରଭାବ ପକାଏ ଏବଂ ମାର୍କ ବଢ଼ାଇବାରେ ସହାୟକ ହୁଏ।
ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର: ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ, ସେଠାରେ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ନ କରି ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାକ୍ୟରେ ଉତ୍ତର ଲେଖନ୍ତୁ।
୪.୩ ସାଧାରଣ ଭୁଲ୍ (Common Student Errors):
ସନ୍ଧି ଓ ବିଭକ୍ତିରେ ଭୁଲ୍: ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ସନ୍ଧି ବିଚ୍ଛେଦ ଓ ସନ୍ଧି କରିବାରେ ଏବଂ ବିଭକ୍ତି ଚିହ୍ନଟ କରିବାରେ ଭୁଲ୍ କରନ୍ତି। ଏଥିପାଇଁ ଅଧିକ ଅଭ୍ୟାସ ଆବଶ୍ୟକ।
ଶବ୍ଦାର୍ଥରେ ଅସ୍ପଷ୍ଟତା: ଅନେକ ସମୟରେ ଶବ୍ଦର ସଠିକ୍ ଅର୍ଥ ନ ଜାଣିବା ହେତୁ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଭୁଲ୍ ହୋଇଥାଏ।
କାହାଣୀର ମୂଳଭାବକୁ ନ ବୁଝିବା: କେବଳ କାହାଣୀ ପଢ଼ିଦେଲେ ହେବ ନାହିଁ, ଏହାର ନୈତିକ ଶିକ୍ଷା ଓ ମୂଳଭାବକୁ ବୁଝିବା ଜରୁରୀ।
ଓଡ଼ିଆରେ ଉତ୍ତର ଲେଖିବାରେ ଅସୁବିଧା: ନିଜ ଭାଷାରେ ଉତ୍ତର ଦେବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକରେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ବେଳେବେଳେ ଭାବକୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରକାଶ କରିପାରନ୍ତି ନାହିଁ।
ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଅବହେଳା: ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକର ଅଭ୍ୟାସ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ ଅବହେଳା କରିବା ଦ୍ୱାରା ପରୀକ୍ଷାରେ ସମସ୍ୟା ହୋଇଥାଏ, କାରଣ ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରଶ୍ନ ସେଥିରୁ ହିଁ ଆସିଥାଏ।
───────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
(ନୋଟ୍ସ ପ୍ରସ୍ତୁତି: ଉତ୍କଳ ସ୍କିଲ୍ ସେଣ୍ଟର - BSE Odisha 100% Full Textbook Master Edition)